Τον κίνδυνο να μετατραπούν οι τουρκικές διεκδικήσεις σε τετελεσμένα, εφόσον δεν συναντήσουν ουσιαστική ελληνική αντίδραση, υπογράμμισε ο Κωνσταντίνος Γρίβας στη συνέντευξή του στον Νίκο Παπαδάτο για το Diplomatic Front. Ο καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων συνέδεσε την ασφάλεια της Ελλάδας με τις ανατροπές στο διεθνές σύστημα, ασκώντας κριτική στην αναμονή εξωτερικής προστασίας και στην αντιμετώπιση των τουρκικών αξιώσεων ως απλής ρητορικής.

Στον πυρήνα της παρέμβασής του βρίσκεται η θέση ότι η χώρα χρειάζεται δική της στρατηγική, με κριτήριο την εθνική ανεξαρτησία, την αποτρεπτική ισχύ και τη διατήρηση της συνοχής της. Οι συνεργασίες με τρίτες χώρες, κατά τον ίδιο, αποκτούν ουσία όταν στηρίζονται στην ελληνική αποφασιστικότητα και σε συγκεκριμένες συγκλίσεις συμφερόντων.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» και το «αντίστροφο 1821»

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας περιέγραψε την τουρκική πολιτική ως διαρκή υβριδικό πόλεμο, ήπιο ως προς τα χρησιμοποιούμενα μέσα, αλλά ολοκληρωτικό ως προς την επιδίωξή του. Κατά την εκτίμησή του, ο μεσοπρόθεσμος στόχος της Άγκυρας είναι να μετατρέψει το Αιγαίο σε χώρο συγκυριαρχίας και να περιορίσει καθοριστικά την ελληνική γεωπολιτική αυτονομία.

Σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, χρησιμοποίησε τη διατύπωση «αντίστροφο 1821» για να περιγράψει τον κίνδυνο άτυπης υπαγωγής της Ελλάδας στην τουρκική επιρροή. Διευκρίνισε ότι δεν αναφέρεται αναγκαστικά σε στρατιωτική κατοχή, αλλά σε μια κατάσταση στην οποία η Αθήνα θα αδυνατεί να αναλάβει πρωτοβουλίες χωρίς την έγκριση της Άγκυρας.

Το ζήτημα, υποστήριξε, υπερβαίνει τη διαφορά για επιμέρους κυριαρχικά δικαιώματα: αφορά τη συνοχή της χώρας και τη δυνατότητά της να λειτουργεί ως ανεξάρτητο κράτος.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η παγίδα της αδράνειας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ελληνική αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου και των ευρύτερων θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας. Απέρριψε ως ανεπαρκή τη λογική ότι η Αθήνα μπορεί να τις παρακάμπτει επειδή δεν παράγουν νόμιμα αποτελέσματα.

Η προειδοποίησή του αφορά τη διαφορά ανάμεσα στη νομική απόρριψη μιας αξίωσης και στην αποτροπή της πρακτικής επιβολής της. Κατά την ανάλυσή του, η συστηματική προβολή διεκδικήσεων μπορεί, εφόσον δεν αντιμετωπιστεί, να δημιουργήσει υπόβαθρο τετελεσμένων και να αξιοποιηθεί μέσα σε μεταβαλλόμενους διεθνείς συσχετισμούς.

Για να εξηγήσει τη θέση του, αναφέρθηκε στην ιστορική διαμόρφωση των θαλάσσιων ζωνών: από τον κανόνα της βολής του πυροβόλου και τις πρώιμες αντιλήψεις για τα χωρικά ύδατα έως τις μεταπολεμικές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα, τις πρωτοβουλίες λατινοαμερικανικών κρατών, την Ινδονησία και τις συγκρούσεις της Ισλανδίας για την αλιεία.

Μέσα από αυτά τα παραδείγματα ανέδειξε τη δική του ανάγνωση για την αλληλεπίδραση δικαίου, κρατικών αξιώσεων και ισχύος. Παράλληλα, ενέταξε τη «Γαλάζια Πατρίδα» σε μια ευρύτερη τάση αντιμετώπισης θαλάσσιων ζωνών ως προέκτασης εθνικού εδάφους, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα είχε η επικράτηση τέτοιων αντιλήψεων για τα ελληνικά νησιά.

Το καλώδιο και η προειδοποίηση για τουρκική έγκριση

Απαντώντας σε ερώτηση του Νίκου Παπαδάτου για το καλώδιο και την αναφορά σε ενδεχόμενη γαλλική μεσολάβηση, ο Γρίβας εξέφρασε έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε διαδικασία θα μπορούσε, κατά την κρίση του, να εκληφθεί ως αποδοχή τουρκικού δικαιώματος έγκρισης.

Υποστήριξε ότι ακόμη και μια ενέργεια που παρουσιάζεται ως απλή ενημέρωση, πολύ περισσότερο όταν η Ελλάδα αποσύρεται από το προσκήνιο και αναθέτει σε τρίτους τη συνεννόηση, μπορεί να ενισχύσει τις τουρκικές θέσεις. Χαρακτήρισε μια τέτοια εξέλιξη «τεράστιο αυτογκόλ».

Η τοποθέτησή του αφορά τους κινδύνους ενός τέτοιου χειρισμού. Από τη συνέντευξη δεν προκύπτει επιβεβαίωση ότι έχει ήδη συμφωνηθεί συγκεκριμένη διαδικασία μεσολάβησης ή ενημέρωσης της Τουρκίας.

Το υποθετικό σενάριο Τουρκίας–Αιγύπτου

Ο δημοσιογράφος έθεσε επίσης το υποθετικό ενδεχόμενο συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου. Ο Γρίβας το αντιμετώπισε ως εξαιρετικά δυσμενές σενάριο για τα ελληνικά συμφέροντα, τονίζοντας ότι τα κενά που αφήνει μια χώρα μπορούν να καλυφθούν από άλλους περιφερειακούς παράγοντες.

Κατά τη συλλογιστική του, η Αίγυπτος δεν έχει λόγο να προσανατολιστεί υποχρεωτικά προς την Τουρκία, αλλά ούτε να αναμένει επ’ αόριστον ελληνικές πρωτοβουλίες. Το ίδιο σκεπτικό επέκτεινε και στο Ισραήλ: εάν οι εταίροι θεωρήσουν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίξει μια συνεργασία, θα αναζητήσουν άλλες διευθετήσεις.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν είναι ειδικός στο διεθνές δίκαιο. Η απάντησή του αφορούσε τις στρατηγικές συνέπειες του υποθετικού σεναρίου και δεν συνιστούσε παρουσίαση κάποιας ολοκληρωμένης συμφωνίας.

Το Ισραήλ και η αναμονή του ξένου παράγοντα

Ο καθηγητής άσκησε κριτική στην προσδοκία ότι ένας ισχυρός εξωτερικός παράγοντας θα αναλάβει να λύσει τα ελληνικά προβλήματα. Ειδικά για το Ισραήλ, υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο πως θα πολεμήσει για λογαριασμό της.

Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η ανάδειξη μιας υπερβολικά ισχυρής Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί αντιθέσεις συμφερόντων και για άλλες χώρες. Αυτές οι συγκλίσεις, κατά τον ίδιο, πρέπει να αξιοποιούνται με ρεαλισμό, χωρίς να μετατρέπονται σε βεβαιότητα εξωτερικής διάσωσης ή σε υπόθεση ότι οι σημερινές αντιπαραθέσεις θα παραμείνουν αμετάβλητες.

Στο ίδιο πλαίσιο επέκρινε την πορεία των ελληνικών σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα, θεωρώντας ότι ο περιορισμός των διαύλων με μεγάλες δυνάμεις στενεύει τα περιθώρια ελιγμών της χώρας. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα μπορεί να αναζητά συνέργειες με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία και άλλους παράγοντες, με αφετηρία την υπεράσπιση των δικών της συμφερόντων.

Ευρώπη, Ουκρανία και πυρηνική κλιμάκωση

Στο διεθνές σκέλος της συζήτησης, ο Γρίβας περιέγραψε ένα σύστημα πολύ πιο σύνθετο από την παραδοσιακή αντιπαράθεση σταθερών στρατοπέδων. Εκτίμησε ότι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα συνδυάζουν τον ανταγωνισμό με επιμέρους συνεργασίες, ενώ η Δυτική Ευρώπη δυσκολεύεται να προσαρμοστεί.

Άσκησε οξεία κριτική στην ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στη Ρωσία. Υποστήριξε ότι η δυνατότητα της Μόσχας να απειλήσει στρατιωτικά τη Δυτική Ευρώπη είναι εξαιρετικά περιορισμένη και ότι η ενεργειακή απομάκρυνση από τη Ρωσία επιβαρύνει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Παράλληλα, περιέγραψε τις ΗΠΑ ως οικονομικό ανταγωνιστή της Ευρώπης που επιδιώκει την ανασυγκρότηση της δικής του βιομηχανικής βάσης.

Προειδοποίησε ακόμη ότι η πυρηνική κλιμάκωση μπορεί να προκύψει μέσα από αλληλουχία αποφάσεων και αντιδράσεων. Αναφέρθηκε σε υποθετικά σενάρια χρήσης πυρηνικών στο Διάστημα ή σε μεγάλο υψόμετρο, επισημαίνοντας ότι ακόμη και μια αρχικά περιορισμένη χρήση θα μπορούσε να ανοίξει επικίνδυνη αλυσίδα εξελίξεων.

Για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε εξαιρετικά επικίνδυνη μια άμεση στρατιωτική εμπλοκή ευρωπαϊκών χωρών ή του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία, ενώ επέκρινε το επίπεδο γνώσης και προετοιμασίας των σημερινών ηγεσιών απέναντι σε τέτοιους κινδύνους.

Ιράν, Χούθι και τα όρια της στρατιωτικής υπεροχής

Αναφερόμενος στη Μέση Ανατολή, υποστήριξε ότι η κατοχή προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν εξασφαλίζει από μόνη της την επίτευξη πολιτικών και στρατιωτικών στόχων. Στην ανάλυσή του για το Ιράν και τους Χούθι, έδωσε βάρος στις υπόγειες υποδομές, στις ασύμμετρες δυνατότητες και στην ανθεκτικότητα απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους.

Συνέδεσε το ζήτημα με την παραγωγή πυρομαχικών και τη δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών. Εκτίμησε ότι οι περιορισμοί αυτοί αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση με την Κίνα κοντά στην κινεζική περιφέρεια.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι δυτικοί χειρισμοί στην Ουκρανία και στη Γάζα, καθώς και η αντίληψη περί διπλών μέτρων, ενισχύουν την αποστασιοποίηση χωρών του Παγκόσμιου Νότου. Περιέγραψε την ανάδειξη των BRICS+ και άλλων σχημάτων ως μέρος της μετάβασης προς έναν «μεταδυτικό κόσμο».

Καλή γειτονία με εγκατάλειψη των διεκδικήσεων

Κλείνοντας, ο Γρίβας διευκρίνισε ότι επιθυμητός στόχος είναι ένα ειρηνικό περιφερειακό περιβάλλον. Υποστήριξε ότι η Τουρκία μπορεί να αναπτύξει τον ρόλο της ως ευρασιατική δύναμη χωρίς να επιδιώκει κυριαρχία στο Αιγαίο και ότι η εγκατάλειψη αυτής της επιδίωξης θα επέτρεπε σχέσεις καλής γειτονίας.

Μέχρι τότε, επέμεινε στην ανάγκη ελληνικής αντίδρασης, προειδοποιώντας ότι η συσσώρευση υποχωρήσεων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πολέμου. Όπως συνόψισε τη θέση του: «Δεν μπορούμε να έχουμε απόλυτες απαντήσεις στη σημερινή τρομακτικά ρευστή πραγματικότητα, αλλά μπορούμε να έχουμε απόλυτα κριτήρια». Πρώτο κριτήριο, για τον ίδιο, είναι η χώρα.

Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου)

Η επιστημονική μελέτη των Cristina E. Parau (Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Πολιτικής και Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Renne) και Gaëtan Cliquennois (Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας) που δημοσιεύτηκε στις 30 Οκτωβρίου του 2026 στο ακαδημαϊκό περιοδικό “International Journal of Constitutional Law” (Oxford University Press), εξετάζει την εν πολλοίς παρασκηνιακή αντιπαράθεση μεταξύ συντηρητικών οργανώσεων και του κυρίαρχου φιλελεύθερου δικτύου επαγγελματιών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δραστηριοποιείται στο θεσμικό περιβάλλον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στο Στρασβούργο.

Εστιάζει κυρίως στην εκστρατεία που ανέπτυξε κατά την περίοδο 2020-2024 το European Centre for Law and Justice (ECLJ), αναδεικνύοντας ζητήματα πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων μεταξύ δικαστών του ΕΔΔΑ, Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) και άλλων ιδιωτικών ιδρυμάτων.

Στην επιστημονική δημοσίευση αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο μια σχετικά μικρή οργάνωση με συντηρητικές θέσεις, όπως το ECLJ, κατόρθωσε να συμβάλει στην τροποποίηση διαδικαστικών κανόνων του Δικαστηρίου, παρά την περιορισμένη θεσμική της επιρροή.

Οι δύο συγγραφείς υποστηρίζουν ότι το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαμορφώνεται από ένα διακρατικό δίκτυο δικαστών, ακαδημαϊκών, στελεχών διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ (epistemic community), το οποίο διακρίνεται από κοινές αντιλήψεις και την υποστήριξη μιας εξελικτικής ερμηνείας της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), σύμφωνα με τη θεωρία του «ζωντανού εργαλείου» (“living instrument”).

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις επαγγελματικές μετακινήσεις μεταξύ ΜΚΟ και διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων καθώς και στη χρηματοδότηση οργανώσεων από ιδιωτικά ιδρύματα, όπως τα Open Society Foundations του George Soros, το Ford Foundation και το MacArthur Foundation.

Απέναντί του αναπτύσσεται ένα ανταγωνιστικό συντηρητικό δίκτυο, με σημαντικότερους εκπροσώπους το ECLJ, την Alliance Defending Freedom International και την πολωνική Ordo Iuris, που προκρίνει μια περισσότερο περιοριστική ερμηνεία της ΕΣΔΑ και αμφισβητεί ορισμένες «προοδευτικές» θέσεις της νομολογίας του. Οι οργανώσεις αυτές υποστηρίζουν παραδοσιακές αντιλήψεις για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την προστασία της ζωής, τον γάμο, την οικογένεια και τη θρησκευτική ελευθερία. Παράλληλα, προκρίνουν μια ερμηνεία της ΕΣΔΑ περισσότερο προσανατολισμένη στην αρχική πρόθεση των συντακτών της (originalist interpretation), σε αντίθεση με την εξελικτική ερμηνεία που ακολουθεί το ΕΔΔΑ.

Σαφής αναφορά γίνεται στη σημαντική οικονομική ανισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών. Αναφέρεται ότι 28 αμερικανικές συντηρητικές οργανώσεις δαπάνησαν στην Ευρώπη κατά το διάστημα 2007-2018 88 εκατομμύρια δολάρια ενώ μόνο το Open Society Foundations ξόδεψε 946 εκατομμύρια δολάρια μεταξύ 1999 και 2018.

Καθοριστικό σημείο της αντιπαράθεσης αποτέλεσε η δημοσίευση της έκθεσης του ECLJ το 2020 με τίτλο «ΜΚΟ και οι Δικαστές του ΕΔΔΑ 2009-2019» (“NGOs and the Judges of the ECHR 2009–2019”). Σύμφωνα με την έκθεση, από τους 100 μόνιμους δικαστές που υπηρέτησαν στο ΕΔΔΑ κατά την περίοδο 2009-2019, τουλάχιστον 22 είχαν προηγούμενες επαγγελματικές ή οργανωτικές σχέσεις με 7 ΜΚΟ που δραστηριοποιούνταν ενώπιον του Δικαστηρίου (οι 12 εξ αυτών συνδέονταν με το ευρύτερο δίκτυο του Open Society Foundations).

Ειδικότερα, 12 δικαστές φέρονταν να συνδέονται με το δίκτυο Open Society Foundations του George Soros, 7 με τις Επιτροπές Ελσίνκι και πέντε με την International Commission of Jurists. Επιπλέον, το ECLJ υποστήριξε με την εν λόγω έκθεση ότι σε 88 από 185 υποθέσεις στις οποίες συμμετείχαν οι συγκεκριμένες οργανώσεις, δικαστές με προηγούμενες σχέσεις με εμπλεκόμενη ΜΚΟ συμμετείχαν στη δικαστική σύνθεση εγείροντας ζητήματα ανεξαρτησίας και αμεροληψίας του Δικαστηρίου.

Με νέα έκθεσή του το 2023, το ECLJ υποστήριξε ότι σε 34 από 114 υποθέσεις του ΕΔΔΑ, στις οποίες είχαν παρέμβει 6 συγκεκριμένες ΜΚΟ, καταγράφηκαν συνολικά 54 περιπτώσεις που η οργάνωση χαρακτήρισε ως άμεσες συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ δικαστών και ΜΚΟ. 7 από τις 34 υποθέσεις αφορούσαν αποφάσεις του Τμήματος Ευρείας Συνθέσεως. Οι καταγγελίες επεκτάθηκαν και στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, λόγω των προηγούμενων επαγγελματικών σχέσεων ορισμένων στελεχών της με ΜΚΟ.

Η δημοσιοποίηση των εκθέσεων προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο. Μέλη της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) υπέβαλαν ερωτήσεις προς την Επιτροπή Υπουργών, ενώ τον Νοέμβριο του 2022 είκοσι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι από δεκατρία κράτη κατέθεσαν πρόταση ψηφίσματος για τις συγκρούσεις συμφερόντων στο ΕΔΔΑ.

Παράλληλα, το ECLJ συγκέντρωσε περίπου 60.000 υπογραφές υπέρ της διερεύνησης των καταγγελιών και της ενίσχυσης των εγγυήσεων δικαστικής αμεροληψίας. Στη συζήτηση παρενέβησαν επίσης κυβερνητικοί αξιωματούχοι, μεταξύ άλλων από τη Ρωσία, την Τουρκία και τη Βουλγαρία, αξιοποιώντας τις καταγγελίες για να επαναφέρουν προϋπάρχουσες επιφυλάξεις σχετικά με τη λειτουργία του Δικαστηρίου.

Η ηγεσία του ΕΔΔΑ απέρριψε τις αιτιάσεις περί αθέμιτης επιρροής των ΜΚΟ. Τον Νοέμβριο του 2020, ο τότε Πρόεδρος του Δικαστηρίου, Robert Spano, υποστήριξε ότι η προηγούμενη επαγγελματική δραστηριότητα δικαστών σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν αποδεικνύει έλλειψη αμεροληψίας, αλλά αντανακλά τη θεμιτή ποικιλομορφία της επαγγελματικής τους προέλευσης. Ωστόσο, η πολιτική κινητοποίηση και ο κίνδυνος υπονόμευσης του κύρους του ΕΔΔΑ συνέβαλαν στην ενεργοποίηση των θεσμικών μηχανισμών του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η Ιταλία και η Πολωνία υποστήριξαν την ενίσχυση των μηχανισμών διαφάνειας, προτείνοντας αυστηρότερες υποχρεώσεις γνωστοποίησης συμφερόντων και αναθεώρηση ορισμένων πτυχών της επιλογής δικαστών. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι οι μόνιμοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Συμβουλίου της Ευρώπης, μέσω ισχυρών επαγγελματικών δεσμών και μηχανισμών εσωτερικής συναίνεσης, περιόρισαν την έκταση των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων, επιδιώκοντας την προστασία του θεσμικού κύρους του Δικαστηρίου.

Παρά την απόρριψη των ευρύτερων αιτημάτων, πραγματοποιήθηκαν συγκεκριμένες διαδικαστικές μεταρρυθμίσεις. Τον Ιούνιο του 2021 αναθεωρήθηκαν οι αρχές δικαστικής δεοντολογίας με σαφέστερη διατύπωση των υποχρεώσεων ανεξαρτησίας και αποφυγής αθέμιτων επιρροών. Τον Μάρτιο του 2023 ενισχύθηκαν οι απαιτήσεις διαφάνειας για τις παρεμβάσεις τρίτων, με την υποχρέωση γνωστοποίησης των σχέσεών τους με τους διαδίκους.

Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους τροποποιήθηκε το άρθρο 28 του Κανονισμού του ΕΔΔΑ, προβλέποντας ρητά τη δυνατότητα των διαδίκων να ζητούν την εξαίρεση δικαστή. Ακολούθησε, τον Ιανουάριο του 2024, ειδική κατευθυντήρια οδηγία για τη διαδικασία εξαίρεσης. Αντιθέτως, δεν υιοθετήθηκαν ουσιώδεις αλλαγές στον μηχανισμό επιλογής των δικαστών ή στον ρόλο της Συμβουλευτικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων που αξιολογεί τις υποψηφιότητες.

Οι συγγραφείς της σχολιαζόμενης μελέτης θεωρούν ότι η εκστρατεία του ECLJ επέφερε μια περιορισμένη αλλά πραγματική θεσμική μεταβολή, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα συντηρητικών διακρατικών δικτύων να αμφισβητούν την επιρροή των καθιερωμένων φορέων του ευρωπαϊκού συστήματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η μεταρρυθμιστική αυτή εξέλιξη αποδίδεται στη συνδυασμένη δράση της πρωτοβουλίας του ECLJ, της πολιτικής κινητοποίησης ορισμένων κρατών και κοινοβουλευτικών εκπροσώπων και της προσπάθειας των θεσμικών παραγόντων να αποτρέψουν μια ευρύτερη κρίση νομιμοποίησης του ΕΔΔΑ.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι το ΕΔΔΑ αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού διακρατικών νομικών δικτύων, όπου η θεσμική μεταρρύθμιση δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα νομικών διεργασιών, αλλά συνδέεται και με ευρύτερες πολιτικές και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.

Η στάση Ελλάδας και Ρωσίας στον ΟΗΕ για τη Λιβύη, η ισραηλινή στήριξη στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και τα σενάρια νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια και τον συνομιλητή του, Τζιοβάνη. Η συζήτηση επεκτάθηκε στις πολιτικές διεργασίες στο Ισραήλ, στην τουρκική δραστηριότητα απέναντι στην Ινδία και στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των στελεχών.

Η αποχή στον ΟΗΕ και το μήνυμα της Αθήνας

Αφετηρία της συζήτησης αποτέλεσε η αποχή Ελλάδας και Ρωσίας από την ψηφοφορία για την ανανέωση της εντολής της Αποστολής Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη, UNSMIL. Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας απέδωσε πολιτική σημασία στη σύμπτωση της ψήφου, συνδέοντάς την με την αντίδραση της Αθήνας στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και με τον ανταγωνισμό Ρωσίας–Τουρκίας στη λιβυκή επικράτεια.

Η απόφαση εγκρίθηκε με 13 ψήφους υπέρ και δύο αποχές. Η ελληνική πλευρά επέμεινε στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των θαλάσσιων δικαιωμάτων τρίτων κρατών, ενώ η Ρωσία προέβαλε αντιρρήσεις για τον τρόπο προώθησης της πολιτικής διαδικασίας και την ανάγκη ευρύτερης συναίνεσης στη Λιβύη.

Οι δύο συνομιλητές εξέτασαν το ενδεχόμενο ανοίγματος διαύλων Αθήνας–Μόσχας. Πρόκειται για δική τους εκτίμηση, καθώς η ταυτόσημη ψήφος δεν τεκμηριώνει από μόνη της διμερή συνεννόηση ή συνολικότερη αλλαγή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Η αμερικανική προειδοποίηση για τη Λιβύη

Στη συνέχεια σχολιάστηκαν δηλώσεις που αποδόθηκαν στον Μασάντ Μπούλος για σοβαρές συνέπειες σε όσους παρεμποδίζουν την πολιτική μετάβαση στη Λιβύη. Ο Μουντζουρούλιας συνέδεσε χρονικά την παρέμβαση με την ψηφοφορία στον ΟΗΕ και διερωτήθηκε εάν περιλαμβάνει μήνυμα προς χώρες που αντιδρούν στους προωθούμενους σχεδιασμούς.

Ο Τζιοβάνης κράτησε επιφυλάξεις για αυτή την ερμηνεία, ζητώντας αποσαφήνιση της αμερικανικής θέσης. Από τη συζήτηση δεν προέκυψε τεκμήριο ότι η προειδοποίηση στρεφόταν ειδικά κατά της Ελλάδας.

Κοινή θέση των συνομιλητών ήταν ότι η υποστήριξη μιας ενιαίας και σταθερής Λιβύης δεν συνεπάγεται αποδοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου. Παράλληλα, αναφέρθηκαν στα ενεργειακά συμφέροντα που επηρεάζουν τις επιλογές των εμπλεκόμενων δυνάμεων.

Ισραηλινή στήριξη με συγκεκριμένη αναφορά σε Κρήτη και Ρόδο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην παρέμβαση της ισραηλινής πρεσβείας και της πρέσβεως Πνίνατ Γιανάι για το τουρκολιβυκό. Στην τοποθέτηση απορρίπτεται η νομική βάση της συμφωνίας και επισημαίνεται ότι αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα ελληνικών νησιών, με συγκεκριμένη αναφορά στην Κρήτη και τη Ρόδο.

Ο Μουντζουρούλιας χαρακτήρισε τη στάση αυτή σημαντικό διπλωματικό στήριγμα για την Αθήνα. Οι συνομιλητές αξιολόγησαν επίσης θετικά την παρουσίαση των ελληνικών θέσεων από τον πρωθυπουργό στον ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι η χρήση χαρτών και συγκεκριμένων επιχειρημάτων ενίσχυσε το ελληνικό μήνυμα.

Στο ίδιο πλαίσιο σχολιάστηκε η συνέντευξη του Μάρκο Μορένο στο «Πρώτο Θέμα». Ο πρώην ανώτερος αξιωματικός της ισραηλινής Μονάδας 504 κάλεσε την Ελλάδα να προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο πολέμου με την Τουρκία.

Οι δύο συνομιλητές υποστήριξαν ότι η προειδοποίηση πρέπει να αξιολογηθεί σοβαρά, λόγω της εμπειρίας του στις στρατιωτικές πληροφορίες. Η παρέμβαση Μορένο αποτελεί εκτίμηση πρώην αξιωματικού και δεν τεκμηριώνει απόφαση ή χρονοδιάγραμμα σύγκρουσης.

Ιράν: Στρατιωτικές προετοιμασίες και σενάρια κλιμάκωσης

Εκτενής ήταν η συζήτηση για το ενδεχόμενο νέας αμερικανοϊσραηλινής επιχείρησης εναντίον του Ιράν. Ο Μουντζουρούλιας επικαλέστηκε δημοσιεύματα ισραηλινών μέσων και πληροφορίες για πτήσεις μεταγωγικών C-17 και C-5M, μεταφορές συστημάτων Patriot, ενημέρωση συμμάχων στον Κόλπο και συσκέψεις στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας.

Ο Τζιοβάνης έδωσε έμφαση στις προετοιμασίες πολιτικής προστασίας στο Ισραήλ, στις ασκήσεις διάσωσης και στη διαθεσιμότητα προστατευμένων χώρων. Εκτίμησε ότι μια κλιμάκωση θα μπορούσε να προηγηθεί των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να αλλάξει πορεία.

Εξετάστηκαν ακόμη το σενάριο ιρανικού πρώτου πλήγματος, η πιθανότητα χερσαίων επιχειρήσεων και η πίεση στην ιρανική οικονομία. Οι σχετικές αναφορές αποτελούν πληροφορίες και προβλέψεις που παρουσίασαν οι συνομιλητές, χωρίς να προκύπτει επιβεβαιωμένη ημερομηνία επίθεσης.

Συζητήθηκαν επίσης αναφορές για ρωσικά μαχητικά Su-35 προς το Ιράν και δηλώσεις πρώην στελεχών των ισραηλινών υπηρεσιών για επιχειρησιακές δυνατότητες στο εσωτερικό της χώρας. Οι συνομιλητές άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο μέρος της δημόσιας ρητορικής να υπηρετεί ψυχολογικές επιχειρήσεις και παραπλάνηση.

Λίβανος και Χούθι: Ο κίνδυνος πολλαπλών μετώπων

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφορούσε τη στάση της Χεζμπολάχ σε περίπτωση νέας επίθεσης στο Ιράν. Ο Τζιοβάνης υποστήριξε ότι στο εσωτερικό της οργάνωσης υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την εμπλοκή, αλλά εκτίμησε ότι η πίεση της Τεχεράνης θα λειτουργήσει υπέρ της συμμετοχής της.

Παρουσιάστηκαν αναφορές ισραηλινών μέσων για ενδεχόμενες επιχειρήσεις στην Τύρο, τη Σιδώνα και τη Ναμπατίγια, εφόσον ανοίξει νέο μέτωπο στον Λίβανο. Για τους Χούθι διατυπώθηκαν διαφορετικές εκτιμήσεις: ο Μουντζουρούλιας εξέφρασε αμφιβολίες για την ενεργοποίησή τους, ενώ ο συνομιλητής του θεώρησε πιθανή τη συμμετοχή τους.

Σχολιάστηκε επίσης ισχυρισμός Ιρανού αξιωματούχου, σύμφωνα με τον οποίο Σαουδάραβας υπουργός είχε προειδοποιήσει για μελλοντική ισραηλινή στροφή κατά της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας. Η αναφορά αποτελεί ισχυρισμό της ιρανικής πλευράς και δεν επιβεβαιώνει αντίστοιχο ισραηλινό σχεδιασμό.

Ισραηλινές εκλογές: Καταγγελίες και πολιτικές διεργασίες

Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η συζήτηση επικεντρώθηκε σε καταγγελίες ξένης χρηματοδότησης και επηρεασμού της εκλογικής διαδικασίας. Ο Μουντζουρούλιας επικαλέστηκε το i24NEWS για αναφορά σε εν ενεργεία βουλευτή αραβικού πολιτικού σχηματισμού, χωρίς δημοσιοποιημένη ταυτότητα, ο οποίος φέρεται να ελέγχεται για χρηματοδότηση από το Κατάρ.

Ο Τζιοβάνης προχώρησε σε πρόσθετους ισχυρισμούς για έρευνες της Σιν Μπετ και της Μοσάντ, καθώς και για πιθανό έλεγχο προσώπων που συνδέονται με την εκλογική διαδικασία. Οι συγκεκριμένες καταγγελίες δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα.

Ως προς την επόμενη ημέρα, εξετάστηκαν σενάρια συνεργασιών με συμμετοχή του Ναφτάλι Μπένετ και του Αβίγκντορ Λίμπερμαν, κυβέρνησης μειοψηφίας ή νέας προσφυγής στις κάλπες.

Οι συνομιλητές διαχώρισαν το ενδεχόμενο νέων εκλογών λόγω πολιτικού αδιεξόδου από την ακύρωση μιας εκλογικής διαδικασίας κατόπιν αποδεδειγμένων παρατυπιών. Δεν παρουσιάστηκε απόφαση ακύρωσης.

Πολεμικό Ναυτικό: Εξοπλισμοί και στήριξη των στελεχών

Στην ενότητα της άμυνας, ο Μουντζουρούλιας στάθηκε στις φρεγάτες Belharra, στη «Νέαρχος» και στα ελικόπτερα MH-60R Romeo. Οι δύο συνομιλητές υποστήριξαν ότι η ανανέωση του στόλου αποτελεί στρατηγική επένδυση για την παρουσία της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συζητήθηκαν ακόμη προοπτικές πρόσθετων μονάδων επιφανείας, νέων υποβρυχίων και εγχώριας ναυπήγησης, με τις επιμέρους αναφορές να αποτυπώνουν τις πληροφορίες και τις εκτιμήσεις της εκπομπής.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο προσωπικό. Ο Τζιοβάνης επέμεινε ότι η στέγαση πρέπει να αντιμετωπίζεται πριν από τη μετάθεση, ώστε το στέλεχος να γνωρίζει πού θα εγκατασταθεί με την οικογένειά του. Ο Μουντζουρούλιας συμφώνησε ότι αποδοχές, κατοικία και καθημερινές συνθήκες υπηρεσίας αποτελούν ουσιαστικό μέρος της αμυντικής ισχύος.

Ινδία και τουρκικές επιδιώξεις στον ΟΗΕ

Στο τελευταίο μέρος παρουσιάστηκαν δηλώσεις του Χακάν Φιντάν για τη συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας, τις οποίες ο Μουντζουρούλιας ερμήνευσε ως μήνυμα προς την Ινδία.

Επικαλέστηκε επίσης ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν για τον κίνδυνο εργαλειοποίησης θρησκευτικών εντάσεων στην ινδική επικράτεια από Τουρκία και Πακιστάν. Ο Ρούμπιν αναπτύσσει αυτή την εκτίμηση σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Middle East Forum.

Οι συνομιλητές τάχθηκαν υπέρ στενότερης συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ινδίας, δίνοντας βάρος στην ανταλλαγή εμπειρίας σε ζητήματα πληροφοριών και ασφάλειας.

Η συζήτηση έκλεισε με αναφορές στον Φεριντούν Σινιρλίογλου και στις τουρκικές επιδιώξεις για την ηγεσία του ΟΗΕ. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία του Κογκρέσου και των διακομματικών επιτροπών στις αμερικανικές αποφάσεις για εξοπλισμούς προς την Τουρκία.