GEOPOLITICO
Τι ζητά ο Πούτιν από την Ευρώπη για να τελειώσει ο πόλεμος
Στην ανάλυση της 17ης Νοεμβρίου 2026, ο Σταύρος Καλεντερίδης εξετάζει τις απαιτήσεις που αποδίδονται στη Ρωσία μετά το Άμπου Ντάμπι. Σχολιάζει όσα έχουν δημοσιευθεί για τη Φινλανδία, τις χώρες της Βαλτικής, το Ντονμπάς και την Οδησσό. Εξηγεί επίσης γιατί, κατά την εκτίμησή του, τα διμερή σύμφωνα μη επίθεσης με ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να πλήξουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ και τη συλλογική άμυνα που προβλέπει το Άρθρο 5.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει τις ρωσικές απαιτήσεις που ήρθαν στο φως μετά τις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι για την Ουκρανία. Εκτιμά ότι η Μόσχα επιχειρεί να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη και να αποδυναμώσει τη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας μέσα από διμερείς συμφωνίες με ευρωπαϊκά κράτη.
Στην ανάλυσή του της 17ης Νοεμβρίου 2026, ο Σταύρος Καλεντερίδης συνδέει τις απαιτήσεις που αποδίδονται στη Μόσχα με τις προτάσεις που είχε υποβάλει η Ρωσία τον Δεκέμβριο του 2021, δύο μήνες πριν από τη γενικευμένη εισβολή στην Ουκρανία. Κατά την εκτίμησή του, η επαναφορά τους δείχνει ότι το Κρεμλίνο θεωρεί πως έχει σήμερα την ισχύ να ανοίξει, μαζί με το ουκρανικό, και τη συζήτηση για τη στρατιωτική διάταξη ολόκληρης της Ευρώπης.
Τι επαναφέρει η Μόσχα από το 2021
Οι συνομιλίες της 10ης και 11ης Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι έφεραν ξανά στο ίδιο τραπέζι Ρώσους, Ουκρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους. Ευρωπαίοι εκπρόσωποι και το ΝΑΤΟ συμμετείχαν σε χωριστή συνάντηση συντονισμού με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία. Στη συνέχεια, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συναντήθηκαν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα και με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Δουβλίνο. Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ δήλωσε στις 16 Νοεμβρίου ότι η συμμετοχή των Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο παρέμενε υπό συζήτηση.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, το ανεπίσημο ρωσικό έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου επαναφέρει το αίτημα για υποχώρηση της στρατιωτικής παρουσίας της Συμμαχίας στα επίπεδα του 1997. Το κείμενο προβλέπει επίσης να σταματήσει η περαιτέρω διεύρυνση του ΝΑΤΟ και η δυτική στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο. Στις απαιτήσεις που αναφέρει το δημοσίευμα περιλαμβάνονται περιορισμοί στη δυνατότητα της Γαλλίας και της Βρετανίας να επεκτείνουν την πυρηνική τους αποτροπή σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόκειται για αρχική διαπραγματευτική θέση της Μόσχας, όπως την περιγράφει το ρεπορτάζ.
Ο Καλεντερίδης εκτιμά ότι η αμερικανική προσπάθεια να προσφέρει οικονομικά κίνητρα στη Ρωσία έχει περιορισμένη επίδραση στις θέσεις του Κρεμλίνου. Κατά τη δική του ανάγνωση, η Μόσχα αντιμετωπίζει την ανατολική διεύρυνση του ΝΑΤΟ ως τον πυρήνα της αντιπαράθεσης και επιδιώκει να ανακτήσει επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη και στην Κεντρική Ασία.
Φινλανδία, Ντονμπάς και Οδησσός
Ο διεθνολόγος επικαλείται και χωριστό δημοσίευμα της Bild, σύμφωνα με το οποίο μία από τις ρωσικές προτάσεις περιλαμβάνει αποχώρηση της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ, απαγόρευση νατοϊκών βάσεων στις χώρες της Βαλτικής και μόνιμη στρατιωτική ουδετερότητα της Ουκρανίας. Στο εδαφικό, η Μόσχα φέρεται να ζητά να κρατήσει τις περιοχές που κατέχει και να αποκτήσει ολόκληρο το Ντονμπάς, μαζί με τα τμήματα του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ που παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο. Ο υπουργός Άμυνας της Φινλανδίας Άντι Χάκανεν απέρριψε δημόσια το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης για τη συμμετοχή της χώρας του στη Συμμαχία.
Στην ανάλυση γίνεται επίσης αναφορά σε πρόταση που θα διατηρούσε την Οδησσό και το Μικολάιβ υπό ουκρανικό έλεγχο, με περιορισμούς στη χρήση τους ως ναυτικών βάσεων. Ο Καλεντερίδης συνδέει το καθεστώς των δύο λιμανιών με την ισορροπία στον Εύξεινο Πόντο και με τη θέση της Τουρκίας λόγω των Στενών. Αναφέρεται ακόμη σε ιδέες για ομοσπονδιακή διευθέτηση στη Μολδαβία, με ειδικές προβλέψεις για την Υπερδνειστερία και τη Γκαγκαουζία, καθώς και σε πιθανή απόσυρση ρωσικών πυρηνικών όπλων από τη Λευκορωσία.
Ξεχωριστό ζήτημα είναι οι εγγυήσεις για την Ουκρανία. Ο αναλυτής παρουσιάζει ως πιθανό ρωσικό όρο την αποδοχή μελλοντικής ουκρανικής ένταξης στην ΕΕ με εξαίρεση από το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο προβλέπει αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης στο έδαφος κράτους μέλους.
Τα διμερή σύμφωνα και το άρθρο 5
Το βασικό επιχείρημα του Καλεντερίδη αφορά την προοπτική διμερών συμφώνων μη επίθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και μεμονωμένα ευρωπαϊκά κράτη. Εκτιμά ότι, εάν τέτοιες συμφωνίες περιλάμβαναν δεσμεύσεις αποχής από μια σύγκρουση της Ρωσίας με τρίτη ευρωπαϊκή χώρα, θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν στην πράξη την πολιτική δέσμευση για συλλογική άμυνα. Το άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και ότι κάθε μέλος συνδράμει με τα μέτρα που κρίνει αναγκαία.
Ο αναλυτής παραπέμπει στις αντιδράσεις της Πολωνίας, της Φινλανδίας και της Ουκρανίας και ξεχωρίζει την παρέμβαση του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ. Ο Στουμπ υποστήριξε στους Financial Times ότι οι ευρωπαϊκές ηγεσίες πρέπει να διαμορφώσουν κοινή θέση και να συνομιλήσουν απευθείας με τον Πούτιν.
ΑΟΖ ανατολικά της Ρόδου και απολιγνιτοποίηση
Στα ελληνικά θέματα, ο Καλεντερίδης συνδέει τη συζήτηση για τον Great Sea Interconnector με τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020. Επικαλείται τη δήλωση του Δημήτρη Καιρίδη στον ΑΝΤ1, σύμφωνα με την οποία το Κάιρο ζητά να συμμετάσχει και η Τουρκία σε συνομιλίες για την περιοχή ανατολικά της Ρόδου. Ο αναλυτής ασκεί κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας και εκτιμά ότι η εκκρεμότητα της οριοθέτησης δίνει στην Άγκυρα περιθώριο να διεκδικήσει ρόλο στη διαδικασία. Η αναφορά για τη στάση του Καΐρου προέρχεται από τη δημόσια τοποθέτηση Καιρίδη.
Με αφορμή την καταστροφή του απολήπτη λιγνίτη SR240 στη Μεγαλόπολη, τον Ιούνιο, θέτει ζήτημα διατήρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς και επικαλείται τις ανησυχίες της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων Ελλάδας για τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης στην τοπική οικονομία, στο ενεργειακό κόστος και στην ασφάλεια εφοδιασμού.
Πολυτεχνείο, υπόθεση Έπσταϊν και Μέση Ανατολή
Στην εισαγωγή του, ο Καλεντερίδης αναφέρεται στην παρουσίαση του βιβλίου του Πατρίδες στη Θεσσαλονίκη, με συντονιστή τον Παντελή Σαββίδη. Με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου, καταδικάζει τη δικτατορία Παπαδόπουλου και συνδέει την απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο με τις εξελίξεις που οδήγησαν στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Διατυπώνει και τον ισχυρισμό περί χειραγώγησης της εξέγερσης από τη CIA, χωρίς να παραθέτει τεκμήρια στην εκπομπή. Η ιστορική χρονολογία που καταγράφει η Βουλή τοποθετεί την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη στις 25 Νοεμβρίου 1973 και το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου στις 15 Ιουλίου 1974.
Σχολιάζει επίσης την εκτίμηση του ειδικού δικαστικής ιατρικής Μάικλ Φρίμαν στο CBS ότι ο θάνατος του Τζέφρι Έπσταϊν ήταν πιθανότερο να οφείλεται σε ανθρωποκτονία. Η επίσημη διαπίστωση της ιατροδικαστικής υπηρεσίας της Νέας Υόρκης παραμένει αυτοκτονία.
Στη Μέση Ανατολή, ο αναλυτής συνδέει το ισραηλινό πλήγμα στο νοσοκομείο Νάσερ στη Χαν Γιούνις με την αβεβαιότητα γύρω από το αμερικανικό σχέδιο για τη Γάζα. Σύμφωνα με το Associated Press, σκοτώθηκαν έξι άνθρωποι, ανάμεσά τους ένας γιατρός και ένα παιδί, ενώ ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι στόχευε διοικητή της Χαμάς και άλλους μαχητές. Ο Καλεντερίδης αναφέρεται και στις πλημμύρες που έπληξαν τις σκηνές των εκτοπισμένων. Για την Υεμένη, σχολιάζει την υποχώρηση των κυβερνητικών δυνάμεων από την περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και την πίεση των Χούθι προς το Άντεν.
Στο κλείσιμο, προαναγγέλλει ανάλυση για τη Nvidia και τον τεχνολογικό ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας. Διατυπώνει επίσης την εκτίμηση ότι μια πιθανή τριμερής συνεννόηση Τραμπ, Σι και Πούτιν θα μπορούσε να αγγίξει το ουκρανικό, το ιρανικό και τα πυρηνικά.
GEOPOLITICO
Το Αόρατο «Προγεφύρωμα» στα Βόρεια Σύνορα: Δημογραφική Ερήμωση και Αναδυόμενες Προκλήσεις Εθνικής Ασφάλειας
Η αθόρυβη αποδυνάμωση της ελληνικής παραμεθορίου επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από την ανάλυση του ταξίαρχου ε.α. Νικόλαου Μπόχτη, ο οποίος προειδοποιεί ότι η δημογραφική συρρίκνωση, η υποχώρηση του κρατικού αποτυπώματος και οι σύνθετες υβριδικές απειλές στα βόρεια σύνορα συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς περιφερειακής ανάπτυξης.
Γράφει ο Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης
Ενώ η δημόσια συζήτηση δικαίως επικεντρώνεται στην προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια γεωπολιτική πρόκληση εξελίσσεται αθόρυβα στα βόρεια σύνορα.
Από τις Διαπόντιες Νήσους,την Ήπειρο,την Δυτική Μακεδονία έως τον Βόρειο Έβρο, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η απομάκρυνση των δημόσιων υπηρεσιών συνθέτουν μια εικόνα σταδιακής αποδυνάμωσης των ακριτικών περιοχών .
Παράλληλα η εγκατάσταση έστω και μεμονωμένων πολιτών από γειτονικές χώρες σε συνδυασμό με τα παραπάνω, ενδέχεται να συμβάλει σε ένα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας,ιδιαίτερα όπου εξακολουθούν να καλλιεργούνται αλυτρωτικά αφηγήματα .
Η δημογραφική αποδυνάμωση της παραμεθορίου δεν συνιστά πλέον ένα πρόβλημα περιφερειακής ανάπτυξης, αλλά μια πρόκληση Εθνικής ασφάλειας που δοκιμάζει την παρουσία της Πολιτείας στην αμυντική περιοχή των βορείων συνόρων .
Παρούσα Κατάσταση
Α.Περιορισμός του Κρατικού Αποτυπώματος και Δημογραφική Συρρίκνωση
Η ασφάλεια στην παραμεθόριο δεν εξαντλείται στην αποτρεπτική ισχύ των ΕνόπλωνΔυνάμεων,στην Αστυνομική επιτήρηση και στις επιχειρήσεις της ΕΥΠ. Εδράζεται και στη διατήρηση μόνιμου πληθυσμού,βιώσιμων τοπικών κοινωνιών και οικονομικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σταδιακή αναστολή μόνιμης λειτουργίας ορισμένων επιτηρητικών φυλακίων σε συνδυασμό με το κλείσιμο ή τη συγχώνευση σχολικών μονάδων και άλλων κρατικών δομών. Οι εξελίξεις αυτές δεν μπορούν να αξιολογούνται μόνο με στενά δημοσιονομικά κριτήρια αλλά απαιτούν στάθμιση υπό το πρίσμα της Εθνικής στρατηγικής.
Η αποχώρηση των κατοίκων και η αποψίλωση των υποδομών τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο εγκατάλειψης, όταν κλείνει ένα σχολείο εκλείπουν οι βασικές προϋποθέσεις παραμονής ή εγκατάστασης νέων οικογενειών,ενώ η απομάκρυνση υγειονομικών και διοικητικών υπηρεσιών δυσχεραίνει την καθημερινότητα επιταχύνοντας την αστυφιλία.
Στον αντίποδα αυτής της συρρίκνωσης του κρατικού αποτυπώματος, η Εκκλησία παραμένει σε αρκετά απομακρυσμένα χωριά ένας από τους ελάχιστους σταθερούς θεσμούς κοινωνικής αναφοράς.Οι Μητροπόλεις και οι Εφημέριοι,παρά τις υφιστάμενες δυσχέρειες, διατηρούν ζωντανούς τους κοινωνικούς δεσμούς, στηρίζουν τους ηλικιωμένους και συμβάλλουν στη διαφύλαξη της Εθνικής ,ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας.
Γεωστρατηγικά, η πληθυσμιακή αραίωση δεν συνεπάγεται απώλεια της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, πλήττει ωστόσο καίρια την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα των παραμεθορίων περιοχών.
Β.Ισχύουσα Νομοθεσία
Κρίσιμη παράμετρος της Εθνικής ασφάλειας αποτελεί η εφαρμογή του ειδικού θεσμικού πλαισίου που διέπει τις αμυντικές περιοχές και τις οχυρές θέσεις, όπως αυτό καθορίζεται στον Α.Ν. 376/1936 και στις συναφείς κανονιστικές διατάξεις.
Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο για τις δικαιοπραξίες (Ν. 1892/1990, άρθρα 24-32, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 3978/2011 και Ν. 4278/2014) θεσπίζει ειδικές δικλίδες ασφαλείας για την απόκτηση εμπραγμάτων και ενοχικών δικαιωμάτων στις παραμεθόριες περιοχές, διαφοροποιώντας τις διαδικασίες για πολίτες της ΕΕ και υπηκόους τρίτων χωρών, για τους οποίους απαιτείται ειδική διαδικασία άρσης της απαγόρευσης.
Η ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει τη στρατηγική αξία των παραμεθορίων περιοχών.
Η συνεπής, ενιαία και ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών από τους συναρμόδιους φορείς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτροπή κενών θεσμικής εποπτείας και επιτήρησης.
Ωστόσο σε μικρούς, απομονωμένους οικισμούς ενδέχεται να παρατηρείται το φαινόμενο δικαιοπραξιών μέσω άτυπων συμφωνιών και ιδιωτικών συμφωνητικών, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Γ.Δημογραφικές Μεταβολές και Υβριδικές Απειλές
Αν και η μεμονωμένη εγκατάσταση αλλοδαπών ή ημεδαπών στην παραμεθόριο δεν αποτελεί άμεση απειλή για την Εθνική ασφάλεια , ο συνδυασμός της με την συρρίκνωση του γηγενούς πληθυσμού, την απόσυρση των κρατικών δομών και τον περιορισμό της Στρατιωτικής και Αστυνομικής παρουσίας, ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής ευπάθειας.
Η χρονίζουσα αστάθεια και οι αλυτρωτικές βλέψεις στα Δυτικά Βαλκάνια σε συνδυασμό με πληθυσμιακές και ιδιοκτησιακές μεταβολές καθώς και την αποδυνάμωση της κρατικής παρουσίας, ενδέχεται να διαμορφώσουν συνθήκες ενός άτυπου στρατηγικού προγεφυρώματος στην παραμεθόριο.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες τα παραπάνω θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την άσκηση εξωτερικής επιρροής,ενίσχυσης των αλυτρωτικών αφηγημάτων καθώς και για την υποστήριξη υβριδικών ή τακτικών ενεργειών σε ενδεχόμενη κρίση, δημιουργώντας εστίες αποσταθεροποίησης.
Οι σύγχρονες υβριδικές απειλές δεν εκδηλώνονται απαραίτητα με στρατιωτικά μέσα αλλά και μέσω στοχευμένης οικονομικής διείσδυσης- εξαγοράς, επιρροής, παραπληροφόρησης και εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Δ. Ενιαία Στρατηγική Ανασυγκρότηση
Η έκταση της δημογραφικής συρρίκνωσης αποτυπώνεται στα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) στις απογραφές πληθυσμού 2011 και 2021. Ειδικότερα η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε πληθυσμιακή μείωση περίπου 10,3%, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 7,6% και η Ήπειρος 5%. Η συνολική απώλεια σε αυτές τις Περιφέρειες ανέρχεται σε 91.940 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία.
Το παραπάνω αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ορεινές και παραμεθόριες ζώνες, όπου η πληθυσμιακή αραίωση, η γήρανση και η απομάκρυνση των νεότερων ηλικιακών ομάδων περιορίζουν τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και τη δυνατότητα διατήρησης σταθερής κρατικής παρουσίας.
Η αναστροφή αυτής της πορείας εκτιμάται ως ιδιαίτερα δυσχερής και απαιτεί διακομματική συναίνεση σε ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο Εθνικό σχέδιο που θα ενοποιεί τη δημογραφική πολιτική, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη στρατηγική ασφάλειας.
Η Ελληνική Πολιτεία έχει αντιληφθεί την συγκεκριμένη διάσταση και έχει αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία.Πρωτοβουλίες όπως το Πρόγραμμα Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης σε ακριτικές περιοχές, η σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών και οι προτάσεις της ΚΕΔΕ για τη στήριξη της στέγης και των νέων οικογενειών κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, η επιτυχία τους θα κριθεί από τη διάρκεια, τη χρηματοδοτική επάρκεια και την ολιστική τους εφαρμογή.
Διαπιστώσεις -Συμπεράσματα
Τα σύνορα της Πατρίδας δεν είναι απλώς γεωγραφικές συντεταγμένες και όρια αλλά ζωντανοί χώροι Εθνικής παρουσίας, ιστορικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.
Η θωράκιση της παραμεθορίου μέσω της διατήρησης ζωντανών κοινοτήτων και της εφαρμογής των ισχύοντος νομικού πλαισίου, έστω και εάν από κάποιους θεωρείται αναχρονιστικό,δεν αποτελεί επιλογή κοινωνικής πολιτικής, είναι θεμελιώδης όρος Εθνικής επιβίωσης και γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.
Η ενίσχυση των Ιερών Μητροπόλεων των ακριτικών περιοχών εκτιμάται ότι θα συμβάλλει στην επιτυχία της προσπάθειας, αφού η Εκκλησία αποτελεί σταθερό θεσμό σε περιοχές όπου άλλες δημόσιες δομές έχουν αποσυρθεί .
Επιπλέον η τήρηση ενιαίου μηχανισμού παρακολούθησης της δημογραφικής εξέλιξης, της ιδιοκτησιακής δραστηριότητας και της οικονομικής παρουσίας στις παραμεθόριες περιοχές κρίνεται αναγκαία.
Η διαρκής Στρατιωτική και Αστυνομική παρουσία, με δυναμικά και όχι κατά ανάγκη στατικά στοιχεία, στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές δεν ενισχύει μόνο το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων, αλλά αποτελεί και σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αποτρεπτικής ισχύος προς κάθε δυνητικό επιβουλέα.
Η ασφάλεια της προκαλύψεως όμως δεν εξαντλείται στην επιτήρηση της συνοριακής γραμμής.
Η σκληρή ισχύς αποτελεί τον βασικό πυλώνα της αποτροπής, όμως η δημογραφική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αδιάλειπτη κρατική παρουσία προσδίδουν στρατηγικό βάθος, ουσιαστικό περιεχόμενο και διαχρονική υπόσταση στην Εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Πατρίδας.
Τα σύνορα δεν φυλάσσονται μόνο από εκείνους που υπηρετούν σε αυτά, αλλά και από τους ακρίτες που επιλέγουν να δημιουργούν και να παραμένουν στον τόπο τους.
Πηγές
Α.Ν. 376/1936 – Περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων.
Ν. 1892/1990 (άρθρα 24–32) – Περί δικαιοπραξιών σε παραμεθόριες περιοχές (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει).
Ν. 3978/2011 & Ν. 4278/2014 – Νομοθετικές ρυθμίσεις και τροποποιήσεις για την απόκτηση ακινήτων στις παραμεθόριες ζώνες.
Π.Δ. 22/2026 – Σύσταση και αρμοδιότητες της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών.
ΟΠΕΚΑ – Πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης.
Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) – Θέσεις και προτάσεις για τη δημογραφική αναζωογόνηση των ακριτικών δήμων.
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) – Αποτελέσματα Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2021 και δημογραφικοί δείκτες.
European External Action Service (EEAS) – Εκθέσεις και πλαίσιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών.
NATO – Strategic Concept & Resilience Objectives (Στρατηγική ανθεκτικότητα έναντι υβριδικών επιχειρήσεων).
Αρχική φωτογραφία, περίπολος ΕΣ στον ποταμό Έβρο. Πηγή, ΓΕΣ
GEOPOLITICO
Μετά τους BrahMos, οι Φιλιππίνες θέλουν Akash και Pinaka από την Ινδία – Διευρύνεται η αμυντική συνεργασία με φόντο την Κίνα
Η Μανίλα εξετάζει την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών BrahMos, περισσότερων από πέντε συνταγμάτων αντιαεροπορικών συστημάτων Akash και πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka – Στο τραπέζι η ναυτική έκδοση των BrahMos, η δορυφορική επιτήρηση και η συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων στις Φιλιππίνες.
Σε σημαντική διεύρυνση της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας τους προσανατολίζονται η Ινδία και οι Φιλιππίνες, καθώς η Μανίλα επιταχύνει το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεών της, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων με την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του ινδικού Firstpost και του δημοσιογράφου Snehesh Alex Philip, στις 18 Νοεμβρίου 2026, οι δύο χώρες βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια πρόσθετων υπερηχητικών πυραύλων cruise BrahMos, αντιαεροπορικών συστημάτων Akash, πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka, καθώς και ελικοπτέρων.
Η συνεργασία επεκτείνεται, όμως, πέραν των εξοπλιστικών προγραμμάτων, καθώς περιλαμβάνει τη στρατιωτική εκπαίδευση, την αμυντική βιομηχανία, τη διαστημική τεχνολογία και τη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου για τη διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχίες BrahMos
Το μεγαλύτερο υπό συζήτηση εξοπλιστικό πρόγραμμα αφορά την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών του υπερηχητικού πυραυλικού συστήματος BrahMos.
Οι Φιλιππίνες, που αποτέλεσαν τον πρώτο διεθνή πελάτη του συστήματος, εμφανίζονται, σύμφωνα με τις πηγές του Firstpost, ικανοποιημένες από την εμπειρία τους με τις τρεις πυροβολαρχίες που παρέλαβαν στο πλαίσιο της προηγούμενης παραγγελίας.
Η Μανίλα έχει ήδη λάβει απάντηση από την BrahMos Aerospace σε αίτημα παροχής πληροφοριών (Request for Information – RFI), το οποίο υποβλήθηκε μετά την επιχείρηση «Sindoor», κατά τη διάρκεια της οποίας η Ινδία χρησιμοποίησε πυραύλους BrahMos εναντίον στόχων στο Πακιστάν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση του Νέου Δελχί να εξεταστεί η δυνατότητα ενσωμάτωσης των BrahMos και σε πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων.
Η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται και με τους προβληματισμούς της Μανίλα για το βάρος των χερσαίων εκτοξευτών, καθώς το δύσβατο έδαφος και οι περιορισμένες οδικές υποδομές σε ορισμένες περιοχές δυσχεραίνουν τη μεταφορά τους.
Δεν έχει ληφθεί, πάντως, οριστική απόφαση για τη ναυτική έκδοση, δεδομένου ότι τα πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων διαθέτουν οπλικά και ηλεκτρονικά συστήματα δυτικής προέλευσης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διερεύνηση της τεχνικής συμβατότητας.
Αντιαεροπορική προστασία με Akash
Στις αρμόδιες στρατιωτικές αρχές της χώρας έχει ήδη πραγματοποιηθεί παρουσίαση σχετικά με τις επιδόσεις του συστήματος κατά την επιχείρηση «Sindoor», καθώς και τη δυνατότητα διασύνδεσής του με άλλα μέσα αεράμυνας.
Η Πολεμική Αεροπορία των Φιλιππίνων φέρεται, ωστόσο, να εξετάζει συστήματα με μεγαλύτερη εμβέλεια εμπλοκής.
Ξεχωριστή πρόταση έχει υποβληθεί στο Σώμα Πεζοναυτών των Φιλιππίνων, το οποίο υπάγεται στο Πολεμικό Ναυτικό. Μία από τις επιχειρησιακές απαιτήσεις αφορά την αντιαεροπορική προστασία στρατηγικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και μέσων, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων ανάπτυξης των BrahMos.
Ενίσχυση του πυροβολικού με Pinaka
Σημαντικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις αποτελεί η χρηματοδότηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με τις πηγές του δημοσιεύματος, η συνήθης διαδικασία προβλέπει προκαταβολή τουλάχιστον 15% της συνολικής αξίας της σύμβασης κατά την υπογραφή της.
Η Μανίλα επιδιώκει περισσότερο ευέλικτους όρους αποπληρωμής, εξαιτίας του μεγέθους των υπό εξέταση προμηθειών.
Την ίδια στιγμή, η αξιοποίηση του ινδικού μηχανισμού πιστωτικών γραμμών (Line of Credit) παρουσιάζει δυσκολίες, λόγω συνταγματικών περιορισμών στις Φιλιππίνες σχετικά με τον εξωτερικό δανεισμό για αμυντικές προμήθειες.
Ινδικό εργοστάσιο αμυντικού εξοπλισμού στις Φιλιππίνες
Η συνεργασία των δύο χωρών αποκτά και βιομηχανική διάσταση.
Η ινδική ιδιωτική εταιρεία MKU προχωρά στη δημιουργία μονάδας παραγωγής αλεξίσφαιρων γιλέκων στις Φιλιππίνες, μετά την εξασφάλιση παραγγελίας ύψους περίπου 14 δισ. ινδικών ρουπιών για την προμήθεια προστατευτικού εξοπλισμού στον Στρατό Ξηράς της χώρας.
Η σύμβαση προβλέπει ότι η τελευταία παρτίδα των γιλέκων θα κατασκευαστεί τοπικά.
Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί διερευνητικές συνομιλίες για την ενδεχόμενη προμήθεια ελικοπτέρων ινδικής κατασκευής.
Δορυφορική επιτήρηση στη Νότια Σινική Θάλασσα
Ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία αποκτά η πρόταση της Ινδίας για συνεργασία στον διαστημικό τομέα.
Το Νέο Δελχί έχει προτείνει να εξεταστεί η εγκατάσταση επίγειων σταθμών παρατήρησης σε διάφορες τοποθεσίες των Φιλιππίνων, μέσω των οποίων η Μανίλα θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε εικόνες ινδικών δορυφόρων που καλύπτουν τις γύρω θαλάσσιες περιοχές.
Ανάλογες υποδομές διατηρεί η Ινδία και σε άλλες χώρες της Ένωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Η υλοποίηση της πρότασης θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες επίγνωσης του θαλάσσιου επιχειρησιακού περιβάλλοντος (Maritime Domain Awareness) των Φιλιππίνων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κινεζικές δραστηριότητες στη Νότια Σινική Θάλασσα δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις επιτήρησης.
Συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων
Νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις αναμένεται να ανοίξει και η υπό διαπραγμάτευση Συμφωνία Επισκεπτριών Δυνάμεων (Visiting Forces Agreement – VFA).
Στόχος είναι να δημιουργηθεί το απαραίτητο νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει τη μετάβαση ινδικού στρατιωτικού προσωπικού στις Φιλιππίνες για τη συμμετοχή σε κοινές ασκήσεις και άλλες δραστηριότητες αμυντικής συνεργασίας, σύμφωνα με τις συνταγματικές απαιτήσεις της χώρας.
Η στρατιωτική συνεργασία επεκτείνεται και στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς η Ινδία έχει ήδη αυξήσει τις δυνατότητες φοίτησης Φιλιππινέζων υποψήφιων αξιωματικών σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως η National Defence Academy και η Indian Military Academy.
Η Ινδία διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Νοτιοανατολική Ασία
Οι υπό συζήτηση συμφωνίες καταδεικνύουν την πρόθεση των δύο χωρών να υπερβούν το επίπεδο των μεμονωμένων εξοπλιστικών συμβάσεων και να διαμορφώσουν μια ευρύτερη στρατηγική εταιρική σχέση.
Για τις Φιλιππίνες, η συνεργασία με την Ινδία εντάσσεται στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας αμυντικού υλικού και ενίσχυσης των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων.
Για το Νέο Δελχί, η Μανίλα αναδεικνύεται σε σημαντικό εταίρο στη Νοτιοανατολική Ασία, με τη συνεργασία να εκτείνεται από τα πυραυλικά συστήματα και την αεράμυνα μέχρι τη διαστημική επιτήρηση, τη στρατιωτική εκπαίδευση και την αμυντική παραγωγή.
Οι συγκεκριμένες προμήθειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση και δεν αποτελούν ακόμη οριστικοποιημένες εξοπλιστικές συμφωνίες.
GEOPOLITICO
Μια οικογένεια με οκτώ παιδιά στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα από το Καστελόριζο
Σε μια εποχή δημογραφικής συρρίκνωσης και εγκατάλειψης της ελληνικής περιφέρειας, ο Νικόλας και η Κυριακή Μαλτέζου μεγαλώνουν οκτώ παιδιά στο ακριτικό Καστελόριζο, κρατώντας ζωντανή την ελπίδα στην εσχατιά της πατρίδας. Ο καθημερινός αγώνας τους αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη έμπρακτης στήριξης των πολύτεκνων οικογενειών και των ανθρώπων που επιλέγουν να παραμείνουν στα σύνορα της Ελλάδας.
Ο Νικόλας Μαλτέζος και η σύζυγός του, Κυριακή, έχουν επιλέξει να μεγαλώσουν τα παιδιά τους στην εσχατιά της Ελλάδας, μακριά από τις ανέσεις των μεγάλων αστικών κέντρων, αντιμετωπίζοντας τις ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσης ενός ακριτικού νησιού.
Αφορμή για την ανάδειξη της ιστορίας τους από το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων στάθηκε μια εικόνα από την κυριακάτικη Θεία Λειτουργία στο Καστελόριζο. Τα οκτώ αδέλφια περίμεναν υπομονετικά να μεταλάβουν, με τα μεγαλύτερα να φροντίζουν τα μικρότερα και τους γονείς τους να βρίσκονται στο πλευρό τους.
Ο καθημερινός αγώνας μιας δεκαμελούς οικογένειας
Ο Νικόλας είναι ο μοναδικός εργαζόμενος της οικογένειας, ενώ η Κυριακή έχει αναλάβει τη φροντίδα των παιδιών και την οργάνωση του νοικοκυριού.
Πέντε από τα οκτώ παιδιά βρίσκονται ήδη στην εκπαίδευση. Το μεγαλύτερο φοιτά στο Λύκειο, δύο στο Δημοτικό και δύο στο Νηπιαγωγείο, ενώ τα υπόλοιπα τρία είναι μικρότερης ηλικίας.
Η καθημερινότητα απαιτεί αυστηρό προγραμματισμό, συνεργασία και αλληλοβοήθεια.
«Είναι δύσκολο, αλλά προχωράμε. Είναι και όμορφο και μοναδικό αυτό που έχουμε δημιουργήσει. Είναι η ίδια η ζωή», αναφέρει η Κυριακή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η πολύτεκνη μητέρα δεν κρύβει τις δυσκολίες. Οι σχολικές υποχρεώσεις, τα φροντιστήρια, οι δραστηριότητες των παιδιών, η διατροφή και η φροντίδα του σπιτιού συνθέτουν μια καθημερινότητα γεμάτη απαιτήσεις.
«Είναι ένας αγώνας συνέχεια, ένας αγώνας, δεν το συζητώ», υπογραμμίζει.
Ακριβά πληρώνουν την παραμονή τους στην ακριτική Ελλάδα
Παρά την αγάπη του για το Καστελόριζο και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ζωή σε μια μικρή κοινωνία, ο Νικόλας Μαλτέζος θέτει ένα ζήτημα που αφορά συνολικά τους κατοίκους των απομακρυσμένων ελληνικών νησιών: το υψηλό κόστος διαβίωσης.
«Στο θέμα της διαβίωσης είναι πολύ πιο ωραία εδώ, δεν το συζητάμε. Αλλά όλα τα υπόλοιπα, τα ψώνια, είναι απλησίαστα στο Καστελόριζο», επισημαίνει.
Η προμήθεια τροφίμων, ρούχων, σχολικών ειδών και προϊόντων για τα μικρότερα παιδιά επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, εξαιτίας της απόστασης και των συνθηκών τροφοδοσίας του νησιού.
Όπως αναφέρει ο ίδιος, στο Καστελόριζο διαμένει ακόμη μία πολύτεκνη οικογένεια με πέντε παιδιά, η οποία εγκαταστάθηκε εκεί λόγω της εργασίας του πατέρα.
Ο Νικόλας εκτιμά ότι τα πρόσφατα ψηφισμένα μέτρα οικονομικής στήριξης θα προσφέρουν ανακούφιση στους κατοίκους, επισημαίνοντας, ωστόσο, την ανάγκη να δημιουργηθούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παραμονή των νέων στο νησί.
«Πρέπει να υπάρχει κίνητρο για να μείνει ένας νέος στο νησί»
Η μεγαλύτερη αγωνία του πατέρα των οκτώ παιδιών αφορά το μέλλον τους.
Θα ήθελε να παραμείνουν στο Καστελόριζο, γνωρίζει όμως ότι το καθένα θα πρέπει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο, είτε αυτός αφορά τις σπουδές είτε την επαγγελματική του αποκατάσταση.
«Πρέπει να υπάρξει ένα κίνητρο για να παραμείνει ένας νέος στο νησί», τονίζει.
Οι θέσεις εργασίας, οι επαγγελματικές προοπτικές και η οικονομική στήριξη αποτελούν, κατά τον ίδιο, βασικές προϋποθέσεις για να επιλέξει ένας νέος άνθρωπος να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια σε έναν τόσο απομακρυσμένο τόπο.
Το δημογραφικό είναι και ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Η περίπτωση της οικογένειας Μαλτέζου αναδεικνύει μια διάσταση του δημογραφικού προβλήματος που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ακριτικές περιοχές της Ελλάδας.
Η διατήρηση ζωντανών κοινωνιών στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Συνδέεται άμεσα με την εθνική συνοχή, την εγκατάλειψη της περιφέρειας και τη διατήρηση της ανθρώπινης παρουσίας στα σύνορα της χώρας.
Η ουσιαστική στήριξη της πολύτεκνης οικογένειας, η εξασφάλιση πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες και η δημιουργία επαγγελματικών ευκαιριών αποτελούν προϋποθέσεις για να παραμείνουν κατοικημένοι αυτοί οι τόποι.
Γιατί το Καστελόριζο δεν είναι μόνο ένα σημείο στον χάρτη των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι ένας τόπος όπου άνθρωποι εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες, μεγαλώνουν παιδιά και αγωνίζονται για το αύριο.
Και η καλύτερη εγγύηση για το μέλλον της ελληνικής ακριτικής γης είναι να συνεχίσουν να υπάρχουν παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτήν.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης



