Σε συμφωνία για την ένταξη των Γυναικείων Μονάδων Προστασίας – YPJ στο υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας κατέληξαν η Αυτόνομη Διοίκηση της Βορειοανατολικής Συρίας και η κυβέρνηση της Δαμασκού, σύμφωνα με ανώτερο Κούρδο αξιωματούχο.

Η εξέλιξη αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ενσωμάτωση των στρατιωτικών και πολιτικών δομών της Ροζάβα στο ενιαίο συριακό κράτος. Έχει, παράλληλα, ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς οι YPJ έγιναν διεθνώς γνωστές από τον αγώνα τους εναντίον του Ισλαμικού Κράτους και ιδιαίτερα από τη μάχη του Κομπάνι.

Οι Κούρδισσες μαχήτριες δεν πρόκειται να διαλυθούν και να ενταχθούν μεμονωμένα στις συριακές δυνάμεις ασφαλείας. Αντίθετα, θα διατηρήσουν την οργανωτική συνοχή τους, εντασσόμενες ως ξεχωριστή μονάδα στο υπουργείο Εσωτερικών με αποστολή την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Τη συμφωνία αποκάλυψε ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, εκπρόσωπος της Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας στη Δαμασκό, σε συνέντευξή του στο κουρδικό δίκτυο Rudaw.

«Οι YPJ αποδέχθηκαν την πρόταση, αλλά θα ενταχθούν όλες μαζί, ως μονάδα ή ομάδα, στο υπουργείο Εσωτερικών και ως δύναμη καταπολέμησης της τρομοκρατίας», δήλωσε.

Η Δαμασκός απέρριψε την ένταξή τους στον στρατό

Οι YPJ είχαν αρχικά ζητήσει να ενσωματωθούν στο υπουργείο Άμυνας και στις νέες ένοπλες δυνάμεις της Συρίας. Η πρόταση, ωστόσο, απορρίφθηκε από τη Δαμασκό με το επιχείρημα ότι στο συγκεκριμένο υπουργείο «δεν υπάρχουν γυναίκες».

Η λύση που προκρίθηκε ήταν η υπαγωγή τους στο υπουργείο Εσωτερικών, όπου θα αξιοποιηθεί η πολεμική εμπειρία που απέκτησαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Η συμφωνία επιτρέπει στις YPJ να διατηρήσουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους και, ταυτόχρονα, προσφέρει στη Δαμασκό τη δυνατότητα να τις εντάξει θεσμικά στον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας.

Οι Γυναικείες Μονάδες Προστασίας αποτελούν τον γυναικείο στρατιωτικό σχηματισμό που συνδέεται με τις Μονάδες Προστασίας του Λαού – YPG και εντάσσεται στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις – SDF.

Απέκτησαν διεθνή αναγνώριση για τον ρόλο τους στην ανακατάληψη του Κομπάνι από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, μετά τη μεγάλη επίθεση του 2014. Έκτοτε συμμετείχαν σε πολυάριθμες επιχειρήσεις στη βόρεια και ανατολική Συρία, αποτελώντας έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους σχηματισμούς των κουρδικών δυνάμεων.

Η συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου

Η ένταξη των YPJ εντάσσεται στο πλαίσιο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στις 29 Ιανουαρίου μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των SDF, έπειτα από εβδομάδες σφοδρών συγκρούσεων.

Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, προβλέπει τη σταδιακή ενσωμάτωση των στρατιωτικών, αστυνομικών, διοικητικών και πολιτικών θεσμών της Αυτόνομης Διοίκησης στις δομές του συριακού κράτους.

Στόχος είναι η αποτροπή μιας νέας γενικευμένης σύγκρουσης ανάμεσα στη Δαμασκό και τις κουρδικές δυνάμεις, καθώς και η επανένταξη των περιοχών της βορειοανατολικής Συρίας στον κρατικό μηχανισμό, χωρίς να καταρρεύσουν οι δομές διοίκησης και ασφαλείας που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Παρά την πρόοδο, παραμένουν σοβαρές διαφορές. Τα κυριότερα ανοιχτά ζητήματα αφορούν την πολιτική εκπροσώπηση των Κούρδων, τη διοικητική αυτονομία, την εκπαίδευση, τη διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας, τον έλεγχο των δυνάμεων ασφαλείας και τη συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.

Αναμένεται συνάντηση Μαζλούμ Αμπντί–αλ-Σάρα

Σύμφωνα με τον Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, βρίσκεται υπό προετοιμασία νέα συνάντηση ανάμεσα στον αρχηγό των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, και τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα.

Ο Κούρδος αξιωματούχος απέφυγε να προσδιορίσει τον ακριβή χρόνο της συνάντησης, επιβεβαίωσε όμως ότι οι σχετικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Πιστεύω ότι προετοιμάζεται μια συνάντηση και μια συζήτηση μεταξύ του στρατηγού Μαζλούμ Αμπντί και του προέδρου της Συρίας», ανέφερε.

Η επικείμενη επαφή θεωρείται καθοριστική για την άρση των εκκρεμοτήτων γύρω από τη συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου. Η ένταξη των YPJ αποτελεί ένα απτό βήμα, αλλά δεν επιλύει τα μεγαλύτερα πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία εξακολουθούν να συμμετέχουν στις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, καθώς επιδιώκουν να αποφευχθεί νέα σύγκρουση που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη βορειοανατολική Συρία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ανασύνταξης του Ισλαμικού Κράτους.

Παρέμβαση του Νετσιρβάν Μπαρζανί

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διπλωματική κινητοποίηση της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ.

Ο πρόεδρός της, Νετσιρβάν Μπαρζανί, επισκέφθηκε τη Δευτέρα τη Δαμασκό και συναντήθηκε με τον Άχμεντ αλ-Σάρα. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη προέδρου της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στη συριακή πρωτεύουσα μετά την πολιτική μετάβαση στη χώρα.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση των σχέσεων, στη σταθερότητα της Συρίας και στην προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στη Δαμασκό και τη Ροζάβα.

Ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ εξέφρασε την προσδοκία ότι ο Νετσιρβάν Μπαρζανί θα συμβάλει πρακτικά στην αντιμετώπιση των εμποδίων που έχουν εμφανιστεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.

«Θέλουμε να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, ώστε να βοηθήσει στην επίλυση των προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί στην πορεία εφαρμογής της συμφωνίας της 29ης Ιανουαρίου», δήλωσε.

Ο Κούρδος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι μια διπλωματική επιτυχία σε οποιοδήποτε τμήμα του Κουρδιστάν αποτελεί επιτυχία για το σύνολο των Κούρδων. Επισήμανε, επίσης, ότι η παρέμβαση Μπαρζανί μπορεί να ενισχύσει την κουρδική ενότητα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα»

Παρά τη συμφωνία για τις YPJ, ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ ξεκαθάρισε ότι η ενσωμάτωση των ενόπλων δυνάμεων δεν αρκεί για να επιλυθεί το Κουρδικό στη Συρία.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα και πρέπει να επιλυθεί πολιτικά», τόνισε, ζητώντας συγκεκριμένες συμφωνίες και συνταγματικές εγγυήσεις.

Κατά τον ίδιο, η απλή συμμετοχή των Κούρδων σε εκλογικές διαδικασίες δεν μπορεί από μόνη της να προστατεύσει τα δικαιώματά τους. Ως παράδειγμα ανέφερε την περίπτωση γνωστού Κούρδου πολιτικού, ο οποίος έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του αντιπροέδρου της Συρίας, αλλά συγκέντρωσε μόλις δέκα ψήφους στην κοινοβουλευτική διαδικασία.

Ο Ομάρ υποστήριξε ότι τα δικαιώματα των Κούρδων δεν μπορεί να εξαρτώνται από περιστασιακές πλειοψηφίες, αλλά πρέπει να κατοχυρωθούν στο νέο πολιτικό και συνταγματικό πλαίσιο της Συρίας.

Το κοινό κουρδικό μέτωπο

Κρίσιμη θεωρείται και η παρακαταθήκη της Διάσκεψης Κουρδικής Ενότητας της 26ης Απριλίου, στην οποία συμμετείχαν κουρδικά πολιτικά κόμματα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κινήσεις νέων, διανοούμενοι και γυναικείες οργανώσεις.

Οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε κοινό πολιτικό κείμενο, το οποίο περιγράφει τη θέση των Κούρδων για το μέλλον της Συρίας και τα δικαιώματα που ζητούν να αναγνωριστούν.

«Εάν εμείς οι Κούρδοι δεν είμαστε ενωμένοι, δεν μιλάμε με μία φωνή και δεν διαπραγματευόμαστε με αυτόν τον τρόπο με τη Δαμασκό, θα χάσουμε πραγματικά πολλά», προειδοποίησε ο Ομάρ.

Η συμφωνία για τις YPJ δείχνει ότι η Δαμασκός και η Αυτόνομη Διοίκηση μπορούν να καταλήξουν σε πρακτικούς συμβιβασμούς. Δεν αποτελεί, όμως, την τελική λύση.

Το μεγάλο διακύβευμα παραμένει εάν η νέα Συρία θα αναγνωρίσει πολιτικά, γλωσσικά και συνταγματικά τους Κούρδους ή εάν θα επιχειρήσει απλώς να απορροφήσει τις ένοπλες και διοικητικές δομές τους σε ένα αυστηρά συγκεντρωτικό κράτος.

Συνάντηση με ιδιαίτερη διπλωματική και γεωπολιτική σημασία πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο επικεφαλής της Τουρκικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών – ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, υποδέχθηκε τον επικεφαλής του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς Χαλίλ αλ-Χάγια και αντιπροσωπεία της παλαιστινιακής οργάνωσης.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι προσπάθειες μετάβασης στη δεύτερη φάση του σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, καθώς και ο νέος οδικός χάρτης που έχει καταρτιστεί για την εφαρμογή της συμφωνίας.

Η συνάντηση επιβεβαιώνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη ημέρα στη Γάζα, αξιοποιώντας τον απευθείας δίαυλο επικοινωνίας που διατηρεί με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.

Σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η Χαμάς έχει ανταποκριθεί θετικά στην πρόταση για τη δεύτερη φάση. Δεν δημοσιοποιήθηκαν, ωστόσο, όλες οι λεπτομέρειες του σχεδίου ούτε οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις που φέρεται να έχει αναλάβει η παλαιστινιακή οργάνωση.

Ο οδικός χάρτης για τη δεύτερη φάση

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στα βήματα που θεωρούνται αναγκαία για να περάσει η συμφωνία από τη διαχείριση της κατάπαυσης του πυρός σε μια ευρύτερη πολιτική και διοικητική διευθέτηση για τη Λωρίδα της Γάζας.

Η δεύτερη φάση αποτελεί το δυσκολότερο τμήμα του σχεδίου, καθώς αγγίζει ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά και εξαιρετικά αμφιλεγόμενα: την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, το μέλλον του οπλισμού της Χαμάς, τη διοίκηση της Γάζας, τη συγκρότηση νέου παλαιστινιακού πολιτικού σχήματος και τις εγγυήσεις ασφαλείας που ζητεί το Ισραήλ.

Οι διαμεσολαβητές επιδιώκουν τη μετάβαση της Γάζας από τη στρατιωτική σύγκρουση σε ένα καθεστώς πολιτικής διοίκησης και ανοικοδόμησης. Το Ισραήλ θέτει ως βασική προϋπόθεση την πλήρη εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς, ενώ η οργάνωση συνδέει οποιαδήποτε περαιτέρω υποχώρηση με τον οριστικό τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Οι διαφορές αυτές εξηγούν γιατί η εφαρμογή της δεύτερης φάσης παραμένει εύθραυστη, παρά τις επανειλημμένες επαφές ανάμεσα στους διαμεσολαβητές και τις δύο πλευρές.

Τουρκία και Χαμάς κατηγορούν το Ισραήλ

Κατά τις τουρκικές πηγές, οι συμμετέχοντες στη συνάντηση υποστήριξαν ότι, ενώ η Χαμάς ανταποκρίθηκε θετικά στον προτεινόμενο οδικό χάρτη, το Ισραήλ επέλεξε να εντείνει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στη Γάζα.

Οι δύο πλευρές κάλεσαν τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει άμεσα δράση, προκειμένου να σταματήσουν οι επιθέσεις και να διασωθεί η ειρηνευτική διαδικασία.

Η τουρκική εκδοχή συμπίπτει με τη θέση της Χαμάς ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις υπονομεύουν τις διαπραγματεύσεις. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές ασφαλείας και ότι οι στρατιωτικές ενέργειές του στοχεύουν μέλη και υποδομές της Χαμάς.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την ώρα που ο Νικολάι Μλαντένοφ, ύπατος εκπρόσωπος του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα, είχε επαφές με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου για τη συμφωνία αφοπλισμού και τη μετάβαση σε πολιτική διοίκηση. Ο Μλαντένοφ φέρεται να ζήτησε τον περιορισμό των ισραηλινών επιθέσεων, προκειμένου να μη διαταραχθεί η εφαρμογή του σχεδίου, σύμφωνα με το Associated Press.

Στο τραπέζι Δυτική Όχθη και Ανατολική Ιερουσαλήμ

Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στη Γάζα. Ο Ιμπραήμ Καλίν και η αντιπροσωπεία της Χαμάς εξέτασαν επίσης την κατάσταση στη Δυτική Όχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εκφράστηκε ανησυχία για τη συνεχιζόμενη επέκταση των ισραηλινών εποικισμών, τις καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων των Παλαιστινίων και την αύξηση των επιθέσεων από Ισραηλινούς εποίκους.

Η ένταξη της Δυτικής Όχθης και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ στην ατζέντα δείχνει ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει τη διευθέτηση στη Γάζα με το ευρύτερο Παλαιστινιακό, επαναφέροντας το ζήτημα της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους και της συνολικής αντιμετώπισης της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.

Πρόκειται για προσέγγιση που υπερβαίνει τις άμεσες ανάγκες μιας εκεχειρίας και αγγίζει τον μελλοντικό πολιτικό χάρτη των παλαιστινιακών εδαφών.

Η ανθρωπιστική κρίση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, όπου ο πληθυσμός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα, πόσιμο νερό, φάρμακα και βασικές υποδομές.

Η Τουρκία επανέλαβε ότι θα συνεχίσει να υποστηρίζει τον παλαιστινιακό πληθυσμό τόσο μέσω πολιτικών και διπλωματικών πρωτοβουλιών όσο και μέσω ενεργειών για την ενίσχυση της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Η Άγκυρα επιδιώκει η ενίσχυση της βοήθειας, η απρόσκοπτη λειτουργία των συνοριακών περασμάτων και η ανοικοδόμηση της Γάζας να αποτελέσουν βασικά στοιχεία της δεύτερης φάσης.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα του ελέγχου της διανομής της βοήθειας και του μηχανισμού μέσω του οποίου θα χρηματοδοτηθεί και θα επιτηρηθεί η ανοικοδόμηση.

Ο άξονας Τουρκίας, Κατάρ και Αιγύπτου

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης υπογραμμίστηκε ο συντονισμός της Τουρκίας με το Κατάρ και την Αίγυπτο για την προώθηση της συμφωνίας.

Οι τρεις χώρες διαθέτουν διαφορετικά, αλλά συμπληρωματικά, μέσα πίεσης. Η Αίγυπτος ελέγχει το κρίσιμο πέρασμα της Ράφα και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις επαφές για την ασφάλεια. Το Κατάρ διατηρεί μακροχρόνια σχέση με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς και έχει αναλάβει επανειλημμένα τον ρόλο του διαμεσολαβητή. Η Τουρκία διαθέτει απευθείας πρόσβαση στα ηγετικά στελέχη της οργάνωσης και επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη σχέση σε διπλωματικό πλεονέκτημα.

Η αντιπροσωπεία της Χαμάς ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τις πρωτοβουλίες της Άγκυρας και τη στήριξή του προς τους Παλαιστινίους.

Η ΜΙΤ σε ρόλο παράλληλης διπλωματίας

Η επιλογή του Ιμπραήμ Καλίν ως βασικού συνομιλητή της Χαμάς δεν είναι τυχαία. Η ΜΙΤ έχει αναλάβει επανειλημμένα αποστολές παράλληλης διπλωματίας, διατηρώντας διαύλους επικοινωνίας με κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες σε περιόδους κρίσεων.

Ο Καλίν είχε πραγματοποιήσει και στο παρελθόν επαφές με τον Χαλίλ αλ-Χάγια και άλλα ηγετικά στελέχη της Χαμάς για την εφαρμογή των επόμενων σταδίων της εκεχειρίας. Η Άγκυρα θεωρεί ότι η σχέση αυτή της επιτρέπει να επηρεάζει τις αποφάσεις της οργάνωσης και να διεκδικεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την επόμενη ημέρα στη Γάζα.

Η στενή επαφή Τουρκίας–Χαμάς προκαλεί, όμως, έντονη δυσπιστία στο Ισραήλ. Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι η Άγκυρα δεν λειτουργεί ως ουδέτερος μεσολαβητής, αλλά ως πολιτικός προστάτης της παλαιστινιακής οργάνωσης.

Η συνάντηση της Κωνσταντινούπολης δείχνει ότι η Τουρκία δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει αυτόν τον ρόλο. Αντιθέτως, επιχειρεί να τον θεσμοθετήσει, παρουσιάζοντας τον απευθείας δίαυλο της ΜΙΤ με τη Χαμάς ως αναγκαίο εργαλείο για τη διατήρηση της εκεχειρίας και την προώθηση της δεύτερης φάσης του σχεδίου.

Αντιμέτωπο με κλιμακούμενη διεθνή κριτική βρίσκεται το Πακιστάν για την αιματηρή καταστολή των κινητοποιήσεων στο κατεχόμενο από το Πακιστάν Κασμίρ.

Οι διαδηλώσεις, οι οποίες πραγματοποιούνται εν μέσω των περιφερειακών εκλογών, εξελίχθηκαν σε πολύνεκρες συγκρούσεις ανάμεσα σε διαδηλωτές και δυνάμεις ασφαλείας. Η απαγορευμένη πλέον Joint Awami Action Committee – JAAC υποστηρίζει ότι περισσότεροι από 30 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Ραβαλακότ και σε γειτονικές περιοχές, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ εναντίον συγκεντρωμένων πολιτών.

Ο απολογισμός δεν έχει καταστεί δυνατό να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, εξαιτίας των μακροχρόνιων διακοπών στις υπηρεσίες διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας, των περιορισμών στην πρόσβαση δημοσιογράφων και της ελλιπούς ενημέρωσης από τις τοπικές Αρχές.

Η πακιστανική κυβέρνηση έχει επιβεβαιώσει μικρότερο αριθμό νεκρών, ανάμεσά τους διαδηλωτές και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ κατηγορεί τη JAAC ότι οι κινητοποιήσεις της έχουν διεισδυθεί από ένοπλα στοιχεία που εξυπηρετούν ξένη ατζέντα. Η οργάνωση και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών απορρίπτουν τις κατηγορίες και επιμένουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των διαδηλωτών ήταν άοπλη.

Το Reuters κατέγραψε τις σημαντικές αποκλίσεις στους απολογισμούς, επισημαίνοντας ότι η JAAC έκανε λόγο για περισσότερους από 30 νεκρούς, ενώ οι Αρχές είχαν αναγνωρίσει τουλάχιστον τρεις θανάτους διαδηλωτών στο Μιρπούρ και τον θάνατο στελέχους των δυνάμεων ασφαλείας.

Καταγγελίες για απομάκρυνση σορών

Μάρτυρες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καταγγέλλουν ότι οι πακιστανικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών, απέκλεισαν την πρόσβαση σε νοσοκομεία και απομάκρυναν σορούς από σημεία των συγκρούσεων.

Ορισμένες μαρτυρίες αναφέρουν ότι πτώματα φορτώθηκαν σε οχήματα και μεταφέρθηκαν σε άγνωστες τοποθεσίες, ενώ οικογένειες φέρονται να πιέστηκαν να υπογράψουν δηλώσεις που χαρακτήριζαν τους νεκρούς συγγενείς τους «τρομοκράτες» οι οποίοι σκοτώθηκαν σε ένοπλες συμπλοκές.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες είναι εξαιρετικά σοβαρές, αλλά δεν έχουν επαληθευτεί από ανεξάρτητη έρευνα. Το μπλακάουτ στις επικοινωνίες, η περιορισμένη πρόσβαση στα νοσοκομεία και η απουσία ανεξάρτητων παρατηρητών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη διαμόρφωση μιας πλήρους εικόνας.

Μετά από 54 ημέρες διακοπής, οι υπηρεσίες διαδικτύου αποκαταστάθηκαν εν μέρει στο Μουζαφαραμπάντ και νωρίτερα στο Μιρπούρ. Ωστόσο, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, η σύνδεση παραμένει εξαιρετικά αργή ή ανύπαρκτη σε άλλες περιοχές, ενώ οι υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς.

Από τα κοινωνικά αιτήματα στην απαγόρευση της JAAC

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η Jammu and Kashmir Joint Awami Action Committee, ένας ευρύς συνασπισμός εμπόρων, δικηγόρων, μεταφορέων, φοιτητών και κοινωνικών ακτιβιστών, ο οποίος πρωταγωνιστεί στις κινητοποιήσεις από το 2023.

Η JAAC είχε καταρτίσει χάρτη 38 αιτημάτων, που περιλαμβάνει χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος, ενίσχυση των δημοσίων υπηρεσιών, θέσεις εργασίας, προστασία των δικαιωμάτων στη γη και στα δάση, περιορισμό των προνομίων της πολιτικής ελίτ και μεγαλύτερη συμμετοχή των κατοίκων στη λήψη αποφάσεων.

Το πλέον ακανθώδες αίτημά της αφορά την κατάργηση των 12 εδρών στην τοπική Νομοθετική Συνέλευση που προορίζονται για πρόσφυγες από το ινδικά διοικούμενο Κασμίρ, οι οποίοι ζουν σε άλλες περιοχές του Πακιστάν.

Η JAAC υποστηρίζει ότι οι έδρες αυτές επιτρέπουν στα μεγάλα πακιστανικά κόμματα να επηρεάζουν αποφασιστικά τον σχηματισμό των περιφερειακών κυβερνήσεων, παραμερίζοντας την πολιτική βούληση των κατοίκων. Οι τοπικές Αρχές αντιτείνουν ότι οι έδρες κατοχυρώνονται συνταγματικά και δεν μπορούν να καταργηθούν χωρίς σχετική τροποποίηση.

Οι διαπραγματεύσεις με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατέρρευσαν στα τέλη Μαΐου. Στις 5 Ιουνίου, την ίδια ημέρα που ανακοινώθηκε η διεξαγωγή εκλογών στις 27 Ιουλίου, η JAAC χαρακτηρίστηκε απαγορευμένη οργάνωση βάσει του αντιτρομοκρατικού νόμου του 2014.

Ακολούθησαν μαζικές συλλήψεις, έρευνες σε γραφεία και σπίτια, εντάλματα εναντίον ηγετικών στελεχών και επικήρυξή τους. Δεκάδες μέλη της οργάνωσης συνελήφθησαν, ενώ 147 ακτιβιστές τέθηκαν, σύμφωνα με πακιστανικά μέσα, σε ειδικό κατάλογο παρακολούθησης βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.

Ο θάνατος που πυροδότησε την έκρηξη

Η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο τη νύχτα της 5ης Ιουνίου, όταν ο έμπορος και υποστηρικτής της JAAC Σαχζέμπ Χαμπίμπ πυροβολήθηκε κοντά στο Ραβαλακότ, ενώ ταξίδευε μαζί με μέλος της επιτροπής.

Η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε ότι δεν υπήρξε ένδειξη πως ο Χαμπίμπ αποτελούσε άμεση απειλή για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα των αστυνομικών που πυροβόλησαν.

Στις 7 Ιουνίου, πλήθος πολιτών συγκεντρώθηκε έξω από το Στρατιωτικό Νοσοκομείο του Ραβαλακότ, όπου είχε μεταφερθεί η σορός του. Οι συγκρούσεις που ακολούθησαν άφησαν πίσω τους, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η Διεθνής Αμνηστία, τουλάχιστον οκτώ διαδηλωτές και τέσσερις αστυνομικούς νεκρούς, καθώς και δεκάδες τραυματίες.

Στις 9 Ιουνίου, γενική απεργία παρέλυσε την περιοχή, ενώ δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε πορεία προς το Ραβαλακότ. Νέες καταγγελίες έκαναν λόγο για θανάτους στο Κότλι, ανάμεσά τους έναν γιατρό που χτυπήθηκε ενώ βρισκόταν στην ταράτσα του σπιτιού του και μία γυναίκα δικηγόρο που φέρεται να πυροβολήθηκε μέσα στην κατοικία της.

Στις 14 Ιουνίου αναφέρθηκαν νέοι πυροβολισμοί εναντίον καθιστικής διαμαρτυρίας στον χώρο Εϊντγκάχ του Ραβαλακότ, με επιπλέον θύματα. Οι πραγματικοί αριθμοί των νεκρών, των τραυματιών και των αγνοουμένων παραμένουν αντικείμενο διαφωνίας.

Δημοσιογράφοι και ακτιβιστές στο στόχαστρο

Η καταστολή δεν περιορίστηκε στους δρόμους. Δημοσιογράφοι που επιχείρησαν να μεταδώσουν εικόνα από την περιοχή βρέθηκαν αντιμέτωποι με συλλήψεις και ποινικές διώξεις.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δημοσιογράφου Σοχράμπ Μπαρκάτ, ο οποίος συνελήφθη βάσει του νόμου για την πρόληψη ηλεκτρονικών εγκλημάτων, εξαιτίας του περιεχομένου που δημοσίευε στο YouTube σχετικά με τη JAAC.

Παράλληλα, υπήρξαν καταγγελίες για αποκλεισμό της μεταφοράς τροφίμων και φαρμάκων από βασικά σημεία εισόδου, περιορισμούς στην ιατρική περίθαλψη τραυματιών και ανάπτυξη χιλιάδων επιπλέον στελεχών των πακιστανικών δυνάμεων ασφαλείας.

Η μεθοδολογία προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς η χρήση της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας εναντίον ενός κινήματος με κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά αιτήματα εκλαμβάνεται ως προσπάθεια ποινικοποίησης της διαφωνίας.

Διεθνής Αμνηστία και ΟΗΕ ζητούν ανεξάρτητη έρευνα

Η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε την απαγόρευση της JAAC «δυσανάλογη, παράνομη και παραβίαση της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι». Ζήτησε την άρση της απαγόρευσης, την αποκατάσταση των επικοινωνιών και ανεξάρτητη έρευνα για τους θανάτους στο Ραβαλακότ.

Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πακιστάν – HRCP δήλωσε «βαθιά ανήσυχη» για τις απώλειες ανθρώπινων ζωών, καταδικάζοντας τόσο την παράνομη χρήση βίας όσο και τον αποκλεισμό των επικοινωνιών. Προειδοποίησε ακόμη ότι η απαγόρευση λαϊκών κινημάτων περιορίζει αναπόφευκτα τον δημοκρατικό χώρο.

Παρέμβαση πραγματοποίησε και ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ. Ο ΟΗΕ ζήτησε άμεσες, διεξοδικές και αμερόληπτες έρευνες για όλους τους θανάτους, τόσο μεταξύ των διαδηλωτών όσο και μεταξύ των μελών των δυνάμεων ασφαλείας.

Ο ΟΗΕ εξέφρασε επίσης σοβαρές ανησυχίες για την ποινικοποίηση μιας οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών, τους περιορισμούς στις συγκεντρώσεις, τις συλλήψεις και τις διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Η International Human Rights Foundation καταδίκασε με τη σειρά της την καταστολή και υποστήριξε ότι περισσότεροι από 32 άμαχοι, ανάμεσά τους τουλάχιστον μία γυναίκα, σκοτώθηκαν μεταξύ 8 και 16 Ιουνίου. Ο αριθμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Το θέμα έφτασε στο βρετανικό Κοινοβούλιο

Η κρίση προκάλεσε κινητοποίηση και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ζει πολυάριθμη κοινότητα ανθρώπων με καταγωγή από το Κασμίρ.

Ο πρόεδρος της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας για το Κασμίρ, βουλευτής Ιμράν Χουσεΐν, συντόνισε επιστολή προς τη Βρετανίδα υπουργό Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ, ζητώντας επείγουσα διπλωματική παρέμβαση. Περισσότεροι από 70 Βρετανοί κοινοβουλευτικοί στήριξαν τελικά τη σχετική πρωτοβουλία.

Στη Βουλή των Κοινοτήτων κατατέθηκε η Πρόταση 310, η οποία εκφράζει σοβαρή ανησυχία για το μπλακάουτ, τις μαζικές συλλήψεις, τις εφόδους, τους περιορισμούς στην ιατρική περίθαλψη και την καταγγελλόμενη χρήση υπερβολικής βίας.

Χιλιάδες μέλη της διασποράς πραγματοποίησαν παράλληλα πορείες στο Λονδίνο, ενώ υπομνήματα κατατέθηκαν στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

Εκλογές μέσα σε κλίμα φόβου

Οι εκλογές για την περιφερειακή Νομοθετική Συνέλευση πραγματοποιούνται σε τρεις φάσεις, με το πρώτο σκέλος να διεξάγεται στις 27 Ιουλίου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας να προβλέπεται έως τις 10 Αυγούστου.

Το κυβερνών Pakistan Muslim League-Nawaz κέρδισε εννέα από τις 13 έδρες που κρίθηκαν στην πρώτη φάση, ενώ το κόμμα Pakistan Tehreek-e-Insaf του φυλακισμένου πρώην πρωθυπουργού Ιμράν Χαν μποϊκόταρε την εκλογική διαδικασία, καταγγέλλοντας νοθεία.

Οι πακιστανικές Αρχές υποστηρίζουν ότι ένοπλα στοιχεία, ορισμένα με δεσμούς με τους Πακιστανούς Ταλιμπάν, επιχείρησαν να υπονομεύσουν τις εκλογές. Έκαναν επίσης λόγο για χρηματοδότηση και υποκίνηση από την Ινδία. Η κυβερνητική εκδοχή αναφέρει επιθέσεις ενόπλων κατά των δυνάμεων ασφαλείας, χωρίς ωστόσο να αίρει τα ερωτήματα για τη χρήση πραγματικών πυρών εναντίον διαδηλωτών.

Καταρρέει το αφήγημα του Ισλαμαμπάντ

Το Πακιστάν παρουσιάζεται εδώ και δεκαετίες ως υπερασπιστής της αυτοδιάθεσης του λαού του Κασμίρ. Η βίαιη καταστολή, όμως, στο έδαφος που το ίδιο διοικεί αποκαλύπτει τη βαθιά αντίφαση ανάμεσα στη διεθνή ρητορική του Ισλαμαμπάντ και στην πραγματικότητα που καταγγέλλουν οι κάτοικοι του Ραβαλακότ, του Κότλι και του Μουζαφαραμπάντ.

Οι διαδηλωτές δεν ξεκίνησαν ένοπλη εξέγερση. Ζήτησαν φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα, αξιοπρεπείς δημόσιες υπηρεσίες, οικονομική ανακούφιση, πολιτική εκπροσώπηση και εφαρμογή συμφωνιών που είχε ήδη υπογράψει η περιφερειακή κυβέρνηση.

Η απάντηση ήταν αντιτρομοκρατικοί νόμοι, συλλήψεις, μπλακάουτ και, σύμφωνα με τις σοβαρότερες καταγγελίες, πραγματικά πυρά και απόκρυψη των νεκρών.

Χωρίς πλήρη αποκατάσταση των επικοινωνιών, ελεύθερη πρόσβαση δημοσιογράφων και ανεξάρτητη διεθνή έρευνα, ο πραγματικός απολογισμός δεν μπορεί να εξακριβωθεί. Το βέβαιο είναι ότι η πολιτική κρίση έχει μετατραπεί σε επείγον ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η διεθνής πίεση προς το Ισλαμαμπάντ αυξάνεται.