Την περιφερειακή στρατηγική που αναπτύσσει η Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει δημοσίευμα των Times of Israel, με αφορμή τις επικείμενες επαφές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία.

Το ισραηλινό μέσο δίνει ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι οι ελληνικές κινήσεις πραγματοποιούνται μόλις λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της μεγάλης συμφωνίας με το Ισραήλ για την ελληνική αεράμυνα.

Η κεντρική ανάγνωση του δημοσιεύματος είναι ότι η Αθήνα εμβαθύνει τη στρατηγική αμυντική συνεργασία της με το Ισραήλ, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την προσπάθεια οικοδόμησης ισχυρών σχέσεων με τον αραβικό κόσμο.

Η αμυντική σχέση με το Ισραήλ

Οι Times of Israel επισημαίνουν ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της ενέργειας, έχουν ενισχυθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην καλή προσωπική σχέση που έχει αναπτύξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Το ισραηλινό δημοσίευμα δεν παραλείπει να εντάξει την ελληνοϊσραηλινή προσέγγιση και στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον, σημειώνοντας ότι οι κοινές ανησυχίες για την Τουρκία έχουν συμβάλει στην περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συμφωνία που υπεγράφη στις 31 Αυγούστου και αφορά τη δημιουργία του νέου ελληνικού πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας με ισραηλινή συνδρομή.

Οι Times of Israel αποτιμούν την αξία της συμφωνίας σε περίπου 3 δισ. ευρώ – 3,5 δισ. δολάρια, παρουσιάζοντάς την ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του βάθους που έχει πλέον αποκτήσει η αμυντική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ.

Από το Ισραήλ στο Κάιρο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει την Τρίτη στο Κάιρο για συνομιλίες με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Αίγυπτος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα επιδιώκει έτσι να διατηρήσει παράλληλα ισχυρούς διαύλους με δύο βασικούς περιφερειακούς πόλους: το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Το μήνυμα που προκύπτει από την ισραηλινή ανάγνωση είναι ότι η ελληνική στρατηγική δεν περιορίζεται στη δημιουργία μιας αποκλειστικής συμμαχίας με το Ισραήλ. Αντιθέτως, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Στο Ριάντ ο επόμενος σταθμός

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχεδιαζόμενη επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σαουδική Αραβία.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη ότι σκοπεύει να επισκεφθεί σύντομα το βασίλειο, διαμηνύοντας παράλληλα ότι η πρόσφατη αμυντική συμφωνία μεταξύ Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας δεν μεταβάλλει τις σχέσεις Αθήνας–Ριάντ.

Η επισήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία, ακριβώς επειδή η Τουρκία επιχειρεί παράλληλα να διευρύνει τη στρατιωτική και πολιτική παρουσία της στον Κόλπο.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει ήδη οικοδομήσει σημαντικό κεφάλαιο αμυντικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.

Οι ελληνικοί Patriot στη Σαουδική Αραβία

Το ισραηλινό δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα διατηρεί από το 2021 συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο της ελληνικής στρατιωτικής συνδρομής για την προστασία κρίσιμων υποδομών του βασιλείου.

Σύμφωνα με τους Times of Israel, από τον περασμένο Ιούλιο οι ελληνικοί Patriot έχουν χρησιμοποιηθεί τέσσερις φορές για την κατάρριψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων που φέρονται να προέρχονταν από την Υεμένη και να κατευθύνονταν προς σαουδαραβικά διυλιστήρια.

Η συγκεκριμένη παρουσία αποτελεί απτή απόδειξη ότι η σχέση Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας έχει αποκτήσει και επιχειρησιακή στρατιωτική διάσταση.

Και πάλι στο κάδρο η Τουρκία

Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους κοινούς παρονομαστές του ισραηλινού δημοσιεύματος.

Οι Times of Israel συνδέουν τις υψηλές ελληνικές αμυντικές δαπάνες με τη μακροχρόνια ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις τουρκικές αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε από τη Θεσσαλονίκη ότι η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των μόλις πέντε χωρών του ΝΑΤΟ που δαπανούν τουλάχιστον 3,5% του ΑΕΠ τους για τον πυρήνα των αμυντικών δαπανών.

Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκε και το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ερωτηθείς για την επιθυμία που έχει εκφράσει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να πωληθούν τα προηγμένα μαχητικά στην Άγκυρα, ο Έλληνας πρωθυπουργός απάντησε ότι δεν πρόκειται να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες τι πρέπει να κάνουν.

Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν νομικά εμπόδια λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400.

Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, αναμένεται να παραλάβει τα πρώτα από τα 20 F-35 στα τέλη του 2028, ενώ διαθέτει δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20 αεροσκάφη.

Η ελληνική στρατηγική των πολλαπλών αξόνων

Η εικόνα που σκιαγραφεί το ισραηλινό δημοσίευμα είναι αυτή μιας Αθήνας που επιχειρεί να κινηθεί σε πολλαπλούς άξονες ταυτόχρονα.

Η Ελλάδα επενδύει στη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ και προχωρά σε μεγάλης κλίμακας αμυντική συνεργασία. Παράλληλα, όμως, ενισχύει τις σχέσεις της με το Κάιρο και επιδιώκει να διατηρήσει το υψηλό επίπεδο συνεργασίας με το Ριάντ.

Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μία περίοδο κατά την οποία και η Τουρκία επιχειρεί να αποκαταστήσει ή να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις μεγάλες δυνάμεις του αραβικού κόσμου.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι επισκέψεις Μητσοτάκη σε Αίγυπτο και Σαουδική Αραβία δεν αποτελούν αποσπασματικές διπλωματικές κινήσεις. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ελλάδας να εδραιώσει τη θέση της ως σταθερού εταίρου σε ένα δίκτυο συνεργασιών που εκτείνεται από το Ισραήλ και την Κύπρο μέχρι την Αίγυπτο και τον Κόλπο.

Και το γεγονός ότι αυτή η στρατηγική αναλύεται πλέον με ιδιαίτερη προσοχή και από τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης δείχνει τη σημασία που αποκτούν οι ελληνικές κινήσεις στη νέα γεωπολιτική εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ισορροπίες στο αναδυόμενο πολυπολικό διεθνές σύστημα παρουσιάζει η ανάλυση του Imran Khurshid στο Middle East Forum, ενόψει της 18ης Συνόδου Κορυφής των BRICS, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Νέο Δελχί στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου 2026.

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι η Ινδία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη στρατηγική εξίσωση: από τη μία πλευρά επιδιώκει να εδραιωθεί ως ηγετική δύναμη του Παγκόσμιου Νότου και από την άλλη δεν επιθυμεί οι BRICS να εξελιχθούν σε μέτωπο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνολικά τη Δύση.

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται αναπόφευκτα η αντιπαλότητα με την Κίνα.

Η μάχη για το ποιος θα εκφράσει τον Παγκόσμιο Νότο

Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε μία περίοδο κατά την οποία βαθαίνουν οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ Βορρά και Νότου αλλά και Ανατολής και Δύσης.

Οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη παραμένουν ανοικτοί, ενώ πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενο χρέος και κίνδυνο δημοσιονομικών κρίσεων.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα διευρύνει συστηματικά το οικονομικό και στρατηγικό της αποτύπωμα στον αναπτυσσόμενο κόσμο μέσω χρηματοδοτήσεων, κατασκευής υποδομών και μιας σειράς διεθνών πρωτοβουλιών.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η διαδικασία αυτή δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης και επιτρέπει στο Πεκίνο να διαμορφώνει σταδιακά το στρατηγικό περιβάλλον προς όφελός του.

Ακριβώς σε αυτό το πεδίο επιχειρεί να παρουσιάσει μια διαφορετική πρόταση η Ινδία.

Η ινδική απάντηση στην κινεζική «διπλωματία του χρέους»

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ινδία επέλεξε ως κεντρικό θέμα της φετινής προεδρίας των BRICS το «Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability», δηλαδή την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, καινοτομίας, συνεργασίας και βιωσιμότητας.

Το Νέο Δελχί επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική γεωπολιτική αντιπαράθεση σε συγκεκριμένους μηχανισμούς συνεργασίας και ανάπτυξης.

Ο Khurshid αντιπαραβάλλει αυτή την προσέγγιση με την κινεζική πολιτική χρηματοδότησης έργων και χρέους, η οποία έχει προκαλέσει ανησυχίες για τη δημιουργία μακροχρόνιων στρατηγικών εξαρτήσεων.

Η ινδική πρόταση στηρίζεται, σύμφωνα με τον ίδιο, στην προβολή ενός μοντέλου βιώσιμης, διαφανούς και υπεύθυνης ανάπτυξης χωρίς πολιτικά και στρατηγικά ανταλλάγματα.

«Χωρίς την Ινδία οι BRICS θα γίνονταν αντιδυτικός συνασπισμός»

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη θέση της ανάλυσης του Middle East Forum.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει ο Khurshid, αντιμετώπιζαν επί χρόνια τους BRICS κυρίως μέσα από το πρίσμα της Κίνας και της Ρωσίας.

Ωστόσο, η Ινδία λειτουργεί ως δύναμη εξισορρόπησης στο εσωτερικό του σχήματος.

Η εκτίμηση του αναλυτή είναι σαφής: χωρίς την παρουσία της Ινδίας, η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν θα μπορούσαν να μετατρέψουν τους BRICS σε έναν περισσότερο ξεκάθαρο αντιδυτικό συνασπισμό.

Το Νέο Δελχί δεν επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη.

Αντιθέτως, επιχειρεί να διατηρήσει τους BRICS ως πλατφόρμα διαλόγου και πρακτικής συνεργασίας, αποφεύγοντας να τους μετατρέψει σε γεωπολιτικό αντίπαλο του δυτικού κόσμου.

Η Ινδία δεν θέλει πόλεμο κατά του δολαρίου

Χαρακτηριστική είναι και η στάση του Νέου Δελχί απέναντι στην πολυσυζητημένη «αποδολαριοποίηση».

Η Ινδία δεν αντιμετωπίζει την αποδυνάμωση του δολαρίου ως στρατηγικό στόχο των BRICS.

Η αιτία, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι βαθύτερη από τις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον.

Μία οργανωμένη προσπάθεια περιορισμού της διεθνούς κυριαρχίας του δολαρίου, χωρίς την ύπαρξη μιας αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης, θα μπορούσε τελικά να ενισχύσει δυσανάλογα την Κίνα.

Ειδικότερα, θα μπορούσε να επιταχύνει τη διεθνοποίηση του κινεζικού γουάν, δίνοντας στο Πεκίνο ακόμη μεγαλύτερη οικονομική επιρροή.

Για την Ινδία, η αντικατάσταση της αμερικανικής νομισματικής κυριαρχίας από μια κινεζική δεν αποτελεί ελκυστική προοπτική.

Οι BRICS δεν είναι τόσο ενωμένοι όσο φαίνονται

Η ανάλυση αποδομεί παράλληλα την εικόνα ενός συμπαγούς στρατοπέδου των BRICS.

Η εσωτερική ενότητα του σχήματος χαρακτηρίζεται ουσιαστικά ως ψευδαίσθηση.

Ινδία και Κίνα είναι στρατηγικοί ανταγωνιστές. Ιράν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διαφορετικά και σε ορισμένα πεδία ανταγωνιστικά περιφερειακά συμφέροντα. Τα κράτη-μέλη διαθέτουν διαφορετικά πολιτικά συστήματα, οικονομικές προτεραιότητες και διεθνείς συμμαχίες.

Οι αποκλίσεις τους γίνονται ακόμη μεγαλύτερες όταν καλούνται να τοποθετηθούν απέναντι σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και η επίτευξη ουσιαστικής κοινής διακήρυξης στη Σύνοδο του Νέου Δελχί μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη.

Ο ρόλος της Ινδίας ως «γέφυρα»

Η στρατηγική που αποδίδει το Middle East Forum στην Ινδία είναι εκείνη της γέφυρας ανάμεσα σε δύο κόσμους.

Από τη μία πλευρά, το Νέο Δελχί θέλει να ηγηθεί της προσπάθειας για μεγαλύτερη εκπροσώπηση των αναπτυσσόμενων κρατών και να ενισχύσει τη θέση του ως μία από τις σημαντικότερες φωνές του Παγκόσμιου Νότου.

Από την άλλη, η Ινδία είναι η μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου και ένας ολοένα σημαντικότερος στρατηγικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων δυτικών κρατών.

Η οικονομική πραγματικότητα έχει επίσης βαρύνουσα σημασία.

Η συνέχιση της ινδικής ανάπτυξης εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την πρόσβαση σε δυτικά κεφάλαια, τεχνολογία, αγορές και επενδύσεις. Συνεπώς, μια πλήρης γεωπολιτική ρήξη με τη Δύση θα ήταν αντίθετη προς τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Νέου Δελχί.

Το δίλημμα Μόντι: Δύση χωρίς εγκατάλειψη του Παγκόσμιου Νότου

Αυτό ακριβώς συνιστά και τη μεγάλη πρόκληση για την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι.

Η Ινδία δεν μπορεί να εγκαταλείψει τους BRICS, καθώς κάτι τέτοιο θα άφηνε τεράστιο πολιτικό και οικονομικό χώρο στην Κίνα να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος εκπρόσωπος του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Δεν μπορεί όμως και να επιτρέψει στους BRICS να μετατραπούν σε όχημα της κινεζικής και ρωσικής αντιπαράθεσης με τη Δύση.

Για τον Khurshid, η απάντηση βρίσκεται στην προώθηση μιας πρακτικής ατζέντας που θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη, στη χρηματοδότηση, στο εμπόριο, στην τεχνολογία, στην ενέργεια και στην επισιτιστική ασφάλεια.

Με άλλα λόγια, η μάχη μέσα στους BRICS δεν αφορά μόνο το μέλλον του ίδιου του οργανισμού. Αφορά το ποιος θα καθορίσει την πολιτική ταυτότητα και τις προτεραιότητες του Παγκόσμιου Νότου τις επόμενες δεκαετίες.

Και σε αυτή την αναμέτρηση, σύμφωνα με την ανάλυση του Middle East Forum, ο σημαντικότερος ανταγωνισμός δεν είναι απαραιτήτως μεταξύ BRICS και Δύσης. Είναι ο ανταγωνισμός Ινδίας και Κίνας στο εσωτερικό του ίδιου του Παγκόσμιου Νότου.

Λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας μεταξύ του ελληνικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της ισραηλινής πλευράς, το Ισραήλ παρέχει διαβεβαιώσεις για τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας, καθώς και τη συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων που θα συγκροτήσουν την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Πρόκειται για το νέο πολυεπίπεδο σύστημα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας της χώρας, συνολικού προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ, το οποίο φιλοδοξεί να προσφέρει προστασία τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου.

Παρά τις ισραηλινές διαβεβαιώσεις, όμως, το κρίσιμο ζήτημα της πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα παραμένει θολό. Η αναφορά σε «κοινή χρήση λογισμικού» δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα αποκτήσουν πλήρη πρόσβαση στον κώδικα, ούτε ότι θα μπορούν να τροποποιούν, να αναβαθμίζουν και να προσαρμόζουν αυτόνομα τα συστήματα στις επιχειρησιακές ανάγκες της χώρας.

Ελληνική συμμετοχή άνω του 25%

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει θέσει ως προϋπόθεση τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%, αποδίδοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγικού έργου στο εγχώριο αμυντικό οικοσύστημα.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν κατά την υπογραφή της συμφωνίας, στις 31 Αυγούστου 2026, στις σχετικές διαδικασίες συμμετέχουν ήδη 19 ελληνικές εταιρείες, με το ύψος της εγχώριας συμμετοχής να υπολογίζεται σε περισσότερα από 750 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα, με δυνατότητα να αποκτήσει και εξαγωγικό προσανατολισμό.

Ο διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, επιβεβαίωσε ότι προβλέπεται ελληνική βιομηχανική συμμετοχή περίπου 25%. Όπως ανέφερε, ισραηλινές βιομηχανίες βρίσκονται ήδη σε συνεργασία με υποψήφιες ελληνικές εταιρείες για την ανάπτυξη και τη συμπαραγωγή εξαρτημάτων.

Το γεγονός αυτό συνιστά σημαντική ευκαιρία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Ωστόσο, έχουν διατυπωθεί επικρίσεις ότι το ποσοστό του 25% δεν έχει κατοχυρωθεί με σαφή και δεσμευτική νομική πρόβλεψη. Συνεπώς, ζητούμενο παραμένει εάν η εγχώρια συμμετοχή θα αφορά έργο υψηλής τεχνολογικής αξίας ή κυρίως την κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων και υποστηρικτικών υποδομών.

Η αντιπαράθεση για τον πηγαίο κώδικα

Στο επίκεντρο της πολιτικής και στρατιωτικής συζήτησης βρίσκεται η πρόσβαση της Ελλάδας στον πηγαίο κώδικα των ισραηλινών συστημάτων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Μοσέ Πατέλ είχε αρχικά αναφέρει ότι ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ακολούθησε παρέμβαση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας στο διαδικτυακό κείμενο της συνέντευξης, με τη διατύπωση να αναφέρεται πλέον σε «μεταφορά τεχνογνωσίας, από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή».

Η διευκρίνιση αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί με ρητή δέσμευση για παράδοση ή πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Άλλο πράγμα αποτελεί η δυνατότητα χρήσης και διασύνδεσης ενός λογισμικού και άλλο ο πλήρης έλεγχος της αρχιτεκτονικής του, των αναβαθμίσεων και των επιχειρησιακών παραμέτρων του.

Οι επικριτές της συμφωνίας προειδοποιούν ότι, χωρίς πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα ή τουλάχιστον χωρίς σαφώς κατοχυρωμένα κυριαρχικά δικαιώματα τροποποίησης και διαχείρισης, η Ελλάδα μπορεί να παραμείνει εξαρτημένη από τον ξένο κατασκευαστή. Πρόκειται για τον κίνδυνο «ομηρείας» στον οποίο είχε αναφερθεί και ο ίδιος ο Νίκος Δένδιας, υπογραμμίζοντας τη σημασία του εθνικού ελέγχου των οπλικών συστημάτων.