Νέα πολιτική πίεση ασκείται στις ΗΠΑ κατά της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, με 18 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων να δηλώνουν έτοιμα να αναλάβουν νομοθετική πρωτοβουλία, ώστε να εμποδίσουν κάθε σχεδιασμό της κυβέρνησης Τραμπ προς αυτή την κατεύθυνση.

Επικεφαλής της πρωτοβουλίας είναι η Δημοκρατική βουλευτής ελληνικής καταγωγής Ντίνα Τάιτους, η οποία απέστειλε επιστολή στους επικεφαλής της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας της Βουλής, παραμονή της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Στην επιστολή της, η Τάιτους προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα έφερνε την αμερικανική κυβέρνηση σε ευθεία σύγκρουση με τις ίδιες τις νομοθετικές της υποχρεώσεις. Υπενθυμίζει, μάλιστα, την επιθετική στάση της Άγκυρας απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, αλλά και τη στήριξή της προς το Αζερμπαϊτζάν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Αρμενίας.

Οι Αμερικανοί νομοθέτες ζητούν από την ηγεσία της Βουλής να προχωρήσει, εφόσον χρειαστεί, σε Κοινό Ψήφισμα Αποδοκιμασίας, στη βάση του νόμου CAATSA, αν η κυβέρνηση επιχειρήσει να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα χωρίς ισχυρή νομική βάση.

Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά παρεμβάσεων στο Κογκρέσο. Την περασμένη εβδομάδα, η ίδια η Τάιτους είχε καταθέσει ψήφισμα απόρριψης για να μπλοκαριστεί η πώληση κινητήρων General Electric F110-GE-129E/F, ύψους 700 εκατ. δολαρίων, που προορίζονται για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

Παράλληλα, οι βουλευτές Μάικ Λόλερ και Μπραντ Σέρμαν είχαν ηγηθεί ξεχωριστής διακομματικής επιστολής προς τον πρόεδρο Τραμπ, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην επιστροφή της Τουρκίας στα F-35. Την επιστολή συνυπέγραψαν, μεταξύ άλλων, οι Ελληνοαμερικανοί βουλευτές Νικόλ Μαλλιοτάκη και Γκας Μπιλιράκης.

Το ζήτημα έχει επανέλθει δυναμικά μετά τις δηλώσεις Τραμπ στις 24 Ιουνίου, όταν άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να προσφέρει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ένα «μεγάλο δώρο» ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Η αναφορά αυτή ερμηνεύτηκε ως πιθανό άνοιγμα για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ωστόσο, το νομικό πλαίσιο στις ΗΠΑ παραμένει σαφές. Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών S-400, ενώ οι κυρώσεις CAATSA εξακολουθούν να ισχύουν. Επιπλέον, ο νόμος NDAA για το οικονομικό έτος 2020 απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα διατηρεί στην κατοχή της το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Γκας Μπιλιράκης, ο οποίος σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» δήλωσε ξεκάθαρα ότι είναι αντίθετος σε οποιαδήποτε πώληση οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, την οποία χαρακτήρισε μη αξιόπιστη χώρα. Όπως σημείωσε, η Άγκυρα δεν λειτουργεί ως πραγματικός σύμμαχος, επικαλούμενος τόσο τη στάση της απέναντι στη Ρωσία όσο και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η μάχη στο Κογκρέσο δείχνει ότι η υπόθεση των F-35 δεν είναι απλή διπλωματική διαπραγμάτευση. Είναι πλέον ζήτημα νομιμότητας, αξιοπιστίας της Τουρκίας ως συμμάχου και ισορροπίας δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, οι νέες παρεμβάσεις αποτελούν σημαντικό ανάχωμα απέναντι στην προσπάθεια της Άγκυρας να επιστρέψει από την πίσω πόρτα στο πιο προηγμένο αμερικανικό μαχητικό πρόγραμμα.

Σε ιδιαίτερα θερμό κλίμα πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο Λευκό Παλάτι, με την επαναπροσέγγιση των δύο χωρών και το «ακανθώδες» ζήτημα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 να κυριαρχούν στην ατζέντα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν φάνηκε να φείδεται εγκωμιαστικών σχολίων για τον Τούρκο πρόεδρο, υπογραμμίζοντας τους στενούς δεσμούς που συνδέουν τις ΗΠΑ με την Τουρκία. «Είμαστε σπουδαίοι φίλοι, πάντα θα τα βρίσκουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας: «Έχετε υπάρξει ένας σπουδαίος ηγέτης και τα είχαμε καλά από την αρχή. Είχαμε μια σπουδαία σχέση. Είναι κάποιος τον οποίο πρέπει να τον υπολογίζεις». Παράλληλα, ο Τραμπ έκανε ειδική μνεία και στις υποδομές της χώρας, χαρακτηρίζοντας το αεροδρόμιο «φανταστικό».

Το «παράθυρο» για τα F-35

Το μεγαλύτερο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η δήλωση του Αμερικανού προέδρου για το πρόγραμμα των μαχητικών F-35, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της κατάστασης.

«Θα αποφασίσουμε για τα F-35, έχουμε πολύ καλές σχέσεις. Έχουμε εξαιρετικές σχέσεις με την Τουρκία», τόνισε ο Τραμπ.

Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίστηκε αισιόδοξος για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, μεταφέροντας το βάρος των εξελίξεων στην επόμενη μεγάλη συμμαχική συνάντηση. Όπως δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, πιστεύει ότι θα προκύψει μια «ευνοϊκή απόφαση» σχετικά με τα F-35 από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που είναι προγραμματισμένη να διεξαχθεί στην Άγκυρα.

Απογοήτευση Τραμπ για το ΝΑΤΟ – «Μας βοήθησε η Τουρκία»

Πέραν των διμερών σχέσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποίησε τη συνάντηση για να εκφράσει την έντονη απογοήτευσή του για τη στάση των υπόλοιπων συμμάχων της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, με αφορμή τις εξελίξεις στο μέτωπο του Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε κριτική στο ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι η στάση των μελών του στον πόλεμο στο Ιράν δεν ήταν αυτή που περίμενε, ενώ έσπευσε να διαφοροποιήσει την Άγκυρα από τους υπόλοιπους εταίρους. «Οι άλλοι εταίροι δεν μας βοήθησαν όπως η Τουρκία», πρόσθεσε με νόημα, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και αναδεικνύοντας την Τουρκία ως έναν σταθερό—κατά τον ίδιο—σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή.

\

Σε τροχιά γύρω από τη Γη βρίσκεται από σήμερα, Τρίτη 7 Ιουλίου, ο ελληνικός οπτικός μικροδορυφόρος Hyperion GR-1, μετά την επιτυχημένη εκτόξευσή του από το Cape Canaveral Space Force Station στη Φλόριντα, με πύραυλο της SpaceX.

Η εκτόξευση εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων και σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των διαστημικών δυνατοτήτων της χώρας. Ο Hyperion GR-1 είναι ο πρώτος από τους συνολικά επτά οπτικούς μικροδορυφόρους που κατασκευάζονται από την ελληνική εταιρεία Open Cosmos Aegean, με έδρα την Παλλήνη Αττικής.

Ο νέος μικροδορυφόρος θα προσφέρει στην Ελλάδα δυνατότητες οπτικής παρατήρησης, χαρτογράφησης και συστηματικής παρακολούθησης της Γης, με εφαρμογές στην Πολιτική Προστασία, την ασφάλεια, το περιβάλλον, τη γεωργία ακριβείας και τη Δημόσια Διοίκηση.

Διαθέτει δυνατότητα λήψης πολυφασματικών εικόνων υψηλής ανάλυσης έως 90 εκατοστών, ενώ ενσωματώνει τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης για επεξεργασία δεδομένων, καθώς και δορυφορικές ζεύξεις για ταχύτερη μετάδοση κρίσιμων πληροφοριών από το διάστημα προς τη Γη.

Τα δεδομένα του θα αξιοποιούνται για την παρακολούθηση πυρκαγιών, πλημμυρών, θαλάσσιας ρύπανσης, πλοίων, κρίσιμων υποδομών, δασών, υδάτινων πόρων, μεγάλων έργων και αστικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, θα ενσωματώνονται στον Κυβερνητικό Κόμβο Γεωπαρατήρησης, ώστε η Δημόσια Διοίκηση να έχει ενιαία επιχειρησιακή εικόνα.

Με τη σημερινή εκτόξευση, η Ελλάδα διαθέτει πλέον 18 μικροδορυφόρους σε τροχιά, στο πλαίσιο του σχεδιασμού του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και υλοποιείται με τη στήριξη του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου έκανε λόγο για «νέα εποχή» για τη χώρα, τονίζοντας ότι ο Hyperion GR-1 θα βοηθήσει στην προστασία δασών και θαλάσσιων περιοχών, στη γεωργία ακριβείας, στη χαρτογράφηση της δόμησης και στη λήψη ταχύτερων αποφάσεων σε περιόδους κρίσεων.