Μια εικόνα γενικευμένης γεωπολιτικής αστάθειας, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να δοκιμάζονται ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή, στην Ουκρανία και στον Ινδοειρηνικό, παρουσίασε στη νέα του ανάλυση ο Σταύρος Καλεντερίδης. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA στη Μόσχα, οι ρωσικές προειδοποιήσεις προς τη Βρετανία, αλλά και οι τεράστιες ζημιές που, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές τις οποίες επικαλέστηκε, προκάλεσαν οι ιρανικές επιθέσεις στις αμερικανικές στρατιωτικές και πληροφοριακές υποδομές της Μέσης Ανατολής.

Ο αναλυτής ξεκίνησε από τα ελληνοτουρκικά και τη μεταφορά των ελληνικών συστημάτων Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, το οποίο χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη κίνηση «θετικό βήμα».

Κατά τον Σταύρο Καλεντερίδη, αυτή η τοποθέτηση της Άγκυρας γεννά σοβαρά ερωτήματα, καθώς η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο περιορίζει την αντιαεροπορική προστασία των Δωδεκανήσων και μεταφέρει το βάρος προς την Κρήτη και τη βάση της Σούδας. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια τα επιχειρησιακά και πολιτικά κριτήρια της απόφασης.

Το αιφνιδιαστικό ταξίδι του αρχηγού της CIA

Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτέλεσε η επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σταύρος Καλεντερίδης, η Ουάσινγκτον φέρεται να ζήτησε από το Κίεβο προσωρινή παύση των ουκρανικών επιθέσεων, ώστε να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια η αποστολή του Αμερικανού αξιωματούχου.

Το Κρεμλίνο, μέσω του Ντμίτρι Πεσκόφ, διευκρίνισε ότι δεν πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά επαφές με εκπροσώπους των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ωστόσο, ο έκτακτος χαρακτήρας της αποστολής, σε συνδυασμό με την κλιμάκωση των ρωσικών βομβαρδισμών, δείχνει –σύμφωνα με τον αναλυτή– ότι στο παρασκήνιο υπάρχει μεγάλη ανησυχία για το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτης διεύρυνσης της σύγκρουσης.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε την επίσκεψη με τα σενάρια ρωσικών κυβερνοεπιθέσεων, ενεργειών εναντίον κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών και πιθανών δοκιμασιών της συνοχής του ΝΑΤΟ στις χώρες της Βαλτικής.

Την ίδια ώρα, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, προειδοποίησε ότι η Μόσχα θα μπορούσε να πλήξει βρετανικούς στρατιωτικούς στόχους, ακόμη και εκτός Ουκρανίας, εάν ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποιήσουν βρετανικούς πυραύλους για επιθέσεις βαθιά στο ρωσικό έδαφος.

Η προειδοποίηση συνδέεται με την παροχή πυραυλικής τεχνολογίας Storm Shadow και SCALP προς την Ουκρανία. Ο αναλυτής εκτίμησε ότι Λονδίνο και Παρίσι «παίζουν με τη φωτιά», οδηγώντας τη σύγκρουση σε ένα εντελώς νέο και εξαιρετικά επικίνδυνο επίπεδο.

Οι ιρανικές επιθέσεις που αιφνιδίασαν τις ΗΠΑ

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ήταν το σκέλος της ανάλυσης που αφορούσε τις επιπτώσεις των ιρανικών επιθέσεων στις αμερικανικές δυνάμεις. Επικαλούμενος ρεπορτάζ του NBC News και αμερικανικές πηγές, ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι ζημιές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, δίκτυα παρακολούθησης και υποδομές συλλογής πληροφοριών ήταν πολύ μεγαλύτερες από ό,τι είχε αρχικά παρουσιαστεί.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, περισσότεροι από 100 στόχοι σε 11 αμερικανικές εγκαταστάσεις επτά χωρών –Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Ιορδανία, Κουβέιτ, Ιράκ και Σαουδική Αραβία– βρέθηκαν στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η εκτίμηση για τις ζημιές ξεπερνά, κατά τις πηγές που επικαλέστηκε, τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι μόνο το οικονομικό κόστος. Είναι το γεγονός ότι καταστράφηκαν ή αχρηστεύθηκαν κρίσιμες πληροφοριακές υποδομές, οι οποίες δεν μπορούν να αντικατασταθούν άμεσα.

Το Πεντάγωνο φέρεται να αναζητεί νέες τοποθεσίες για το προσωπικό του, καθώς και δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την αποκατάσταση των εγκαταστάσεων και την αναπλήρωση πυραύλων αναχαίτισης, συστημάτων THAAD, SM-6 και άλλων κρίσιμων οπλικών αποθεμάτων.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν σοβαρά τις ιρανικές δυνατότητες. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ένας νέος γύρος πολέμου θα μπορούσε να εξαντλήσει πλήρως συγκεκριμένες κατηγορίες αμερικανικών πυρομαχικών.

Αδειάζει ο Ινδοειρηνικός – Ανησυχία για την Κίνα

Η αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή έχει πλέον άμεσες συνέπειες στην αποτροπή απέναντι στην Κίνα. Όπως ανέφερε ο αναλυτής, στρατιωτικές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα ακυρώθηκαν ή περιορίστηκαν, ενώ δυνάμεις, πολεμικά πλοία, ραντάρ και συστήματα αεράμυνας απομακρύνθηκαν από τον Ινδοειρηνικό για να καλύψουν τις ανάγκες του μετώπου της Μέσης Ανατολής.

Κατά τις πληροφορίες που παρουσίασε, περισσότερα από 30 αμερικανικά πλοία μετακινήθηκαν από τον Ειρηνικό προς την Αραβική Θάλασσα. Την ίδια στιγμή, Ταϊβάν, Ιαπωνία και Νότια Κορέα προειδοποιούν για μεγάλες καθυστερήσεις στην παραλαβή αμερικανικών οπλικών συστημάτων, μεταξύ των οποίων Patriot και Tomahawk, παρά το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των παραγγελιών έχει ήδη πληρωθεί.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό στρατηγικό δίλημμα για την Ουάσινγκτον: όσο περισσότερες δυνάμεις διοχετεύει στη Μέση Ανατολή, τόσο περισσότερο αποδυναμώνεται η δυνατότητά της να αποτρέψει μια κινεζική κίνηση εναντίον της Ταϊβάν.

Το Ιράν επιβάλλει τους δικούς του κανόνες στις θάλασσες

Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στη «μαύρη λίστα» 45 δεξαμενόπλοιων που εξέδωσε το Ιράν. Μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και τουλάχιστον τρία ινδικά διυλιστήρια φέρονται να αποφεύγουν πλέον τα συγκεκριμένα πλοία, φοβούμενα κατασχέσεις φορτίων, πρόστιμα ή άλλες ιρανικές ενέργειες.

Η εξέλιξη δείχνει, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι η Τεχεράνη έχει κατορθώσει να επιβάλει σημαντικό βαθμό ελέγχου στις θαλάσσιες εμπορικές κινήσεις της περιοχής. Πρόκειται ουσιαστικά για αντιστροφή του δυτικού μηχανισμού κυρώσεων, καθώς τώρα το Ιράν είναι εκείνο που δημιουργεί τον δικό του κατάλογο «σκιώδους στόλου» και υποχρεώνει μεγάλους ενεργειακούς ομίλους να προσαρμοστούν.

Παράλληλα, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι αμερικανικές βάσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο, εάν ευρωπαϊκές χώρες διαθέσουν τις υποδομές τους για επιθέσεις εναντίον του Ιράν. Η προειδοποίηση αφορά άμεσα κάθε χώρα που φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή διευκολύνει επιχειρησιακά την Ουάσινγκτον.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων Ρωσίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το μη πετρελαϊκό εμπόριο μεταξύ των δύο πλευρών έφθασε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα 20,4 δισεκατομμύρια δολάρια, αποδεικνύοντας ότι οι δυτικές κυρώσεις δεν έχουν απομονώσει πλήρως τη Μόσχα.

Η συνολική εικόνα που περιέγραψε είναι εκείνη μιας Δύσης η οποία ανοίγει περισσότερα μέτωπα από όσα μπορεί να διαχειριστεί. Οι ΗΠΑ υποχρεώνονται να μετακινούν δυνάμεις και οπλικά συστήματα από τη μία περιοχή στην άλλη, η Ευρώπη πλησιάζει επικίνδυνα σε άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία και το Ιράν εμφανίζεται πλέον πολύ ισχυρότερο στρατιωτικά και γεωοικονομικά από ό,τι εκτιμούσαν οι δυτικές πρωτεύουσες.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι εάν η αποστολή του επικεφαλής της CIA στη Μόσχα αποτέλεσε μια ύστατη προσπάθεια αποκλιμάκωσης ή την προετοιμασία για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία και τις σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση παρουσίασε ο πρώην αναλυτής της CIA και πρώην αξιωματούχος του Γραφείου Αντιτρομοκρατίας του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Λάρι Τζόνσον, στη συνέντευξη που παραχώρησε στον Νίκο Παπαδάτο και την εκπομπή «Diplomatic Front».

Ο Αμερικανός αναλυτής εκτίμησε ότι η σύγκρουση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια ενός πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Κατά την άποψή του, η Μόσχα αντιμετώπιζε από την αρχή την ουκρανική κρίση ως έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων με το ΝΑΤΟ, στον οποίο η Ουκρανία χρησιμοποιήθηκε ως το ενδιάμεσο μέσο άσκησης στρατιωτικής πίεσης κατά της Ρωσίας.

«Η Ρωσία πέρασε από την ειδική επιχείρηση στον πόλεμο»

Σύμφωνα με τον Τζόνσον, η ουσιαστική μεταβολή των τελευταίων μηνών είναι ότι η Ρωσία εγκαταλείπει σταδιακά τους περιορισμούς της λεγόμενης «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» και περνά σε κανονική πολεμική βάση, διευρύνοντας τόσο τη γεωγραφία όσο και την ένταση των επιχειρήσεών της.

Όπως υποστήριξε, ενώ τα προηγούμενα χρόνια οι ρωσικές δυνάμεις επικέντρωναν τις προσπάθειές τους σε έναν κύριο άξονα –αρχικά στο Μπαχμούτ, κατόπιν στην Αβντίιβκα και στη συνέχεια προς το Ποκρόφσκ– σήμερα επιχειρούν ταυτόχρονα σε πολλές περιοχές. Αναφέρθηκε ειδικότερα στις κατευθύνσεις του Σούμι, του Χαρκόβου, του Ντονέτσκ, του Ντνιπροπετρόφσκ, της Ζαπορίζια, της Χερσώνας και της Οδησσού.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στις επιχειρήσεις γύρω από το Σλαβιάνσκ και το Κραματόρσκ, τις οποίες χαρακτήρισε ως τις τελευταίες μεγάλες ουκρανικές αμυντικές θέσεις στο Ντονέτσκ. Διατύπωσε, μάλιστα, την εκτίμηση ότι ενδεχόμενη κατάληψή τους θα αποτελούσε καίριο πλήγμα για τη συνολική ουκρανική πολεμική προσπάθεια.

Παράλληλα, συνέδεσε τη σκλήρυνση της ρωσικής στάσης με τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικούς στόχους και υποστήριξε ότι η Μόσχα περιορίζει πλέον συστηματικά τη δυνατότητα ανεφοδιασμού και εξαγωγών της Ουκρανίας μέσω της Οδησσού και των λιμανιών του Δούναβη.

Κατά τον Τζόνσον, τα περιθώρια διαπραγμάτευσης στενεύουν δραματικά, καθώς η ρωσική ηγεσία εμφανίζεται ολοένα και λιγότερο διατεθειμένη να αποδεχθεί προτάσεις οι οποίες δεν λαμβάνουν υπόψη τη στρατιωτική κατάσταση επί του πεδίου.

Προειδοποίηση για ρωσικά πλήγματα στη Βρετανία

Το πλέον ηχηρό σημείο της παρέμβασής του αφορούσε τη Μεγάλη Βρετανία. Ο πρώην αναλυτής της CIA χαρακτήρισε τη βρετανική πολιτική εξαιρετικά προκλητική και προειδοποίησε ότι, εφόσον συνεχιστεί η υποστήριξη επιθέσεων εναντίον ρωσικού εδάφους, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια ρωσική απάντηση κατά στρατιωτικών ή βιομηχανικών εγκαταστάσεων μέσα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Κατά την εκτίμησή του, η Μόσχα θα μπορούσε αρχικά να επιλέξει επιχειρήσεις δολιοφθοράς εναντίον εργοστασίων που παράγουν οπλικά συστήματα τα οποία χρησιμοποιούνται κατά της Ρωσίας. Ωστόσο, υποστήριξε ότι η κατάσταση κινείται σταδιακά προς την κατεύθυνση περισσότερο άμεσων στρατιωτικών πληγμάτων.

Ο Τζόνσον αναφέρθηκε και στον ρωσικό βαλλιστικό πύραυλο Ορέσνικ, τον οποίο παρουσίασε ως ένα ενδιάμεσο μέσο ισχυρότατης συμβατικής ανταπόδοσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιου είδους όπλα προσφέρουν στη Ρωσία τη δυνατότητα να προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές χωρίς να περάσει το κατώφλι της χρήσης πυρηνικών όπλων.

«Άλλο οι δηλώσεις της Γερμανίας και άλλο οι δυνατότητές της»

Σχολιάζοντας τα γερμανικά σχέδια για την ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου συστήματος πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, ο Τζόνσον εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός ως προς τις πραγματικές δυνατότητες του Βερολίνου.

Υποστήριξε ότι πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στις πολιτικές εξαγγελίες και στην ικανότητα μιας χώρας να τις μετατρέψει σε επιχειρησιακή πραγματικότητα. Έθεσε ως βασικά προβλήματα τη βιομηχανική αποδυνάμωση της Γερμανίας, αλλά και την εξάρτησή της από κρίσιμες πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες προερχόμενες από την Κίνα.

Παρά ταύτα, προειδοποίησε ότι η συνέχιση της συγκρουσιακής πολιτικής από τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία μπορεί τελικά να προκαλέσει την αντίδραση που υποτίθεται ότι επιδιώκουν να αποτρέψουν. Όπως είπε, η Ρωσία φαίνεται να πλησιάζει στα όρια της υπομονής της, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες δεν διαθέτουν, κατά την άποψή του, τις στρατιωτικές δυνατότητες για μια μακρά και άμεση αντιπαράθεση μαζί της.

Οι επιθέσεις σε ελληνόκτητα πλοία και η στάση της Αθήνας

Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε η αναφορά στις επιθέσεις εναντίον ελληνόκτητων δεξαμενόπλοιων στη Μαύρη Θάλασσα και στις επιπτώσεις της αποσταθεροποίησης για την ελληνική ναυτιλία.

Ερωτηθείς από τον Νίκο Παπαδάτο εάν τέτοιες ενέργειες μπορούν να ερμηνευθούν ως επίθεση κατά των ελληνικών οικονομικών και ναυτιλιακών συμφερόντων, ο Τζόνσον απάντησε καταφατικά. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι θα μπορούσαν να θεωρηθούν «πράξη πολέμου», διευκρινίζοντας όμως ότι η πραγματική πολιτική βαρύτητα μιας τέτοιας ενέργειας εξαρτάται τελικά από την αντίδραση της χώρας που πλήττεται.

«Η Ελλάδα φαίνεται να μην ανησυχεί», παρατήρησε αιχμηρά, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την απουσία ουσιαστικής ελληνικής αντίδρασης.

Από την πλευρά του, ο Νίκος Παπαδάτος υπογράμμισε ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της πολιτικής της ελληνικής κυβέρνησης και της στάσης της ελληνικής κοινωνίας. Άσκησε κριτική στην επιλογή της Αθήνας να ακολουθεί χωρίς σαφές στρατηγικό βάθος τη γραμμή στήριξης του Κιέβου, τη στιγμή που ελληνικά οικονομικά και ναυτιλιακά συμφέροντα εκτίθενται σε ολοένα μεγαλύτερους κινδύνους.

Πώς τα drones άλλαξαν το πεδίο της μάχης

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στην επανάσταση των μη επανδρωμένων συστημάτων. Ο Τζόνσον ξεκαθάρισε ότι τα drones έχουν μεταμορφώσει τον τρόπο διεξαγωγής των επιχειρήσεων, όχι όμως και τους βαθύτερους παράγοντες που καθορίζουν τη στρατηγική έκβαση ενός πολέμου.

Η συνεχής επιτήρηση του πεδίου και η μετάδοση πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο επιτρέπουν στους διοικητές να εντοπίζουν άμεσα συγκεντρώσεις προσωπικού και να εξαπολύουν επιθέσεις με μεγάλη ακρίβεια. Αυτό έχει καταστήσει εξαιρετικά επικίνδυνη τη συγκέντρωση μεγάλων στρατιωτικών τμημάτων, υποχρεώνοντας τις δυνάμεις να διασπείρονται σε μικρές ομάδες ακόμη και τριών έως πέντε ανδρών.

Τα drones μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν εναντίον χαρακωμάτων, οχυρώσεων και καταφυγίων, αναλαμβάνοντας αποστολές που παλαιότερα απαιτούσαν την άμεση έκθεση στρατιωτών στα εχθρικά πυρά. Με αυτόν τον τρόπο, κατά τον Τζόνσον, μειώνουν ενδεχομένως τις απώλειες του επιτιθέμενου και αυξάνουν την πίεση στον αμυνόμενο.

Απέρριψε, όμως, την άποψη ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα αποτελούν το «μαγικό όπλο» που μπορεί από μόνο του να ανατρέψει την πορεία του πολέμου υπέρ της Ουκρανίας. Όπως σημείωσε, το πυροβολικό εξακολουθεί να αποτελεί τον κύριο παράγοντα καταστροφής στο πεδίο, ακολουθούμενο από τις κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης, τους πυραύλους και τα drones.

Το πυρηνικό σενάριο στο Ιράν

Η συνέντευξη επεκτάθηκε και στο ενδεχόμενο μιας νέας σύγκρουσης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν. Ο Λάρι Τζόνσον χαρακτήρισε εξαιρετικά απίθανη τη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων από την Ουάσιγκτον, προειδοποίησε όμως ότι μια τέτοια απόφαση θα άνοιγε ένα ανεξέλεγκτο «κουτί της Πανδώρας».

Κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να ακολουθήσει μαζική πυραυλική επίθεση κατά του Ισραήλ, πιθανή εμπλοκή του Πακιστάν και αναθεώρηση της πυρηνικής στάσης της Ρωσίας και της Κίνας. Υποστήριξε επίσης ότι η Μόσχα θα μπορούσε να θεωρήσει ως άμεση απειλή τα συστήματα Aegis που βρίσκονται στην Πολωνία και τη Ρουμανία και να κινηθεί για την εξουδετέρωσή τους.

Ο Τζόνσον εκτίμησε ότι η Τεχεράνη έχει ήδη επιτύχει έναν βασικό στρατηγικό στόχο: να επιβιώσει, να διατηρήσει λειτουργική την οικονομία και το κράτος της και να αποδείξει ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί εύκολα να της επιβάλει πολιτική αλλαγή. Επισήμανε ακόμη ότι το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών συναλλαγών πραγματοποιείται εκτός δολαρίου, κυρίως μέσω του κινεζικού γουάν, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων.

«Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να διεξαγάγουν παρατεταμένο πόλεμο με την Κίνα»

Αναφερόμενος, τέλος, στη σχεδιαζόμενη μετατόπιση του αμερικανικού ενδιαφέροντος προς τον Ινδοειρηνικό, ο πρώην αναλυτής της CIA αμφισβήτησε ευθέως τις δυνατότητες της Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει στρατιωτικά την Κίνα.

Υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων στην περιοχή και ότι μεγάλο μέρος των ναυτικών μέσων τους είναι ευάλωτο, καταπονημένο ή ανεπαρκές για μια παρατεταμένη αντιπαράθεση. Κατά την εκτίμησή του, η μόνη πραγματικά σοβαρή απειλή που μπορούν να προβάλουν απέναντι στην Κίνα είναι τα πυρηνοκίνητα υποβρύχιά τους.

Συνοψίζοντας, ο Τζόνσον συνέδεσε τα μέτωπα της Ουκρανίας και του Ιράν ως διαφορετικές εκφάνσεις της προσπάθειας των ΗΠΑ να προβάλουν στρατιωτική και πολιτική ισχύ. Και στις δύο περιπτώσεις, υποστήριξε, έχουν αποκαλυφθεί τα όρια της αμερικανικής ισχύος και η αυξανόμενη δυσκολία της Δύσης να επιβάλει μονομερώς τις επιλογές της.

Σοβαρή προειδοποίηση για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να εκτονώσει την αυξανόμενη αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ μέσω μιας ελεγχόμενης έντασης με την Ελλάδα απηύθυνε ο αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».

Ο κ. Καμπουρίδης υπογράμμισε ότι η νέα έξαρση της τουρκικής ρητορικής, τα θαλάσσια πάρκα της Άγκυρας, η προώθηση νομοθετήματος για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και οι αναφορές ακόμη και σε προετοιμασία για πόλεμο δεν μπορούν να εξεταστούν απομονωμένα από τις γενικότερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά την εκτίμησή του, στο επίκεντρο των τουρκικών ανησυχιών βρίσκεται η ενίσχυση του στρατηγικού άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά την τριμερή συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών. Η Άγκυρα, όπως σημείωσε, είχε αντιδράσει επισήμως σε αυτήν τη συνεργασία, ενώ και τουρκικά δημοσιεύματα συνέδεσαν ευθέως τις κινήσεις της Τουρκίας στις θαλάσσιες ζώνες με την εμβάθυνση των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων.

Η αναφορά σε «πόλεμο» και η κλιμάκωση

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε στην αναφορά του Τούρκου υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ ότι η χώρα του προετοιμάζεται ακόμη και για ενδεχόμενο πολέμου. Όπως τόνισε ο αντιστράτηγος ε.α., πρόκειται για μια διατύπωση που υπερβαίνει τις συνήθεις τουρκικές δηλώσεις περί ετοιμότητας των Ενόπλων Δυνάμεων.

«Άλλο η ένταση, άλλο η κρίση, άλλο ο πόλεμος», επισήμανε, περιγράφοντας την πορεία της κλιμάκωσης ως μια διαδοχή σταδίων που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η τουρκική επιθετικότητα συνδέεται και με το γεγονός ότι η Άγκυρα δεν μπόρεσε να απαντήσει στρατιωτικά στο ισραηλινό πλήγμα κατά αεροπορικής βάσης στη βορειοδυτική Συρία, την οποία τουρκικό κλιμάκιο εξέταζε προκειμένου να αξιοποιηθεί επιχειρησιακά.

Η καταστροφή της εγκατάστασης από το Ισραήλ, κοντά στα τουρκικά σύνορα, αποτέλεσε ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και, όπως εκτίμησε ο κ. Καμπουρίδης, ενίσχυσε τον εκνευρισμό του τουρκικού καθεστώτος.

«Η Τουρκία τρέχει να προλάβει»

Ο Λάζαρος Καμπουρίδης συνέδεσε την προώθηση του νομοθετήματος για τη «Γαλάζια Πατρίδα» με την ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής στα νησιά του Αιγαίου.

Όπως εξήγησε, η Τουρκία γνωρίζει ότι το δόγμα του απόλυτου ελέγχου του Αιγαίου δυσκολεύεται να εφαρμοστεί εάν τα ελληνικά νησιά εξοπλιστούν με σύγχρονα συστήματα επιτήρησης, αεράμυνας και πυραυλικά μέσα. Γι’ αυτό, κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα εμφανίζεται να βιάζεται να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα.

«Αυτό τρέχει να προλάβει η Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι όσο ενισχύεται η ελληνική αποτρεπτική δυνατότητα τόσο πιθανότερο είναι η τουρκική πλευρά να αυξήσει την πίεση και τη ρητορική ένταση.

Η Ελλάδα ως «δικλείδα εκτόνωσης»

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της ανάλυσής του αφορά το ενδεχόμενο η Τουρκία να θεωρήσει την Ελλάδα ευκολότερο αντίπαλο από το Ισραήλ.

Ο κ. Καμπουρίδης χρησιμοποίησε τη λαϊκή παροιμία «χτυπάω το σαμάρι για να ακούσει το γαϊδούρι», εξηγώντας ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να προκαλέσει ένταση με την Αθήνα προκειμένου να δείξει ότι παραμένει στρατιωτικά ενεργή απέναντι στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, χωρίς να αναμετρηθεί ευθέως με το Ισραήλ.

«Η Ελλάδα έχει λειτουργήσει και στο παρελθόν ως δικλείδα εκτόνωσης για την Τουρκία», τόνισε, υπενθυμίζοντας το σχέδιο «Βαριοπούλα», στο οποίο προβλεπόταν η πρόκληση ενός ελεγχόμενου επεισοδίου με την Ελλάδα για την εξυπηρέτηση εσωτερικών πολιτικών σχεδιασμών.

Κατά συνέπεια, δεν απέκλεισε η Άγκυρα να αυξήσει την ένταση στο Αιγαίο, θέλοντας να στείλει μήνυμα όχι μόνο προς την Αθήνα αλλά και προς το Ισραήλ.

Το ισραηλινό δόγμα και η Κωνσταντινούπολη

Αναφερόμενος στις πληροφορίες και στα δημοσιεύματα περί δυνατότητας του Ισραήλ να πλήξει στόχους ακόμη και στην Κωνσταντινούπολη, ο αντιστράτηγος ε.α. διευκρίνισε ότι αυτό δεν σημαίνει πως επίκειται μια τέτοια επίθεση.

Εκτίμησε ότι πρόκειται κυρίως για μια επίδειξη αποφασιστικότητας από την ισραηλινή πλευρά, μετά την αύξηση των τόνων από την Τουρκία. Το ισραηλινό δόγμα, όπως ανέφερε επικαλούμενος και την προσωπική εμπειρία του από τη συνεργασία με τις ισραηλινές υπηρεσίες, είναι σαφές: κάθε απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ μπορεί να εξουδετερωθεί, ανεξάρτητα από την απόστασή της.

Συνεπώς, εάν το Ισραήλ θεωρήσει ότι κάποια εγκατάσταση στα Άδανα, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη ή στα κατεχόμενα της Κύπρου αποτελεί άμεση απειλή, ενδέχεται να κινηθεί για την καταστροφή της.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και ο Τομ Μπάρακ

Ο κ. Καμπουρίδης στάθηκε και στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, ασκώντας κριτική στη φιλοτουρκική στάση του Τομ Μπάρακ και στη στενή προσωπική σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Εκτίμησε ότι ο Μπάρακ ακολουθεί τη δική του ατζέντα, η οποία δεν ταυτίζεται πάντοτε με τη γραμμή της κεντρικής γραφειοκρατίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Μάρκο Ρούμπιο. Παράλληλα, επισήμανε τη δυσαρέσκεια που έχουν προκαλέσει στο Ισραήλ οι τοποθετήσεις του Αμερικανού διπλωμάτη για τα Υψίπεδα του Γκολάν και η δημόσια στήριξή του στην ανάδειξη της Τουρκίας σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.

Παρά τις σημερινές δυσμενείς ενδείξεις, εκτίμησε ότι σε μια ενδεχόμενη σοβαρή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση πιθανότατα θα επικρατήσει τελικά η παραδοσιακή γραμμή της αμερικανικής διπλωματίας και όχι οι προσωπικοί σχεδιασμοί του Μπάρακ.

Κλείνοντας, ο Λάζαρος Καμπουρίδης υπογράμμισε την ανάγκη η Ελλάδα να εγκαταλείψει την παθητική στάση και να αποκτήσει μια ενεργητικότερη πολιτική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρουσιάζοντας εγκαίρως συγκεκριμένες προτάσεις σε επίπεδο επενδύσεων, ενέργειας και περιφερειακής ασφάλειας.

Η Άγκυρα, όπως παρατήρησε, γνωρίζει να «πουλά» τη γεωπολιτική της αξία. Η Αθήνα οφείλει να μάθει να κάνει το ίδιο, προτού βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με τετελεσμένα.