Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Σχέδιο τουρκικής επίθεσης στα ελληνικά νησιά

Ο πρέσβης ε.τ. Γεώργιος Αϋφαντής σε μία συνέντευξη χωρίς περιστροφές στον δρ Νίκο Παπαδάτο και την εκπομπή «Diplomatic Front».

Δημοσιεύτηκε στις

Ο πρέσβης ε.τ. Γεώργιος Αϋφαντής μίλησε χωρίς περιστροφές στον Νίκο Παπαδάτο και την εκπομπή «Diplomatic Front», προειδοποιώντας για γενίκευση του πολέμου στην Ευρώπη, αδιέξοδο των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν και νέο τρόπο εκδήλωσης της τουρκικής απειλής στο Αιγαίο. Παράλληλα, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του ελληνικού πολιτικού συστήματος, της ηγεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών και του ΕΛΙΑΜΕΠ, ενώ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να συνδράμει πολιτικά τον Αντώνη Σαμαρά, εφόσον ο πρώην πρωθυπουργός προχωρήσει στη δημιουργία νέου φορέα.

Ο πρώην πρέσβης της Ελλάδας στο Ιράν και τη Φινλανδία περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον που βρίσκεται στα όρια ανεξέλεγκτης ανάφλεξης, υποστηρίζοντας ότι τα μέτωπα της Ουκρανίας και του Ιράν δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως δύο απομονωμένες συγκρούσεις.

«Η ουκρανική πληγή ετοιμάζεται να κακοφορμίσει»

Αναφερόμενος στον πόλεμο της Ουκρανίας, ο Γεώργιος Αϋφαντής εκτίμησε ότι η Ρωσία, παρά την υπεροχή και την πρωτοβουλία των κινήσεων στο πεδίο, δεν έχει κατορθώσει να ολοκληρώσει επιτυχώς τη στρατιωτική επιχείρηση.

Όπως υποστήριξε, η Ουκρανία χρησιμοποιείται από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και, σε μικρότερο βαθμό, από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως εργαλείο φθοράς της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Η Μόσχα βρίσκεται, κατά την ανάλυσή του, μπροστά σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο δίλημμα: είτε θα κλιμακώσει, πλήττοντας τις υποδομές υποστήριξης της Ουκρανίας σε χώρες όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, είτε θα περιμένει πολιτικές ανατροπές στη Γαλλία, τη Βρετανία και ενδεχομένως τη Γερμανία.

Μία τρίτη επιλογή θα ήταν η επιστράτευση και η εξαπόλυση γενικευμένης επίθεσης εντός της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., η συνέχιση της σύγκρουσης με «ημίμετρα» και περιορισμένες δυνάμεις δεν μπορεί να προσφέρει στη Ρωσία αποφασιστικό αποτέλεσμα.

Ιδιαίτερα δραματική ήταν η προειδοποίησή του για το ενδεχόμενο αποστολής ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος. Χαρακτήρισε μια τέτοια κίνηση «κόκκινη γραμμή» για τη Μόσχα και εκτίμησε ότι θα οδηγούσε σε απειλές πυρηνικών αντιποίνων.

«Κάποιες ευρωπαϊκές πόλεις θα σβήσουν», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει ασαφής η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την προεδρία Τραμπ σε περίπτωση ρωσικού πλήγματος κατά ευρωπαϊκής χώρας.

Κατά τον ίδιο, όσο η Ρωσία δεν κατορθώνει να τερματίσει τον πόλεμο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος προσφυγής σε ακραίες λύσεις, από την πυρηνική κλιμάκωση μέχρι προσπάθειες «αποκεφαλισμού» της αντίπαλης πολιτικής ηγεσίας.

Ουκρανία και Ιράν: «Οι δύο πόλεμοι συνδέονται»

Ο Γεώργιος Αϋφαντής συνέδεσε ευθέως το ουκρανικό μέτωπο με τη σύγκρουση στο Ιράν. Όπως ανέφερε, η ουκρανική εμπλοκή εναντίον ιρανικών στόχων αποδεικνύει ότι οι δύο κρίσεις αρχίζουν να αποτελούν τμήματα μιας ευρύτερης παγκόσμιας αντιπαράθεσης.

Η συνάντηση του Σεργκέι Λαβρόφ με τον Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτέλεσε ρωσική υπενθύμιση ότι άλλα είχαν συμφωνηθεί στις επαφές Μόσχας και Ουάσινγκτον και άλλα εφαρμόζονται στην πράξη. Επισήμανε, μάλιστα, ότι η καχυποψία μεταξύ του αμερικανικού και του ρωσικού κατεστημένου παραμένει εξαιρετικά ισχυρή.

Για τον πόλεμο στο Ιράν, ο πρώην πρέσβης υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να επικράτησαν σε επιμέρους στρατιωτικό επίπεδο, καταστρέφοντας σημαντικό τμήμα της ιρανικής αεροπορικής και ναυτικής ισχύος, αλλά δεν έχουν κατορθώσει να επιβάλουν την πολιτική τους βούληση.

«Ο πόλεμος είναι μία διαδικασία επιβολής της θέλησης στον αντίπαλο», σημείωσε, εξηγώντας ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει εξασφαλίσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ ούτε διαθέτει τις αναγκαίες χερσαίες δυνάμεις για μία εισβολή και μακρόχρονη κατοχή ιρανικού εδάφους.

Κατά την εκτίμησή του, μία εκστρατεία τύπου Ιράκ θα απαιτούσε τουλάχιστον 600.000 στρατιώτες, δύναμη την οποία σήμερα η Δύση δεν είναι σε θέση να αναπτύξει. Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να πραγματοποιήσουν βομβαρδισμούς, να αναπτύξουν πλοία και ειδικές δυνάμεις, όχι όμως να καταλάβουν και να ελέγξουν μία χώρα με το μέγεθος, τη γεωγραφία και την ιστορική αντοχή του Ιράν.

Για τον λόγο αυτόν, εκτίμησε ότι η Ουάσινγκτον θα αναγκαστεί τελικά να αναζητήσει συμβιβασμό με την Τεχεράνη, αναγνωρίζοντας στην πράξη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον ούτε παντοκράτορες ούτε παντοδύναμες.

«Η Κίνα κερδίζει ραγδαία τον πόλεμο»

Μεγάλη κερδισμένη από την παρατεταμένη εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή είναι, σύμφωνα με τον Γεώργιο Αϋφαντή, η Κίνα.

Το Πεκίνο παρακολουθεί τους αντιπάλους του να εξαντλούν στρατιωτικά αποθέματα, οικονομικούς πόρους και πολιτικό κεφάλαιο, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη θέση του στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η Δύση, όπως είπε, δεν διαθέτει σήμερα ούτε την παραγωγική δυνατότητα ούτε τα αποθέματα για να στηρίξει επί μακρόν ταυτόχρονους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Ο πρέσβης ε.τ. αναφέρθηκε και σε παλαιότερα δυτικά σχέδια για χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κέντρων εξουσίας του Ιράν, διευκρινίζοντας ότι το ζήτημα είχε αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων σε επίπεδο ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια της θητείας του στην Τεχεράνη.

«Η Τουρκία δεν θα έρθει όπως το 1974»

Το πιο αιχμηρό τμήμα της συνέντευξης αφορούσε την Ελλάδα και την τουρκική απειλή. Ο Γεώργιος Αϋφαντής υποστήριξε ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν είναι διατεθειμένο να διακινδυνεύσει την παραμονή του στην εξουσία, προκειμένου να αποκρούσει στρατιωτικά μία τουρκική κίνηση.

«Δεν θα κάνουμε τον κόπο της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Θα τους τα δώσουμε», δήλωσε, διατυπώνοντας μία εξαιρετικά σκληρή κρίση για τις προθέσεις της πολιτικής ηγεσίας.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να επιχειρήσει στο Αιγαίο με τον τρόπο που ενήργησε στην Κύπρο το 1974. Το πιθανότερο σενάριο, κατά την ανάλυσή του, θα περιλαμβάνει μη επανδρωμένα συστήματα, ανορθόδοξες επιχειρήσεις, παραστρατιωτικές ομάδες χωρίς διακριτικά και αιφνιδιαστικά πλήγματα κατά της ελληνικής διοίκησης, του πυροβολικού και των τεθωρακισμένων στα νησιά.

Υποστήριξε, μάλιστα, ότι υπό τη σημερινή διάταξη και φιλοσοφία επιχειρήσεων οι ελληνικές δυνάμεις θα μπορούσαν να ηττηθούν μέσα σε 48 ώρες. Διευκρίνισε ότι δεν θεωρεί υπεύθυνους τους απλούς στρατιωτικούς και τα στελέχη, αλλά την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία που έχει διαμορφώσει τη συγκεκριμένη δομή.

Παρομοίασε την κατάσταση με τη Μικρασιατική Εκστρατεία και ειδικότερα με τη διάταξη του ελληνικού στρατεύματος στο Αφιόν Καραχισάρ, τονίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να προετοιμάζεται για τον πόλεμο του παρελθόντος και όχι για τις υβριδικές απειλές του μέλλοντος.

«Η Ελλάδα είναι διπλωματικά απομονωμένη»

Ο Γεώργιος Αϋφαντής χαρακτήρισε την Ελλάδα «διπλωματικά απομονωμένη», επισημαίνοντας ότι η Τουρκία αντιμετωπίζεται πλέον ως προνομιακός περιφερειακός εταίρος τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις.

Παρέπεμψε στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τον «φίλο» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στη συζήτηση για την πώληση των F-35, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικές ενστάσεις δεν έχουν πλέον το απαιτούμενο διπλωματικό βάρος.

Έφερε ακόμη ως παράδειγμα την κρίση των Ιμίων, περιγράφοντας προβλήματα συντονισμού και αλυσίδας διοίκησης που, όπως είπε, είχε βιώσει ο ίδιος μέσα από το Υπουργείο Εξωτερικών.

Βαρύτατες καταγγελίες για ΥΠΕΞ και ΕΛΙΑΜΕΠ

Ιδιαίτερα σκληρός υπήρξε για τη σημερινή κατάσταση του Υπουργείου Εξωτερικών. Υποστήριξε ότι το υπουργείο έχει περιέλθει σε καθεστώς «πλήρους ανυποληψίας», ενώ κατήγγειλε ότι υπάρχουν πρόσωπα τα οποία υπηρετούν εμφανώς ξένα συμφέροντα.

Παράλληλα, χαρακτήρισε το ΕΛΙΑΜΕΠ «παραθεσμικό» και «παρακρατικό εργαλείο», υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιήθηκε για την παράκαμψη της θεσμικής μνήμης και των υπηρεσιών του Υπουργείου Εξωτερικών. Αναφέρθηκε, επίσης, σε άτυπες συνομιλίες Ελλήνων και Τούρκων ακαδημαϊκών στη Γενεύη, κάνοντας λόγο για «outsourcing» της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Πρόκειται για βαρύτατους ισχυρισμούς, τους οποίους ο πρέσβης ε.τ. δεν συνόδευσε στη συγκεκριμένη συνέντευξη με ονόματα ή στοιχεία. Έσπευσε, πάντως, να ξεκαθαρίσει ότι στο Υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθούν να υπηρετούν αξιόλογοι και ακέραιοι διπλωμάτες. Εκτίμησε ότι μία νέα πολιτική ηγεσία, με στοχευμένες παρεμβάσεις και διαφορετική επιλογή προσωπικού, θα μπορούσε να καταστήσει ξανά το υπουργείο λειτουργικό εργαλείο άσκησης εθνικής πολιτικής.

Η αποκάλυψη για τον Αντώνη Σαμαρά

Στο τέλος της συνέντευξης, ο Νίκος Παπαδάτος ρώτησε ευθέως τον Γεώργιο Αϋφαντή εάν σκοπεύει να εισέλθει στον πολιτικό στίβο.

Ο πρέσβης ε.τ. υπενθύμισε ότι ήταν ένας από τους 90 υπογράφοντες κείμενο με το οποίο καλούνταν οι πρώην πρωθυπουργοί Αντώνης Σαμαράς και Κώστας Καραμανλής να παρέμβουν πολιτικά, προκειμένου να ανακοπεί η παρακμή της χώρας και ο κίνδυνος απώλειας εθνικού χώρου προς όφελος της Τουρκίας.

«Εάν ο Αντώνης Σαμαράς προχωρήσει στη συγκρότηση πολιτικού φορέα, θα βοηθήσω από όπου μου ζητηθεί, εάν μου ζητηθεί», αποκάλυψε.

Διευκρίνισε ότι δεν αναζητεί θέση ή αξίωμα, αλλά είναι έτοιμος να συνδράμει όπου θεωρηθεί ότι η παρουσία του μπορεί να έχει προστιθέμενη αξία. Χαρακτήρισε, μάλιστα, την ενδεχόμενη προσπάθεια του Αντώνη Σαμαρά ως «τη μόνη υγιή αντίδραση της ελληνικής κοινωνίας και τη μόνη ελπίδα για τη χώρα».

Ο Νίκος Παπαδάτος ολοκλήρωσε τη συζήτηση τονίζοντας την ανάγκη χάραξης πραγματικά πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, στην οποία η Ρωσία δεν θα αντιμετωπίζεται ως «προαιώνιος εχθρός», αλλά και ως δύναμη ανάσχεσης με την οποία ο Ελληνισμός διατηρεί ιστορικούς, θρησκευτικούς και πολιτισμικούς δεσμούς.

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 11/11/1955. Αποφοίτησε τον Ιούνιο του 1974 από το Κολλέγιο Αθηνών. Εισήχθη στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Αθηνών τον Σεπτέμβριο του 1974. Από τον Ιούλιο του 1977 έως και τον Οκτώβριο του 1979 υπηρέτησε την στρατιωτική του θητεία στην 160 Μοίρα Μέσου – Βαρέως Πυροβολικού (Βέροια) και μετά στο 618 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (Ρύζια ΄Εβρου). Πήρε το πτυχίο του τον Οκτώβριο του 1979 και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι. ΄Ελαβε DEA en Histoire et Civilisations από την Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales το 1982. Τον Δεκέμβριο του 1985 συμμετείχε στον διαγωνισμό υποψηφίων Ακολούθων του Υπουργείου Εξωτερικών και εισήχθη στην Διπλωματική Υπηρεσία. Αφυπηρέτησε τον Οκτώβριο του 2021, συνταξιοδοτηθείς, με τον βαθμό του Πληρεξούσιου Υπουργού Α΄, τον οποίο και φέρει επί τιμή με Προεδρικό Διάταγμα. Διετέλεσε Πρέσβυς της Ελλάδας στην Φινλανδία (20/6/2017 -7/10/2021) και Πρέσβυς της Ελλάδας στο Ιράν (3/1/2015 -11/6/2017). Υπηρέτησε ακόμη στις εξής Αρχές της Εξωτερικής Υπηρεσίας: Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στο Βανκούβερ του Καναδά (Δεκ.2007-Αυγ.2012), Σύμβουλος Πρεσβείας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Οττάβα του Καναδά (Σεπτ.2000 -Αυγ. 2004), στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης – Στρασβούργο (Οκτ.1997-Σεπτ.2000) και Πρόξενος της Ελλάδας στο Βουκουρέστι (Αυγ. 1994 – Αυγ.1996). Στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών υπηρέτησε ως Γραμματέας Πρεσβείας στο Διπλωματικό Γραφείο του Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου (Ιαν.1987 – Ιουν. 1989) και στο Διπλωματικό Γραφείο του Πρωθυπουργού Τζανή Τζαννετάκη (Ιούν. – Οκτ.1989). Επίσης υπηρέτησε στις εξής Διευθύνσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας: Τουρκίας και Κύπρου, Μέσης Ανατολής, ΝΑΤΟ, Ρωσίας και Καυκάσου, Κίνας-Ιαπωνίας και Ειρηνικού, Υποσαχάριας Αφρικής. Εκτός Υπουργείου Εξωτερικών αποσπάσθηκε ως Διπλωματικός Σύμβουλος στην Πρόεδρο του Συνασπισμού της Αριστεράς Μαρία Δαμανάκη (Μάϊος 1990 – Αύγουστος 1993). Επίσης, υπηρέτησε ως Διπλωματικός Σύμβουλος του Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα από τον Αύγουστο του 2012 έως τον Ιούλιο του 2014, οπότε και παραιτήθηκε λόγω διαφωνίας ως προς την ακολουθούμενη από τον Συνασπισμό πολιτική στο θέμα της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη. Στις 17 Ιουλίου 2006, ενώ υπηρετούσε στη Διεύθυνση Μέσης Ανατολής, προσεφέρθη να μεταβεί επειγόντως στην Ελληνική Πρεσβεία στην Βηρυτό αμέσως μετά την έναρξη της Ισραηλινής επίθεσης στον Λίβανο. Παρέμεινε εκεί μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου 2006, δηλ. καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου των 41 ημερών. Για την υπηρεσία του αυτή τιμήθηκε με εύφημο μνεία από την Υπουργό Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη. ΄Εχει επίσης τιμηθεί με τα παράσημα του Ανώτερου Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα (9/1/2014) και του Ιππότη του Τάγματος του Λέοντα της Φινλανδίας (5/10/2021).

GEOPOLITICO

Το καλωσόρισμα της Γκίλφοϊλ στον Ρούμπιο και το like στην παρέμβαση Σαμαρά

Η Αμερικανίδα πρέσβης προβάλλει άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις ως προτεραιότητες της επίσκεψης Ρούμπιο. Εντύπωση προκάλεσε η διαδικτυακή αντίδρασή της σε ανάρτηση με την κριτική του πρώην πρωθυπουργού.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Τη στρατηγική σημασία της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα υπογράμμισε η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, συνδέοντας τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο των δύο χωρών με την αμυντική συνεργασία, την ενέργεια, το εμπόριο και τις επενδύσεις.

Σε ανάρτησή της το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου, η Αμερικανίδα πρέσβης καλωσόρισε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος ηγείται της αμερικανικής αντιπροσωπείας, και χαρακτήρισε την επίσκεψη ένδειξη της ισχύος της διμερούς συμμαχίας.

«Η εταιρική σχέση ΗΠΑ–Ελλάδας δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη», ανέφερε, τονίζοντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται για ένα ασφαλέστερο και ευημερούν μέλλον, τόσο για τις ίδιες όσο και για την περιοχή.

Οι προτεραιότητες της Ουάσιγκτον

Η Γκιλφόιλ ενέταξε την επίσκεψη Ρούμπιο στην προώθηση των προτεραιοτήτων του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, κατονομάζοντας τρεις βασικούς τομείς: την αμυντική συνεργασία, το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και την ενεργειακή συνεργασία.

Η αναφορά της αποτυπώνει το εύρος της ατζέντας του Στρατηγικού Διαλόγου. Πέρα από τις διπλωματικές επαφές, η αμερικανική πλευρά δίνει έμφαση στις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις, παράλληλα με τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.

Η ίδια σημείωσε ότι η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών υπογραμμίζει τη δύναμη της συμμαχίας και την κοινή δέσμευση για την περαιτέρω ανάπτυξή της.

Το like στην ανάρτηση για τον Σαμαρά

Παράλληλα, ενδιαφέρον προκάλεσε μια διαφορετική κίνηση της πρέσβεως στα κοινωνικά δίκτυα: το like σε ανάρτηση που παρουσίαζε την κριτική του Αντώνη Σαμαρά για τη Βόρεια Μακεδονία και τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις.

Στην ανάρτηση περιλαμβάνονταν οι θέσεις του πρώην πρωθυπουργού για τις δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με την ταυτότητα, τη γλώσσα και τον πολιτισμό της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο Αντώνης Σαμαράς είχε επίσης επικρίνει τη συμφωνία που συνέδεσε την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στην Ελλάδα με την παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία. Υποστήριξε ότι η Αθήνα όφειλε να διεκδικήσει το σύνολο των θρησκευτικών θησαυρών που αφαιρέθηκαν κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάνοντας λόγο για υποχώρηση της ελληνικής πλευράς.

Η Γκιλφόιλ ακολουθεί, μεταξύ άλλων πολιτικών προσώπων, και τον λογαριασμό του πρώην πρωθυπουργού. Ο λόγος του συγκεκριμένου like, ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί. Η διαδικτυακή αντίδραση δεν αρκεί για να συναχθεί ότι η πρέσβης υιοθετεί το σύνολο των θέσεων της ανάρτησης ή ότι αυτές εκφράζουν την επίσημη αμερικανική πολιτική.

Το σαφές δημόσιο μήνυμά της αφορά την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας. Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι εργασίες του Στρατηγικού Διαλόγου αποτελούν το πεδίο στο οποίο αυτό το μήνυμα καλείται να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού! 

Η αγωγή της Φλόριντας κατά της Pfizer επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια των επιστημονικών δεδομένων, την ενημερωμένη συναίνεση και τον έλεγχο της φαρμακοβιομηχανίας. Ο καθηγητής Αλέξιος Παναγόπουλος εξετάζει τις βιοηθικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις της υπόθεσης, θέτοντας στο επίκεντρο την προστασία του πολίτη και την ανεξάρτητη διερεύνηση των καταγγελιών.

Δημοσιεύτηκε

στις

Βιοασφάλεια, Βιοηθική και γεωπολιτική της υγείας – Η υπόθεση Pfizer στην Πολιτεία Φλόριντα !!

Γράφει ο Ακαδημαϊκός και Καθηγητής DDDr. Dr.Habil. Παναγόπουλος Π. Αλέξιος 

Η αγωγή που κατέθεσε την 1η Οκτωβρίου 2026 ο Γενικός Εισαγγελέας της Φλόριντας James Uthmeier κατά της Pfizer και του διευθύνοντος συμβούλου της Albert Bourla ανοίγει ένα παγκόσμιο πολύπλοκο νομικό ζήτημα πολύ ευρύτερο από μια δικαστική διαφορά μεταξύ μιας πολιτείας και μιας φαρμακευτικής εταιρείας. Άραγε περνά απαρατήρητο; Άραγε μήπως όλη αυτή η κατάσταση έρχεται σε συνδυασμό με τα αποκαλυπτικά λόγια που είχε πει ο έντονα σοκαρισμένος μακαριστός Νομπελίστας ιολόγος Luc Montagnier: Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού!

Που τελικά αφορά την ίδια την αρχιτεκτονική της εμπιστοσύνης μεταξύ επιστήμης, κράτους δικαίου, φαρμακοβιομηχανίας, της παγκόσμιας κοινωνίας και της προστασίας του πολίτη, που κάποιοι θέλουν να τον κάνουν άνθρωπο-ρομποκόπ ή ζόμπι; Ενόσω η Πολιτεία της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer παραπλάνησε τους καταναλωτές, σχετικά με την ασφάλεια, βιοασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου COVID-19, υποβαθμίζοντας, κατά την αγωγή, γνωστούς ή πιθανούς κινδύνους και προβάλλοντας ισχυρισμούς για την αναστολή της μετάδοσης που, σύμφωνα με το νομικό κατηγορητήριο της Πολιτείας, δεν είχαν τεκμηριωθεί επαρκώς από τις αρχικές δοκιμές. Η Pfizer απορρίπτει τις κατηγορίες. Μήπως τελικά ζούμε στην κοινωνία της Ωκεανίας Όργουελ και οδηγούμαστε στο λεγόμενο εκ του Κλάους Σβάμπ “δεν θα έχεις τίποτα και θασε ευτυχισμένος”; Αλλά πόσο ευτυχισμένος ως Ζόμπι;

Αυτό είναι το νομικό σημείο από το οποίο πρέπει να αρχίσει ένας σοβαρός βιοηθικός διάλογος: όχι από την προκαταβολική καταδίκη οποιουδήποτε, αλλά από την απαίτηση για πλήρη νομική διαφάνεια και αποδεικτική διερεύνηση, για τη βιοασφάλεια της κοινωνίας και κατά της οποιασδήποτε σύγχρονης Ωκεανίας Όργουελ και υβριδικής μορφής αντισυνταγματικής Υποχρεωτικότητας.

Η αρχή της βιοηθικής προστασίας και βιοασφάλειας.

Η ιατρική δεοντολογία στηρίζεται σε θεμελιώδεις νομικές αρχές: αυτονομία, ενημερωμένη συναίνεση, μη βλάβη, ευεργεσία και δικαιοσύνη. Η ενημερωμένη συναίνεση όμως δεν θα μπορεί να είναι πραγματικά ενημερωμένη όταν ο πολίτης θα λαμβάνει μόνο ένα σχετικό μέρος των διαθέσιμων δεδομένων που του επιτρέπει να λάβει γνώση.

Επομένως, το θεμελιώδες συνταγματικό και νομικό ερώτημα δεν είναι αν ένα εμβόλιο είναι «καλό» ή «κακό». Το επιστημονικά ορθό ερώτημα είναι: Ποια νομικά δεδομένα ήταν γνωστά σε κάθε χρονική στιγμή και πορεία της επιδημίας ή πανδημίας, ποιος τα γνώριζε, πότε τα γνώριζε, πώς αξιολογήθηκαν και τι ακριβώς γνωστοποιήθηκε στους πολίτες; Αυτή η αλληλουχία είναι αποφασιστικής σημασίας για τη βιοηθική και Βιοασφάλεια.

Μυοκαρδίτιδα: ένας υπαρκτός πλέον κίνδυνος που άραγε δεν θα πρέπει να συζητείται με ακρίβεια και στην Ελλάδα; Δεν αποτελεί πλέον ζήτημα εικασίας ότι η μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα έχουν αναγνωριστεί ως σπάνιες σοβαρές και ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19. Το CDC αναφέρει ότι έχουν παρατηρηθεί συχνότερα σε εφήβους και νεαρούς άνδρες, ιδιαίτερα μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου mRNA.

Αυτό δεν σημαίνει επιστημονικά ότι κάθε καρδιακό επεισόδιο μετά τον εμβολιασμό mRNA θα προκλήθηκε από το εμβόλιο αυτό. Η νομική διάκριση μεταξύ χρονικής συσχέτισης και αιτιότητας είναι θεμελιώδης στην επιδημιολογία. Ακριβώς γι’ αυτό η βιοηθική και Βιοασφάλεια απαιτεί κάτι περισσότερο από γενικές διαβεβαιώσεις περί «ασφάλειας». Απαιτεί ενημέρωση για τη συχνότητα, την ηλικιακή ομάδα, το φύλο, τους παράγοντες κινδύνου και τη σχέση ευρύτερα κινδύνου – οφέλους.

Εγκυμοσύνη: εκεί απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη επιστημονική και νομική αυστηρότητα. Η αγωγή της Φλόριντας υποστηρίζει ότι η Pfizer είχε λόγους να γνωρίζει για πιθανούς κινδύνους κατά την εγκυμοσύνη και αναφέρεται ειδικά σε αποβολές πρώτου τριμήνου!

Αυτό αποτελεί νομικό ισχυρισμό της αγωγής και όχι δικαστικά αποδεδειγμένο γεγονός. Παράλληλα, το CDC αναφέρει ότι μελέτες σε περισσότερες από ένα εκατομμύριο εγκύους δεν έδειξαν αυξημένο κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού, θνησιγένειας ή συγγενών ανωμαλιών από τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη.

Αλλά ούτε και το αντίστροφο είναι αποδεκτό: η επίκληση μιας γενικής στατιστικής εικόνας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να απορρίπτεται εκ των προτέρων κάθε συγκεκριμένη περίπτωση της βλάβης. Η πραγματική βιοηθική και Βιοασφάλεια βρίσκεται ανάμεσα στις δύο αυτές υπερβολές.

Από την ιατρική ασφάλεια στη γεωπολιτική βιοασφάλεια. Η πανδημία απέδειξε ότι η υγεία δεν είναι πλέον αποκλειστικά και μόνο ένα παραδοσιακό ιατρικό ζήτημα.

Τα εμβόλια, τα φάρμακα, οι πρώτες ύλες, οι αλυσίδες εφοδιασμού, οι πατέντες, οι διεθνείς οργανισμοί, οι κρατικές συμβάσεις και η πρόσβαση σε βιοϊατρική τεχνολογία συναποτελούν στοιχεία της γεωπολιτικής βιοασφάλειας.

Η πανδημία δημιούργησε ένα νέο πεδίο: τη γεωπολιτική της βιοϊατρικής εξάρτησης και εθνικής Βιοασφάλειας. Όταν λίγες πολυεθνικές επιχειρήσεις κατέχουν κρίσιμη τεχνογνωσία και όταν τα κράτη εξαρτώνται από περιορισμένο αριθμό παραγωγών για προϊόντα ζωτικής σημασίας, η υγειονομική βιοπολιτική αποκτά αναπόφευκτα επίκαιρη στρατηγική διάσταση.

Το ερώτημα επομένως για την Ελλάδα και την Ευρώπη είναι ευρύτερο: Μπορεί μια δημοκρατική κοινωνία και ένα ισχυρό κράτος δικαίου να διασφαλίσει την υγειονομική της αυτονομία χωρίς να απομονωθεί από τη διεθνή επιστημονική συνεργασία;

Η απάντηση προϋποθέτει ευρωπαϊκή και εθνική επένδυση στην έρευνα, στην παραγωγή φαρμακευτικών, βιοχημικών και βιοτεχνολογικών προϊόντων, στην ανεξάρτητη αξιολόγηση των κινδύνων και του οφέλους και στη διαφάνεια των δεδομένων.

Η ασφάλεια και Βιοασφάλεια δεν μπορεί να σημαίνει σιωπή. Η μεγαλύτερη βιοηθική πρόκληση της πανδημίας ίσως δεν ήταν μόνο η διαχείριση ενός νέου ιού, αλλά η ανακάλυψη των κενών.

Ήταν η σκληρή διαχείριση της αβεβαιότητας. Σε μια νέα υγειονομική κρίση, η επιστημονική γνώση θα  εξελίσσεται. Οι οδηγίες μπορεί να μεταβάλλονται. Νέα δεδομένα θα εμφανίζονται. Αυτό είναι το φυσιολογικό. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η προσωρινή επιστημονική γνώση και τα πειραματικά σκευάσματα παρουσιάζονται ως μια απόλυτη βεβαιότητα των λεγόμενων Ειδικών. Η επιστήμη δεν χάνει την αξιοπιστία της επειδή παραδέχεται την αβεβαιότητα. Την χάνει όταν η αβεβαιότητα αποκρύπτεται και δημιουργεί το κενό της Βιοασφάλειας. Γι’ αυτό η νομική αρχή της διαφάνειας πρέπει να αφορά όχι μόνο τις φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και όλα τα σύγχρονα κράτη, τους ρυθμιστικούς οργανισμούς, τα πανεπιστήμια, τους λεγόμενους Ειδικούς και τους διεθνείς οργανισμούς που ενεργούν για ένα αληθινό κράτος δικαίου.

Το πραγματικό διακύβευμα. Η υπόθεση της Φλόριντας δεν έχει ακόμη κριθεί δικαστικά. Οι ισχυρισμοί της Πολιτείας θα πρέπει να εξεταστούν με βάση τα έγγραφα, τα επιστημονικά δεδομένα, τις εσωτερικές επικοινωνίες, τις κλινικές μελέτες και τα επιδημιολογικά στοιχεία.

Αλλά ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της συγκεκριμένης δίκης, ένα θεμελιώδες παγκόσμιο μάθημα έχει ήδη αναδειχθεί: Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην εμπιστοσύνη σε θεσμούς και σε λεγόμενους Ειδικούς. Πρέπει να στηρίζεται σε συνταγματικούς θεσμούς που είναι άξιοι της εμπιστοσύνης τών πολιτών. Κι εδώ είναι άξιο απορίας πως οι Έλληνες διακεκριμένοι επιστήμονες δεν μίλησαν όσο θα έπρεπε ή δεν τους δόθηκε βήμα!!

Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο ανεξάρτητος έλεγχος. Σημαίνει πλήρη δημοσιοποίηση των δεδομένων. Σημαίνει διαφανή αξιολόγηση κινδύνου. Σημαίνει προστασία των ευάλωτων ομάδων. Σημαίνει και οικονομική αποζημίωση όταν αποδεικνύεται η συγκεκριμένη βλάβη. Και σημαίνει, πάνω απ’ όλα, σεβασμό στην αυτονομία του κάθε ανθρώπου.

Η βιοηθική δεν είναι αντίπαλος της επιστήμης, ούτε της βιοχημείας, ούτε της Βιοασφάλειας. Είναι ο θεσμικός μηχανισμός που υπενθυμίζει στην επιστήμη ότι στο κέντρο της βρίσκεται ο κάθε άνθρωπος. Και η γεωπολιτική ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην προστασία των γεωγραφικών συνόρων. Στον 21ο αιώνα περιλαμβάνει και την ασφάλεια της υγείας, την επιστημονική ανεξαρτησία, τη βιοτεχνολογική κυριαρχία και το δικαίωμα των κοινωνιών να γνωρίζουν την αλήθεια για τους κινδύνους που τους αφορούν και τη βιοασφάλεια.

Η υπόθεση Pfizer, επομένως, πρέπει νομικά να εξεταστεί όχι ως αφορμή για νέο χάσμα ή διχασμό, αλλά ως ευκαιρία για μια βαθύτερη θεσμική συζήτηση: Ποιος ελέγχει τη βιοϊατρική εξουσία, ποιος ελέγχει αυτούς που την ελέγχουν και ποιος τελικά προστατεύει τον πολίτη; Ποιες Ελίτ κρύβονται πίσω από αυτό; Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα της βιοηθικής, της ασφάλειας, της Βιοασφάλειας και της γεωπολιτικής της υγείας. Ενώ οι αναφορές σε αποβολές, σε θανάτους, σε Ξαφνικιτιδες και σε «εκατομμύρια θύματα» ως ισχυρισμούς της Πολιτείας της Φλόριντας, είναι πράγματι ένα πολύπλοκο νομικό αντικείμενο, για τη δικαστική διερεύνηση, που οφείλει να ανησυχήσει και την ελληνική έννομη τάξη!!

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Νικολοβγένης: Στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ σημαίνει ανταλλάγματα – Η Κύπρος δείχνει τον δρόμο

Η αποτρεπτική ισχύς της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η ανάγκη η Αθήνα να αξιοποιήσει τη στρατηγική αξία των υποδομών της βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του γεωπολιτικού αναλυτή στον Πελοπόννησος FM.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η Ελλάδα οφείλει να προσέρχεται στον στρατηγικό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες με συγκεκριμένες απαιτήσεις και να εξασφαλίζει οφέλη αντίστοιχα της γεωπολιτικής αξίας της. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του Θεόδωρου Νικολοβγένη, ο οποίος, μιλώντας στον Πελοπόννησος FM, συνέδεσε την ενίσχυση της κυπριακής άμυνας με την ανάγκη συνολικότερης στρατηγικής για τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με αφετηρία τη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο αναλυτής στάθηκε τόσο στη διεθνή παρουσία όσο και στα οπλικά συστήματα που παρουσιάστηκαν. Η συμμετοχή ξένων αντιπροσωπειών, κατά την εκτίμησή του, αποτυπώνει τη διπλωματική αναβάθμιση της Λευκωσίας. Ωστόσο, έδωσε προτεραιότητα στις δυνατότητες της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας να υπερασπίζεται την κυριαρχία της.

Τα όπλα και το φρόνημα της Κύπρου

«Πιο σημαντικό απ’ όλα […] είναι τα δικά μας όπλα», υπογράμμισε, αναφερόμενος σε αντιαεροπορικά συστήματα Barak, πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών Tamnava, πυραύλους Exocet και Spike.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ενίσχυση αυτών των δυνατοτήτων διαμορφώνει συνθήκες αποτροπής και δυσχεραίνει την επιχειρησιακή ελευθερία της Τουρκίας γύρω από το νησί. Ιδιαίτερα για τους Exocet, στάθηκε στη δυνατότητα δημιουργίας ζωνών αντιπρόσβασης για το τουρκικό ναυτικό.

Εξίσου σημαντικό χαρακτήρισε το ηθικό των πεζοπόρων τμημάτων. Όπως επισήμανε, πίσω από τα οπλικά συστήματα βρίσκονται οι άνθρωποι που τα χειρίζονται, ενώ η διατήρηση του εθνικού φρονήματος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της αμυντικής ισχύος.

Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία ελληνικών F-16 και πολεμικού πλοίου στην περιοχή, την οποία ενέταξε στη λογική ενός ενιαίου στρατηγικού άξονα από τον Έβρο και το Αιγαίο μέχρι την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, με προέκταση προς το Ισραήλ. Κατά την προσέγγισή του, η ασφάλεια Ελλάδας και Κύπρου πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα σε αυτό το ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ως πυλώνας του Ελληνισμού

Ο Νικολοβγένης χαρακτήρισε την Κυπριακή Δημοκρατία σημαντικό πυλώνα του Ελληνισμού, δίνοντας έμφαση στη διεθνή αναγνώριση του κράτους, στην ευρωπαϊκή του θέση και στην άσκηση ενεργού διπλωματίας.

Στάθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ που άρχισε να υπογράφει η Λευκωσία από το 2003, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Κατά την εκτίμησή του, η σημερινή διεθνής σημασία της Κύπρου διαψεύδει τις προειδοποιήσεις περί απομόνωσης και απουσίας προοπτικής που είχαν διατυπωθεί τότε. Η προσέλευση ξένων αντιπροσωπειών στην παρέλαση αποτέλεσε, για τον ίδιο, χαρακτηριστική εικόνα αυτής της εξέλιξης.

Παράλληλα, επέμεινε στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και του ελληνικού χαρακτήρα της Κύπρου. Υπενθύμισε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ είχε ως στόχο την Ένωση με την Ελλάδα και παρουσίασε τη δημιουργία του κυπριακού κράτους ως απότοκο εκείνου του αγώνα.

Τι πρέπει να διεκδικήσει η Αθήνα από τις ΗΠΑ

Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, με αφορμή την επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο που συζητήθηκε ως επικείμενη, ο αναλυτής έθεσε το ζήτημα της αμοιβαιότητας στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Υποστήριξε ότι η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη και οι υπόλοιπες υποδομές που παρέχει η Ελλάδα έχουν μεγάλη σημασία για τον αμερικανικό σχεδιασμό. Πρόσθεσε ότι και η Κύπρος αποτελεί κρίσιμο σημείο στήριξης στην περιοχή.

Ακριβώς γι’ αυτό, άσκησε κριτική στα ανταλλάγματα που, κατά την αποτίμησή του, έχει εξασφαλίσει η Αθήνα. Αναφέρθηκε σε παραχωρήσεις θωρακισμένων οχημάτων και σε παλαιότερες εξαγγελίες στρατιωτικής βοήθειας, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στη σημασία των ελληνικών διευκολύνσεων.

«Αν θέλουμε να μιλάμε για στρατηγικό διάλογο, θα πρέπει να σκεφτόμαστε στρατηγικά», τόνισε. Απέρριψε επίσης τη λογική της «στρατηγικής και διπλωματικής ανιδιοτέλειας», υπογραμμίζοντας ότι η συμμαχική σχέση πρέπει να παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.

Ο Νικολοβγένης τάχθηκε υπέρ της στρατηγικής σύμπλευσης με τις ΗΠΑ στην παρούσα συγκυρία, αλλά ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να αναδείξει το βάρος της χώρας και να το αξιοποιήσει διαπραγματευτικά. Όπως είπε, η Κύπρος έχει δείξει την αξία της και το ίδιο πρέπει να πράξει η Αθήνα, ώστε η συνεργασία να αποφέρει ουσιαστικό όφελος και να μην περιορίζεται στην αναγνώριση της Ελλάδας ως καλού συμμάχου.

Κλείνοντας, συνέδεσε τη σημερινή ανάγκη αυτοπεποίθησης με την ιστορική μνήμη, κάνοντας αναφορές στον Μέγα Αλέξανδρο και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η διπλωματία, η αμυντική ισχύς και το εθνικό φρόνημα πρέπει να υπηρετούν κοινό στρατηγικό σκοπό.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Πολιτική32 λεπτά πριν

Η αναφορά του Γεραπετρίτη στην Κύπρο μπροστά στον Ρούμπιο! “Αναγκαία η λύση επανένωσης”

Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ιδιαίτερα τη σημασία της Κύπρου για την περιφερειακή ασφάλεια, τονίζοντας την ανάγκη επανένωσης της νήσου με...

Πολιτική41 λεπτά πριν

Συγκρατημένος ο Ρούμπιο! Δεν πήρε θέση δημοσίως για το θέμα του καλωδίου

Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ ρωτήθηκε ειδικότερα κατά πόσον η Ελλάδα μπορεί να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ σε σημαντικά για...

Οικονομία48 λεπτά πριν

Τουρκία: Η υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων αγγίζει τον λαλίστατο και προκλητικότατο κατά της Ελλάδας Τσελίκ – Πολιτικό δίλημμα για τον Ερντογάν

Καταγγελίες για δισεκατομμύρια λίρες, ερωτήματα για σχέσεις κυβερνητικών στελεχών και πληροφορίες για λίστες δικαιούχων εντείνουν την πίεση στο AKP.

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Το καλωσόρισμα της Γκίλφοϊλ στον Ρούμπιο και το like στην παρέμβαση Σαμαρά

Η Αμερικανίδα πρέσβης προβάλλει άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις ως προτεραιότητες της επίσκεψης Ρούμπιο. Εντύπωση προκάλεσε η διαδικτυακή αντίδρασή της σε...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μη Χακάρετε το Λογισμικό του Θεού! 

Η αγωγή της Φλόριντας κατά της Pfizer επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια των επιστημονικών δεδομένων, την ενημερωμένη...

Δημοφιλή