Διάσκεψη Γενεύης Ι. Στο κέντρο ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Τουράν Γκιουνές.

Γράφει η Φανούλα Αργυρού, ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Μέρος Β’

Αφού Βρετανοί και Τούρκοι συμφώνησαν στις 17.7.1974, ο Ετζεβίτ έκανε την εισβολή (όπως συμφώνησαν να μην ενοχλούσε τις Βρετανικές Βάσεις και οι Βρετανοί να εμπόδιζαν ελληνική βοήθεια προς Κύπρο όπως είχε ζητήσει), και εκδόθηκε το Ψήφισμα του Σ.Α. 353, 20 Ιουλίου.

Τα περί Κύπρου Ψηφίσματα τα γράφουν οι Βρετανοί, οι καταγεγραμμένοι ως οι PEN HOLDERS για οτιδήποτε για την Κύπρο, αλλά υποτίθεται με τη σύμφωνη γνώμη των διαδοχικών κυπριακών κυβερνήσεων. Το Ψήφισμα καλούσε μεν τα ξένα στρατεύματα να αποχωρήσουν από την Κύπρο, όμως στην πραγματικότητα εννοούσε τα ελληνικά στρατεύματα, σύμφωνα με τις κατηγορίες Μακαρίου εναντίον της Ελλάδας ως εισβολέα, καμία αναφορά σε ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ και τουρκικά στρατεύματα, και καλούσε τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις (η μία εκ των οποίων είχε ήδη εισβάλει και δολοφονούσε στην Κύπρο), να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις δίχως καθυστέρηση για την αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή και της συνταγματικής κυβέρνησης στην Κύπρο…

Οι Βρετανοί το μυαλό και οι Αμερικανοί τη γροθιά

22 Ιουλίου – Στις 19 Ιουλίου ο Μακάριος ζήτησε συνάντηση με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, Δρα Χ. Κίσινγκερ. Συναντήθηκαν ιδιωτικά για 1 ώρα και 20 λεπτά στις 22/7 και έδωσε στον Κίσινγκερ χειρόγραφο σημείωμα με έξι προτάσεις για επίλυση του Κυπριακού, συμπεριλαμβανομένων αιτημάτων για επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων και τη δημιουργία μεικτής αστυνομικής δύναμης στο νησί…

23 Ιουλίου – Αποκαλυπτικότατες δύο τηλεφωνικές συνομιλίες Δρος Henry Kissinger και Βρετανού πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Peter Ramsbotham. Η πρώτη στις 3.23 μ.μ.

Ο Βρετανός πρέσβης ενημέρωσε ότι ο Κάλαχαν θα προχωρούσε την ίδια μέρα για συνάντηση στις 3.00 η ώρα, με Τουρκία, αντιπροσώπους του ΟΗΕ και Αμερικανούς, αλλά η Ελλάδα αδυνατούσε να στείλει αντιπρόσωπο. Ο Κίσινγκερ ενοχλημένος ρώτησε «Μα, γιατί τέτοια βιασύνη;» και πρόσθεσε: «Κατ’ αρχάς ελπίζω να μην κάνετε τίποτα δίχως να μας μιλήσετε. Εμείς δεν κάναμε βήμα δίχως να σας μιλήσουμε. Έστω και αν αφήνουμε εσάς να βάζετε το μυαλό και εμείς την πυγμή (γροθιά), θα ήταν καλό (να μας μιλήσετε πρώτα). Δεύτερον, δεν βλέπω αυτόν τον καταναγκασμό γι’ αυτήν τη συνάντηση… Kάντε το ξεκάθαρο στους ανθρώπους σας… Σίγουρα όλα τα μέρη πρέπει να παρευρεθούν προτού κάνουμε οτιδήποτε. Ό,τι και να συμβαίνει στην Ελλάδα, πρέπει να δοθούν 48 ώρες να βρουν τα πόδια τους. Εξ όσων γνωρίζω, δεν έχουν Πρωθυπουργό… Δεν νομίζω ο Ετζεβίτ να πεθάνει από καρδιακή προσβολή αν δεν υπάρξει διάσκεψη» (Η υπογράμμιση της συγγραφέως).

(What is the hurry now?.. First of all, I hope you will not act without talking to us. We did not make a move without talking to you. Even though we grant you the brains and us the muscle. It would still be nice. Secondly, I don’t see what the compulsion is to have this meeting… Make it clear to your people… Obviously all parties have to be there before we can do anything. Whatever happens Greece should be given 48 hours to settle down. As far as I can tell they have no PM now… I don’t have the impression that Ecevit will die of a heart attack if there is no conference.)

Η δεύτερη τηλεφωνική συνομιλία στις 5.30 μ.μ.:

«Βρετανο/τουρκικό gang-up»

«Κίσινγκερ: Θέλω να ξέρεις ότι άρχισα να είμαι ανήσυχος με το Λονδίνο… Ο Κανελλόπουλος μού είπε ότι, αν οι Τούρκοι επιτεθούν, η Ελληνική Δημοκρατία θα καταρρεύσει… Τηλεφώνησα στον Ετζεβίτ και του είπα να μην κάνει τίποτα.

Πρέσβης: Να επιτεθούν πού;

Κίσινγκερ: Λευκωσία.

Πρέσβης: Δεν έχω ακούσει τίποτα.

Κίσινγκερ: Το αεροδρόμιο, φοβούνται από γενική επίθεση… Όμως οι Έλληνες δεν είναι εις θέσιν να απαντήσουν. Και δεν υπάρχει τρόπος να το διευθετήσετε αυτό δίχως εμάς, και αν πάνε σόλο εμείς θα τραβήξουμε πίσω… Είναι απαράδεκτο η Ελληνική Δημοκρατική Κυβέρνηση να βρεθεί αντιμέτωπη με μια βρετανο/τουρκική επιβουλή (gang-up). Το καλό που σου θέλω είναι να το ξεκαθαρίσεις στο Λονδίνο ότι νομίζω οι επικοινωνίες μεταξύ μας έχουν σπάσει πλήρως και υπενθύμισέ τους ότι εγώ δεν έκανα βήμα δίχως να πάρω τη συγκατάθεση του Callaghan (clearing it with Callaghan)… Δεν θέλω Διάσκεψη δίχως τους Έλληνες.

Δεν θα είμαστε εκεί και δεν θα έχουμε τίποτα να κάνουμε με μια βρετανο/τουρκική — (αφαιρέθηκε η λέξη)… Είναι ανήθικο να ζητάς από μια νέα κυβέρνηση, που δεν έχει ακόμα συγκροτηθεί, να πάει εκεί να διαπραγματευτεί. Αυτή είναι η ανησυχία μας. Εφόσον το αποτέλεσμα δεν θα είναι καλό για την Ελλάδα, δεν πρέπει σίγουρα να φαίνεται — και μάξιμουμ αδυναμία… Όποια παραχώρηση κάνουν θα φαίνεται ως εκβιασμός» (Η υπογράμμιση της συγγραφέως). (Πηγή: US Dept of State Review authority Robert H. Miller, Date/Case ID: 01 June 2006, 200102979)

(Η λέξη gang-up μεταφράζεται ως «επιβουλή» εφόσον εμπεριέχει την έννοια της δολιότητας/συνωμοσίας).

Γενεύη Ι

Μετά τους διαξιφισμούς και μηνύματα του Δρος Χ. Κίσινγκερ, ο Κάλαχαν ξεκίνησε τη Διάσκεψη στη Γενεύη στις 25 Ιουλίου και ώρα 15.30, στο σπίτι τού εκεί Βρετανού πρέσβη, με παρόντες αξιωματούχους του Φόρεϊν Όφις, του ΟΗΕ και στη συνέχεια τις αντιπροσωπίες Ελλάδας και Τουρκίας, ΥΠΕΞ Τουράν Γκιουνές και Γεώργιο Μαύρο. Απούσα, η Κυπριακή Δημοκρατία.

Στις 30 Ιουλίου, James Callaghan, Γεώργιος Μαύρος και Τουράν Γκιουνές υπέγραψαν μια διακήρυξη ότι, για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση στην περιοχή της Δημοκρατίας που ήλεγχαν αντίθετες στρατιωτικές δυνάμεις (δεν ονόμαζαν τουρκικά στρατεύματα κατοχής), αυτές έπρεπε να σταματήσουν την προέλαση στις 30 Ιουλίου και ώρα 22.00.

Κατέγραψαν κάποιες ενέργειες που έπρεπε να γίνουν κ.λπ., αλλά το κυριότερο είναι η αναφορά στο έγγραφο με τις τρεις υπογραφές, ότι οι υπουργοί επεσήμαναν την έμπρακτη ύπαρξη στη Δημοκρατία της Κύπρου δύο αυτόνομων διοικήσεων, μία της ελληνοκυπριακής διοίκησης και μία της τουρκοκυπριακής, και ότι στην επόμενή τους συνεδρία, δίχως προκατάληψη, θα συζητούσαν τα προβλήματα που προέκυπταν από την ύπαρξη αυτών των αυτόνομων διοικήσεων.

Και αυτά ενόσω α) οι τουρκικές προελάσεις, ο ξεριζωμός και οι αγριότητες συνεχίζονταν, ενώ οι παραβιάσεις καταγράφονταν καθημερινά, τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη όσο και από τους Βρετανούς καθώς και από ελλαδικής πλευράς προς το Φόρεϊν Όφις, τους Αμερικανούς και τα Ηνωμένα Έθνη και β) ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών απαιτούσε όπως η Τουρκία μη ονομάζεται ‘‘εισβολέας’’ – δεν είχε κάνει εισβολή!

27 Ιουλίου ο Γλ. Κληρίδης είχε ήδη συμφωνήσει με τον Ρ. Ντενκτάς, έτοιμος να διαπραγματευθεί ομοσπονδιακή λύση …

Πηγές: Βρετανικό Εθνικό Αρχείο και αμερικανικά έγγραφα, βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

*Το 3ο Μέρος (Γενεύη ΙΙ και συνέχεια) την επόμενη Κυριακή

Τα κέρδη της κατοχικής Τουρκίας στη Γενεύη Ι – Η συμφωνία με τις τρεις υπογραφές εκδόθηκε στα Αγγλικά και Γαλλικά.

1) Πρέσβης Ραμσπόθαμ, υπηρετήσας και στις μυστικές υπηρεσίες του ΗΒ.

2) Δρ Χ. Κίσινγκερ.

3) Τζέιμς Κάλαχαν.

Μια μεγάλη γιορτή του κουρδικού πολιτισμού πραγματοποιήθηκε στο Ισραήλ, με χιλιάδες ανθρώπους να συγκεντρώνονται κοντά στην Ιερουσαλήμ για να τιμήσουν τις παραδόσεις της κουρδοεβραϊκής κοινότητας.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Οι εικόνες από το Φεστιβάλ Κούμπε θα μπορούσαν εύκολα να παραπέμπουν στο Ιρακινό Κουρδιστάν. Άνδρες και γυναίκες με παραδοσιακές κουρδικές ενδυμασίες, μουσική, κυκλικοί χοροί και χαρακτηριστικές γεύσεις συνέθεσαν ένα σκηνικό βαθιά συνδεδεμένο με την πολιτιστική κληρονομιά του κουρδικού λαού.

Η εκδήλωση, όμως, πραγματοποιήθηκε στο Μέβασρετ Σιόν, δυτικά της Ιερουσαλήμ, αποτυπώνοντας την παρουσία και τη ζωντανή παράδοση της κοινότητας των Κούρδων Εβραίων στο Ισραήλ.

Το Φεστιβάλ Κούμπε

Το Φεστιβάλ Κούμπε πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026 στο υπαίθριο θέατρο του Μέβασρετ Σιόν. Το πρόγραμμα περιλάμβανε γαστρονομικές και μουσικές εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή των Ισραηλινών καλλιτεχνών Ιτάι Λεβί και Νόφαρ Μπατάτ.

Η επίσημη διοργάνωση είχε διάρκεια περίπου δύο ώρες, ενώ προσέλκυσε πλήθος μελών και φίλων της κουρδοεβραϊκής κοινότητας.

Η ονομασία του φεστιβάλ προέρχεται από το «κούμπε» ή «κούμπα», ένα από τα χαρακτηριστικότερα φαγητά της κουρδικής και της μεσανατολικής κουζίνας. Παρασκευάζεται σε διαφορετικές παραλλαγές, συνήθως με περίβλημα από πλιγούρι ή σιμιγδάλι και γέμιση από κρέας, κρεμμύδια και μπαχαρικά.

Για την κουρδοεβραϊκή κοινότητα, το κούμπε δεν αποτελεί μόνο φαγητό. Είναι κομμάτι της οικογενειακής μνήμης και ένας σύνδεσμος με τις πόλεις και τα χωριά από τα οποία προέρχονταν οι προηγούμενες γενιές.

This may look like Kurdistan… but it’s actually Israel.
Thousands gathered to celebrate Kurdish culture at the Kubeh Festival near Jerusalem on Wednesday, highlighting the traditions of Israel’s Kurdish Jewish community. @Y_Pobegailova reports. pic.twitter.com/HWpcFS9lfy

— i24NEWS English (@i24NEWS_EN) July 30, 2026

Η ιστορική παρουσία των Κούρδων Εβραίων

Οι εβραϊκές κοινότητες του Κουρδιστάν έχουν μακραίωνη ιστορία. Για αιώνες ζούσαν σε ορεινές περιοχές και αστικά κέντρα που σήμερα βρίσκονται στο βόρειο Ιράκ, στο δυτικό Ιράν, στη νοτιοανατολική Τουρκία και σε τμήματα της σημερινής Συρίας.

Διατηρούσαν ιδιαίτερες θρησκευτικές, μουσικές, γλωσσικές και γαστρονομικές παραδόσεις, οι οποίες αναπτύχθηκαν μέσα από τη μακρά συνύπαρξή τους με τους μουσουλμανικούς, χριστιανικούς και τους πληθυσμούς των γεζίντι της περιοχής.

Μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, μεγάλο μέρος των Κούρδων Εβραίων εγκαταστάθηκε στη νέα χώρα. Μαζί τους μετέφεραν τις λειτουργικές μελωδίες, τα έθιμα, τα οικογενειακά τραγούδια, τις παραδοσιακές φορεσιές και τις συνταγές του Κουρδιστάν.

Οι πρώτες γενιές βρέθηκαν αντιμέτωπες με την ανάγκη προσαρμογής σε μια νέα κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, η κουρδική καταγωγή δεν εξαφανίστηκε. Συνέχισε να εκφράζεται μέσα στις οικογένειες, στους κοινοτικούς συλλόγους, στη μουσική, στους χορούς και στις δημόσιες πολιτιστικές διοργανώσεις.

Σήμερα, οι νεότερες γενιές αναζητούν ξανά αυτή την κληρονομιά. Μαθαίνουν παραδοσιακούς χορούς, ψηφιοποιούν παλιές οικογενειακές φωτογραφίες και καταγράφουν τις αφηγήσεις όσων γεννήθηκαν στο Κουρδιστάν ή μεγάλωσαν ακούγοντας τις αναμνήσεις των γονέων τους.

Αυτή η προσπάθεια διατήρησης της ταυτότητας έχει αποτελέσει και αντικείμενο ακαδημαϊκής έρευνας. Η διαδικτυακή έκθεση «Bridging Identities», η οποία βασίστηκε σε επιτόπια έρευνα στο Ισραήλ, παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Κούρδοι Εβραίοι και οι απόγονοί τους συνδυάζουν την ισραηλινή, εβραϊκή και κουρδική ταυτότητά τους. Η έκθεση δημιουργήθηκε από το Oriental Museum του Πανεπιστημίου Durham.

Η γιορτή Σεχαράνε

Ιδιαίτερη θέση στην παράδοση των Κούρδων Εβραίων κατέχει και η Σεχαράνε, μία παλαιά ανοιξιάτικη γιορτή με μουσική, χορό, φαγητό και εξορμήσεις στη φύση.

Στην ιστορική της μορφή, ολόκληρες οικογένειες εγκατέλειπαν προσωρινά τα σπίτια τους και συγκεντρώνονταν στην ύπαιθρο, όπου έστηναν πολυήμερες γιορτές. Το έθιμο μεταφέρθηκε στο Ισραήλ και εξελίχθηκε σε δημόσια εκδήλωση διατήρησης της κουρδικής ταυτότητας.

Κατά καιρούς στις εκδηλώσεις έχουν προσκληθεί και μη Εβραίοι Κούρδοι, μετατρέποντας τη γιορτή σε σημείο επικοινωνίας ανάμεσα στην κοινότητα του Ισραήλ και την ευρύτερη κουρδική διασπορά.

Ιδιαίτερη σχέση Ισραηλινών και Κούρδων

Η διατήρηση αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς έχει και ευρύτερη κοινωνική σημασία. Οι σχέσεις μεταξύ Ισραηλινών και Κούρδων δεν περιορίζονται στην πολιτική ή στις περιφερειακές εξελίξεις της Μέσης Ανατολής. Στηρίζονται επίσης σε ανθρώπινους και ιστορικούς δεσμούς που δημιουργήθηκαν μέσα από την πολυαιώνια παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων στο Κουρδιστάν.

Για πολλούς Κούρδους, το Ισραήλ αποτελεί μία από τις λίγες χώρες της περιοχής όπου η κουρδική πολιτιστική ταυτότητα μπορεί να εκφράζεται δημόσια, μέσα από φεστιβάλ, μουσική, χορό και παραδοσιακές ενδυμασίες.

Το Φεστιβάλ Κούμπε στο Μέβασρετ Σιόν ανέδειξε ακριβώς αυτή την πραγματικότητα. Δεν επρόκειτο απλώς για μία γαστρονομική διοργάνωση, αλλά για δημόσια επιβεβαίωση μιας ταυτότητας που οι επόμενες γενιές δεν θέλουν να χαθεί.

Οι χιλιάδες συμμετέχοντες γιόρτασαν μια παράδοση που γεννήθηκε στα βουνά του Κουρδιστάν και μεταφέρθηκε στο Ισραήλ. Μπορεί να άλλαξε ο γεωγραφικός τόπος, αλλά οι μουσικές, οι χοροί, οι γεύσεις και η μνήμη της πατρίδας παραμένουν ζωντανές.

Κατά τη διάρκεια των σκοτεινών χρόνων του Μεσαίωνα, ακόμη και οι λόγιοι της Δυτικής Ευρώπης είχαν χάσει τη γνώση της ελληνικής γλώσσας. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 έφερε στη Δύση Έλληνες λογίους, μαζί με τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Ο Έρασμος, επιθυμώντας να μελετήσει τα κείμενα αυτά, ανακάλυψε μια λατινοελληνική γραμματική, με τη βοήθεια της οποίας έμαθε μόνος του ελληνικά. Καθώς δεν γνώριζε πώς προφέρονταν τα ελληνικά, τα πρόφερε, όπως ήταν φυσικό, φωνητικά. Έκτοτε, παντού εκτός Ελλάδας, τα αρχαία ελληνικά διδάσκονται, διαβάζονται και προφέρονται φωνητικά — και λανθασμένα.

Τα ελληνικά προφέρονταν, βεβαίως, φωνητικά όταν υιοθετήθηκε για πρώτη φορά το ελληνικό αλφάβητο. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, όπως συμβαίνει με όλες τις γλώσσες, εξελίχθηκαν φωνητικά. Ο κυριότερος λόγος ήταν η καθιέρωση της ελληνικής ως οικουμενικής γλώσσας μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι εκλεπτυσμένοι Αιγύπτιοι της εποχής θεωρούσαν την ελληνική γλώσσα τραχιά και απλοποίησαν τους φθόγγους των φωνηέντων.

Αυτό συνέβη πριν από περίπου 2.300 χρόνια και τα ελληνικά προφέρονται κατ’ αυτόν τον τρόπο αδιάλειπτα όλους αυτούς τους αιώνες, με εξαίρεση τον εκτός Ελλάδας χώρο, όπου επικράτησε η ερασμιακή προφορά, παρότι ο Έρασμος απλώς πειραματιζόταν όταν την εισήγαγε.

Τώρα που είναι γνωστό πώς προφέρονται τα ελληνικά εδώ και 2.300 χρόνια, δεν είναι άραγε καιρός οι ελληνιστές να εγκαταλείψουν την ερασμιακή προφορά και να υιοθετήσουν την παραδοσιακή ελληνική προφορά;

Εάν οι λόγιοι άρχιζαν να προφέρουν φωνητικά ζωντανές γλώσσες διαφορετικές από τη δική τους, δεν θα έφταναν πολύ μακριά.

Τα Aγγλικά είναι Γαλλικά που προφέρονται άσχημα.
Τα Γαλλικά είναι Αγγλικά που προφέρονται άσχημα.
Τα Αγγλικά και τα Γαλλικά είναι Ελληνικά και Λατινικά που προφέρονται άσχημα.
Λίγοι αγγλόφωνοι μιλούν Γαλλικά.

William Mallinson

Αθήνα, 29 Ιουλίου 2026

Ο William Mallinson είναι πρώην Βρετανός διπλωμάτης, μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του Journal of Balkan and Near Eastern Studies και συγγραφέας αρκετών βιβλίων στα ελληνικά και στα αγγλικά, μεταξύ των οποίων τα Cyprus: A Modern History, Guicciardini Geopolitics and Geohistory: Understanding Inter–State Relations και Cyprus 1974: Anatomy of an Invasion, το οποίο συνέγραψε με τον Βασίλη Φούσκα.

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι το The Real Story of the Relationship between Britain and Greece, του οποίου η έκδοση σε χαρτόδετο τόμο κυκλοφόρησε πρόσφατα. Έχει επίσης εκδοθεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Παπαζήση, με τον τίτλο Οι ελληνοβρετανικές σχέσεις: Ξετυλίγοντας τον μύθο.