Την εκτίμηση ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μία εντελώς νέα γεωπολιτική φάση διατύπωσε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στη τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Αναλύοντας τις εξελίξεις στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν, υποστήριξε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις των τελευταίων μηνών έχουν ήδη μεταβάλει τις ισορροπίες, ενώ το επόμενο διάστημα θα κριθεί από τις διαπραγματεύσεις γύρω από το ιρανικό ζήτημα.

Στην αρχή της παρέμβασής του έκανε σύντομη αναφορά στις μεγάλες πυρκαγιές, εκφράζοντας την άποψη ότι ο Ελληνικός Στρατός θα μπορούσε να συμμετέχει περισσότερο στην πρόληψη μέσω περιπολιών, επιτήρησης και συνεργασίας με την Πυροσβεστική, όπως συνέβαινε παλαιότερα.

Η δεύτερη φάση για τη Γάζα

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η δεύτερη και δυσκολότερη φάση της συμφωνίας για τη Γάζα, η οποία αφορά τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και τη δημιουργία ενός νέου διοικητικού μοντέλου στην περιοχή.

Όπως σημείωσε, η σημερινή Χαμάς δεν θυμίζει σε τίποτα την οργάνωση πριν από την 7η Οκτωβρίου, καθώς η στρατιωτική και πολιτική της ηγεσία έχει, κατά την εκτίμησή του, ουσιαστικά αποκεφαλιστεί από τις ισραηλινές επιχειρήσεις.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να εντοπίζει και να εξουδετερώνει πρόσωπα που συμμετείχαν στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, αξιοποιώντας πληροφορίες από δορυφορικές εικόνες, drones και οπτικό υλικό που έχει συλλεχθεί τα τελευταία δύο χρόνια.

Διεθνής δύναμη και σταδιακός αφοπλισμός

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το σχέδιο προβλέπει σταδιακή παράδοση των όπλων της Χαμάς υπό την εποπτεία πολυεθνικής δύναμης σταθερότητας και όχι ισραηλινών στρατευμάτων.

Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί πλήρης καταστροφή των υποδομών της οργάνωσης, με αποκάλυψη αποθηκών οπλισμού, υπόγειων εγκαταστάσεων και δικτύων που εξακολουθούν να λειτουργούν.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι, εφόσον υλοποιηθεί αυτή η διαδικασία, θα πρόκειται για ιστορική εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη σταθερότητα για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και όχι μόνο για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους.

Ο Λίβανος αλλάζει στάση

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη Χεζμπολάχ.

Όπως είπε, οι εξελίξεις στον Λίβανο δείχνουν ότι η οργάνωση βρίσκεται πλέον σε δυσμενέστερη θέση, καθώς η Βηρυτός κινείται προς διαφορετική κατεύθυνση, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει να καταστρέφει τις στρατιωτικές υποδομές της στο νότιο τμήμα της χώρας.

Κατά την εκτίμησή του, οι εξελίξεις αυτές αποδυναμώνουν σημαντικά τον λεγόμενο «άξονα αντίστασης» που είχε οικοδομηθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Το μεγάλο ερώτημα είναι πλέον το Ιράν

Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ περιέγραψε μία εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση, όπου συνυπάρχουν εκεχειρία, διαπραγματεύσεις αλλά και πολεμική προετοιμασία.

Όπως υποστήριξε, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ επιδιώκουν τώρα την άσκηση γενικευμένης πίεσης προς την Τεχεράνη, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και οικονομικά.

Κατά την ανάλυσή του, εξετάζεται η δημιουργία ενός χερσαίου πλέγματος αποκλεισμού του Ιράν μέσω των γειτονικών κρατών, ώστε να περιοριστούν οι εμπορικές και ενεργειακές ροές προς τη χώρα.

Το σενάριο χερσαίας επέμβασης

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης ανέφερε ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στο τραπέζι το σενάριο χερσαίων επιχειρήσεων, στις οποίες ενδέχεται να συμμετάσχουν αμερικανικές και ισραηλινές ειδικές δυνάμεις.

Στην ανάλυσή του υποστήριξε ότι εξετάζεται επίσης η αξιοποίηση εθνοτικών ομάδων που ζουν εντός του Ιράν, όπως οι Αζέροι και οι Μπαλούχοι, ενώ εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός ως προς τη συμμετοχή των Κούρδων, υπενθυμίζοντας ότι, κατά την άποψή του, έχουν επανειλημμένα εγκαταλειφθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τελευταίο παράδειγμα τις εξελίξεις στη Συρία.

Δεν απέκλεισε ακόμη και σενάρια μελλοντικών εδαφικών ανακατατάξεων, διευκρινίζοντας πάντως ότι πρόκειται για υπόθεση εργασίας.

Οι σκληροί της Τεχεράνης

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε ιδιαίτερα και στις εσωτερικές ισορροπίες του ιρανικού καθεστώτος.

Εκτίμησε ότι οι πιο αδιάλλακτοι κύκλοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή, ασκώντας πίεση ακόμη και στους διαπραγματευτές της Τεχεράνης, τους οποίους χαρακτηρίζουν υπερβολικά διαλλακτικούς.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον γιο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, υποστηρίζοντας ότι, παρότι δεν εμφανίζεται δημόσια, επηρεάζει σημαντικά τις αποφάσεις της ιρανικής ηγεσίας.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο Ιωάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την προοπτική μόνιμης συμφωνίας με την Τεχεράνη, εκτιμώντας ότι το επόμενο διάστημα θα συνεχιστεί το γεωπολιτικό μπρα ντε φερ μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, με ολόκληρη τη Μέση Ανατολή να παραμένει σε καθεστώς υψηλής αστάθειας.

Με αφορμή τις εξελίξεις στη Θέουτα και τη Μελίγια, τους δύο ισπανικούς θύλακες στη βόρεια Αφρική, ο Σταύρος Καλεντερίδης παρουσίασε μια εκτενή γεωπολιτική ανάλυση, υποστηρίζοντας ότι τα γεγονότα δεν αποτελούν ένα τοπικό επεισόδιο, αλλά μια ένδειξη των ευρύτερων ανακατατάξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η μεταναστευτική πίεση δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα από τις γεωπολιτικές επιδιώξεις κρατών και οργανωμένων δικτύων. Όπως επισήμανε, η Θέουτα και η Μελίγια αποτελούν διαχρονικά αντικείμενο διεκδίκησης από το Μαρόκο, ενώ η μαζική μετακίνηση πληθυσμών μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πίεσης απέναντι στην Ισπανία αλλά και συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε την εικόνα αυτή με τις ιστορικές παρεμβάσεις των αποικιοκρατικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας ότι η χάραξη συνόρων χωρίς σεβασμό στις εθνοτικές και θρησκευτικές πραγματικότητες δημιούργησε εστίες αστάθειας, οι συνέπειες των οποίων γίνονται αισθητές μέχρι σήμερα.

Οι τρεις παράγοντες που, κατά την ανάλυσή του, απειλούν την Ευρώπη

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η εκτίμηση ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν συνδυασμό παραγόντων που ενισχύουν τη γεωπολιτική της ευαλωτότητα.

Κατά τον ίδιο, η πρώτη διάσταση αφορά τις ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ιδεολογίες, οι οποίες αξιοποιούν τη θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο και, όπως υποστήριξε, επιδιώκουν την επέκταση της επιρροής τους μέσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Η δεύτερη διάσταση αφορά διεθνή οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, τα οποία –κατά την εκτίμησή του– αξιοποιούν τις μεταναστευτικές ροές ως μέσο αναδιαμόρφωσης ισορροπιών.

Ως τρίτο παράγοντα ανέφερε τις πολιτικές επιλογές ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, τις οποίες επέκρινε θεωρώντας ότι δεν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις νέες προκλήσεις ασφαλείας και κοινωνικής συνοχής.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων

Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός αυτού του γεωπολιτικού πλαισίου. Αντιθέτως, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αποτελεί μία από τις βασικές πύλες εισόδου προς την Ευρώπη και συνεπώς, όπως είπε, οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις όχι μόνο ως ανθρωπιστικό ζήτημα αλλά και ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει το μεταναστευτικό ως εργαλείο άσκησης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα προς την Ελλάδα, εντάσσοντας το θέμα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο υβριδικών απειλών.

Κριτική στην ευρωπαϊκή διαχείριση

Σχολιάζοντας τις αντιδράσεις των ισπανικών και ευρωπαϊκών αρχών, υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να αναγνωρίσουν το μέγεθος της κρίσης, αποφεύγοντας ακόμη και τη χρήση όρων όπως «κατάσταση εθνικής ανάγκης».

Κατά την εκτίμησή του, η πολιτική αυτή δημιουργεί συνθήκες που επιτρέπουν τη διεύρυνση του προβλήματος αντί της αντιμετώπισής του, ενώ παράλληλα ενισχύει την ανασφάλεια στις τοπικές κοινωνίες.

Προειδοποίηση για τις επόμενες εξελίξεις

Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του, ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι τα γεγονότα στη Θέουτα αποτελούν μια εικόνα του τι ενδέχεται να αντιμετωπίσει συνολικά η Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, εάν δεν υπάρξει αλλαγή στρατηγικής.

Όπως ανέφερε, η γεωπολιτική αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στα πεδία των πολέμων, αλλά επεκτείνεται στις μεταναστευτικές ροές, στη δημογραφία, στην ιδεολογική επιρροή και στην εσωτερική συνοχή των ευρωπαϊκών κρατών. Παράλληλα προανήγγειλε ότι σε επόμενη εκπομπή θα επανέλθει στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στον πόλεμο της Ουκρανίας, οι οποίες –όπως τόνισε– συνδέονται άμεσα με το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η συνεχιζόμενη στρατιωτική ενίσχυση των Κατεχομένων, η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό και η ανάγκη εγκατάλειψης της πολιτικής του εξευμενισμού βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννου Χαραλαμπίδη στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ. Ο Κύπριος αναλυτής υποστήριξε ότι τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων επιβεβαιώνουν πως η Άγκυρα δεν επιδιώκει έναν έντιμο συμβιβασμό, αλλά τη σταδιακή εδραίωση του ελέγχου της σε ολόκληρη την Κύπρο.

Αφορμή αποτέλεσε άρθρο του Γιάννου Χαραλαμπίδη, το οποίο –όπως εξήγησε– γράφτηκε ως απάντηση στις θέσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Ο αναλυτής σημείωσε ότι οι κατηγορίες περί «ελληνοκυπριακού εξοπλισμού» επιχειρούν να αντιστρέψουν την πραγματικότητα, τη στιγμή που η Τουρκία συνεχίζει αδιάκοπα τη στρατιωτική αναβάθμιση των Κατεχομένων.

Όπως ανέφερε, μέσα σε λίγες ημέρες μεταφέρθηκαν νέα τεθωρακισμένα οχήματα, μέσα μεταφοράς προσωπικού και αντιαεροπορικά συστήματα, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για την αναβάθμιση των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Λευκόνοικο και στο Μπογάζι. Σύμφωνα με τον ίδιο, όλα αυτά αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμία πρόθεση αποχώρησης των κατοχικών δυνάμεων από την Κύπρο.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι υπάρχουν δορυφορικές εικόνες και τεκμήρια που αποδεικνύουν τη συνεχή στρατιωτική ενίσχυση του ψευδοκράτους τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίζοντας παραπλανητικές τις τουρκικές αιτιάσεις περί «απειλής» από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Κριτική στον ΟΗΕ

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης άσκησε έντονη κριτική και στη στάση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, εκτιμώντας ότι η μετατόπιση της συζήτησης από την εισβολή και την κατοχή προς μια διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης διευκολύνει την τουρκική επιχειρηματολογία.

Κατά την άποψή του, όταν η διεθνής κοινότητα απομακρύνεται από την ουσία του προβλήματος –την κατοχή κυπριακού εδάφους– δημιουργείται πολιτικός χώρος ώστε η τουρκική πλευρά να εμφανίζει ως πρόβλημα ακόμη και το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενισχύει την άμυνά της.

«Η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο»

Ο Κύπριος αναλυτής εμφανίστηκε ιδιαίτερα απαισιόδοξος για τις προοπτικές των συνομιλιών, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα δεν αναζητεί έναν συμβιβασμό.

«Ακόμη και αν η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί λύση, η Τουρκία θέλει ολόκληρη την Κύπρο και αυτό εννοεί ως λύση», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.

Για τον λόγο αυτό εκτίμησε ότι η πολιτική του εξευμενισμού έχει πλέον αποτύχει, καθώς –όπως είπε– η ίδια η τουρκική στάση αποδεικνύει πως δεν υπάρχει κοινό έδαφος για ουσιαστική πρόοδο.

Πρόταση για πολιτική αποτροπής

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα οφείλουν να εγκαταλείψουν τη λογική των συνεχών παραχωρήσεων και να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποτροπής.

Κατά την εκτίμησή του, μόνο μέσα από ισχυρή αποτρεπτική ισχύ, ξεκάθαρη εθνική στρατηγική και σαφή πολιτικά μηνύματα μπορεί να ανακοπεί η τουρκική αδιαλλαξία.

Ενστάσεις για τις «συγκλίσεις»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις λεγόμενες «συγκλίσεις» του Κυπριακού, εκφράζοντας την άποψη ότι πολλές από αυτές οδηγούν σε παγίωση της διχοτόμησης αντί να δημιουργούν προοπτική επανένωσης.

Έφερε ως παράδειγμα ζητήματα πολιτικών δικαιωμάτων και κατανομής εξουσιών, υποστηρίζοντας ότι αρκετές από τις προτάσεις που έχουν συζητηθεί περιορίζουν ουσιαστικά τα δικαιώματα των Ελληνοκυπρίων στο βόρειο τμήμα του νησιού και ενισχύουν την αυτονομία των δύο συνιστώντων κρατιδίων.

Κλείνοντας, κάλεσε την κυπριακή ηγεσία να δημοσιοποιήσει το πλήρες περιεχόμενο των συγκλίσεων, ώστε –όπως είπε– οι πολίτες να γνωρίζουν ακριβώς ποια μορφή λύσης συζητείται και να μπορούν να την αξιολογήσουν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ