Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Ο Ερντογάν έχει αυξήσει τη σοβαρότητα και τη συχνότητα των προκλήσεών του, προφανώς για να δει τι μπορεί να περάσει έτσι

Όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κέρδισε τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2002 στην Τουρκία, ο Ερντογάν κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να διαβεβαιώσει το δυτικό κοινό ότι δεν αντιπροσώπευε πλέον τον σκληροπυρηνικό ισλαμισμό του μέντορά του και πρώην πρωθυπουργού, Νετσμετίν Ερμπακάν. «Ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους είναι ο προστάτης όλων των πεποιθήσεων και θρησκειών. Είμαστε οι εγγυητές αυτού του κοσμικού χαρακτήρα, και η διαχείρισή μας θα το αποδείξει ξεκάθαρα», είχε δηλώσει ο Ερντογάν. Ο Πρόεδρος Τζορτζ Ο. Μπους, ο Υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ και η Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Κοντολίζα Ράις πίστεψαν τα λόγια του Ερντογάν. Το ίδιο έκανε και ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα.

Μια γενιά Αμερικανών διπλωματών εξορθολόγιζε την τουρκική συμπεριφορά και την παραμέριζε, επιμένοντας ότι η Τουρκία ήταν απλώς «πολύ σημαντική για να τη χάσουμε».

Πράγματι, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πρόκληση, οι διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ συνέχισαν να αντιμετωπίζουν την Τουρκία σαν να ήταν από «τεφλόν», απρόσβλητη από οποιαδήποτε λογοδοσία για τις πράξεις της. Μια γενιά Αμερικανών διπλωματών εξορθολόγιζε την τουρκική συμπεριφορά και την παραμέριζε, επιμένοντας ότι η Τουρκία ήταν απλώς πολύ σημαντική για να τη χάσουμε. Η δεύτερη θητεία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει υποδειγματίσει αυτή τη στάση. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ έχει αποκαλέσει τον Ερντογάν «σπουδαίο ηγέτη», «καλό φίλο» και «πολύ σεβαστό».

Ο Πρέσβης Τομ Μπάρακ, πρώην επιχειρηματικός συνεργάτης του Τραμπ, έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο, μεταφράζοντας τα ιστορικά παράπονα, την άρνηση της γενοκτονίας και τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας ως πολιτική των ΗΠΑ. Έχει επαινέσει τους ισχυρούς ηγέτες εις βάρος της δημοκρατίας, αποκάλεσε την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 «παράνοια», εξορθολόγησε τους δεσμούς της Τουρκίας με τη Χαμάς, θρήνησε για την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποκάλεσε τη Γενοκτονία των Αρμενίων «μια παλιά εντύπωση».

Καθώς η Τουρκία πλησιάζει στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7–8 Ιουλίου 2026, ο Ερντογάν έχει αυξήσει τη σοβαρότητα και τη συχνότητα των προκλήσεών του, προφανώς για να δει τι μπορεί να περάσει έτσι. Για παράδειγμα, στις 9 Μαρτίου 2026, η Τουρκία ανέπτυξε έξι F-16 και συστήματα αεράμυνας στη βόρεια Κύπρο, κατά παράβαση τόσο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών όσο και των αμερικανικών συμφωνιών τελικής χρήσης (end-use agreements)· η κυβέρνηση Τραμπ δεν αντέδρασε.

Η παρουσία του Τραμπ κινδυνεύει τώρα να γίνει η μεγαλύτερη προσβολή για τον αμερικανικό εβραϊσμό και τους Εβραίους γενικότερα, από τότε που ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν κατέθεσε στεφάνι σε νεκροταφείο των ναζιστικών SS πριν από 46 χρόνια.

Τώρα, ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ενέτεινε τη μαχητική ρητορική της Τουρκίας, όταν δήλωσε για το μοναδικό εβραϊκό κράτος στον κόσμο: «Αυτοί οι άνθρωποι έχουν γίνει ένα βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει».

Ο Μπάρακ μπορεί να μην ενδιαφέρεται· έχει γίνει περισσότερο εκπρόσωπος της Τουρκίας στις Ηνωμένες Πολιτείες παρά πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία. Παρόλα αυτά, η παρουσία του Τραμπ κινδυνεύει τώρα να γίνει η μεγαλύτερη προσβολή για τον αμερικανικό εβραϊσμό και τους Εβραίους γενικότερα, από τότε που ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν κατέθεσε στεφάνι σε νεκροταφείο των ναζιστικών SS πριν από 46 χρόνια.

Το λιγότερο που θα έπρεπε να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι να καταγγείλουν την υποκίνηση σε γενοκτονία από πλευράς του Φιντάν. Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο θα πρέπει να καλέσει τον Μπάρακ πίσω στην πατρίδα για διαβουλεύσεις. Και, ενώ ο Τραμπ ανυπομονεί για το ταξίδι και την υποδοχή με κόκκινο χαλί που θα λάβει στην Άγκυρα, ο Λευκός Οίκος και οι σύμβουλοί του θα πρέπει να εξετάσουν εάν η Τουρκία αξίζει μια προεδρική επίσκεψη, ενόσω ο Φιντάν δεν διευκρινίζει και δεν ανακαλεί τα σχόλιά του.

Στην υπόθεση της παγίδευσης του Θάνου Ντόκου από τους Ρώσους φαρσέρ Vovan και Lexus στάθηκε η εκπομπή Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια, παρουσιάζοντας το περιστατικό ως ένα από τα βασικά θέματα της επικαιρότητας και ως υπόθεση που ξεπερνά τα όρια μιας απλής φάρσας.

Σύμφωνα με την εκπομπή, η επικοινωνία με τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού εντάσσεται σε περιβάλλον υβριδικών επιχειρήσεων, με χρήση προηγμένων εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης και παραβίαση πρωτοκόλλων ασφαλείας. Τονίστηκε, πάντως, ότι από το βίντεο που δημοσιοποιήθηκε δεν προκύπτει διαρροή κρατικών απορρήτων ή εμπιστευτικών πληροφοριών, ωστόσο το περιστατικό γεννά σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των επικοινωνιών σε επίπεδο κρατικών αξιωματούχων.

Η εκπομπή άνοιξε επίσης τον φάκελο των ελληνοτουρκικών και των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, με έμφαση στο ζήτημα των F-35 και των κινητήρων F110. Όπως αναφέρθηκε, στις ΗΠΑ υπάρχει πίεση από βουλευτές ώστε η Τουρκία να παραμείνει εκτός του προγράμματος των F-35, όμως για την υπόθεση των κινητήρων οι πιθανότητες ανατροπής της συμφωνίας εμφανίζονται περιορισμένες, καθώς η πώληση περνά μέσα από την αμερικανική κυβέρνηση.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο πρόγραμμα του Πολεμικού Ναυτικού, με το ερώτημα για το ποιο θα είναι το επόμενο υποβρύχιο της χώρας, αλλά και στο σχέδιο αναγέννησης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Η εκπομπή παρουσίασε ως κρίσιμο στόχο τη μετάβαση της Ελλάδας από τον ρόλο του απλού αγοραστή οπλικών συστημάτων σε ρόλο συμπαραγωγού και παραγωγού προηγμένων αμυντικών τεχνολογιών.

Στο ίδιο πλαίσιο, έγινε λόγος για νέο αμυντικό δόγμα που προβλέπει ότι καμία μεγάλη προμήθεια δεν θα πρέπει να προχωρά χωρίς ουσιαστική ελληνική συμμετοχή. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, στις 15 Ιουλίου αναμένεται νέο ειδικό καθεστώς του αναπτυξιακού νόμου, με φορολογικά κίνητρα ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ για εταιρείες που θα δραστηριοποιηθούν στον αμυντικό τομέα.

Η εκπομπή στάθηκε και στη στρατηγική σημασία των ισραηλινών πυραυλικών συστημάτων LORA, με αφορμή ανάρτηση ισραηλινού μέσου που παρουσίαζε το βάθος πλήγματος που προσφέρουν στην Ελλάδα. Όπως υπογραμμίστηκε, πρόκειται για συστήματα που ενισχύουν την αποτροπή και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μέσα στο περιβάλλον ψυχολογικών και πληροφοριακών επιχειρήσεων στην περιοχή.

Ένα ακόμη θέμα που αναδείχθηκε ήταν η τουρκική μαφία και η δράση της στην Ελλάδα, με αφορμή νέες συλλήψεις στη Θράκη. Η εκπομπή ανέφερε ότι μέσω ελληνικού εδάφους διακινούνται όπλα προς την Ευρώπη, παρουσιάζοντας το ζήτημα ως σοβαρό πρόβλημα εσωτερικής ασφάλειας.

Στο γεωπολιτικό πεδίο, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στις τουρκικές αντιδράσεις για τη συνεργασία Ελλάδας, Ισραήλ, Ινδίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σημειώνοντας ότι στην Άγκυρα καλλιεργείται αφήγημα περί «περικύκλωσης» της Τουρκίας από τον ελληνισμό και τους συμμάχους του.

Παράλληλα, η εκπομπή παρουσίασε πληροφορίες για τους Χριστιανούς του Λιβάνου και την πίεση που ασκεί η Χεζμπολάχ, ενώ σχολίασε και τις δηλώσεις Αμερικανού αξιωματούχου στο ΝΑΤΟ ότι οι σύμμαχοι πρέπει να γίνουν «σαν την Τουρκία», μια τοποθέτηση που χαρακτηρίστηκε προβληματική και με έντονο παρασκήνιο.

Στο τέλος, η εκπομπή στάθηκε στην αναβάθμιση της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, με την πρόοδο του προγράμματος των F-16 Viper, την προοπτική των 120 αναβαθμισμένων μαχητικών, την παρουσία των Rafale και την έλευση των F-35. Το συμπέρασμα ήταν ότι η Ελλάδα χτίζει σταδιακά ένα νέο αεροπορικό και αμυντικό περιβάλλον, ενώ η Τουρκία, παρά τις φιλοδοξίες της, αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα σε πιλότους, προγράμματα και τεχνολογική αξιοπιστία.

Η βασική γραμμή της εκπομπής ήταν σαφής: η Ελλάδα βρίσκεται σε περίοδο κρίσιμων αποφάσεων. Από την εθνική ασφάλεια και τα υβριδικά πλήγματα μέχρι την αμυντική βιομηχανία, τα εξοπλιστικά και τις νέες συμμαχίες, το ζητούμενο είναι να υπάρξει στρατηγική συνέχεια, σοβαρότητα και καθαρή αποτρεπτική ισχύς.

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Το State Department έχει δώσει επανειλημμένα ρεσιτάλ κοντοφθαλμίας, όσον αφορά στις επιλογές του για «ευεπίφορους ηγέτες» ανά τον κόσμο με απαυγάσματα τον Χουσεϊν του Ιράκ και τον Καρζάϊ του Αφγανιστάν. Στην πρώτη περίπτωση μάλιστα αναγκάστηκε να εισβάλει δύο κιόλας φορές μέχρι να τον ανατρέψει και άφησε στη θέση του ακόμα πιο επικίνδυνους ηγέτες με τις σιϊτικές πολιτοφυλακές να απειλούν έτι περαιτέρω την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής. Όσο για τον δεύτερο, αυτός απολαμβάνει τα κλοπιμαία του σε κάποια άγνωστη παραλία ενώ η χώρα του έχει κυλήσει σε ακόμα χειρότερη ριζοσπαστικοποίηση από την εποχή της σοβιετικής εισβολής.

Δυστυχώς για τις ΗΠΑ, αλλά και για την συλλήβδην υφήλιο, οι στρατηγικές επιλογές «στρατηγικών εταίρων» έχουν ορίζοντα τριμήνου, ακριβώς όπως και οι μεγάλες εταιρείες. Στην καλύτερη περίπτωση ο εκάστοτε πολιτικός θα σκεφτεί μέχρι την επόμενη εκλογική του αναμέτρηση. Άραγε αυτό σχετίζεται με τη συνολική ανικανότητα του αμερικανικού κρατικού μηχανισμού σε σημείο που αυτός να ανταγωνίζεται ένα νήπιο;

Προφανέστατα και όχι! Οι ΗΠΑ διαθέτουν ικανότατους αναλυτές, πιθανώς από τους καλύτερους στον κόσμο. Τα σχέδια που έχουν για κάθε πολεμικό και διπλωματικό σενάριο είναι καλομελετημένα και ενδελεχή. Αρκετά από τα στελέχη της αμερικανικής διοικήσεως έχουν κατά καιρούς εκφράσει τις αντιδράσεις τους σε αυτές τις καιροσκοπικές πολιτικές, αρκετές φορές και δημόσια, συνοδευόμενες μάλιστα και με τις παραιτήσεις τους. Πρόσφατο μάλιστα παράδειγμα αποτελεί ο Joe Kent,επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας (NCTC), ο οποίος προεξόφλησε επακριβώς όλες τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και διέγνωσε την επιρροή του Αρμερικανο-Ισραηλινού λόμπι στην απόφαση του Προέδρου των ΗΠΑ, που πάρθηκε ενάντια στα συμφέροντα της χώρας του.

Ωστόσο η ηθικά διαβρωμένη πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ δεν διατίθεται να κοιτάξει πέρα από τα ωφελιμιστικά συμφέροντά της και ο τελικός σκοπός της δεν είναι η μακροπρόθεσμη στρατηγική των ΗΠΑ αλλά η βραχυπρόθεσμη συγκάλυψη των οποιωνδήποτε δυσμενών αποτελεσμάτων για την εκλογική τους εκπροσώπηση. Υπό αυτό το πρίσμα λαμβάνουν αποφάσεις που όχι μόνο δε συνάδουν με τις εκθέσεις και συμβουλές που έχουν λάβει από τους ειδήμονες, αλλά στερούνται κάθε επαφής με οποιαδήποτε ενημερωμένη άποψη, καθώς οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται εν πλήρη απουσία των επί του προκειμένου ειδημόνων αφού αυτοί δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να συνομολογήσουν σε οιαδήποτε απόφαση που θα έβαζε τόσο εξόφθαλμα το συμφέρον της χώρας τους σε δεύτερη μοίρα.

Κάπως έτσι και ο Τραμπ αποφασίζει σύντομα να επιλέξει το «σπουδαίο ηγέτη και φίλο του» Έρντογαν ώστε αυτός να ποδηγετήσει το ακούσιο τσιράκι του, τον Τζολάνι, να εκδιώξει τη Χεζμπολάχ από το Λίβανο. Πιθανώς ο Τραμπ και οι περί αυτόν «ειδήμονες της πεντάρας», που απολαμβάνουν της εκτενούς στρατηγικής εμπειρίας τραμπούκων κτηματομεσιτών, να θεωρούν τους εαυτούς τους φωστήρες καθώς θα παίξουν το χαρτί της εχθρότητας Σιιτών-Σουνιτών, βάζοντας τα τέρατα να αλληλοσκοτωθούν. Σε αντίθεση, η εκλογικευμένη συμφωνία Ρούμπιο, περιλαμβάνει την αποχώρηση του Ισραήλ μετά την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ και την ισχυροποίηση της Λιβανέζικης κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης και της αναγνώρισης του Ισραήλ από το Λίβανο και την απεξάρτησή του από τον εκβιασμό των παλαιστινίων προσφύγων που διέλυσαν τη χώρα. Αντί όμως να αγκαλιάσει αυτή την αρχικά δύσκολη αλλά μελλοντικά σταθεροποιητική προοπτική, ο Τραμπ προσπαθεί να βρει την εύκολη λύση, θεωρώντας ότι όλοι του χρωστούν και ο φιλαράκος του ο Έρντογαν είναι διατεθειμένος να τα δώσει όλα γι αυτόν. Θα ισχυριστεί ότι έχει βάλει άλλους να κάνουν τη δουλειά του και δεν χρειάζεται το Ισραήλ, το οποίο θέλει μικροπρεπώς να εκδικηθεί που τον έμπλεξε στο πόλεμο με το Ιράν. Αυτός περίμενε ότι θα βομβαρδίσει και θα απεμπλακεί. Όμως και οι σύμβουλοί του και το Ισραήλ ήξεραν ότι αυτό δεν θα τελείωνε χωρίς μια μακροπρόθεσμη δέσμευση. Για τις ΗΠΑ αυτή δέσμευση δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την επαχθή προοπτική να στερηθεί την ικανότητα επέμβασης στο πλέον σημαντικό θέατρο επιχειρήσεων του Ειρηνικού. Όμως υπό το κράτος διαφόρων μοχλεύσεων ο Τραμπ ενεπλάκη παρά τις αντίθετες συμβουλές των ειδημόνων. Απλά θεώρησε, ως κλασσικός ναρκισσιστής, ότι αυτός ξέρει καλύτερα. Σαν ένας νέος Χίτλερ, ο οποίος απλά βλαστημούσε επί δικαίων και αδίκων πάνω από το χάρτη όταν οι ονειροφαντασίες του δεν αποτυπώνονταν στο πεδίο. Τώρα επιδιώκει να βάλει τον τζιχαντιστή, με το φερετζέ του νομιμόφρονα ηγέτη, Τζολάνι, να εκδιώξει άλλους τζιχαντιστές προς χάριν του Μεγάλου Σατανά. Η υποτίμηση του αντιπάλου είναι από τα μεγαλύτερα και πλέον μοιραία στρατηγικά λάθη που μπορεί να διαπράξει ένας ηγέτης. Επί του προκειμένου, ο Τζολάνι απλά θα επιδιώξει να μην πολεμήσει και πιθανώς να έλθει σε συνεννόηση με τη Χεζμπολάχ για να συνενώσουν τις δυνάμεις τους και να οδηγήσουν το Λίβανο σε έναν αιματηρό εμφύλιο που θα προκαλέσει εθνοκάθαρση κάθε θρησκευτικής μειονότητας και θα φέρει όλη τη χώρα που δεν βρίσκεται ήδη εντός του ελέγχου των Ισραηλινών, υπό τον έλεγχο της Συρίας και του ταγού της, της Τουρκίας. Φυσικά, η ευκαιρία να εξολοθρεύσει και τις συριακές μειονότητες δεν θα περάσει απαρατήρητη από τον αιμοσταγή Σύριο αποκεφαλιστή, ο οποίος δε θα διστάσει να επεκτείνει την εθνοκάθαρση και τη γενοκτονία σε όλα τα παράλια, υπό την σαδιστική εποπτεία των Τούρκων που δηλώνουν έμπειροι ειδήμονες στις γενοκτονίες.

Πλέον ο Αμερικάνος πρόεδρος στερείται κάθε αντιπάλου όσον αφορά στην ηλιθιότητα και στη μικρόνοια. Ωστόσο πασχίζει, φιλότιμα και καθημερινά, να ξεπεράσει, έτι περαιτέρω, τον ίδιο του τον εαυτό.