Την παραίτηση του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Πρωθυπουργού και Γενικού Γραμματέα Εθνικής Ασφάλειας, Θάνου Ντόκου, ζητά ο Παναγιώτης Παύλος, με αφορμή τις αποκαλύψεις που ακολούθησαν τη δημοσιοποίηση της συνομιλίας του με τον Ρώσο prankster, ο οποίος παρουσιάστηκε ως Ουκρανός αξιωματούχος. Σύμφωνα με τον ίδιο, το περιεχόμενο της συνομιλίας αναδεικνύει ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την άσκηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και της εθνικής κυριαρχίας.

Σε δημόσια παρέμβασή του από το Όσλο της Νορβηγίας, ο κ. Παύλος υποστήριξε ότι τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν καταρρίπτουν τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς περί υβριδικής επίθεσης με χρήση εξελιγμένης τεχνολογίας, ενώ χαρακτήρισε την υπόθεση ενδεικτική της διάβρωσης που προκαλεί στην εθνική κυριαρχία της Ελλάδας το ιδιοτελές πνεύμα και η ερασιτεχνική νοοτροπία που προσεγγίζει τη λειτουργία των κρατικών δομών ως μέσο επίτευξης ιδιοτελών σκοπιμοτήτων.

Όπως ανέφερε, η παραίτηση του κ. Ντόκου είναι επιβεβλημένη όχι μόνο λόγω του περιστατικού της παιδαριώδους εξαπάτησης, αλλά κυρίως επειδή, όπως τόνισε, αποτελεί εκφραστή της πολιτικής του κατευνασμού, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για σοβαρές αστοχίες στη χάραξη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Παράλληλα, ζήτησε πλήρη αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εθνική κυριαρχία, ασκώντας έντονη κριτική στη λεγόμενη «σχολή Σημίτη», στο ΕΛΙΑΜΕΠ και σε πολιτικές προσεγγίσεις που συνδέονται με το Σχέδιο Ανάν.

Ο κ. Παύλος υποστήριξε ακόμη ότι από το περιεχόμενο της συνομιλίας προκύπτει πως ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας λειτουργεί περισσότερο ως εκπρόσωπος κυβερνητικών και κομματικών επιδιώξεων παρά ως θεματοφύλακας της εθνικής κυριαρχίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε σημείο της συνομιλίας, στο οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, ο κ. Ντόκος φέρεται να χαρακτήρισε Ρώσους δισεκατομμυριούχους ως «νόμιμους στόχους» (legitimate targets) στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία, επισημαίνοντας στον συνομιλητή του ότι αυτοί θα μπορούσαν να εντοπιστούν και στην τουρκική επικράτεια. Ο κ. Παύλος χαρακτήρισε το συγκεκριμένο απόσπασμα εξαιρετικά σοβαρό, υποστηρίζοντας ότι εγείρει ζητήματα που υπερβαίνουν κατά πολύ το ίδιο το περιστατικό της φάρσας.

Η δήλωση του Παναγιώτη Παύλου, όπως αναρτήθηκε στο YouTube:

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη δημογραφική πρόκληση της σύγχρονης ιστορίας της. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη μείωση των γεννήσεων, ούτε εξαντλείται στη γήρανση του πληθυσμού. Πρόκειται για τη σύγκλιση τριών εξελίξεων που λειτουργούν ταυτόχρονα και ενισχύουν η μία την άλλη: η κατάρρευση της γεννητικότητας, η φυσική μείωση του πληθυσμού λόγω των περισσότερων θανάτων από γεννήσεις και η συνεχιζόμενη εκροή νέων ανθρώπων στο εξωτερικό.

Οι διαθέσιμες τάσεις οδηγούν στην εκτίμηση ότι το 2026 οι γεννήσεις στην Ελλάδα ενδέχεται να υποχωρήσουν κάτω από το όριο των 60.000. Εάν η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για ένα ακόμη ιστορικό χαμηλό, που θα αποτυπώνει τη διαχρονική επιδείνωση της δημογραφικής δυναμικής της χώρας.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν εξεταστεί μαζί με ένα δεύτερο δεδομένο: σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 33.000 νέοι μετανάστευσαν στο εξωτερικό το 2022 και ακόμη 32.000 το 2023. Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, περίπου 65.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους παραγωγικής ηλικίας (και αναπαραγωγικής ηλικίας), αναζήτησαν καλύτερες επαγγελματικές και οικονομικές προοπτικές εκτός Ελλάδας.

Τα δύο αυτά μεγέθη δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα, καθώς αποτυπώνουν διαφορετικές δημογραφικές διαδικασίες. Ωστόσο, όταν εξετάζονται συνολικά, αναδεικνύουν την ένταση της πρόκλησης. Από τη μία πλευρά, ο αριθμός των παιδιών που γεννιούνται κάθε χρόνο μειώνεται σε επίπεδα πρωτοφανή για τη μεταπολεμική Ελλάδα. Από την άλλη, χιλιάδες νέοι, πολλοί από τους οποίους διαθέτουν υψηλό μορφωτικό επίπεδο και πολύτιμες δεξιότητες, συνεχίζουν να εγκαταλείπουν τη χώρα.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν προστεθεί ένας τρίτος παράγοντας: οι θάνατοι εξακολουθούν να υπερβαίνουν σημαντικά τις γεννήσεις. Εφόσον και το 2026 διατηρηθεί αυτή η τάση, η φυσική μείωση του πληθυσμού θα συνεχιστεί, εντείνοντας τη δημογραφική γήρανση και περιορίζοντας περαιτέρω το δυναμικό ανανέωσης της χώρας.

Το δημογραφικό, επομένως, δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα. Είναι το αποτέλεσμα της ταυτόχρονης λειτουργίας τριών μηχανισμών: λιγότερες γεννήσεις, περισσότεροι θάνατοι και εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου. Η συνδυασμένη επίδρασή τους επηρεάζει την αγορά εργασίας, την παραγωγικότητα, το ασφαλιστικό σύστημα, τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, την περιφερειακή ανάπτυξη και, τελικά, τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν εύκολες ή άμεσες λύσεις. Καμία χώρα δεν ανέστρεψε τις δημογραφικές της τάσεις με ένα μόνο μέτρο ή μέσα σε λίγα χρόνια. Αντίθετα, όσες πέτυχαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της γήρανσης και της χαμηλής γονιμότητας επένδυσαν σε μακροχρόνιες στρατηγικές, οι οποίες συνδύασαν τη στήριξη της οικογένειας, την ενίσχυση της απασχόλησης, τη βελτίωση των υπηρεσιών φροντίδας, την αναβάθμιση της εκπαίδευσης, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τη διασπορά τους.

Η Ελλάδα χρειάζεται να αντιμετωπίσει το δημογραφικό όχι ως ένα ακόμη ζήτημα κοινωνικής πολιτικής, αλλά ως τον σημαντικότερο αναπτυξιακό περιορισμό των επόμενων δεκαετιών. Η δημογραφική διάσταση πρέπει να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής, της στεγαστικής πολιτικής, της αγοράς εργασίας, της περιφερειακής ανάπτυξης, της εκπαίδευσης και της υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διατήρηση και αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην επιστροφή όσων έφυγαν. Εξίσου κρίσιμο είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε οι νέοι που βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα να έχουν λόγους να παραμείνουν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να επενδύσουν το μέλλον τους στη χώρα.

Οι δημογραφικές πολιτικές αποδίδουν μόνο όταν χαρακτηρίζονται από συνέχεια, θεσμική σταθερότητα και διαρκή αξιολόγηση. Δεν αρκούν αποσπασματικές παρεμβάσεις ή μέτρα που αλλάζουν ανάλογα με την πολιτική συγκυρία. Απαιτείται ένας μακροπρόθεσμος εθνικός σχεδιασμός, βασισμένος σε αξιόπιστα δεδομένα, μετρήσιμους στόχους και διαφάνεια ως προς τα αποτελέσματα.

Το δημογραφικό δεν είναι μια πρόκληση που αφορά μόνο τους ειδικούς ή τις επόμενες γενιές. Αφορά την οικονομία, την κοινωνική συνοχή, την περιφέρεια, την ανταγωνιστικότητα και τελικά τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη τις επόμενες δεκαετίες.

Αν η εκτίμηση για λιγότερες από 60.000 γεννήσεις το 2026 επιβεβαιωθεί, ενώ οι θάνατοι παραμείνουν σημαντικά περισσότεροι και η εκροή νέων συνεχιστεί, τότε δεν θα μιλάμε πλέον για μια απλή δημογραφική επιδείνωση. Θα βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί ψυχραιμία, επιστημονική τεκμηρίωση και, κυρίως, μια εθνική στρατηγική με διάρκεια και συνέπεια.

Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ζήτημα αριθμών. Είναι ζήτημα μέλλοντος. Και όσο περισσότερο καθυστερεί η συστηματική αντιμετώπισή του, τόσο μικρότερο θα γίνεται το περιθώριο αντιστροφής των τάσεων.

Δεν μπορεί το φορολογικό σύστημα του χθες να σηκώσει δίκαια την οικονομία του αύριο. Και, κυρίως, δεν μπορεί πλέον να τα πληρώνει όλα η ανθρώπινη εργασία.

Γράφει ο Φαίδων Φαίδωνος

Η φορολογία δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός είσπραξης χρημάτων από το κράτος. Είναι ο καθρέφτης της κοινωνικής δικαιοσύνης κάθε εποχής. Δείχνει ποιος παράγει πλούτο, ποιος πληρώνει το κόστος της κοινωνίας και ποιος τελικά στηρίζει την παιδεία, την υγεία, τις υποδομές, την ασφάλεια και τη συνοχή.

Σήμερα μπαίνουμε σε μια νέα εποχή. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγόριθμοι, τα ρομπότ, το λογισμικό, τα δεδομένα και οι ψηφιακές πλατφόρμες αρχίζουν να παράγουν αξία που μέχρι χθες παραγόταν κυρίως από ανθρώπους. Εργασίες που έκαναν υπάλληλοι, λογιστές, τεχνικοί, οδηγοί, δημοσιογράφοι, δικηγόροι, επιστήμονες και εργάτες θα γίνονται όλο και περισσότερο από αυτοματοποιημένα συστήματα.

Αν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο παράγεται ο πλούτος, πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο φορολογείται ο πλούτος. Δεν μπορεί το φορολογικό σύστημα του χθες να σηκώσει δίκαια την οικονομία του αύριο. Και, κυρίως, δεν μπορεί πλέον να τα πληρώνει όλα η ανθρώπινη εργασία.

Μέχρι σήμερα το κράτος φορολογούσε κυρίως τον μισθό, την κατανάλωση, το εταιρικό κέρδος, την ακίνητη περιουσία και την ορατή οικονομική δραστηριότητα. Αυτό ήταν λογικό σε μια οικονομία όπου η αξία παραγόταν κυρίως από ανθρώπους, φυσική παρουσία, καταστήματα, εργοστάσια, γραφεία και υπηρεσίες. Όμως η νέα οικονομία δεν λειτουργεί μόνο έτσι. Μια πλατφόρμα μπορεί να έχει εκατομμύρια χρήστες σε μια χώρα χωρίς ουσιαστική φυσική παρουσία. Ένας αλγόριθμος μπορεί να παράγει τεράστια έσοδα με ελάχιστο προσωπικό. Τα δεδομένα των πολιτών μπορούν να μετατρέπονται σε κέρδος χωρίς η κοινωνία να παίρνει δίκαιο μερίδιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τιμωρήσουμε την τεχνολογία. Το αντίθετο. Η καινοτομία πρέπει να ενθαρρυνθεί. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει την υγεία, την εκπαίδευση, τη διοίκηση, την παραγωγή και την καθημερινή ζωή. Όμως η κοινωνία που προσφέρει υποδομές, θεσμούς, αγορά, ασφάλεια, παιδεία και ανθρώπινο δυναμικό δικαιούται δίκαιη συμμετοχή στον πλούτο που παράγεται μέσα σε αυτήν.

Γι’ αυτό χρειάζεται ένα νέο φορολογικό συμβόλαιο.

Πρώτον, να μειωθεί σταδιακά το υπερβολικό βάρος πάνω στην ανθρώπινη εργασία, ιδιαίτερα για τη μεσαία τάξη, τους νέους εργαζομένους, τις οικογένειες και τις μικρές επιχειρήσεις.

Δεύτερον, να θεσπιστούν κανόνες πραγματικής οικονομικής και ψηφιακής παρουσίας. Όταν μια εταιρεία αντλεί αξία από μια κοινωνία, από τους καταναλωτές της, από τα δεδομένα της και από την αγορά της, πρέπει να έχει και δίκαιη φορολογική παρουσία σε αυτήν την κοινωνία.

Τρίτον, να φορολογούνται δίκαια τα υπερκέρδη που προκύπτουν από την αυτοματοποίηση, τις ψηφιακές πλατφόρμες και την τεχνητή νοημοσύνη. Όχι ο αλγόριθμος ως εργαλείο, αλλά το οικονομικό αποτέλεσμα που παράγει.

Τέταρτον, μέρος αυτών των νέων εσόδων να κατευθύνεται σε ένα Ταμείο Μετάβασης Εργασίας και Δεξιοτήτων. Η κοινωνία πρέπει να επενδύσει σε επανεκπαίδευση εργαζομένων, ψηφιακές δεξιότητες, τεχνική κατάρτιση, νέα επαγγέλματα και αναβάθμιση της δημόσιας παιδείας.

Πέμπτον, οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να ενθαρρύνονται φορολογικά όταν κρατούν, εκπαιδεύουν και αναβαθμίζουν τους εργαζομένους τους. Η τεχνολογία δεν πρέπει να γίνει εργαλείο απλής αντικατάστασης ανθρώπων, αλλά εργαλείο μεγαλύτερης παραγωγικότητας, καλύτερων υπηρεσιών και ανθρώπινης δημιουργικότητας.

Αυτό είναι το κρίσιμο ζήτημα της νέας εποχής: η παραγωγικότητα που θα δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη να μη μετατραπεί σε υπερκέρδη για λίγους και ανασφάλεια για πολλούς. Να μετατραπεί σε καλύτερη ζωή, καλύτερη παιδεία, λιγότερη εξάντληση, περισσότερες ευκαιρίες και δικαιότερη κοινωνία.

Η απάντηση δεν είναι ούτε κρατισμός ούτε ασυδοσία. Είναι μια σύγχρονη, κοινωνικά φιλελεύθερη μεταρρύθμιση: ελευθερία στην καινοτομία, αλλά δικαιοσύνη στη διανομή του νέου πλούτου. Αν η αξία του μέλλοντος παράγεται από μηχανές, πλατφόρμες, δεδομένα και αλγόριθμους, τότε και η φορολογία του μέλλοντος πρέπει να ακολουθήσει αυτή την αξία.

Δεν είναι εχθρότητα προς την τεχνολογία. Είναι υπεράσπιση του ανθρώπου. Είναι η προσπάθεια να μη δημιουργηθεί ένας κόσμος όπου οι μηχανές παράγουν τον πλούτο, οι λίγοι τον κατέχουν και οι πολλοί μένουν με την ανασφάλεια. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει εργαλείο προόδου. Αρκεί να χτίσουμε έγκαιρα το νέο φορολογικό και κοινωνικό συμβόλαιο που θα τη βάλει στην υπηρεσία της κοινωνίας.