Αναλύσεις
Σάι Γκαλ: «Το Ιράν ήταν η πρόβα – Ο τουρκικός φάκελος είναι ανοικτός»
Ο Ισραηλινός στρατηγικός σύμβουλος προειδοποιεί για τη μακροπρόθεσμη απειλή της Τουρκίας και ζητεί αυτόνομη αρχιτεκτονική αποτροπής Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ
Την Τουρκία ως ένα σύνθετο, μακροπρόθεσμο και διαρκώς εξελισσόμενο στρατηγικό πρόβλημα για το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου περιγράφει ο Ισραηλινός στρατηγικός σύμβουλος Σάι Γκαλ, σε εκτενή συνέντευξή του στο World Geostrategic Insights – WGI.World.
Ο ιδρυτής της Line of State και πρώην αντιπρόεδρος Εξωτερικών Σχέσεων της Israel Aerospace Industries αναλύει τη διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας, την ανάγκη δημιουργίας αυτόνομων δυνατοτήτων άμυνας στην Ανατολική Μεσόγειο, τη στρατηγική σημασία του οικονομικού διαδρόμου IMEC, τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τον ρόλο της δημόσιας ισχύος στον σύγχρονο υβριδικό πόλεμο.
«Η Τουρκία είναι πιο σύνθετο πρόβλημα από το Ιράν»
Ο Σάι Γκαλ χαρακτηρίζει το Ιράν έναν πιο ευδιάκριτο αντίπαλο, καθώς η Τεχεράνη οικοδόμησε την απειλή της έξω από το δυτικό σύστημα και σε ευθεία αντιπαράθεση με αυτό. Η Τουρκία, αντίθετα, συγκεντρώνει ισχύ και επιρροή μέσα από το ίδιο το δυτικό σύστημα.
Παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, έχει πρόσβαση σε δυτικές αγορές, τεχνολογία, χρηματοδότηση και πολιτικά κέντρα, ενώ παράλληλα οικοδομεί στρατηγική αυτονομία και στρατιωτικές δυνατότητες που της επιτρέπουν να δρα πέρα από τους περιορισμούς των συμμάχων της.
Ο Γκαλ επισημαίνει ότι η τουρκική ισχύς δεν προβάλλεται πλέον μόνο από την Ανατολία. Η στρατιωτική και υλικοτεχνική παρουσία της Άγκυρας εκτείνεται στη Συρία, στα κατεχόμενα της Κύπρου, στη Λιβύη και στη Σομαλία, σχηματίζοντας ένα δίκτυο βάθους, πρόσβασης, πληροφοριών και επιχειρησιακής εμβέλειας γύρω από την ευρύτερη περίμετρο του Ισραήλ.
Στο ίδιο σύστημα εντάσσει την ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, των βαλλιστικών δυνατοτήτων, των μη επανδρωμένων συστημάτων, της ναυτικής ισχύος και της αεροδιαστημικής τεχνολογίας. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στον πυρηνικό σταθμό του Ακούγιου, ο οποίος κατασκευάστηκε και λειτουργεί υπό ρωσικό έλεγχο, αλλά και στην πολιτική και οικονομική προστασία που, κατά τον ίδιο, παρέχει η Άγκυρα στη Χαμάς.
Ο Ισραηλινός αναλυτής θεωρεί ότι οι στρατιωτικές επεμβάσεις της Τουρκίας στη Λιβύη, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και στη Συρία απέδειξαν πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι διατεθειμένος να μετατρέπει τη ρητορική σε στρατιωτικό τετελεσμένο.
Για τον λόγο αυτό, οι απειλές εναντίον του Ισραήλ και της Ελλάδας δεν πρέπει, κατά την εκτίμησή του, να αντιμετωπίζονται ως ρητορική για εσωτερική κατανάλωση. Όπως υποστηρίζει, η δηλωμένη πρόθεση της Τουρκίας, οι δυνατότητες που αποκτά και η προηγούμενη συμπεριφορά της αρχίζουν πλέον να ευθυγραμμίζονται.
«Ο φάκελος δεν αφορά μόνο τον Ερντογάν»
Ο Γκαλ προειδοποιεί ότι το Ισραήλ δεν πρέπει να θεωρεί πως η τουρκική αναθεωρητική πολιτική θα τερματιστεί αυτομάτως με την αποχώρηση του Ερντογάν από την εξουσία.
Όπως εξηγεί, ο κεμαλισμός και ο ισλαμισμός του σημερινού Τούρκου προέδρου αποτελούν διαφορετικά πολιτικά σχέδια. Παρ’ όλα αυτά, η επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας, η περιφερειακή πρωτοκαθεδρία, το Κυπριακό, το Αιγαίο και η αντίσταση στους εξωτερικούς περιορισμούς αποκαλύπτουν μια βαθύτερη συνέχεια της τουρκικής κρατικής πολιτικής.
Ο Ερντογάν, σύμφωνα με τον ίδιο, άλλαξε περισσότερο το λεξιλόγιο και τον τρόπο προβολής της τουρκικής ισχύος παρά τον πυρήνα της.
Η ισραηλινή στρατηγική, επομένως, δεν μπορεί να στηρίζεται στην ελπίδα ότι μια μελλοντική τουρκική κυβέρνηση θα εγκαταλείψει τις στρατιωτικές βάσεις, τις υποδομές, τα περιφερειακά ερείσματα και την αμυντική ισχύ που έχει ήδη αποκτήσει η χώρα.
«Το Ιράν καθόρισε το δόγμα», σημειώνει ο Γκαλ, εξηγώντας ότι για το Ισραήλ η απόσταση δεν προσφέρει πλέον ασφάλεια και ότι ένα εχθρικό στρατιωτικό σύστημα πρέπει να αντιμετωπίζεται πριν παγιωθεί.
Το μήνυμά του προς την Άγκυρα είναι σαφές: η συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί να της προσφέρει ασυλία, εάν οικοδομήσει στρατιωτικές υποδομές που περιορίζουν την ασφάλεια ή την επιχειρησιακή ελευθερία του Ισραήλ.
Τα κατεχόμενα ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο»
Ιδιαίτερα αιχμηρός είναι ο Σάι Γκαλ αναφορικά με την Κύπρο. Περιγράφει τα κατεχόμενα όχι ως μια περιοχή «παγωμένης σύγκρουσης», αλλά ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» και προκεχωρημένο στρατιωτικό βάθος της Τουρκίας μέσα στον χώρο ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αναγνωρίζει ότι το τριμερές πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ είναι υπαρκτό, αλλά υποστηρίζει ότι δεν έχει μετατραπεί ακόμη σε ολοκληρωμένη και αυτόνομη αρχιτεκτονική αποτροπής.
Οι κοινές ασκήσεις και η ανταλλαγή πληροφοριών δεν αρκούν. Πραγματική αποτροπή, κατά τον Γκαλ, υπάρχει όταν οι τρεις χώρες μπορούν να εντοπίσουν από κοινού μια απειλή, να λάβουν απόφαση πριν η Άγκυρα εκμεταλλευθεί τον δισταγμό τους, να αποκρούσουν την πρώτη κίνηση και να παραμείνουν επιχειρησιακά ενεργές χωρίς να περιμένουν άδεια από εξωτερικές δυνάμεις.
«Οι ΗΠΑ είναι πολλαπλασιαστής ισχύος, όχι προϋπόθεση δράσης»
Ο Γκαλ απορρίπτει την αντίληψη ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ προστατεύονται από μία ενιαία αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Η Ελλάδα ανήκει στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κυπριακή Δημοκρατία ανήκει στην ΕΕ, αλλά όχι στο ΝΑΤΟ. Το Ισραήλ δεν ανήκει σε κανέναν από τους δύο οργανισμούς και δεν διαθέτει συνθήκη αμοιβαίας άμυνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
Αυτή η γεωμετρία καθιστά, κατά τον Ισραηλινό αναλυτή, μη βιώσιμη την απόλυτη εξάρτηση από την Ουάσινγκτον. Η αμερικανική ισχύς μπορεί να ενισχύσει την αποτροπή, δεν πρέπει όμως να αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργοποίησή της.
Ο Γκαλ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο προβλέπει αμοιβαία συνδρομή σε κράτος-μέλος που δέχεται ένοπλη επίθεση. Υποστηρίζει ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός πρέπει να μετατραπεί εκ των προτέρων σε επιχειρησιακό σχέδιο, με καθορισμένες δυνάμεις, υποδομές, διοίκηση, υλικοτεχνική υποστήριξη, βιομηχανική παραγωγή και πολιτική εξουσιοδότηση.
Μια εγγύηση που αρχίζει να ερμηνεύεται μετά την εκδήλωση της επίθεσης, υπογραμμίζει, έχει ήδη αποτύχει.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρεί ότι η άμυνα της Κύπρου δεν μπορεί να έχει ως τελικό αποτέλεσμα απλώς την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση. Εάν η Τουρκία χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική υποδομή των κατεχομένων για να εκδηλώσει επίθεση, τότε η ίδια η υποδομή της κατοχής γίνεται μέρος του αμυντικού προβλήματος. Ως τελικός στόχος τίθεται η αποκατάσταση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
IMEC: Το δίκτυο που δεν πρέπει να ελέγχει κανένας «θυρωρός»
Αναφερόμενος στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, ο Σάι Γκαλ υποστηρίζει ότι οι σημερινές γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να καθυστερούν το πρόγραμμα, αλλά ταυτόχρονα καθιστούν την υλοποίησή του ακόμη πιο αναγκαία.
Ο IMEC δεν πρέπει να αποτελεί μία μοναδική εμπορική γραμμή, ευάλωτη σε έναν πόλεμο, έναν αποκλεισμό ή μια πολιτική απόφαση τρίτης χώρας. Πρέπει να εξελιχθεί σε πλέγμα εναλλακτικών λιμένων, διαδρομών, ασφαλιστικών μηχανισμών, χρηματοδοτικών φορέων, τελωνειακών υποδομών, δικτύων δεδομένων και ενεργειακών κόμβων.
Στη συνολική αυτή αρχιτεκτονική εντάσσει τον EastMed, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις της Μεσογείου και τον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει ενέργεια προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Ο Γκαλ προειδοποιεί ότι η μεταφορά ευρωπαϊκών εμπορικών και ενεργειακών ροών από τη Ρωσία προς διαδρόμους που ελέγχει η Τουρκία δεν αποτελεί πραγματική διαφοροποίηση. Απλώς μεταφέρει το δικαίωμα άσκησης βέτο από τη Μόσχα στην Άγκυρα.
Ως κρίσιμο δείκτη εισάγει την «έκθεση σε βέτο»: πόσες εξωτερικές κυβερνήσεις, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, ρυθμιστικές αρχές ή κράτη διέλευσης μπορούν να διακόψουν μια στρατηγική ροή σε περίοδο κρίσης.
Ο στόχος δεν πρέπει να είναι ένας φιλικότερος μονοπωλιακός ελεγκτής, αλλά ένα σύστημα στο οποίο κανένα κράτος και κανένας κόμβος δεν θα μπορεί να ασκήσει καταναγκασμό.
Πυρηνική ενέργεια στη Σαουδική Αραβία και η κόκκινη γραμμή
Ο Γκαλ θεωρεί ότι ένα σαουδαραβικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, ενταγμένο σε αυστηρό αμερικανικό πλαίσιο, θα μπορούσε να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Ισραήλ.
Θέτει, ωστόσο, συγκεκριμένες προϋποθέσεις: εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, απαγόρευση αυτόνομου εμπλουτισμού και επανεπεξεργασίας, εξωτερικό έλεγχο του κύκλου των πυρηνικών καυσίμων και αποκλεισμό της Τουρκίας και του Πακιστάν από ευαίσθητους τομείς του προγράμματος.
Η απόλυτη κόκκινη γραμμή του Ισραήλ είναι η στρατιωτικοποίηση: η εκτροπή πυρηνικών υλικών, η δημιουργία μυστικών εγκαταστάσεων ή η απόκτηση αυτόνομης δυνατότητας κατασκευής όπλου.
Στην περίπτωση που μια πυρηνική υποδομή, όπως εκείνη που οικοδομείται στην Τουρκία, μετατραπεί σε συγκαλυμμένη στρατιωτική ικανότητα, ο Γκαλ θεωρεί ότι η εναέρια εξουδετέρωσή της μπορεί να καταστεί επιχειρησιακή επιλογή.
Τεχνητή νοημοσύνη: Ταχύτητα χωρίς κρίση σημαίνει ταχύτερο λάθος
Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώνεται στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο Σάι Γκαλ εξηγεί ότι η προγνωστική τεχνητή νοημοσύνη δεν καταργεί τον παραδοσιακό κύκλο πληροφοριών, αλλά συμπιέζει τα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στη συλλογή, την ανάλυση και την εκτέλεση.
Το σύστημα μπορεί να εντοπίζει πρότυπα και ανωμαλίες με ταχύτητα που δεν μπορεί να επιτύχει ένας ανθρώπινος μηχανισμός. Δεν μπορεί, όμως, να αντιληφθεί με βεβαιότητα την πρόθεση του αντιπάλου. Η μηχανή υπολογίζει πιθανότητες, ενώ ο διοικητής εξακολουθεί να φέρει την ευθύνη για τις συνέπειες.
Ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι η δημιουργία μιας ψευδούς, αλλά φαινομενικά ολοκληρωμένης εικόνας. Ένας αντίπαλος που γνωρίζει τα δεδομένα, τις συνήθειες συλλογής και τα όρια ενεργοποίησης ενός αλγορίθμου μπορεί να τροφοδοτήσει το σύστημα με παραπλανητικές ενδείξεις και να το οδηγήσει σε λάθος συμπέρασμα.
Ο Γκαλ θεωρεί ανεπαρκή ακόμη και τη γενική αρχή του «ανθρώπου μέσα στον κύκλο», όταν ο άνθρωπος απλώς επικυρώνει την εισήγηση του συστήματος. Οι διοικητές πρέπει να γνωρίζουν τα όρια, τις παραδοχές και τις πιθανές αστοχίες των μοντέλων, να εξετάζουν ανταγωνιστικές υποθέσεις και να διατηρούν τη δυνατότητα επιχειρήσεων ακόμη και χωρίς πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Το πλεονέκτημα ανήκει στη δύναμη που θα αποφασίσει πρώτη, χωρίς να εξαπατηθεί πρώτη», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η κυριαρχία δεν λειτουργεί από μόνη της
Η κεντρική ιδέα που διατρέχει ολόκληρη τη συνέντευξη είναι ότι η τυπική κυριαρχία, οι διακηρύξεις και οι διεθνείς συμφωνίες δεν αρκούν εάν δεν μετατρέπονται σε πραγματική δυνατότητα δράσης.
Κατά τον Σάι Γκαλ, μια κυβερνητική απόφαση δεν αποτελεί από μόνη της στρατιωτική ικανότητα. Ένας προϋπολογισμός δεν δημιουργεί αυτομάτως παραγωγή, μια προμήθεια δεν ισοδυναμεί με παράδοση και ένα μνημόνιο συνεργασίας δεν εξασφαλίζει πρόσβαση.
Τα κράτη πρέπει να αγοράζουν ετοιμότητα και όχι απλώς οπλικά συστήματα. Η ετοιμότητα περιλαμβάνει αποθέματα, βιομηχανικό βάθος, γραμμές παραγωγής, δυνατότητα επισκευών, εναλλακτικούς προμηθευτές, εγχώρια τεχνογνωσία και δυνατότητα αύξησης της παραγωγής σε περίοδο πολέμου.
Αντίστοιχα, η προστασία της εθνικής θέσης δεν μπορεί να περιορίζεται στην επικοινωνία ή στη διαχείριση της εικόνας. Ο Γκαλ ορίζει τη δημόσια ισχύ ως την ικανότητα ενός κράτους να μετατρέπει την πραγματικότητα, την αξιοπιστία και τη θεσμική του επιρροή σε χώρο λήψης αποφάσεων.
Η επιτυχία δεν μετριέται σε προβολές και αναρτήσεις, αλλά στο κατά πόσο ένα κοινοβούλιο ψηφίζει, ένας σύμμαχος παραμένει, μια άδεια εγκρίνεται, μια αγορά ανοίγει ή ένας αντίπαλος υποχρεώνεται να αναθεωρήσει τον σχεδιασμό του.
Η αξιοπιστία, καταλήγει, είναι στρατηγικό απόθεμα που οικοδομείται πριν από την κρίση και καταναλώνεται κατά τη διάρκειά της. Ένα κράτος δεν μπορεί να καλύψει με επικοινωνιακές τεχνικές πολιτικές και ενέργειες που διαψεύδουν το ίδιο του το μήνυμα.
Το τελικό συμπέρασμα του Σάι Γκαλ συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο, την τεχνητή νοημοσύνη, την αμυντική βιομηχανία και τη δημόσια ισχύ κάτω από την ίδια αρχή: η κυριαρχία δεν είναι ένας νομικός τίτλος που λειτουργεί αυτόματα. Απαιτεί υποδομές, δυνατότητες, κοινωνική νομιμοποίηση, βιομηχανική αντοχή και πολιτική βούληση.
Για την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ, αυτό σημαίνει ότι η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από εξωτερικούς προστάτες. Οι τρεις χώρες πρέπει να είναι σε θέση να κρατήσουν τη γραμμή από την πρώτη ώρα, η Ευρώπη να διαθέτει την ικανότητα να τις στηρίξει και οι Ηνωμένες Πολιτείες να λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος — όχι ως κάτοχος του κλειδιού.
Αναλύσεις
Η Ινδία επιχειρεί να ανακόψει την Κίνα στους BRICS – Ο αγώνας για την ηγεσία του Παγκόσμιου Νότου
Μια διαφορετική ανάγνωση του ρόλου της Ινδίας στους BRICS παρουσιάζει ανάλυση του Imran Khurshid στο Middle East Forum, λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής στο Νέο Δελχί. Σύμφωνα με τον αναλυτή, το πραγματικό διακύβευμα για την Ινδία είναι να εμποδίσει την Κίνα να μονοπωλήσει την εκπροσώπηση του Παγκόσμιου Νότου και παράλληλα να αποτρέψει τη μετατροπή των BRICS σε έναν ανοιχτά αντιδυτικό συνασπισμό υπό την επιρροή Πεκίνου, Μόσχας και Τεχεράνης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ισορροπίες στο αναδυόμενο πολυπολικό διεθνές σύστημα παρουσιάζει η ανάλυση του Imran Khurshid στο Middle East Forum, ενόψει της 18ης Συνόδου Κορυφής των BRICS, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Νέο Δελχί στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου 2026.
Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι η Ινδία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη στρατηγική εξίσωση: από τη μία πλευρά επιδιώκει να εδραιωθεί ως ηγετική δύναμη του Παγκόσμιου Νότου και από την άλλη δεν επιθυμεί οι BRICS να εξελιχθούν σε μέτωπο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνολικά τη Δύση.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται αναπόφευκτα η αντιπαλότητα με την Κίνα.
Η μάχη για το ποιος θα εκφράσει τον Παγκόσμιο Νότο
Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε μία περίοδο κατά την οποία βαθαίνουν οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ Βορρά και Νότου αλλά και Ανατολής και Δύσης.
Οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη παραμένουν ανοικτοί, ενώ πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενο χρέος και κίνδυνο δημοσιονομικών κρίσεων.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα διευρύνει συστηματικά το οικονομικό και στρατηγικό της αποτύπωμα στον αναπτυσσόμενο κόσμο μέσω χρηματοδοτήσεων, κατασκευής υποδομών και μιας σειράς διεθνών πρωτοβουλιών.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η διαδικασία αυτή δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης και επιτρέπει στο Πεκίνο να διαμορφώνει σταδιακά το στρατηγικό περιβάλλον προς όφελός του.
Ακριβώς σε αυτό το πεδίο επιχειρεί να παρουσιάσει μια διαφορετική πρόταση η Ινδία.
Η ινδική απάντηση στην κινεζική «διπλωματία του χρέους»
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ινδία επέλεξε ως κεντρικό θέμα της φετινής προεδρίας των BRICS το «Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability», δηλαδή την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, καινοτομίας, συνεργασίας και βιωσιμότητας.
Το Νέο Δελχί επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική γεωπολιτική αντιπαράθεση σε συγκεκριμένους μηχανισμούς συνεργασίας και ανάπτυξης.
Ο Khurshid αντιπαραβάλλει αυτή την προσέγγιση με την κινεζική πολιτική χρηματοδότησης έργων και χρέους, η οποία έχει προκαλέσει ανησυχίες για τη δημιουργία μακροχρόνιων στρατηγικών εξαρτήσεων.
Η ινδική πρόταση στηρίζεται, σύμφωνα με τον ίδιο, στην προβολή ενός μοντέλου βιώσιμης, διαφανούς και υπεύθυνης ανάπτυξης χωρίς πολιτικά και στρατηγικά ανταλλάγματα.
«Χωρίς την Ινδία οι BRICS θα γίνονταν αντιδυτικός συνασπισμός»
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη θέση της ανάλυσης του Middle East Forum.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει ο Khurshid, αντιμετώπιζαν επί χρόνια τους BRICS κυρίως μέσα από το πρίσμα της Κίνας και της Ρωσίας.
Ωστόσο, η Ινδία λειτουργεί ως δύναμη εξισορρόπησης στο εσωτερικό του σχήματος.
Η εκτίμηση του αναλυτή είναι σαφής: χωρίς την παρουσία της Ινδίας, η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν θα μπορούσαν να μετατρέψουν τους BRICS σε έναν περισσότερο ξεκάθαρο αντιδυτικό συνασπισμό.
Το Νέο Δελχί δεν επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη.
Αντιθέτως, επιχειρεί να διατηρήσει τους BRICS ως πλατφόρμα διαλόγου και πρακτικής συνεργασίας, αποφεύγοντας να τους μετατρέψει σε γεωπολιτικό αντίπαλο του δυτικού κόσμου.
Η Ινδία δεν θέλει πόλεμο κατά του δολαρίου
Χαρακτηριστική είναι και η στάση του Νέου Δελχί απέναντι στην πολυσυζητημένη «αποδολαριοποίηση».
Η Ινδία δεν αντιμετωπίζει την αποδυνάμωση του δολαρίου ως στρατηγικό στόχο των BRICS.
Η αιτία, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι βαθύτερη από τις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον.
Μία οργανωμένη προσπάθεια περιορισμού της διεθνούς κυριαρχίας του δολαρίου, χωρίς την ύπαρξη μιας αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης, θα μπορούσε τελικά να ενισχύσει δυσανάλογα την Κίνα.
Ειδικότερα, θα μπορούσε να επιταχύνει τη διεθνοποίηση του κινεζικού γουάν, δίνοντας στο Πεκίνο ακόμη μεγαλύτερη οικονομική επιρροή.
Για την Ινδία, η αντικατάσταση της αμερικανικής νομισματικής κυριαρχίας από μια κινεζική δεν αποτελεί ελκυστική προοπτική.
Οι BRICS δεν είναι τόσο ενωμένοι όσο φαίνονται
Η ανάλυση αποδομεί παράλληλα την εικόνα ενός συμπαγούς στρατοπέδου των BRICS.
Η εσωτερική ενότητα του σχήματος χαρακτηρίζεται ουσιαστικά ως ψευδαίσθηση.
Ινδία και Κίνα είναι στρατηγικοί ανταγωνιστές. Ιράν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διαφορετικά και σε ορισμένα πεδία ανταγωνιστικά περιφερειακά συμφέροντα. Τα κράτη-μέλη διαθέτουν διαφορετικά πολιτικά συστήματα, οικονομικές προτεραιότητες και διεθνείς συμμαχίες.
Οι αποκλίσεις τους γίνονται ακόμη μεγαλύτερες όταν καλούνται να τοποθετηθούν απέναντι σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και η επίτευξη ουσιαστικής κοινής διακήρυξης στη Σύνοδο του Νέου Δελχί μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη.
Ο ρόλος της Ινδίας ως «γέφυρα»
Η στρατηγική που αποδίδει το Middle East Forum στην Ινδία είναι εκείνη της γέφυρας ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Από τη μία πλευρά, το Νέο Δελχί θέλει να ηγηθεί της προσπάθειας για μεγαλύτερη εκπροσώπηση των αναπτυσσόμενων κρατών και να ενισχύσει τη θέση του ως μία από τις σημαντικότερες φωνές του Παγκόσμιου Νότου.
Από την άλλη, η Ινδία είναι η μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου και ένας ολοένα σημαντικότερος στρατηγικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων δυτικών κρατών.
Η οικονομική πραγματικότητα έχει επίσης βαρύνουσα σημασία.
Η συνέχιση της ινδικής ανάπτυξης εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την πρόσβαση σε δυτικά κεφάλαια, τεχνολογία, αγορές και επενδύσεις. Συνεπώς, μια πλήρης γεωπολιτική ρήξη με τη Δύση θα ήταν αντίθετη προς τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Νέου Δελχί.
Το δίλημμα Μόντι: Δύση χωρίς εγκατάλειψη του Παγκόσμιου Νότου
Αυτό ακριβώς συνιστά και τη μεγάλη πρόκληση για την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι.
Η Ινδία δεν μπορεί να εγκαταλείψει τους BRICS, καθώς κάτι τέτοιο θα άφηνε τεράστιο πολιτικό και οικονομικό χώρο στην Κίνα να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος εκπρόσωπος του αναπτυσσόμενου κόσμου.
Δεν μπορεί όμως και να επιτρέψει στους BRICS να μετατραπούν σε όχημα της κινεζικής και ρωσικής αντιπαράθεσης με τη Δύση.
Για τον Khurshid, η απάντηση βρίσκεται στην προώθηση μιας πρακτικής ατζέντας που θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη, στη χρηματοδότηση, στο εμπόριο, στην τεχνολογία, στην ενέργεια και στην επισιτιστική ασφάλεια.
Με άλλα λόγια, η μάχη μέσα στους BRICS δεν αφορά μόνο το μέλλον του ίδιου του οργανισμού. Αφορά το ποιος θα καθορίσει την πολιτική ταυτότητα και τις προτεραιότητες του Παγκόσμιου Νότου τις επόμενες δεκαετίες.
Και σε αυτή την αναμέτρηση, σύμφωνα με την ανάλυση του Middle East Forum, ο σημαντικότερος ανταγωνισμός δεν είναι απαραιτήτως μεταξύ BRICS και Δύσης. Είναι ο ανταγωνισμός Ινδίας και Κίνας στο εσωτερικό του ίδιου του Παγκόσμιου Νότου.
GEOPOLITICO
«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Ισραηλινές διαβεβαιώσεις για τεχνογνωσία και συμπαραγωγή – Ανοιχτό το ζήτημα του πηγαίου κώδικα
Το Ισραήλ επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο φιλόδοξο πρόγραμμα των 3,035 δισ. ευρώ και κάνει λόγο για κοινή χρήση λογισμικού. Ωστόσο, οι επίσημες τοποθετήσεις δεν απαντούν ξεκάθαρα στο κρίσιμο ερώτημα: Θα αποκτήσει η Ελλάδα πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων;
Λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας μεταξύ του ελληνικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της ισραηλινής πλευράς, το Ισραήλ παρέχει διαβεβαιώσεις για τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας, καθώς και τη συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων που θα συγκροτήσουν την «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Πρόκειται για το νέο πολυεπίπεδο σύστημα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας της χώρας, συνολικού προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ, το οποίο φιλοδοξεί να προσφέρει προστασία τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στο νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου.
Παρά τις ισραηλινές διαβεβαιώσεις, όμως, το κρίσιμο ζήτημα της πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα παραμένει θολό. Η αναφορά σε «κοινή χρήση λογισμικού» δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα αποκτήσουν πλήρη πρόσβαση στον κώδικα, ούτε ότι θα μπορούν να τροποποιούν, να αναβαθμίζουν και να προσαρμόζουν αυτόνομα τα συστήματα στις επιχειρησιακές ανάγκες της χώρας.
Ελληνική συμμετοχή άνω του 25%
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει θέσει ως προϋπόθεση τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%, αποδίδοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγικού έργου στο εγχώριο αμυντικό οικοσύστημα.
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν κατά την υπογραφή της συμφωνίας, στις 31 Αυγούστου 2026, στις σχετικές διαδικασίες συμμετέχουν ήδη 19 ελληνικές εταιρείες, με το ύψος της εγχώριας συμμετοχής να υπολογίζεται σε περισσότερα από 750 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα, με δυνατότητα να αποκτήσει και εξαγωγικό προσανατολισμό.
Ο διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, επιβεβαίωσε ότι προβλέπεται ελληνική βιομηχανική συμμετοχή περίπου 25%. Όπως ανέφερε, ισραηλινές βιομηχανίες βρίσκονται ήδη σε συνεργασία με υποψήφιες ελληνικές εταιρείες για την ανάπτυξη και τη συμπαραγωγή εξαρτημάτων.
Το γεγονός αυτό συνιστά σημαντική ευκαιρία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Ωστόσο, έχουν διατυπωθεί επικρίσεις ότι το ποσοστό του 25% δεν έχει κατοχυρωθεί με σαφή και δεσμευτική νομική πρόβλεψη. Συνεπώς, ζητούμενο παραμένει εάν η εγχώρια συμμετοχή θα αφορά έργο υψηλής τεχνολογικής αξίας ή κυρίως την κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων και υποστηρικτικών υποδομών.
Η αντιπαράθεση για τον πηγαίο κώδικα
Στο επίκεντρο της πολιτικής και στρατιωτικής συζήτησης βρίσκεται η πρόσβαση της Ελλάδας στον πηγαίο κώδικα των ισραηλινών συστημάτων.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Μοσέ Πατέλ είχε αρχικά αναφέρει ότι ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ακολούθησε παρέμβαση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας στο διαδικτυακό κείμενο της συνέντευξης, με τη διατύπωση να αναφέρεται πλέον σε «μεταφορά τεχνογνωσίας, από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή».
Η διευκρίνιση αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί με ρητή δέσμευση για παράδοση ή πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Άλλο πράγμα αποτελεί η δυνατότητα χρήσης και διασύνδεσης ενός λογισμικού και άλλο ο πλήρης έλεγχος της αρχιτεκτονικής του, των αναβαθμίσεων και των επιχειρησιακών παραμέτρων του.
Οι επικριτές της συμφωνίας προειδοποιούν ότι, χωρίς πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα ή τουλάχιστον χωρίς σαφώς κατοχυρωμένα κυριαρχικά δικαιώματα τροποποίησης και διαχείρισης, η Ελλάδα μπορεί να παραμείνει εξαρτημένη από τον ξένο κατασκευαστή. Πρόκειται για τον κίνδυνο «ομηρείας» στον οποίο είχε αναφερθεί και ο ίδιος ο Νίκος Δένδιας, υπογραμμίζοντας τη σημασία του εθνικού ελέγχου των οπλικών συστημάτων.
GEOPOLITICO
Η Τουρκία ενοχλείται με την ενίσχυση τον νησιών!
Σε ένα κλίμα αυξανόμενης έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την Άγκυρα να παρακολουθεί με εμφανή ανησυχία την ενίσχυση της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος και τη στρατηγική συνεργασία Αθήνας–Ιερουσαλήμ, κινήθηκε η νέα εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η επίσκεψη του Ιμπραήμ Καλίν στην Αθήνα, οι τουρκικές αντιδράσεις για τα Rafale και την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το Καστελλόριζο, η αποχώρηση του TÜBİTAK Marmara και η νέα ένταση στον Έβρο.
Η εκπομπή άνοιξε, ωστόσο, σε εντελώς διαφορετικό τόνο. Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στην πτώση του Phantom στην Τανάγρα και στον θάνατο των δύο αεροπόρων, εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του προς τις οικογένειές τους και την Πολεμική Αεροπορία. Μάλιστα, αφιέρωσε τη συγκεκριμένη εκπομπή στη μνήμη τους, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχει λόγος συνεχούς αναπαραγωγής των σκληρών εικόνων του δυστυχήματος.
Τουρκική ανησυχία για Rafale και ισραηλινά συστήματα
Περνώντας στα ελληνοτουρκικά, ο παρουσιαστής στάθηκε ιδιαίτερα σε όσα μεταδίδονται πλέον από τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα και διαδικτυακές εκπομπές.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, Τούρκοι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι ο συνδυασμός των ελληνικών Rafale με τα νέα ισραηλινής προέλευσης αμυντικά συστήματα μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την Ελλάδα.
Αυτό ακριβώς, κατά την εκπομπή, βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος της έντονης ρητορικής που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Από τη μία πλευρά εμφανίζονται σχολιαστές που υποβαθμίζουν τις ελληνικές δυνατότητες. Από την άλλη, όμως, υπάρχουν Τούρκοι αναλυτές που προειδοποιούν ότι τα περιθώρια για την Άγκυρα στενεύουν καθώς μεταβάλλεται σταδιακά η στρατιωτική ισορροπία.
Τι φέρεται να μετέφερε ο Ιμπραήμ Καλίν
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην πρόσφατη επίσκεψη του επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, η τουρκική πλευρά μετέφερε δύο βασικές θέσεις προς την Αθήνα: να μη συνεχιστεί η στρατιωτική ενίσχυση των ελληνικών νησιών και να περιοριστεί η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ.
Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες πληροφορίες επιβεβαιώνουν όσα είχε μεταδώσει το Direct News τις προηγούμενες ημέρες σχετικά με το παρασκήνιο της επίσκεψης Καλίν.
Κατά την εκπομπή, η Αθήνα δεν αποδέχθηκε τις τουρκικές αξιώσεις, γεγονός που συνδέθηκε με τη μεταγενέστερη σκλήρυνση της δημόσιας ρητορικής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Το μήνυμα που αποδίδεται στην τουρκική πλευρά είναι ουσιαστικά ότι η Άγκυρα αντιμετωπίζει πλέον ως ενιαίο πρόβλημα τόσο την ελληνική στρατιωτική ενίσχυση όσο και τη στενότερη αμυντική σύνδεση της Ελλάδας με το Ισραήλ.
Στο στόχαστρο το Καστελλόριζο
Σημαντικό τμήμα της εκπομπής αφορούσε και το Καστελλόριζο.
Ο Μουντζουρούλιας παρουσίασε αναφορές του CNN Türk και άλλων τουρκικών μέσων, στα οποία γίνεται συζήτηση ακόμη και για την παρουσία ελληνικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή.
Παράλληλα, τουρκικοί κύκλοι επιχειρούν να συνδέσουν τις ελληνικές κινήσεις στο νοτιοανατολικό Αιγαίο με το Ισραήλ, προβάλλοντας σενάρια περί «ισραηλινής παρουσίας» στα ελληνικά νησιά ή περί ευρύτερου σχεδιασμού Αθήνας και Ιερουσαλήμ.
Η εικόνα που προκύπτει από τις τοποθετήσεις που συγκέντρωσε η εκπομπή είναι ότι το Καστελλόριζο επανέρχεται δυναμικά στην τουρκική δημόσια συζήτηση.
Αναταραχή για την επιστροφή του TÜBİTAK Marmara
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της Τουρκίας μετά την επιστροφή του ερευνητικού TÜBİTAK Marmara.
Σύμφωνα με το Direct News, απόστρατοι στρατιωτικοί και αναλυτές, ιδιαίτερα από τον κεμαλικό χώρο, θέτουν δημόσια το ερώτημα γιατί το τουρκικό πλοίο δεν συνέχισε την αποστολή του.
Ορισμένοι εξ αυτών συνδέουν την αποχώρησή του με την ελληνική αντίδραση και υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Ερντογάν δεν θέλησε να οδηγήσει την κατάσταση σε περαιτέρω κλιμάκωση απέναντι στην Ελλάδα και, ευρύτερα, απέναντι στον άξονα συνεργασίας Αθήνας–Ιερουσαλήμ.
Έτσι δημιουργείται και ένα εσωτερικό μέτωπο πίεσης προς τον Ερντογάν από τουρκικούς εθνικιστικούς και κεμαλικούς κύκλους.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλάζει την εξίσωση
Κεντρικό θέμα αποτέλεσε επίσης η ελληνική αεράμυνα.
Η εκπομπή παρουσίασε δηλώσεις και αναλύσεις για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», με την εκτίμηση ότι η ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου δικτύου αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τα δεδομένα απέναντι στην Τουρκία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον συνδυασμό Rafale, νέων φρεγατών και ισραηλινών συστημάτων, καθώς και στην ανάπτυξη δικτύου που θα αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες και τεχνητή νοημοσύνη.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο η απόκτηση νέων όπλων. Είναι η διασύνδεσή τους σε ένα συνολικό σύστημα επιτήρησης, έγκαιρης προειδοποίησης και αντιμετώπισης πολλαπλών απειλών.
Νέο μέτωπο στον Έβρο
Στο ήδη επιβαρυμένο σκηνικό προστίθεται και ο Έβρος.
Στην εκπομπή έγινε αναφορά στην τουρκική αντίδραση για την επέκταση του ελληνικού φράχτη και στη ρηματική διακοίνωση της Άγκυρας, με την τουρκική πλευρά να εγείρει ζητήματα για συγκεκριμένα σημεία κατά μήκος της μεθορίου.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά επεκτείνεται και στα χερσαία σύνορα.
Η στρατηγική σχέση Ελλάδας–Ισραήλ
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας επέμεινε ιδιαίτερα στη σημασία της σχέσης με το Ισραήλ, σημειώνοντας ότι πρόκειται για διακρατική στρατηγική επιλογή και όχι για σχέση που εξαρτάται αποκλειστικά από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Υπενθύμισε ότι η προσέγγιση αναπτύχθηκε επί διαφορετικών ελληνικών κυβερνήσεων και εκτίμησε ότι θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ.
Στο ίδιο πλαίσιο παρουσιάστηκαν ισραηλινές τοποθετήσεις που αντιμετωπίζουν την Τουρκία ως αυξανόμενη στρατηγική πρόκληση.
Και η Ινδία μπαίνει στην εξίσωση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν οι αναφορές της εκπομπής σε δημοσιεύματα μεγάλων ινδικών μέσων.
Σύμφωνα με αυτά, η στρατηγική του Νέου Δελχί απέναντι στην Άγκυρα αρχίζει να συνδέεται με τις κινήσεις Ελλάδας και Ισραήλ, σχηματίζοντας ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα γεωπολιτικών ανταγωνισμών που εκτείνεται από τον Ινδοειρηνικό μέχρι το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ινδικά μέσα παρουσιάζουν παράλληλα την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως ελληνική κίνηση που προβληματίζει σοβαρά την Άγκυρα και εκτιμούν ότι η Ελλάδα εκσυγχρονίζει με ταχύτητα τις Ένοπλες Δυνάμεις της.
Η μεγάλη εικόνα
Η βασική εικόνα που μετέφερε το «Direct News» είναι αυτή μιας Τουρκίας που παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τη μεταβολή του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Η Ελλάδα ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ, η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ αποκτά ισχυρό αμυντικό και τεχνολογικό σκέλος, η Ινδία εμφανίζεται όλο και περισσότερο στις αναλύσεις για την Ανατολική Μεσόγειο και στην ίδια την Τουρκία αναπτύσσεται συζήτηση για το κατά πόσο η Άγκυρα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν δυσμενέστερο συσχετισμό δυνάμεων.
Και αυτό ίσως εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί η ένταση της τουρκικής ρητορικής ανεβαίνει όσο η Αθήνα προχωρά στην υλοποίηση των νέων εξοπλιστικών και στρατηγικών επιλογών της.
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Άμυνα2 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ1 μήνα πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO4 ημέρες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Πολιτική2 μήνες πρινΣεισμός από το Ισραήλ! Ο Υπουργός Εξωτερικών ανοίγει τον φάκελο της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων
-
Αναλύσεις2 εβδομάδες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 εβδομάδες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας