Του Χρήστου Κωνσταντινίδη

Στην εκπομπή Monitor, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου και Δικαίου της Ενέργειας Νίκος Φαραντούρης μίλησε για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, τα «δώρα» Τραμπ προς τον Ερντογάν, την πιθανή πώληση κινητήρων F110 για τα τουρκικά μαχητικά KAAN, την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Άγκυρα, το Κυπριακό, το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, αλλά και τη στρατηγική σημασία των σχέσεων ΕΕ–Ινδίας.

Ο Νίκος Φαραντούρης άσκησε σκληρή κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για τη γραμμή των «ήρεμων νερών», υποστηρίζοντας ότι η παρατεταμένη σιωπή απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις έχει αποθρασύνει την Άγκυρα και έχει αποδυναμώσει τη θέση της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά και νατοϊκά fora.

«Η κυβέρνηση εκλιπαρεί την ηρεμία στο Αιγαίο»

Ο Νίκος Φαραντούρης υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια η ελληνική κυβέρνηση ακολούθησε μια πολιτική κατευνασμού απέναντι στην Τουρκία, με κεντρικό αφήγημα τα «ήρεμα νερά». Κατά την άποψή του, αυτή η στάση οδήγησε σε παρατεταμένη σιωπή απέναντι σε σοβαρές τουρκικές κινήσεις, όπως η παράνομη NAVTEX στο Αιγαίο, η μεταφορά τουρκικών F-16 στα Κατεχόμενα και ο αποκλεισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας από προπαρασκευαστικές εργασίες διεθνούς συνόδου για το κλίμα στην Αττάλεια.

2. Σφοδρή κριτική για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις δηλώσεις στελεχών ελληνικού πολιτικού χώρου για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Ο Φαραντούρης χαρακτήρισε απαράδεκτο να παρουσιάζεται η πόντιση του καλωδίου ως «μονομερής ενέργεια», τονίζοντας ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό έργο, ανάμεσα σε δύο κράτη-μέλη της ΕΕ, το οποίο αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο και συνολικά τον Ελληνισμό.

Σημείωσε μάλιστα ότι τέτοιες τοποθετήσεις ταυτίζονται ουσιαστικά με το αφήγημα της Άγκυρας, σύμφωνα με το οποίο κάθε ελληνική ενέργεια στο Αιγαίο παρουσιάζεται ως προκλητική.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και η αναβάθμιση της Τουρκίας

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ εκτίμησε ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Τουρκία είναι κρίσιμη, καθώς μπορεί να σηματοδοτήσει βαθύ μετασχηματισμό της Συμμαχίας. Όπως είπε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν να μετακινούν σταδιακά το ενδιαφέρον τους από την Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή και την Ασία, ενώ στο εσωτερικό της Συμμαχίας διαμορφώνονται σενάρια που αναβαθμίζουν τον ρόλο της Τουρκίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία επιδιώκει να καταστεί κεντρικός πυλώνας στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στη νέα γεωοικονομική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ.

«Να τεθούν καθαρές κόκκινες γραμμές»

Ο Φαραντούρης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να σταματήσει να σιωπά και να θέσει ξεκάθαρα τα συμφέροντά της στο τραπέζι. Επικαλέστηκε μάλιστα τον Ελευθέριο Βενιζέλο, λέγοντας ότι στις διεθνείς σχέσεις οι εταίροι και οι σύμμαχοι καταλαβαίνουν μόνο όταν μια χώρα μιλά με όρους συμφερόντων.

Κατά την άποψή του, η Ελλάδα πρέπει να διεκδικήσει ανταλλάγματα, να αξιοποιήσει τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και να μην συναινέσει σε αποφάσεις που αναβαθμίζουν την Τουρκία χωρίς να διασφαλίζονται τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.

 Κριτική στην Κάγια Κάλας και στην ευρωπαϊκή στάση για το Κυπριακό

Ο Νίκος Φαραντούρης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλας. Τόνισε ότι οι δηλώσεις και οι κινήσεις της για το Κυπριακό δεν αντανακλούν την απαιτούμενη ευρωπαϊκή στάση απέναντι σε μια χώρα-μέλος που βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή εδώ και 50 χρόνια.

Υποστήριξε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να μιλά για εισβολή και κατοχή στην Ουκρανία και την ίδια στιγμή να αποφεύγει να θέσει με την ίδια ένταση το ζήτημα της Κύπρου.

Η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα και το SAFE

Ο Φαραντούρης αναφέρθηκε και στις ευρωπαϊκές συζητήσεις για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αμυντικά σχήματα και χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το SAFE. Όπως είπε, η Άγκυρα δεν ενδιαφέρεται πλέον τόσο για την πλήρη ένταξη στην ΕΕ, όσο για πρόσβαση σε αμυντικά προγράμματα, κονδύλια και γεωστρατηγική αναβάθμιση.

Σημείωσε ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αμφισβητεί την εδαφική ακεραιότητα κράτους-μέλους της ΕΕ, ενώ κατέχει στρατιωτικά το 1/3 της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παρέμβαση στο Ευρωκοινοβούλιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι στην πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ πέτυχαν να ενταχθούν τροπολογίες για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τις τουρκικές προκλήσεις στην Κύπρο και το Αιγαίο.

Ωστόσο, άσκησε κριτική στην ελληνική κυβέρνηση, λέγοντας ότι δεν αξιοποίησε αυτή την έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για να ζητήσει καταδικαστική αναφορά στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής.

Επιστολή στο Κογκρέσο για τους κινητήρες F110

Ο Φαραντούρης αποκάλυψε ότι απέστειλε επιστολή σε Αμερικανούς βουλευτές, στην οποία εξηγεί γιατί η πώληση κινητήρων F110 στην Τουρκία για τα μαχητικά KAAN θα υπονομεύσει την ισορροπία, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Τόνισε ότι στο αμερικανικό Κογκρέσο υπάρχουν ήδη ισχυρές αντιδράσεις απέναντι στην Τουρκία, καθώς πολλοί θεωρούν ότι η Άγκυρα δεν συμπεριφέρεται ως αξιόπιστος σύμμαχος, αλλά ως απρόβλεπτος παίκτης.

ΕΕ–Ινδία και ο ρόλος του Πακιστάν

Ως μέλος της ειδικής επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Ινδία, ο Φαραντούρης υπογράμμισε τη σημασία των ευρωινδικών και ελληνοϊνδικών σχέσεων. Τόνισε ότι η Ινδία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό γεωπολιτικό, οικονομικό και εμπορικό εταίρο της Ευρώπης.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο του Πακιστάν, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ πρέπει να βλέπει με καθαρό μάτι τις συνδέσεις του με την τρομοκρατία και τη στρατηγική του σύμπλευση με την Τουρκία.

 IMEC και ανταγωνιστικό σχέδιο Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας

Ο Φαραντούρης στάθηκε και στον εμπορικό διάδρομο IMEC, που θα συνέδεε την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής, Ισραήλ και Ελλάδας. Όπως είπε, το έργο φαίνεται να παραπέμπεται στις καλένδες, ενώ Σαουδική Αραβία και Τουρκία προωθούν ανταγωνιστικό σχέδιο σιδηροδρομικής διασύνδεσης που θα καταλήγει στην Κωνσταντινούπολη.

Ζήτησε ξεκάθαρη θέση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ελληνική κυβέρνηση για το αν στηρίζουν ακόμη το IMEC και ποιες κινήσεις κάνουν για την υλοποίησή του.

Η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτέλεσε το βασικό θέμα της 390ής εκπομπής «Με το Κλειδί της Ιστορίας», την οποία παρουσιάζει ο Γιάννης Θεοδωράτος στο Blue Sky.

Από την έναρξη της εκπομπής, ο παρουσιαστής υπογράμμισε ότι οι επόμενες ημέρες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες για τη Συμμαχία, καθώς η Άγκυρα θα φιλοξενήσει μια σύνοδο που, όπως εκτίμησε, μπορεί να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στις εξελίξεις της επόμενης δεκαετίας.

Ο Γιάννης Θεοδωράτος στάθηκε αρχικά στο πρωτοφανές καθεστώς ασφαλείας που, σύμφωνα με όσα ανέφερε, έχει επιβληθεί στην τουρκική πρωτεύουσα ενόψει της συνόδου. Όπως σημείωσε, χιλιάδες αστυνομικοί, στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας και δυνάμεις της στρατοχωροφυλακής έχουν αναπτυχθεί στην Άγκυρα, ενώ καταγγέλλονται συλλήψεις και αυστηρά προληπτικά μέτρα απέναντι σε οποιονδήποτε θεωρείται εν δυνάμει ύποπτος.

Σχολιάζοντας το πολιτικό περιβάλλον στην Τουρκία, χαρακτήρισε αντιφατική τη στάση της Συμμαχίας απέναντι σε μια χώρα που, όπως είπε, παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα δημοκρατίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υποστήριξε ότι δημιουργείται ένα εμφανές παράδοξο, καθώς το ΝΑΤΟ οικοδομήθηκε πάνω στις αρχές της δημοκρατίας και της ελευθερίας, αλλά εξακολουθεί να συνεργάζεται στενά με ένα κράτος που ακολουθεί αυταρχική πορεία.

Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στις αλλαγές που φέρνει η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο Θεοδωράτος εκτίμησε ότι η νέα αμερικανική στρατηγική αναμένεται να επηρεάσει συνολικά τη λειτουργία της Ατλαντικής Συμμαχίας, αλλά και τις ισορροπίες μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Αναφερόμενος στα ελληνικά συμφέροντα, επισήμανε ότι η Αθήνα θα πρέπει να αξιοποιήσει όλα τα θεσμικά εργαλεία που διαθέτει στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Με αφορμή τις τουρκικές διεκδικήσεις για νέα στρατηγεία και αυξημένο ρόλο στη Συμμαχία, υποστήριξε ότι η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει ακόμη και το δικαίωμα του βέτο, εφόσον αυτό απαιτηθεί για την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Όπως τόνισε, οποιαδήποτε ελληνική συναίνεση δεν θα πρέπει να δοθεί χωρίς συγκεκριμένα και μετρήσιμα ανταλλάγματα, αλλά μόνο εφόσον εξυπηρετούνται ουσιαστικά οι ελληνικές θέσεις.

Η εκπομπή επεκτάθηκε και στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνουν οι σύγχρονες στρατιωτικές τεχνολογίες. Ο Γιάννης Θεοδωράτος αναφέρθηκε στην αυξανόμενη σημασία των μικρών δορυφόρων, των δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων και της διαστημικής τεχνολογίας, υποστηρίζοντας ότι οι μελλοντικές συγκρούσεις θα κρίνονται όλο και περισσότερο από την πληροφορία και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη η Ελλάδα να αποκτήσει ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για το διάστημα, τις νέες τεχνολογίες και την πληροφοριακή υπεροχή, ώστε να διατηρήσει στρατηγικό πλεονέκτημα απέναντι στις αναθεωρητικές επιδιώξεις της Τουρκίας.

Σε αρκετά σημεία της εκπομπής ο παρουσιαστής συνέδεσε τη στρατιωτική ισχύ με τη διαχρονική ιστορική εμπειρία του ελληνισμού, υπογραμμίζοντας ότι η στρατηγική σκέψη αποτελεί βασικό στοιχείο επιβίωσης ενός κράτους σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.

Κλείνοντας την εκπομπή, ο Γιάννης Θεοδωράτος επανέλαβε ότι η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων, κατά την οποία η ψυχραιμία, η στρατηγική προετοιμασία και η σωστή αξιοποίηση των διεθνών συμμαχιών θα είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων.

Η ενίσχυση της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και οι αντιδράσεις της Τουρκίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια.

Η εκπομπή ξεκίνησε με αναφορά στα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου για την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Όπως επισημάνθηκε, τουρκικά μέσα ενημέρωσης αναγνωρίζουν πλέον ότι ο συνδυασμός των F-35, των Rafale και των F-16 Viper προσφέρει σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα στην Ελλάδα, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες στο Αιγαίο.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υπογράμμισε ότι, παρά τις προσπάθειες ορισμένων να παρουσιάσουν μια εικόνα αδυναμίας της χώρας, τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν ενίσχυση των ελληνικών δυνατοτήτων, γεγονός που αποτυπώνεται ακόμη και σε αναλύσεις του τουρκικού Τύπου.

Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη Λιβύη, με την Ελλάδα να επιχειρεί διπλωματική αντεπίθεση μέσω διεθνών πρωτοβουλιών που, σύμφωνα με την εκπομπή, μπορούν να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην περιοχή και να δημιουργήσουν νέα δεδομένα απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην Κύπρο, με αφορμή τουρκικά δημοσιεύματα που παρουσιάζουν το νησί ως πιθανό επόμενο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Στο ίδιο πλαίσιο αναλύστηκε το αφήγημα που προωθούν τουρκικοί κύκλοι περί στενής στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Η εκπομπή στάθηκε επίσης σε τουρκικά σενάρια που κάνουν λόγο για πιθανές αλλαγές στο Κυπριακό, με αναφορές στο καθεστώς των εγγυήσεων, στην παρουσία τουρκικών στρατευμάτων και στο μέλλον της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πληροφορίες που προέρχονται από τουρκικές πηγές και χρήζουν προσεκτικής αξιολόγησης.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτέλεσε η ολοένα στενότερη συνεργασία της Ελλάδας με την Ινδία. Η επίσκεψη Ινδού υπουργού στην Αθήνα και η δήλωσή του ότι «Ελλάδα και Ινδία είναι φυσικοί σύμμαχοι» αξιολογήθηκε ως ακόμη μία ένδειξη της στρατηγικής αναβάθμισης των σχέσεων των δύο χωρών.

Στην εκπομπή παρουσιάστηκαν ακόμη οι τελευταίες εξελίξεις στα εξοπλιστικά προγράμματα της Πολεμικής Αεροπορίας, η ενίσχυση των δυνατοτήτων επιτήρησης, αλλά και οι αναλύσεις Ισραηλινών ειδικών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα εξετάστηκαν οι ενεργειακές εξελίξεις στην Κύπρο, πληροφορίες για την αποχώρηση της ExxonMobil από περιοχές νοτίως της Κρήτης, οι αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές προς την Κρήτη μέσω Λιβύης, αλλά και οι προσπάθειες της Άγκυρας να αναδείξει ζητήματα όπως η λεγόμενη «Τσαμουριά» και η Θράκη μέσω συνεργασίας με ακραίους αλβανικούς κύκλους.

Η εκπομπή παρουσίασε συνολικά μια ευρεία εικόνα των γεωπολιτικών εξελίξεων, εστιάζοντας στις ισορροπίες στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια, καθώς και στις κινήσεις που, σύμφωνα με την ανάλυση, επηρεάζουν άμεσα τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.