Άμυνα

Πώς ΗΠΑ και Ισραήλ «τύφλωσαν» την ιρανική αεράμυνα – Οι S-300, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και ο ελληνικός παράγοντας

Η εξουδετέρωση των ρωσικών συστημάτων στο Ιράν με χρόνια εκπαίδευσης, όπλα ακριβείας και τεχνικές ηλεκτρονικών παρεμβολών. Τι υποστηρίζεται για τους ελληνικούς S-300 και ποια στοιχεία χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση.

Δημοσιεύτηκε στις

15 Ιουλίου 2026 στις 12:00

από τον

ΧΑΚ

Σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική επιχειρησιακή αξία των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-300PMU-2 προκαλούν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις στο Ιράν, κατά τις οποίες η ιρανική στρατηγική αεράμυνα φέρεται να εξουδετερώθηκε με έναν συνδυασμό ηλεκτρονικού πολέμου, συλλογής πληροφοριών και πληγμάτων μεγάλης ακρίβειας.

Σύμφωνα με ανάλυση του Defense Express, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατόρθωσαν να «τυφλώσουν» τα ραντάρ των ιρανικών S-300 και στη συνέχεια να καταστρέψουν κρίσιμα τμήματα των συστοιχιών, αφήνοντας το Ιράν χωρίς αποτελεσματική αντιαεροπορική προστασία μεγάλης εμβέλειας.

Η εικόνα αυτή ενισχύεται από επίσημες αμερικανικές ανακοινώσεις για τις επιχειρήσεις του 2026. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, CENTCOM, έχει αναφέρει ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν ιρανικά συστήματα αεράμυνας, εγκαταστάσεις επιτήρησης, επικοινωνιακές υποδομές και την αρχιτεκτονική διοίκησης που συνέδεε τα επιμέρους μέσα μεταξύ τους. Σε απολογισμό της εκστρατείας, η αμερικανική διοίκηση υποστήριξε ότι τέθηκε εκτός λειτουργίας το 82% των ιρανικών συστημάτων αντιαεροπορικών πυραύλων, μαζί με μεγάλο μέρος των ραντάρ και των κέντρων διοίκησης.

Οι επίσημες ανακοινώσεις, πάντως, δεν εξειδικεύουν σε όλες τις περιπτώσεις ποια από τα πληγέντα συστήματα ήταν S-300PMU-2 ούτε επιβεβαιώνουν κάθε επιμέρους τεχνικό ισχυρισμό του δημοσιεύματος. Η γενικότερη εικόνα, όμως, είναι σαφής: η ιρανική αεράμυνα υπέστη βαθύ και συστηματικό πλήγμα.

Οι τέσσερις συστοιχίες S-300 του Ιράν

Το Ιράν είχε προμηθευτεί από τη Ρωσία τέσσερις συστοιχίες S-300PMU-2, οι οποίες προορίζονταν κυρίως για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων, πυρηνικών υποδομών και της ευρύτερης περιοχής της Τεχεράνης.

Τα συστήματα αυτά αποτελούσαν για χρόνια έναν από τους βασικούς πυλώνες της ιρανικής στρατηγικής αεράμυνας. Η Μόσχα τα παρουσίαζε ως ικανά να εντοπίζουν και να προσβάλλουν αεροσκάφη, πυραύλους cruise και άλλους στόχους σε μεγάλες αποστάσεις.

Κατά το δημοσίευμα, η πρώτη ιρανική συστοιχία επλήγη στην περιοχή του Ισφαχάν τον Απρίλιο του 2024, ενώ οι υπόλοιπες τρεις εξουδετερώθηκαν κατά τη μεγάλης κλίμακας ισραηλινή επιχείρηση του Οκτωβρίου του ίδιου έτους.

Το Ισραήλ έχει επιβεβαιώσει επισήμως ότι τον Οκτώβριο του 2024 πραγματοποίησε πλήγματα κατά στρατιωτικών στόχων στο Ιράν, χωρίς να δημοσιοποιήσει αναλυτικά όλα τα συστήματα που καταστράφηκαν. Μεταγενέστερες αναφορές του ισραηλινού στρατού παρουσίασαν την επιχείρηση ως καίριο πλήγμα στις ιρανικές αμυντικές δυνατότητες.

Η ανάλυση αναφέρει ακόμη ότι βίντεο που εμφανίστηκε τον Απρίλιο του 2026 έδειχνε ιρανικές δυνάμεις να επιχειρούν τη μεταφορά εκτοξευτών ή εξαρτημάτων S-300 που είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας.

Πρώτα «τύφλωση», μετά καταστροφή

Η βασική εκτίμηση της ανάλυσης είναι ότι τα S-300 δεν εξουδετερώθηκαν μόνο μέσω ευθέων βομβαρδισμών. Προηγήθηκε μια ολοκληρωμένη επιχείρηση ηλεκτρονικού πολέμου, με στόχο τα ραντάρ έρευνας και καθοδήγησης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ραντάρ ελέγχου πυρός 30N6E2, γνωστό στη δυτική ορολογία ως «Flap Lid». Το συγκεκριμένο ραντάρ είναι κρίσιμο για την παρακολούθηση στόχων και την καθοδήγηση των αντιαεροπορικών πυραύλων.

Εάν το ραντάρ παρεμβληθεί, παραπλανηθεί ή καταστραφεί, οι εκτοξευτές μπορεί να παραμείνουν φυσικά άθικτοι, αλλά η συστοιχία χάνει ουσιαστικά τη δυνατότητα να εκτελέσει οργανωμένη εμπλοκή.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ηλεκτρονικές παρεμβολές περιόρισαν δραστικά την ικανότητα των ραντάρ να εντοπίζουν τους εισερχόμενους στόχους. Ακολούθησαν επιθέσεις με πυραύλους cruise και όπλα αέρος-εδάφους μεγάλης εμβέλειας εναντίον των ίδιων των ραντάρ, των κέντρων διοίκησης και των υποστηρικτικών εγκαταστάσεων.

Η λογική της επιχείρησης ήταν κλασική αλλά απαιτητική: πρώτα αποδιοργάνωση του δικτύου αεράμυνας, στη συνέχεια καταστολή των ραντάρ και τέλος καταστροφή των εναπομεινάντων συστημάτων.

Η αμερικανική εκστρατεία του 2026

Οι αμερικανικές επιχειρήσεις του 2026 φαίνεται ότι ολοκλήρωσαν τη διάλυση όσων στοιχείων της ιρανικής αεράμυνας είχαν απομείνει λειτουργικά.

Η CENTCOM έχει ανακοινώσει επανειλημμένα πλήγματα κατά ιρανικών αντιαεροπορικών συστημάτων, εγκαταστάσεων επιτήρησης, κέντρων επικοινωνιών και στρατιωτικών υποδομών. Τον Ιούλιο του 2026 ανακοίνωσε νέα κύματα επιθέσεων σε δεκάδες ιρανικούς στόχους, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονταν συστήματα αεράμυνας και παράκτια μέσα επιτήρησης.

Σε άλλη ανακοίνωση, η αμερικανική διοίκηση ανέφερε ότι μαχητικά κατέστρεψαν ιρανικές αντιαεροπορικές θέσεις και σταθμό επίγειου ελέγχου, ενώ η επιχείρηση «Epic Fury» είχε ως δηλωμένο στόχο την αποδόμηση των ιρανικών στρατιωτικών και μηχανισμών ασφαλείας.

Η δυνατότητα αμερικανικών και ισραηλινών αεροσκαφών να επιχειρούν βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι κάθε συστοιχία S-300 απέτυχε τεχνικά από μόνη της. Η αεράμυνα λειτουργεί ως δίκτυο και όχι ως μεμονωμένο όπλο.

Όταν καταστρέφονται οι επικοινωνίες, τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και τα κέντρα διοίκησης, ακόμη και ένα ισχυρό αντιαεροπορικό σύστημα μπορεί να καταστεί απομονωμένο, τυφλό ή ευάλωτο σε επιθέσεις από διαφορετικές κατευθύνσεις.

Ο ρόλος των stealth και των όπλων μεγάλης εμβέλειας

Η επιχείρηση φαίνεται ότι στηρίχθηκε σε πολλαπλά επίπεδα.

Αεροσκάφη χαμηλής παρατηρησιμότητας μπορούσαν να προσεγγίσουν περιοχές στις οποίες συμβατικά μαχητικά θα εντοπίζονταν νωρίτερα. Ταυτόχρονα, όπλα stand-off μπορούσαν να εκτοξευθούν από μεγάλη απόσταση, χωρίς το αεροσκάφος-φορέας να εισέρχεται υποχρεωτικά μέσα στη θεωρητική ζώνη εμπλοκής των S-300.

Η ηλεκτρονική υποστήριξη, τα μη επανδρωμένα μέσα, οι δορυφορικές πληροφορίες και η χαρτογράφηση των ιρανικών εκπομπών ραντάρ επέτρεψαν τη δημιουργία ολοκληρωμένης εικόνας του δικτύου αεράμυνας.

Δεν επρόκειτο, συνεπώς, για μία απλή αναμέτρηση ανάμεσα σε ένα αεροσκάφος και μία αντιαεροπορική συστοιχία. Ήταν σύγκρουση ολόκληρων συστημάτων πληροφοριών, ηλεκτρονικού πολέμου και διοίκησης.

Η εκπαίδευση απέναντι στους ελληνικούς S-300

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στους ελληνικούς S-300, οι οποίοι βρίσκονται εγκατεστημένοι στην Κρήτη.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία και νατοϊκές δυνάμεις είχαν επί σειρά ετών την ευκαιρία να εκπαιδεύονται στην Ελλάδα σε περιβάλλον όπου υπήρχε ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικό σύστημα.

Η παρουσία των S-300 στην Κρήτη είχε πράγματι προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον, επειδή επέτρεπε σε δυτικές αεροπορικές δυνάμεις να μελετούν τις γενικές δυνατότητες, τη συμπεριφορά και τις διαδικασίες ενός ρωσικού συστήματος αεράμυνας.

Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα επίσημα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι ελληνικοί S-300 χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά για την πλήρη αποκάλυψη των συχνοτήτων ή των ακριβών ηλεκτρονικών χαρακτηριστικών των ιρανικών S-300PMU-2.

Οι ελληνικοί S-300PMU-1 δεν είναι απολύτως ίδιοι με την ιρανική έκδοση PMU-2. Επιπλέον, οι πραγματικές παράμετροι λειτουργίας, οι κωδικοί, τα δίκτυα διοίκησης και οι τακτικές χρήσης μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.

Είναι, πάντως, εύλογο ότι η εκπαίδευση απέναντι σε συγγενές σύστημα προσέφερε στο Ισραήλ χρήσιμη εμπειρία ως προς τις γενικές αρχές λειτουργίας, τις διαδικασίες εντοπισμού και τις πιθανές μεθόδους προσέγγισης ενός περιβάλλοντος S-300. Αυτό αποτελεί αναλυτική εκτίμηση και όχι πλήρως αποδεδειγμένη δημόσια παραδοχή.

Η προσπάθεια σύνδεσης με το Bavar-373

Το Ιράν φέρεται να επιχείρησε να διασώσει όσα τμήματα των S-300 είχαν απομείνει, συνδέοντας εκτοξευτές ή υποσυστήματα με το εγχώριας ανάπτυξης αντιαεροπορικό σύστημα Bavar-373.

Η Τεχεράνη παρουσιάζει το Bavar-373 ως ιρανική απάντηση στα ρωσικά συστήματα μεγάλης εμβέλειας και ως μέσο ικανό να αντιμετωπίζει προηγμένα αεροσκάφη.

Κατά το δημοσίευμα, όμως, ούτε αυτή η λύση μπόρεσε να αποκαταστήσει ένα πλήρες και συνεκτικό δίκτυο στρατηγικής αεράμυνας. Χωρίς αξιόπιστη διασύνδεση ραντάρ, διοίκησης και εκτοξευτών, η αξιοποίηση μεμονωμένων τμημάτων έχει περιορισμένη αξία.

Κατέρρευσαν οι S-300 ή το ιρανικό δίκτυο;

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι επιχειρήσεις απέδειξαν ότι οι S-300 είναι συνολικά αναποτελεσματικοί ή εάν απέδειξαν ότι κανένα μεμονωμένο σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει απέναντι σε μία πλήρως οργανωμένη αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική εκστρατεία.

Η απάντηση βρίσκεται πιθανότατα στη δεύτερη εκδοχή.

Οι S-300 δεν είναι άτρωτοι και οι απώλειές τους στο Ιράν, όπως και οι καταστροφές ρωσικών S-300 και S-400 στην Ουκρανία, έχουν πλήξει την εικόνα που καλλιεργούσε επί χρόνια η ρωσική αμυντική βιομηχανία.

Από την άλλη πλευρά, η επιχειρησιακή αποτυχία δεν πρέπει να αποδίδεται αποκλειστικά στην τεχνολογία του πυραυλικού συστήματος. Καθοριστικοί παράγοντες είναι η ποιότητα της εκπαίδευσης, η πειθαρχία στις εκπομπές ραντάρ, η μετακίνηση των μονάδων, η παραλλαγή, η διασύνδεση με άλλα μέσα και η ύπαρξη πολυεπίπεδης προστασίας.

Στο Ιράν, σύμφωνα με την εικόνα που προκύπτει, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν νίκησαν απλώς τους S-300. Διέλυσαν σταδιακά το σύστημα μέσα στο οποίο οι S-300 έπρεπε να λειτουργούν.

Πλήγμα στο ρωσικό κύρος

Η καταστροφή ή η επιχειρησιακή εξουδετέρωση των ιρανικών συστοιχιών αποτελεί αναμφίβολα πλήγμα για το κύρος της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Ρωσία είχε επενδύσει πολιτικά και εμπορικά στην εικόνα των S-300 και S-400 ως συστημάτων που μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης ακόμη και των πλέον προηγμένων δυτικών αεροπορικών δυνάμεων.

Οι εξελίξεις στο Ιράν και στην Ουκρανία δείχνουν ότι, όταν οι αντίπαλοι διαθέτουν υπεροχή στις πληροφορίες, στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στα όπλα ακριβείας και στην αεροπορική ισχύ, ακόμη και τα ισχυρότερα αντιαεροπορικά συστήματα μπορούν να εντοπιστούν, να απομονωθούν και τελικά να καταστραφούν.

Το ουσιαστικό δίδαγμα δεν είναι ότι η αεράμυνα κατέστη άχρηστη. Είναι ότι η σύγχρονη αεράμυνα δεν μπορεί να στηρίζεται σε λίγες ακριβές συστοιχίες και στην προσδοκία ότι αυτές από μόνες τους θα κλείσουν τον ουρανό.

Χρειάζεται διασπορά, κινητικότητα, παθητικοί αισθητήρες, εφεδρικά δίκτυα, μικρότερα συστήματα προστασίας και διαρκής προσαρμογή απέναντι στις τεχνικές ηλεκτρονικού και πληροφοριακού πολέμου.

Αυτό ακριβώς φαίνεται ότι έλειψε από το Ιράν και αυτό ακριβώς εκμεταλλεύτηκαν μεθοδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Σχετικά θέματαS-300 Ελλάδα ΗΠΑ Ιράν Ισραήλ

ΧΑΚ

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Χτίζεται ισχυρός αμυντικός άξονας μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας! Η κίνηση Δένδια και η γεωπολιτική απάντηση στη συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν

Η Αθήνα ανοίγει νέα σελίδα στη στρατηγική συνεργασία με το Νέο Δελχί, επενδύοντας στην αμυντική βιομηχανία, τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων. Η συνάντηση του Νίκου Δένδια με τον Ινδό πρέσβη αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η σύμπλευση Ελλάδας και Ινδίας αναπτύσσεται παράλληλα με τη στενή στρατιωτική συνεργασία Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

28 λεπτά πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Η Ελλάδα διευρύνει το αποτύπωμά της στον διεθνή γεωπολιτικό χάρτη, αναπτύσσοντας στρατηγικές σχέσεις με χώρες που μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και των θαλάσσιων οδών που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με την Ινδία, μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις παγκοσμίως.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συναντήθηκε με τον πρέσβη της Ινδίας στην Αθήνα, Ravi Shankar, με αντικείμενο τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης των διμερών αμυντικών σχέσεων και τις προκλήσεις στο περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας.

Η διπλωματική αυτή επαφή αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί σε συνδυασμό με τις πρωτοβουλίες που έχουν αναλάβει οι δύο χώρες τα τελευταία χρόνια. Η Ελλάδα και η Ινδία δεν περιορίζονται πλέον σε διακηρύξεις καλών προθέσεων, αλλά έχουν ήδη αναπτύξει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας, που περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή επιχειρησιακής τεχνογνωσίας και ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των αμυντικών τους βιομηχανιών.

Η συμφωνία Δένδια–Singh που άνοιξε τον δρόμο

Καθοριστικής σημασίας για την πορεία των ελληνοϊνδικών σχέσεων υπήρξε η επίσημη επίσκεψη του Νίκου Δένδια στο Νέο Δελχί, στις 9 Φεβρουαρίου 2026, και η συνάντησή του με τον Ινδό ομόλογό του Rajnath Singh.

Οι δύο υπουργοί υπέγραψαν Κοινή Δήλωση Προθέσεων για την ενίσχυση της διμερούς αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας, η οποία προβλέπει την επεξεργασία πενταετούς οδικού χάρτη. Παράλληλα, ανταλλάχθηκε το Πρόγραμμα Διμερούς Στρατιωτικής Συνεργασίας για το 2026.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία επιχειρεί να συνδέσει την ελληνική «Ατζέντα 2030» με την ινδική πολιτική αμυντικής αυτοδυναμίας «Aatmanirbhar Bharat», δημιουργώντας προϋποθέσεις για τη συνεργασία επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και αμυντικών οργανισμών.

Για την Αθήνα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη δυνατότητα πρόσβασης σε νέες τεχνολογίες και στην ανάπτυξη εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων. Αντίστοιχα, η Ινδία αποκτά έναν πρόσθετο εταίρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, με στρατηγική γεωγραφική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Είχα σήμερα στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας συνάντηση γνωριμίας με τον Πρέσβη της #Ινδίας, κ. Ravi Shankar.

Συζητήσαμε για τις προκλήσεις ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή, για τις μεγάλες δυνατότητες περαιτέρω εμβάθυνσης της στρατηγικής μας αμυντικής συνεργασίας, καθώς και για τους ισχυρούς δεσμούς φιλίας 🇬🇷– 🇮🇳.

#Greece #India

— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 8, 2026

Από τα ελληνικά F-16 στην Ινδία μέχρι τις ινδικές φρεγάτες στο Αιγαίο

Η ελληνοϊνδική στρατιωτική συνεργασία έχει αποκτήσει ήδη επιχειρησιακό περιεχόμενο.

Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2024, τέσσερα ελληνικά μαχητικά F-16 Block 52+ Advanced της 336 Μοίρας συμμετείχαν στη διεθνή αεροπορική άσκηση «Tarang Shakti 24», στην αεροπορική βάση Jodhpur της Ινδίας.

Η συγκεκριμένη αποστολή αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα για την Πολεμική Αεροπορία, καθώς ελληνικά μαχητικά επιχειρούσαν σε μία ιδιαίτερα απομακρυσμένη γεωγραφική περιοχή, αποκτώντας εμπειρία συνεργασίας με αεροπορικές δυνάμεις διαφορετικών επιχειρησιακών δογμάτων.

Ανάλογη σημασία είχε και η παρουσία ινδικών μαχητικών Su-30MKI στις ελληνικές ασκήσεις «ΗΝΙΟΧΟΣ», με την αεροπορική συνεργασία να δημιουργεί δυνατότητες ανταλλαγής τακτικών γνώσεων και εμπειρίας.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η ναυτική άσκηση που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου 2025 στο Μυρτώο Πέλαγος και στο κεντρικό Αιγαίο.

Στην άσκηση συμμετείχαν η ελληνική φρεγάτα «Θεμιστοκλής», το υποβρύχιο «Πιπίνος», σκάφος ανορθόδοξου πολέμου της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών και η ινδική φρεγάτα INS Trikand.

Οι δύο πλευρές εκπαιδεύτηκαν σε αντικείμενα ανθυποβρυχιακού πολέμου, αντιμετώπισης αεροπορικών απειλών, επιχειρήσεων επιφανείας και ανταλλαγής επιχειρησιακής εικόνας.

Η παρουσία ινδικής πολεμικής μονάδας στο Αιγαίο αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική διάσταση. Καταδεικνύει τη δυνατότητα του Νέου Δελχί να αναπτύσσει στρατιωτική συνεργασία πέρα από τον Ινδικό Ωκεανό, σε μία περιοχή που αποτελεί κομβικό σημείο σύνδεσης της Ευρώπης με την Ασία.

Ο παράγοντας Τουρκία–Πακιστάν

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ελληνοϊνδικής προσέγγισης είναι η ευρύτερη γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται γύρω από τις σχέσεις Τουρκίας και Πακιστάν.

Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ έχουν αναπτύξει στενή στρατιωτική συνεργασία, η οποία περιλαμβάνει εξοπλιστικά προγράμματα, αμυντική τεχνολογία και εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού.

Η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στη Νότια Ασία, ενώ το Πακιστάν αντιμετωπίζει την Ινδία ως τον βασικό στρατηγικό ανταγωνιστή του.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η προσέγγιση Ελλάδας και Ινδίας δημιουργεί ένα ενδιαφέρον πλέγμα γεωπολιτικών συγκλίσεων.

Για την Αθήνα, η Ινδία αποτελεί έναν εταίρο με σημαντικό στρατιωτικό, οικονομικό και διπλωματικό βάρος. Για το Νέο Δελχί, η Ελλάδα προσφέρει δυνατότητες συνεργασίας σε μία περιοχή όπου η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει δημιουργηθεί επίσημη στρατιωτική συμμαχία εναντίον της Άγκυρας και του Ισλαμαμπάντ. Ωστόσο, η σύγκλιση των στρατηγικών συμφερόντων μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα στους τομείς της θαλάσσιας ασφάλειας, της αμυντικής τεχνολογίας και της διπλωματικής συνεργασίας.

Η ουσία βρίσκεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα αποκτά περισσότερες επιλογές στις διεθνείς συνεργασίες της, ενώ η Ινδία ενισχύει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ελλάδα–Κύπρος–Ινδία: Μια συνεργασία με προοπτική στην Ανατολική Μεσόγειο

Στην εξίσωση της ελληνοϊνδικής προσέγγισης αποκτά ξεχωριστή θέση και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Κατά την επίσκεψη του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στην Ινδία, στις 20–23 Μαΐου 2026, οι δύο χώρες αναβάθμισαν τις σχέσεις τους σε στρατηγική εταιρική σχέση και ανακοίνωσαν οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας για την περίοδο 2026–2031.

Οι συμφωνίες περιλαμβάνουν συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, την κυβερνοασφάλεια, τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προϋποθέσεις για έναν ευρύτερο συντονισμό μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ινδίας, χωρίς να έχει συγκροτηθεί επίσημο τριμερές στρατιωτικό σχήμα.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), ο οποίος φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τη συνδεσιμότητα μεταξύ ασιατικών και ευρωπαϊκών αγορών.

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας και της Κύπρου μπορεί να τους προσφέρει ρόλο στη διαμόρφωση νέων εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών. Σύμφωνα με δηλώσεις του Γάλλου ειδικού απεσταλμένου για τον IMEC, τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος συγκαταλέγονται στις χώρες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για συμμετοχή στην πρωτοβουλία.

Η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, η προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών και η ανάπτυξη ενεργειακών διασυνδέσεων δημιουργούν πρόσθετα πεδία σύγκλισης.

Drones, ηλεκτρονικός πόλεμος και αμυντική τεχνολογία

Η επόμενη φάση της ελληνοϊνδικής συνεργασίας αναμένεται να κριθεί σε μεγάλο βαθμό στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Η Ινδία έχει επενδύσει στην εγχώρια ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ηλεκτρονικών συστημάτων και στρατιωτικών πλατφορμών.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, επιχειρεί να ενισχύσει τις δυνατότητες της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και να ενσωματώσει νέες τεχνολογίες στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα συστήματα αντιμετώπισης drones, ο ηλεκτρονικός πόλεμος, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ναυτικές τεχνολογίες αποτελούν πιθανά πεδία συνεργασίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα σύνδεσης ινδικών αμυντικών επιχειρήσεων με ελληνικές εταιρείες και ερευνητικούς οργανισμούς.

Πρόκειται, ωστόσο, για προοπτικές που μένει να αποκτήσουν συγκεκριμένο συμβατικό και παραγωγικό περιεχόμενο. Μέχρι στιγμής, η διμερής συμφωνία του Φεβρουαρίου συνιστά κυρίως το θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη τέτοιων συνεργασιών.

Το στρατηγικό διακύβευμα για την Αθήνα

Η εμβάθυνση των σχέσεων με το Νέο Δελχί έχει ευρύτερη σημασία για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι στρατηγικοί ανταγωνισμοί επεκτείνονται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Ινδοειρηνικό, η Ελλάδα επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασιών, πέρα από τους παραδοσιακούς ευρωπαϊκούς και ατλαντικούς συμμάχους της.

Η Ινδία αποτελεί έναν σημαντικό συνομιλητή σε αυτή την προσπάθεια, καθώς διαθέτει αυξανόμενη διεθνή οικονομική επιρροή, ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ασφάλεια των διεθνών εμπορικών οδών.

Η στενότερη συνεργασία δεν μεταβάλλει αυτομάτως τις στρατιωτικές ισορροπίες στο Αιγαίο ούτε συνεπάγεται ότι το Νέο Δελχί θα εμπλακεί σε ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση.

Δημιουργεί, όμως, πρόσθετες δυνατότητες διπλωματικής συνεννόησης, στρατιωτικής εκπαίδευσης και αμυντικής τεχνολογικής ανάπτυξης.

Από την άλλη πλευρά, η Ινδία αποκτά μεγαλύτερη πρόσβαση σε ένα κρίσιμο γεωγραφικό περιβάλλον, συνδέοντας σταδιακά τα στρατηγικά της συμφέροντα στον Ινδικό Ωκεανό με τις εξελίξεις στη Μεσόγειο.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η μετατροπή αυτής της δυναμικής σε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, οι συμφωνίες αμυντικής βιομηχανίας και η συνεργασία στην προστασία θαλάσσιων υποδομών θα αποτελέσουν τα κριτήρια με τα οποία θα αξιολογηθεί το πραγματικό βάθος των ελληνοϊνδικών σχέσεων.

Η συνάντηση Δένδια με τον Ινδό πρέσβη εντάσσεται, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα, σε αυτή την προσπάθεια.

Από τα ελληνικά F-16 που πέταξαν στους ουρανούς της Ινδίας έως την παρουσία της φρεγάτας INS Trikand στο Αιγαίο, Αθήνα και Νέο Δελχί έχουν ήδη κάνει ουσιαστικά βήματα προσέγγισης.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η σχέση θα εξελιχθεί σε έναν σταθερό άξονα αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας, με διάρκεια και συγκεκριμένο επιχειρησιακό αποτύπωμα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Μπαλτζώης: «Αν δώσουν Meteor στην Τουρκία, θα αισθανθούμε προδομένοι»

Ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Γιάννης Μπαλτζώης παρεμβαίνει στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου και αναλύει τις κρίσιμες εξελίξεις γύρω από την άμυνα και τα ελληνοτουρκικά.

Δημοσιεύτηκε

9 ώρες πριν

στις

8 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ιωάννης Μπαλτζώης

Σοβαρό προβληματισμό για τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας της Γαλλίας με την Τουρκία εξέφρασε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Γιάννης Μπαλτζώης, σε παρέμβασή του στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου, βάζοντας στο επίκεντρο το ενδεχόμενο η Άγκυρα να αποκτήσει κρίσιμα οπλικά συστήματα ευρωπαϊκής προέλευσης, όπως οι πύραυλοι αέρος-αέρος Meteor.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στις νέες αμερικανικές προτάσεις για εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων, αλλά και στην ανάγκη να ενισχυθεί επιτέλους ο Στρατός Ξηράς, τον οποίο χαρακτήρισε ουσιαστικά τον «μεγάλο αδικημένο» των ελληνικών εξοπλισμών.

«Υπάρχει πικρία για τη Γαλλία»

Με αφορμή τον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο Γιάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας πρέπει πρώτα να γίνει γνωστό.

Δεν έκρυψε, ωστόσο, την «πικρία» του από τις εξελίξεις, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην αμυντική σχέση με τη Γαλλία μέσω προγραμμάτων όπως οι φρεγάτες και τα μαχητικά Rafale.

Η Αθήνα, όπως υποστήριξε, θα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει ότι ορισμένα στρατηγικής σημασίας οπλικά συστήματα δεν θα καταλήξουν στα χέρια της Τουρκίας.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ έκανε μάλιστα σύγκριση με το παρελθόν, υποστηρίζοντας ότι επί δεκαετίες η Γαλλία απέφευγε να προμηθεύει την Τουρκία με συγκεκριμένα συστήματα που είχε αγοράσει η Ελλάδα, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Mirage.

«Στο παρελθόν απαιτούσαμε και δεν έπαιρναν οι Τούρκοι αυτά τα οπλικά συστήματα», τόνισε.

Η κόκκινη γραμμή των Meteor

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους πυραύλους Meteor, οι οποίοι βρίσκονται στο ελληνικό οπλοστάσιο μέσω των Rafale και θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος και για τα τουρκικά Eurofighter.

Ο Μπαλτζώης περιέγραψε τον Meteor ως ένα εξαιρετικά προηγμένο όπλο αέρος-αέρος, με πολύ μεγάλη εμβέλεια και υψηλή ταχύτητα, υπογραμμίζοντας τη σημασία του για την εναέρια μάχη πέραν του οπτικού ορίζοντα.

Για το ενδεχόμενο παραχώρησης του συγκεκριμένου όπλου στην Τουρκία ήταν κατηγορηματικός:

«Τότε θα αισθανθούμε προδομένοι».

Έθεσε, όμως, και ένα κρίσιμο ερώτημα προς την ελληνική πλευρά:

Ζήτησε πράγματι η Αθήνα από το Παρίσι να αποκλειστεί η Τουρκία από συγκεκριμένα γαλλικά οπλικά συστήματα;

«Αν δεν συμφωνήσαμε σε αυτό, τότε κάπου πρέπει να ψαχτούμε. Κάτι δεν κάνουμε καλά», ανέφερε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύεται η Ελλάδα τις μεγάλες αμυντικές συμφωνίες της.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς»

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε στη γενικότερη προσπάθεια της Άγκυρας να εισέλθει βαθύτερα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.

Η συνεργασία τουρκικών εταιρειών με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους, σε συνδυασμό με την προσπάθεια προμήθειας Eurofighter και τη διεύρυνση των σχέσεων με τη Γαλλία, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, νέα δεδομένα για την Ελλάδα.

«Το ότι παίρνουν και οι Τούρκοι δεν είναι καλό για εμάς», ήταν η χαρακτηριστική του τοποθέτηση.

Γιατί θεωρεί τόσο σημαντική την επίσκεψη Ρούμπιο

Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορούσε την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Ο Γιάννης Μπαλτζώης τόνισε ότι η παρουσία του ίδιου του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στον στρατηγικό διάλογο έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, σε αντίθεση με προηγούμενες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΗΠΑ εκπροσωπούνταν από χαμηλότερου επιπέδου αξιωματούχους.

Υπενθύμισε επίσης ότι ο Ρούμπιο, από την περίοδο που ήταν γερουσιαστής, είχε ταχθεί επανειλημμένα υπέρ ελληνικών και κυπριακών θέσεων στο Κογκρέσο.

«Τα εθνικά θέματα τα ξέρει πάρα πολύ καλά», επισήμανε.

Την ίδια ώρα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι πίσω από τη δημόσια εικόνα των καλών σχέσεων Τραμπ–Ερντογάν τα πράγματα είναι περισσότερο σύνθετα.

Κατά την ανάλυσή του, παρά τη θερμή ρητορική της Ουάσιγκτον απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να καθυστερούν κρίσιμα εξοπλιστικά ζητήματα της Τουρκίας.

Μπαλτζώης για ΗΠΑ και Τουρκία: «Παίζουν καθυστερήσεις»

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις καθυστερήσεις ως μέσο άσκησης πίεσης απέναντι στην Άγκυρα.

Αναφέρθηκε στα F-16 και στα κιτ εκσυγχρονισμού, λέγοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες ως προς την υλοποίηση όσων επιδιώκει.

Παρομοίασε μάλιστα την αμερικανική τακτική με τις καθυστερήσεις σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα:

«Πετάνε την μπάλα στην εξέδρα και καθυστερεί ο αγώνας. Αυτό κάνουν αυτή τη στιγμή».

Κατά τον Μπαλτζώη, πρόκειται για συνειδητή πρακτική της αμερικανικής διοίκησης, όταν δεν επιθυμεί να προχωρήσει γρήγορα στην υλοποίηση μιας συμφωνίας.

Πακέτο δισεκατομμυρίων από τις ΗΠΑ

Ο Γιάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε εκτενώς και στις νέες εξοπλιστικές ανάγκες της Ελλάδας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε στην εκπομπή, στο τραπέζι βρίσκονται προγράμματα συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων, που αφορούν μεταξύ άλλων:

πυραύλους και κατευθυνόμενα όπλα,
νέα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου για τα F-16 Viper,
υποστήριξη ελληνικών F-16,
υποστήριξη των ελικοπτέρων MH-60 του Πολεμικού Ναυτικού και των Black Hawk,
καθώς και πιθανή ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με τεθωρακισμένα οχήματα Stryker.

Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ανάγκη να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για τα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35.

«Ο Στρατός Ξηράς είναι ο μεγάλος αδικημένος»

Ο Μπαλτζώης χαιρέτισε επίσης τις συζητήσεις για ενίσχυση του Στρατού Ξηράς με Stryker.

«Μακάρι να τα πάρουμε, γιατί υστερούμε πάρα πολύ», σημείωσε, προσθέτοντας:

«Ο Στρατός είναι ο μεγάλος αδικημένος».

Η παρατήρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων των τελευταίων ετών έχει επικεντρωθεί στην Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό.

Drones και νέος τρόπος πολέμου

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των drones, καθώς τα πεδία των συγκρούσεων από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή έχουν αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των μη επανδρωμένων συστημάτων.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για τις ελληνικές κινήσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

«Κάτι κάνουμε. Προχωράμε», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η χώρα αρχίζει να εισέρχεται πιο ενεργά στην ανάπτυξη και παραγωγή τέτοιων συστημάτων.

Η «βόμβα» στο τέλος της συνέντευξης

Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της παρέμβασής του, ο Γιάννης Μπαλτζώης προχώρησε και σε μία πολιτική αναφορά, επικαλούμενος δημοσίευμα του Αλέξη Τάρκα.

Μετέφερε τον ισχυρισμό ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχει εκτίμηση για τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και συνέδεσε αυτή την εκτίμηση με την προσπάθεια να κλείσουν εγκαίρως σημαντικές συμφωνίες κατά την επίσκεψη Ρούμπιο.

Πρόκειται για ισχυρισμό που ο ίδιος απέδωσε ρητά σε σχετικό δημοσίευμα και όχι για επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η αναφορά προκάλεσε την αντίδραση της Βασιλικής Πολίτου, η οποία σχολίασε χαρακτηριστικά:

«Ρίξατε μία βόμβα, κύριε Μπαλτζώη».

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Ελληνική NAVTEX για αεροναυτική άσκηση στη θάλασσα του Καστελλόριζου

Αεροναυτική άσκηση χωρίς πυρά, νοτιοανατολικά της Ρόδου και στις θαλάσσιες προσβάσεις του συμπλέγματος του Καστελλόριζου

Δημοσιεύτηκε

1 ημέρα πριν

στις

7 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Αεροναυτική άσκηση χωρίς πυρά, νοτιοανατολικά της Ρόδου και στις θαλάσσιες προσβάσεις του συμπλέγματος του Καστελλόριζου, προβλέπει η NAVTEX 1249/26 της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, από τον Σταθμό Ηρακλείου. Πρόκειται για την ευρύτερη περιοχή στην οποία η Άγκυρα έχει επιχειρήσει να επιβάλει τη μονομερή οριοθέτηση του θαλάσσιου πάρκου Φέτιγιε–Κας.

Η ναυτιλιακή προειδοποίηση εκδόθηκε στις 5 Οκτωβρίου και προσδιόριζε ως χρόνο διεξαγωγής της άσκησης την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026, από τις 05:00 έως τις 09:00 UTC, δηλαδή από τις 08:00 έως τις 12:00 ώρα Ελλάδας.

Στο μήνυμα αναγράφονται ρητά οι γεωγραφικοί προσδιορισμοί «KASTELORIZO SEA» και «SOUTHEAST OF RODOS ISLAND», ενώ διευκρινίζεται ότι οι αεροναυτικές ασκήσεις προβλέπονταν χωρίς εκτέλεση πυρών. Παράλληλα, καλούνται οι ναυτιλλόμενοι να αποφεύγουν τη διέλευση από την αναφερόμενη περιοχή.

Ο έλεγχος των επτά συντεταγμένων επιβεβαιώνει ότι η NAVTEX αφορά τον θαλάσσιο χώρο νοτιοανατολικά της Ρόδου, με το βόρειο τμήμα της περιοχής να προσεγγίζει το σύμπλεγμα Μεγίστης, Ρω και Στρογγύλης. Το πολύγωνο εκτείνεται αρκετά νοτιότερα, έως το γεωγραφικό πλάτος 35°03΄ Βόρεια, και δυτικά έως το γεωγραφικό μήκος 28°10΄ Ανατολικά.

Τα όρια που αναφέρονται στη NAVTEX είναι:

Σημείο	Βόρειο πλάτος	Ανατολικό μήκος
1	36°05,00΄	28°44,00΄
2	36°02,40΄	29°20,58΄
3	36°09,28΄	29°29,82΄
4	36°08,50΄	29°34,58΄
5	36°06,48΄	29°37,77΄
6	35°03,00΄	29°38,00΄
7	35°30,00΄	28°10,00΄

Η γεωγραφική θέση της αναγγελθείσας άσκησης αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της τουρκικής απόφασης για το θαλάσσιο πάρκο Φέτιγιε–Κας. Η οριοθέτηση που παρουσίασε η Άγκυρα εκτείνεται στη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων, προκαλώντας την αντίδραση της Αθήνας.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε επισημάνει ότι η μονομερής ανακήρυξη τουρκικών πάρκων πέραν της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα. Στο πεδίο όμως η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τα φαντάσματα της Κάσου διαψεύδουν τις κυβερνητικές δικαιολογίες.