Την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της Σιίρτ άφησε σε ηλικία 83 ετών ο βαριά ασθενής Κούρδος Αμπντουλαλίμ Καγιά, οι επανειλημμένες αιτήσεις του οποίου για αναστολή της ποινής του είχαν απορριφθεί από τις τουρκικές Αρχές, παρά την ιατρική γνωμάτευση που τον έκρινε ανάπηρο σε ποσοστό 93%.

Ο Καγιά πέθανε στις 20 Ιουλίου, έπειτα από νοσηλεία λόγω νεφρικής ανεπάρκειας και συσσώρευσης υγρού στους πνεύμονες.

Ο 83χρονος είχε αποφυλακιστεί υπό όρους στις 28 Φεβρουαρίου 2025, ύστερα από σχεδόν 23 μήνες εγκλεισμού κατά την τελευταία περίοδο κράτησής του. Πέρασε τους τελευταίους 17 μήνες της ζωής του εκτός φυλακής, με την κατάσταση της υγείας του να έχει ήδη επιδεινωθεί δραματικά.

Έπασχε από προχωρημένη άνοια, νεφρική ανεπάρκεια, καρδιοπάθεια και προβλήματα στον προστάτη, ενώ είχε υποστεί σοβαρή απώλεια ακοής και όρασης. Όταν τελικά αποφυλακίστηκε, δεν μπορούσε πλέον να περπατήσει ή να καλύψει τις βασικές του ανάγκες χωρίς βοήθεια.

Καταδικάστηκε για συμμετοχή σε διαδήλωση

Η δικαστική περιπέτεια του Αμπντουλαλίμ Καγιά ξεκίνησε το 2008, όταν συμμετείχε σε διαδήλωση στη Σιίρτ, μία κυρίως κουρδική επαρχία της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Το 2009 καταδικάστηκε σε κάθειρξη πέντε ετών με την κατηγορία της «διάδοσης τρομοκρατικής προπαγάνδας». Η απόφαση επικυρώθηκε το 2011 από το τουρκικό Ανώτατο Εφετείο.

Ο Καγιά παρέμεινε για χρόνια εκτός φυλακής και άρχισε να εκτίει την ποινή του τον Οκτώβριο του 2020, λίγο μετά την υποβολή του σε χειρουργική επέμβαση στον προστάτη.

Παρά την ηλικία και τα σοβαρά προβλήματα υγείας του, κρατήθηκε σε απομόνωση επί 60 ημέρες. Στη διάρκεια εκείνης της περιόδου υπέστη αιμορραγία στο γαστρεντερικό σύστημα, γεγονός που οδήγησε, τον Ιανουάριο του 2021, σε προσωρινή αναστολή της ποινής του για έξι μήνες.

Η γνωμάτευση για αναπηρία 93%

Τον Οκτώβριο του 2022, ιατρικό συμβούλιο νοσοκομείου της Σιίρτ εξέδωσε έκθεση σύμφωνα με την οποία ο Καγιά είχε ποσοστό αναπηρίας 93%.

Οι γιατροί διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσε να ζήσει ανεξάρτητα και ότι, εξαιτίας των πολλαπλών ασθενειών του, αντιμετώπιζε σαφή κίνδυνο για τη ζωή του.

Παρά τη γνωμάτευση, το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής της Τουρκίας – Adli Tıp Kurumu, ATK – αποφάνθηκε ότι ο ηλικιωμένος ήταν ικανός να παραμείνει στη φυλακή.

Η γνωμοδότηση του ATK υπερίσχυσε της έκθεσης του νοσοκομείου και ο Καγιά επέστρεψε στη φυλακή στις 31 Μαρτίου 2023. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε διαδοχικά σε διαφορετικά σωφρονιστικά καταστήματα, παρά την εύθραυστη κατάσταση της υγείας του.

Δεν αναγνώριζε τους συγγενείς του

Η οικογένεια του 83χρονου ανέφερε ότι η υγεία του επιδεινώθηκε ραγδαία κατά τη διάρκεια της κράτησής του.

Όταν αφέθηκε τελικά ελεύθερος, δεν μπορούσε να περπατήσει, χρειαζόταν συνεχή βοήθεια για την προσωπική του φροντίδα και, εξαιτίας της προχωρημένης άνοιας, ορισμένες φορές δεν αναγνώριζε ακόμη και στενούς συγγενείς του.

Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στη φυλακή, ο Καγιά φέρεται να είπε επανειλημμένα στα παιδιά του ότι δεν άντεχε πλέον τις συνθήκες εγκλεισμού και φοβόταν πως θα πέθαινε πίσω από τα κάγκελα.

Η αποφυλάκισή του ήρθε τελικά τον Φεβρουάριο του 2025, όταν η κατάσταση της υγείας του είχε καταστεί μη αναστρέψιμη.

Τι προβλέπει η τουρκική νομοθεσία

Ο νόμος της Τουρκίας για την εκτέλεση των ποινών και τα μέτρα ασφαλείας προβλέπει ότι η έκτιση μιας ποινής μπορεί να ανασταλεί όταν ένας βαριά ασθενής ή ανάπηρος κρατούμενος δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί αυτόνομα στις συνθήκες της φυλακής.

Για να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη διάταξη πρέπει, επίσης, να κριθεί ότι ο κρατούμενος δεν συνιστά σοβαρό και συγκεκριμένο κίνδυνο για την κοινωνία.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν, ωστόσο, ότι η πρόβλεψη αυτή συχνά δεν εφαρμόζεται στην πράξη, ιδιαίτερα σε υποθέσεις κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα τα οποία συνδέονται με την κουρδική πολιτική δράση ή την αντιτρομοκρατική νομοθεσία.

Στην περίπτωση του Καγιά, η ηλικία, το ποσοστό αναπηρίας, η αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης και οι πολλαπλές ασθένειες δεν θεωρήθηκαν επαρκείς λόγοι για την έγκαιρη αναστολή της ποινής του.

Στο στόχαστρο το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής

Το τουρκικό Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής έχει δεχθεί επανειλημμένα σφοδρή κριτική για γνωματεύσεις με τις οποίες βαριά ασθενείς κρατούμενοι κρίνονται ικανοί να παραμείνουν έγκλειστοι.

Δικηγόροι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αμφισβητούν την ανεξαρτησία του θεσμού και υποστηρίζουν ότι οι εκθέσεις του έχουν συμβάλει στην παράταση της κράτησης ηλικιωμένων, αναπήρων και πολιτικών κρατουμένων, ακόμη και όταν δημόσια νοσοκομεία προειδοποιούν ότι κινδυνεύει άμεσα η ζωή τους.

Ο θάνατος του Αμπντουλαλίμ Καγιά επαναφέρει έτσι το ζήτημα της μεταχείρισης των βαριά ασθενών κρατουμένων στην Τουρκία και της ευθύνης των κρατικών θεσμών όταν αγνοούνται ιατρικές γνωματεύσεις που επιβάλλουν την απομάκρυνσή τους από τις φυλακές.

Στην περίπτωσή του, η αποφυλάκιση ήρθε όταν πλέον ήταν πολύ αργά. Ο 83χρονος δεν πέθανε μέσα στη φυλακή, αλλά οι ασθένειες και η αναπηρία που οι τουρκικές Αρχές είχαν κρίνει συμβατές με τον εγκλεισμό τον ακολούθησαν μέχρι το τέλος της ζωής του.

Σε συμφωνία για την ένταξη των Γυναικείων Μονάδων Προστασίας – YPJ στο υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας κατέληξαν η Αυτόνομη Διοίκηση της Βορειοανατολικής Συρίας και η κυβέρνηση της Δαμασκού, σύμφωνα με ανώτερο Κούρδο αξιωματούχο.

Η εξέλιξη αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ενσωμάτωση των στρατιωτικών και πολιτικών δομών της Ροζάβα στο ενιαίο συριακό κράτος. Έχει, παράλληλα, ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς οι YPJ έγιναν διεθνώς γνωστές από τον αγώνα τους εναντίον του Ισλαμικού Κράτους και ιδιαίτερα από τη μάχη του Κομπάνι.

Οι Κούρδισσες μαχήτριες δεν πρόκειται να διαλυθούν και να ενταχθούν μεμονωμένα στις συριακές δυνάμεις ασφαλείας. Αντίθετα, θα διατηρήσουν την οργανωτική συνοχή τους, εντασσόμενες ως ξεχωριστή μονάδα στο υπουργείο Εσωτερικών με αποστολή την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Τη συμφωνία αποκάλυψε ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, εκπρόσωπος της Αυτόνομης Διοίκησης της Βορειοανατολικής Συρίας στη Δαμασκό, σε συνέντευξή του στο κουρδικό δίκτυο Rudaw.

«Οι YPJ αποδέχθηκαν την πρόταση, αλλά θα ενταχθούν όλες μαζί, ως μονάδα ή ομάδα, στο υπουργείο Εσωτερικών και ως δύναμη καταπολέμησης της τρομοκρατίας», δήλωσε.

Η Δαμασκός απέρριψε την ένταξή τους στον στρατό

Οι YPJ είχαν αρχικά ζητήσει να ενσωματωθούν στο υπουργείο Άμυνας και στις νέες ένοπλες δυνάμεις της Συρίας. Η πρόταση, ωστόσο, απορρίφθηκε από τη Δαμασκό με το επιχείρημα ότι στο συγκεκριμένο υπουργείο «δεν υπάρχουν γυναίκες».

Η λύση που προκρίθηκε ήταν η υπαγωγή τους στο υπουργείο Εσωτερικών, όπου θα αξιοποιηθεί η πολεμική εμπειρία που απέκτησαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Η συμφωνία επιτρέπει στις YPJ να διατηρήσουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους και, ταυτόχρονα, προσφέρει στη Δαμασκό τη δυνατότητα να τις εντάξει θεσμικά στον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας.

Οι Γυναικείες Μονάδες Προστασίας αποτελούν τον γυναικείο στρατιωτικό σχηματισμό που συνδέεται με τις Μονάδες Προστασίας του Λαού – YPG και εντάσσεται στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις – SDF.

Απέκτησαν διεθνή αναγνώριση για τον ρόλο τους στην ανακατάληψη του Κομπάνι από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, μετά τη μεγάλη επίθεση του 2014. Έκτοτε συμμετείχαν σε πολυάριθμες επιχειρήσεις στη βόρεια και ανατολική Συρία, αποτελώντας έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους σχηματισμούς των κουρδικών δυνάμεων.

Η συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου

Η ένταξη των YPJ εντάσσεται στο πλαίσιο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στις 29 Ιανουαρίου μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των SDF, έπειτα από εβδομάδες σφοδρών συγκρούσεων.

Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, προβλέπει τη σταδιακή ενσωμάτωση των στρατιωτικών, αστυνομικών, διοικητικών και πολιτικών θεσμών της Αυτόνομης Διοίκησης στις δομές του συριακού κράτους.

Στόχος είναι η αποτροπή μιας νέας γενικευμένης σύγκρουσης ανάμεσα στη Δαμασκό και τις κουρδικές δυνάμεις, καθώς και η επανένταξη των περιοχών της βορειοανατολικής Συρίας στον κρατικό μηχανισμό, χωρίς να καταρρεύσουν οι δομές διοίκησης και ασφαλείας που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Παρά την πρόοδο, παραμένουν σοβαρές διαφορές. Τα κυριότερα ανοιχτά ζητήματα αφορούν την πολιτική εκπροσώπηση των Κούρδων, τη διοικητική αυτονομία, την εκπαίδευση, τη διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας, τον έλεγχο των δυνάμεων ασφαλείας και τη συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.

Αναμένεται συνάντηση Μαζλούμ Αμπντί–αλ-Σάρα

Σύμφωνα με τον Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, βρίσκεται υπό προετοιμασία νέα συνάντηση ανάμεσα στον αρχηγό των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, και τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα.

Ο Κούρδος αξιωματούχος απέφυγε να προσδιορίσει τον ακριβή χρόνο της συνάντησης, επιβεβαίωσε όμως ότι οι σχετικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Πιστεύω ότι προετοιμάζεται μια συνάντηση και μια συζήτηση μεταξύ του στρατηγού Μαζλούμ Αμπντί και του προέδρου της Συρίας», ανέφερε.

Η επικείμενη επαφή θεωρείται καθοριστική για την άρση των εκκρεμοτήτων γύρω από τη συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου. Η ένταξη των YPJ αποτελεί ένα απτό βήμα, αλλά δεν επιλύει τα μεγαλύτερα πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία εξακολουθούν να συμμετέχουν στις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, καθώς επιδιώκουν να αποφευχθεί νέα σύγκρουση που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη βορειοανατολική Συρία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ανασύνταξης του Ισλαμικού Κράτους.

Παρέμβαση του Νετσιρβάν Μπαρζανί

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διπλωματική κινητοποίηση της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ.

Ο πρόεδρός της, Νετσιρβάν Μπαρζανί, επισκέφθηκε τη Δευτέρα τη Δαμασκό και συναντήθηκε με τον Άχμεντ αλ-Σάρα. Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη προέδρου της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στη συριακή πρωτεύουσα μετά την πολιτική μετάβαση στη χώρα.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση των σχέσεων, στη σταθερότητα της Συρίας και στην προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στη Δαμασκό και τη Ροζάβα.

Ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ εξέφρασε την προσδοκία ότι ο Νετσιρβάν Μπαρζανί θα συμβάλει πρακτικά στην αντιμετώπιση των εμποδίων που έχουν εμφανιστεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.

«Θέλουμε να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, ώστε να βοηθήσει στην επίλυση των προβλημάτων που έχουν εμφανιστεί στην πορεία εφαρμογής της συμφωνίας της 29ης Ιανουαρίου», δήλωσε.

Ο Κούρδος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι μια διπλωματική επιτυχία σε οποιοδήποτε τμήμα του Κουρδιστάν αποτελεί επιτυχία για το σύνολο των Κούρδων. Επισήμανε, επίσης, ότι η παρέμβαση Μπαρζανί μπορεί να ενισχύσει την κουρδική ενότητα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα»

Παρά τη συμφωνία για τις YPJ, ο Αμπντουλκαρίμ Ομάρ ξεκαθάρισε ότι η ενσωμάτωση των ενόπλων δυνάμεων δεν αρκεί για να επιλυθεί το Κουρδικό στη Συρία.

«Το Κουρδικό είναι πολιτικό ζήτημα και πρέπει να επιλυθεί πολιτικά», τόνισε, ζητώντας συγκεκριμένες συμφωνίες και συνταγματικές εγγυήσεις.

Κατά τον ίδιο, η απλή συμμετοχή των Κούρδων σε εκλογικές διαδικασίες δεν μπορεί από μόνη της να προστατεύσει τα δικαιώματά τους. Ως παράδειγμα ανέφερε την περίπτωση γνωστού Κούρδου πολιτικού, ο οποίος έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του αντιπροέδρου της Συρίας, αλλά συγκέντρωσε μόλις δέκα ψήφους στην κοινοβουλευτική διαδικασία.

Ο Ομάρ υποστήριξε ότι τα δικαιώματα των Κούρδων δεν μπορεί να εξαρτώνται από περιστασιακές πλειοψηφίες, αλλά πρέπει να κατοχυρωθούν στο νέο πολιτικό και συνταγματικό πλαίσιο της Συρίας.

Το κοινό κουρδικό μέτωπο

Κρίσιμη θεωρείται και η παρακαταθήκη της Διάσκεψης Κουρδικής Ενότητας της 26ης Απριλίου, στην οποία συμμετείχαν κουρδικά πολιτικά κόμματα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κινήσεις νέων, διανοούμενοι και γυναικείες οργανώσεις.

Οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε κοινό πολιτικό κείμενο, το οποίο περιγράφει τη θέση των Κούρδων για το μέλλον της Συρίας και τα δικαιώματα που ζητούν να αναγνωριστούν.

«Εάν εμείς οι Κούρδοι δεν είμαστε ενωμένοι, δεν μιλάμε με μία φωνή και δεν διαπραγματευόμαστε με αυτόν τον τρόπο με τη Δαμασκό, θα χάσουμε πραγματικά πολλά», προειδοποίησε ο Ομάρ.

Η συμφωνία για τις YPJ δείχνει ότι η Δαμασκός και η Αυτόνομη Διοίκηση μπορούν να καταλήξουν σε πρακτικούς συμβιβασμούς. Δεν αποτελεί, όμως, την τελική λύση.

Το μεγάλο διακύβευμα παραμένει εάν η νέα Συρία θα αναγνωρίσει πολιτικά, γλωσσικά και συνταγματικά τους Κούρδους ή εάν θα επιχειρήσει απλώς να απορροφήσει τις ένοπλες και διοικητικές δομές τους σε ένα αυστηρά συγκεντρωτικό κράτος.

Συνάντηση με ιδιαίτερη διπλωματική και γεωπολιτική σημασία πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο επικεφαλής της Τουρκικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών – ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, υποδέχθηκε τον επικεφαλής του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς Χαλίλ αλ-Χάγια και αντιπροσωπεία της παλαιστινιακής οργάνωσης.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι προσπάθειες μετάβασης στη δεύτερη φάση του σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, καθώς και ο νέος οδικός χάρτης που έχει καταρτιστεί για την εφαρμογή της συμφωνίας.

Η συνάντηση επιβεβαιώνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη ημέρα στη Γάζα, αξιοποιώντας τον απευθείας δίαυλο επικοινωνίας που διατηρεί με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.

Σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η Χαμάς έχει ανταποκριθεί θετικά στην πρόταση για τη δεύτερη φάση. Δεν δημοσιοποιήθηκαν, ωστόσο, όλες οι λεπτομέρειες του σχεδίου ούτε οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις που φέρεται να έχει αναλάβει η παλαιστινιακή οργάνωση.

Ο οδικός χάρτης για τη δεύτερη φάση

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στα βήματα που θεωρούνται αναγκαία για να περάσει η συμφωνία από τη διαχείριση της κατάπαυσης του πυρός σε μια ευρύτερη πολιτική και διοικητική διευθέτηση για τη Λωρίδα της Γάζας.

Η δεύτερη φάση αποτελεί το δυσκολότερο τμήμα του σχεδίου, καθώς αγγίζει ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά και εξαιρετικά αμφιλεγόμενα: την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, το μέλλον του οπλισμού της Χαμάς, τη διοίκηση της Γάζας, τη συγκρότηση νέου παλαιστινιακού πολιτικού σχήματος και τις εγγυήσεις ασφαλείας που ζητεί το Ισραήλ.

Οι διαμεσολαβητές επιδιώκουν τη μετάβαση της Γάζας από τη στρατιωτική σύγκρουση σε ένα καθεστώς πολιτικής διοίκησης και ανοικοδόμησης. Το Ισραήλ θέτει ως βασική προϋπόθεση την πλήρη εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς, ενώ η οργάνωση συνδέει οποιαδήποτε περαιτέρω υποχώρηση με τον οριστικό τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Οι διαφορές αυτές εξηγούν γιατί η εφαρμογή της δεύτερης φάσης παραμένει εύθραυστη, παρά τις επανειλημμένες επαφές ανάμεσα στους διαμεσολαβητές και τις δύο πλευρές.

Τουρκία και Χαμάς κατηγορούν το Ισραήλ

Κατά τις τουρκικές πηγές, οι συμμετέχοντες στη συνάντηση υποστήριξαν ότι, ενώ η Χαμάς ανταποκρίθηκε θετικά στον προτεινόμενο οδικό χάρτη, το Ισραήλ επέλεξε να εντείνει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στη Γάζα.

Οι δύο πλευρές κάλεσαν τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει άμεσα δράση, προκειμένου να σταματήσουν οι επιθέσεις και να διασωθεί η ειρηνευτική διαδικασία.

Η τουρκική εκδοχή συμπίπτει με τη θέση της Χαμάς ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις υπονομεύουν τις διαπραγματεύσεις. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές ασφαλείας και ότι οι στρατιωτικές ενέργειές του στοχεύουν μέλη και υποδομές της Χαμάς.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την ώρα που ο Νικολάι Μλαντένοφ, ύπατος εκπρόσωπος του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα, είχε επαφές με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου για τη συμφωνία αφοπλισμού και τη μετάβαση σε πολιτική διοίκηση. Ο Μλαντένοφ φέρεται να ζήτησε τον περιορισμό των ισραηλινών επιθέσεων, προκειμένου να μη διαταραχθεί η εφαρμογή του σχεδίου, σύμφωνα με το Associated Press.

Στο τραπέζι Δυτική Όχθη και Ανατολική Ιερουσαλήμ

Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στη Γάζα. Ο Ιμπραήμ Καλίν και η αντιπροσωπεία της Χαμάς εξέτασαν επίσης την κατάσταση στη Δυτική Όχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εκφράστηκε ανησυχία για τη συνεχιζόμενη επέκταση των ισραηλινών εποικισμών, τις καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων των Παλαιστινίων και την αύξηση των επιθέσεων από Ισραηλινούς εποίκους.

Η ένταξη της Δυτικής Όχθης και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ στην ατζέντα δείχνει ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει τη διευθέτηση στη Γάζα με το ευρύτερο Παλαιστινιακό, επαναφέροντας το ζήτημα της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους και της συνολικής αντιμετώπισης της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.

Πρόκειται για προσέγγιση που υπερβαίνει τις άμεσες ανάγκες μιας εκεχειρίας και αγγίζει τον μελλοντικό πολιτικό χάρτη των παλαιστινιακών εδαφών.

Η ανθρωπιστική κρίση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, όπου ο πληθυσμός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα, πόσιμο νερό, φάρμακα και βασικές υποδομές.

Η Τουρκία επανέλαβε ότι θα συνεχίσει να υποστηρίζει τον παλαιστινιακό πληθυσμό τόσο μέσω πολιτικών και διπλωματικών πρωτοβουλιών όσο και μέσω ενεργειών για την ενίσχυση της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Η Άγκυρα επιδιώκει η ενίσχυση της βοήθειας, η απρόσκοπτη λειτουργία των συνοριακών περασμάτων και η ανοικοδόμηση της Γάζας να αποτελέσουν βασικά στοιχεία της δεύτερης φάσης.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα του ελέγχου της διανομής της βοήθειας και του μηχανισμού μέσω του οποίου θα χρηματοδοτηθεί και θα επιτηρηθεί η ανοικοδόμηση.

Ο άξονας Τουρκίας, Κατάρ και Αιγύπτου

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης υπογραμμίστηκε ο συντονισμός της Τουρκίας με το Κατάρ και την Αίγυπτο για την προώθηση της συμφωνίας.

Οι τρεις χώρες διαθέτουν διαφορετικά, αλλά συμπληρωματικά, μέσα πίεσης. Η Αίγυπτος ελέγχει το κρίσιμο πέρασμα της Ράφα και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις επαφές για την ασφάλεια. Το Κατάρ διατηρεί μακροχρόνια σχέση με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς και έχει αναλάβει επανειλημμένα τον ρόλο του διαμεσολαβητή. Η Τουρκία διαθέτει απευθείας πρόσβαση στα ηγετικά στελέχη της οργάνωσης και επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη σχέση σε διπλωματικό πλεονέκτημα.

Η αντιπροσωπεία της Χαμάς ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τις πρωτοβουλίες της Άγκυρας και τη στήριξή του προς τους Παλαιστινίους.

Η ΜΙΤ σε ρόλο παράλληλης διπλωματίας

Η επιλογή του Ιμπραήμ Καλίν ως βασικού συνομιλητή της Χαμάς δεν είναι τυχαία. Η ΜΙΤ έχει αναλάβει επανειλημμένα αποστολές παράλληλης διπλωματίας, διατηρώντας διαύλους επικοινωνίας με κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες σε περιόδους κρίσεων.

Ο Καλίν είχε πραγματοποιήσει και στο παρελθόν επαφές με τον Χαλίλ αλ-Χάγια και άλλα ηγετικά στελέχη της Χαμάς για την εφαρμογή των επόμενων σταδίων της εκεχειρίας. Η Άγκυρα θεωρεί ότι η σχέση αυτή της επιτρέπει να επηρεάζει τις αποφάσεις της οργάνωσης και να διεκδικεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την επόμενη ημέρα στη Γάζα.

Η στενή επαφή Τουρκίας–Χαμάς προκαλεί, όμως, έντονη δυσπιστία στο Ισραήλ. Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι η Άγκυρα δεν λειτουργεί ως ουδέτερος μεσολαβητής, αλλά ως πολιτικός προστάτης της παλαιστινιακής οργάνωσης.

Η συνάντηση της Κωνσταντινούπολης δείχνει ότι η Τουρκία δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει αυτόν τον ρόλο. Αντιθέτως, επιχειρεί να τον θεσμοθετήσει, παρουσιάζοντας τον απευθείας δίαυλο της ΜΙΤ με τη Χαμάς ως αναγκαίο εργαλείο για τη διατήρηση της εκεχειρίας και την προώθηση της δεύτερης φάσης του σχεδίου.