Σε συμφωνία για την ένταξη των Γυναικείων Μονάδων Προστασίας – YPJ στο υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας κατέληξαν η Αυτόνομη Διοίκηση της Βορειοανατολικής Συρίας και η κυβέρνηση της Δαμασκού, σύμφωνα με ανώτερο Κούρδο αξιωματούχο.

Η εξέλιξη αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ενσωμάτωση των στρατιωτικών και πολιτικών δομών της Ροζάβα στο ενιαίο συριακό κράτος. Έχει, παράλληλα, ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς οι YPJ έγιναν διεθνώς γνωστές από τον αγώνα τους εναντίον του Ισλαμικού Κράτους και ιδιαίτερα από τη μάχη του Κομπάνι.

Οι Κούρδισσες μαχήτριες δεν πρόκειται να διαλυθούν και να ενταχθούν μεμονωμένα στις συριακές δυνάμεις ασφαλείας. Αντίθετα, θα διατηρήσουν την οργανωτική συνοχή τους, εντασσόμενες ως ξεχωριστή μονάδα στο υπουργείο Εσωτερικών με αποστολή την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Τη συμφωνία αποκάλυψε ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, εκπρόσωπος της Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας στη Δαμασκό, σε συνέντευξή του στο κουρδικό δίκτυο Rudaw.

«Οι YPJ αποδέχθηκαν την πρόταση, αλλά θα ενταχθούν όλες μαζί, ως μονάδα ή ομάδα, στο υπουργείο Εσωτερικών και ως δύναμη καταπολέμησης της τρομοκρατίας», δήλωσε.

Η Δαμασκός απέρριψε την ένταξή τους στον στρατό

Οι YPJ είχαν αρχικά ζητήσει να ενσωματωθούν στο υπουργείο Άμυνας και στις νέες ένοπλες δυνάμεις της Συρίας. Η πρόταση, ωστόσο, απορρίφθηκε από τη Δαμασκό με το επιχείρημα ότι στο συγκεκριμένο υπουργείο «δεν υπάρχουν γυναίκες».

Η λύση που προκρίθηκε ήταν η υπαγωγή τους στο υπουργείο Εσωτερικών, όπου θα αξιοποιηθεί η πολεμική εμπειρία που απέκτησαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Η συμφωνία επιτρέπει στις YPJ να διατηρήσουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους και, ταυτόχρονα, προσφέρει στη Δαμασκό τη δυνατότητα να τις εντάξει θεσμικά στον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας.

Οι Γυναικείες Μονάδες Προστασίας αποτελούν τον γυναικείο στρατιωτικό σχηματισμό που συνδέεται με τις Μονάδες Προστασίας του Λαού – YPG και εντάσσεται στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις – SDF.

Απέκτησαν διεθνή αναγνώριση για τον ρόλο τους στην ανακατάληψη του Κομπάνι από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, μετά τη μεγάλη επίθεση του 2014. Έκτοτε συμμετείχαν σε πολυάριθμες επιχειρήσεις στη βόρεια και ανατολική Συρία, αποτελώντας έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους σχηματισμούς των κουρδικών δυνάμεων.

Η συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου

Η ένταξη των YPJ εντάσσεται στο πλαίσιο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στις 29 Ιανουαρίου μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των SDF, έπειτα από εβδομάδες σφοδρών συγκρούσεων.

Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, προβλέπει τη σταδιακή ενσωμάτωση των στρατιωτικών, αστυνομικών, διοικητικών και πολιτικών θεσμών της Αυτόνομης Διοίκησης στις δομές του συριακού κράτους.

Στόχος είναι η αποτροπή μιας νέας γενικευμένης σύγκρουσης ανάμεσα στη Δαμασκό και τις κουρδικές δυνάμεις, καθώς και η επανένταξη των περιοχών της βορειοανατολικής Συρίας στον κρατικό μηχανισμό, χωρίς να καταρρεύσουν οι δομές διοίκησης και ασφαλείας που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Παρά την πρόοδο, παραμένουν σοβαρές διαφορές. Τα κυριότερα ανοιχτά ζητήματα αφορούν την πολιτική εκπροσώπηση των Κούρδων, τη διοικητική αυτονομία, την εκπαίδευση, τη διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας, τον έλεγχο των δυνάμεων ασφαλείας και τη συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.

Αναμένεται συνάντηση Μαζλούμ Αμπντί–αλ-Σάρα

Σύμφωνα με τον Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, βρίσκεται υπό προετοιμασία νέα συνάντηση ανάμεσα στον αρχηγό των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, και τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα.

Ο Κούρδος αξιωματούχος απέφυγε να προσδιορίσει τον ακριβή χρόνο της συνάντησης, επιβεβαίωσε όμως ότι οι σχετικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Πιστεύω ότι προετοιμάζεται μια συνάντηση και μια συζήτηση μεταξύ του στρατηγού Μαζλούμ Αμπντί και του προέδρου της Συρίας», ανέφερε.

Η επικείμενη επαφή θεωρείται καθοριστική για την άρση των εκκρεμοτήτων γύρω από τη συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου. Η ένταξη των YPJ αποτελεί ένα απτό βήμα, αλλά δεν επιλύει τα μεγαλύτερα πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία εξακολουθούν να συμμετέχουν στις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, καθώς επιδιώκουν να αποφευχθεί νέα σύγκρουση που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη βορειοανατολική Συρία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ανασύνταξης του Ισλαμικού Κράτους.

Παρέμβαση του Νετσιρβάν Μπαρζανί

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διπλωματική κινητοποίηση της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ.

Ο πρόεδρός της, Νετσιρβάν Μπαρζανί, επισκέφθηκε τη Δευτέρα τη Δαμασκό και συναντήθηκε με τον Άχμεντ αλ-Σάρα. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη προέδρου της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στη συριακή πρωτεύουσα μετά την πολιτική μετάβαση στη χώρα.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση των σχέσεων, στη σταθερότητα της Συρίας και στην προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στη Δαμασκό και τη Ροζάβα.

Ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ εξέφρασε την προσδοκία ότι ο Νετσιρβάν Μπαρζανί θα συμβάλει πρακτικά στην αντιμετώπιση των εμποδίων που έχουν εμφανιστεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.

«Θέλουμε να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, ώστε να βοηθήσει στην επίλυση των προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί στην πορεία εφαρμογής της συμφωνίας της 29ης Ιανουαρίου», δήλωσε.

Ο Κούρδος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι μια διπλωματική επιτυχία σε οποιοδήποτε τμήμα του Κουρδιστάν αποτελεί επιτυχία για το σύνολο των Κούρδων. Επισήμανε, επίσης, ότι η παρέμβαση Μπαρζανί μπορεί να ενισχύσει την κουρδική ενότητα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα»

Παρά τη συμφωνία για τις YPJ, ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ ξεκαθάρισε ότι η ενσωμάτωση των ενόπλων δυνάμεων δεν αρκεί για να επιλυθεί το Κουρδικό στη Συρία.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα και πρέπει να επιλυθεί πολιτικά», τόνισε, ζητώντας συγκεκριμένες συμφωνίες και συνταγματικές εγγυήσεις.

Κατά τον ίδιο, η απλή συμμετοχή των Κούρδων σε εκλογικές διαδικασίες δεν μπορεί από μόνη της να προστατεύσει τα δικαιώματά τους. Ως παράδειγμα ανέφερε την περίπτωση γνωστού Κούρδου πολιτικού, ο οποίος έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του αντιπροέδρου της Συρίας, αλλά συγκέντρωσε μόλις δέκα ψήφους στην κοινοβουλευτική διαδικασία.

Ο Ομάρ υποστήριξε ότι τα δικαιώματα των Κούρδων δεν μπορεί να εξαρτώνται από περιστασιακές πλειοψηφίες, αλλά πρέπει να κατοχυρωθούν στο νέο πολιτικό και συνταγματικό πλαίσιο της Συρίας.

Το κοινό κουρδικό μέτωπο

Κρίσιμη θεωρείται και η παρακαταθήκη της Διάσκεψης Κουρδικής Ενότητας της 26ης Απριλίου, στην οποία συμμετείχαν κουρδικά πολιτικά κόμματα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κινήσεις νέων, διανοούμενοι και γυναικείες οργανώσεις.

Οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε κοινό πολιτικό κείμενο, το οποίο περιγράφει τη θέση των Κούρδων για το μέλλον της Συρίας και τα δικαιώματα που ζητούν να αναγνωριστούν.

«Εάν εμείς οι Κούρδοι δεν είμαστε ενωμένοι, δεν μιλάμε με μία φωνή και δεν διαπραγματευόμαστε με αυτόν τον τρόπο με τη Δαμασκό, θα χάσουμε πραγματικά πολλά», προειδοποίησε ο Ομάρ.

Η συμφωνία για τις YPJ δείχνει ότι η Δαμασκός και η Αυτόνομη Διοίκηση μπορούν να καταλήξουν σε πρακτικούς συμβιβασμούς. Δεν αποτελεί, όμως, την τελική λύση.

Το μεγάλο διακύβευμα παραμένει εάν η νέα Συρία θα αναγνωρίσει πολιτικά, γλωσσικά και συνταγματικά τους Κούρδους ή εάν θα επιχειρήσει απλώς να απορροφήσει τις ένοπλες και διοικητικές δομές τους σε ένα αυστηρά συγκεντρωτικό κράτος.

Έντονη ανησυχία προκαλεί στην Τουρκία νέα επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον εμπορικού πλοίου τουρκικών συμφερόντων στη Μαύρη Θάλασσα, από την οποία τραυματίστηκαν σοβαρά τρία μέλη του πληρώματος.

Το περιστατικό σημειώθηκε κοντά στο Νοβοροσίσκ, ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα. Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί ποια πλευρά εξαπέλυσε το drone ούτε έχουν γίνει γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες για τις συνθήκες της επίθεσης και την έκταση των ζημιών που υπέστη το πλοίο.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε την Τρίτη τόσο τη Ρωσία όσο και την Ουκρανία να λάβουν άμεσα μέτρα για την προστασία των εμπορικών πλοίων και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

«Παρά όλες τις προειδοποιήσεις μας»

Σε ανακοίνωσή της, η Άγκυρα εξέφρασε τη σοβαρή ανησυχία της για τη συνεχιζόμενη στοχοποίηση πολιτικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, επισημαίνοντας ότι ανάλογα περιστατικά καταγράφονται «παρά όλες τις προειδοποιήσεις» που έχει απευθύνει.

«Ανησυχούμε σοβαρά για τη στοχοποίηση πολιτικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, παρά όλες τις προειδοποιήσεις μας», ανέφερε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Οι τουρκικές Αρχές παρακολουθούν στενά την κατάσταση της υγείας των τραυματισμένων πολιτών τους και βρίσκονται σε επικοινωνία με τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.

Δεν διευκρινίστηκε εάν οι τρεις τραυματίες διακομίστηκαν σε νοσοκομείο του Νοβοροσίσκ ή εάν εξετάζεται η μεταφορά τους στην Τουρκία.

Αυξάνεται ο κίνδυνος για τα εμπορικά πλοία

Η επίθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τους αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζει η εμπορική ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας επεκτείνεται ολοένα περισσότερο στον θαλάσσιο χώρο.

Η χρήση επιθετικών drones, μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας και πυραύλων γύρω από ρωσικά και ουκρανικά λιμάνια έχει μετατρέψει βασικές θαλάσσιες διαδρομές σε ζώνες υψηλού κινδύνου.

Το Νοβοροσίσκ αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τις ρωσικές εξαγωγές και για τη δραστηριότητα του ρωσικού στόλου. Για τον λόγο αυτό, η ευρύτερη περιοχή έχει αποκτήσει αυξημένη στρατιωτική σημασία, με άμεσες συνέπειες για τα πολιτικά και εμπορικά πλοία που κινούνται κοντά στις ρωσικές ακτές.

Η δύσκολη θέση της Άγκυρας

Η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει ισορροπίες ανάμεσα στη Μόσχα και στο Κίεβο, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές. Παράλληλα, ως χώρα που ελέγχει την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Στενών, παρουσιάζει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ως ζήτημα άμεσου στρατηγικού ενδιαφέροντος.

Η επίθεση εναντίον πλοίου τουρκικών συμφερόντων, όμως, αυξάνει την πίεση προς την Άγκυρα να απαιτήσει συγκεκριμένες εγγυήσεις, ώστε τα εμπορικά πλοία και τα πληρώματά τους να μη μετατρέπονται σε παράπλευρες απώλειες των πολεμικών επιχειρήσεων.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέφυγε να αποδώσει ευθύνη για το πλήγμα, απευθύνοντας κοινή έκκληση προς Ρωσία και Ουκρανία. Η στάση αυτή δείχνει ότι η Άγκυρα επιδιώκει, σε αυτή τη φάση, να αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωση και να διαφυλάξει τον διαμεσολαβητικό ρόλο που διεκδικεί στη σύγκρουση.

Έντονο προβληματισμό προκαλεί η αιφνίδια κλιμάκωση της τουρκικής δραστηριότητας στο Αιγαίο, καθώς τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Τουρκίας πραγματοποίησαν συνολικά 18 παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου μέσα σε μόλις ένα 24ωρο.

Ο αριθμός χαρακτηρίζεται πρωτοφανής, όχι μόνο για επιχειρήσεις τουρκικών drones, αλλά ακόμη και σε σύγκριση με αρκετές περιόδους δραστηριότητας επανδρωμένων μαχητικών αεροσκαφών. Τα τουρκικά UAV αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν από ελληνικά μαχητικά, όπως προβλέπεται σε ανάλογες περιπτώσεις.

Όπως επισήμανε ο δημοσιογράφος Γιάννης Ευσταθίου, μέχρι σήμερα καταγράφονταν κυρίως μεμονωμένες ή σποραδικές παραβιάσεις από τουρκικά drones. Αυτή τη φορά, όμως, τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιτήρησης προχώρησαν σε έναν πραγματικό καταιγισμό παραβιάσεων, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στις 18.

«Είχαμε μία ή δύο παραβιάσεις από drones, αλλά ποτέ αυτού του αριθμού», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα ενδέχεται να σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας περιόδου έντασης στο Αιγαίο.

Επιστροφή και των οπλισμένων F-16

Η κινητικότητα των τουρκικών UAV δεν αποτελεί το μοναδικό ανησυχητικό στοιχείο. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, από τον Μάιο έχουν καταγραφεί τέσσερις εμπλοκές ελληνικών και τουρκικών μαχητικών, με οπλισμένα F-16 της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας να προχωρούν σε παραβιάσεις και να ακολουθούν αναχαιτίσεις και εικονικές αερομαχίες.

Η επανεμφάνιση τέτοιων περιστατικών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς κατά τους θερινούς μήνες η δραστηριότητα στο Αιγαίο παρουσίαζε συνήθως σχετική ύφεση. Η νέα εικόνα δείχνει ότι η Άγκυρα επαναφέρει σταδιακά την τακτική της στρατιωτικής πίεσης και της έμπρακτης αμφισβήτησης του ελληνικού εναέριου χώρου.

Ο πτέραρχος εν αποστρατεία κ. Παπανικολάου εκτίμησε ότι η Τουρκία δεν εγκατέλειψε ποτέ τους μακροπρόθεσμους στρατηγικούς σχεδιασμούς της απέναντι στην Ελλάδα. Αντιθέτως, συνέχισε να τους υπηρετεί, επιδιώκοντας να διατηρεί ανοιχτό ένα ευρύ φάσμα διεκδικήσεων, ώστε ορισμένες από αυτές να εισαχθούν μελλοντικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Κατά την εκτίμησή του, οι παραβιάσεις συνδέονται με τη σταθερή επιδίωξη της Άγκυρας να προωθήσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και να στείλει το μήνυμα ότι η κατάσταση στο Αιγαίο μπορεί να αλλάξει.

Η δυσαρέσκεια της Άγκυρας και τα F-35

Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το ενδεχόμενο η αυξημένη τουρκική δραστηριότητα να αποτελεί έκφραση νευρικότητας και δυσαρέσκειας για τη μη ικανοποίηση των απαιτήσεων της Άγκυρας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.

Η Τουρκία προσδοκούσε εξελίξεις στο ζήτημα των μαχητικών F-35 και σε άλλες ευρωπαϊκές και αμερικανικές εκκρεμότητες. Καθώς, όμως, οι προσδοκίες αυτές δεν φαίνεται να υλοποιούνται με τον τρόπο και την ταχύτητα που επιθυμεί, επανέρχεται στη γνωστή τακτική των παραβιάσεων και της πρόκλησης έντασης.

«Μπαίνουμε σε μια καινούργια περίοδο πίεσης προς την Ελλάδα», ανέφερε ο πτέραρχος ε.α., χωρίς να αποκλείσει η πίεση αυτή να απευθύνεται εμμέσως και προς την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Το όπλο της οικονομικής φθοράς

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην οικονομική διάσταση των τουρκικών επιχειρήσεων. Η Άγκυρα χρησιμοποιεί ολοένα συχνότερα UAV για αποστολές τις οποίες στο παρελθόν εκτελούσαν κυρίως μαχητικά F-16.

Το κόστος πτήσης και επιχειρησιακής αξιοποίησης ενός drone είναι αισθητά μικρότερο από εκείνο ενός επανδρωμένου μαχητικού. Αντίθετα, η Ελλάδα αναγκάζεται να απογειώνει μαχητικά αεροσκάφη για την αναγνώριση και την αναχαίτισή τους, επωμιζόμενη πολλαπλάσιο επιχειρησιακό και οικονομικό κόστος.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια στρατηγική φθοράς: η Τουρκία διατηρεί χαμηλά το δικό της κόστος, ενώ υποχρεώνει την ελληνική πλευρά να διαθέτει σημαντικά ακριβότερα μέσα για να προστατεύσει τον εθνικό εναέριο χώρο.

Ο κ. Παπανικολάου τόνισε ότι το ζήτημα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με διαφορετικό τρόπο από την ελληνική πλευρά, καθώς η συνεχής απογείωση μαχητικών απέναντι σε φθηνότερα μη επανδρωμένα μέσα δημιουργεί σοβαρή ασυμμετρία κόστους.

Σαφές μήνυμα αμφισβήτησης

Η αντικατάσταση των τουρκικών F-16 από drones δεν αλλάζει τον πολιτικό και στρατηγικό χαρακτήρα των ενεργειών. Είτε η παραβίαση πραγματοποιείται από επανδρωμένο μαχητικό είτε από UAV, το μήνυμα παραμένει το ίδιο: η Τουρκία επιχειρεί να αμφισβητήσει εμπράκτως τον ελληνικό εναέριο χώρο, να επιτηρήσει την περιοχή και να διατηρήσει την Ελλάδα υπό συνεχή πίεση.

Οι 18 παραβιάσεις μέσα σε ένα μόνο 24ωρο δεν μπορούν, επομένως, να αντιμετωπιστούν ως ένα συνηθισμένο ή μεμονωμένο περιστατικό. Αποτελούν ένδειξη ότι η Άγκυρα δοκιμάζει εκ νέου τις ελληνικές αντιδράσεις και ενδέχεται να προετοιμάζει τη σταδιακή επαναφορά ενός κλίματος έντασης στο Αιγαίο.

Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν εάν επρόκειτο για μια ελεγχόμενη επίδειξη ισχύος ή για την απαρχή μιας νέας, συστηματικής εκστρατείας τουρκικών προκλήσεων.