Η εκλογική αναμέτρηση της Τρίτης 3 Νοεμβρίου εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ρεπουμπλικανοί εισήλθαν στις εκλογές ελέγχοντας και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, αλλά βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα κύμα δυσαρέσκειας που επεκτάθηκε ακόμη και σε παραδοσιακά συντηρητικές πολιτείες.

Σύμφωνα με τις προβολές των Associated Press, Reuters και μεγάλων αμερικανικών τηλεοπτικών δικτύων, οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τις αναγκαίες έδρες για να ανακτήσουν την πλειοψηφία και στα δύο νομοθετικά σώματα. Η καταμέτρηση συνεχιζόταν σε ορισμένες εκλογικές περιφέρειες, επομένως η τελική αριθμητική κατανομή των εδρών δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί.

Ανατροπή στη Γερουσία – Έπεσαν τα ρεπουμπλικανικά προπύργια

Οι μεγαλύτερες εκπλήξεις σημειώθηκαν στις εκλογές για τη Γερουσία, όπου οι Δημοκρατικοί κέρδισαν κρίσιμες έδρες σε πολιτείες που θεωρούνταν επί χρόνια ισχυρά προπύργια των Ρεπουμπλικανών.

Στο Τέξας, ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον, τον οποίο είχε υποστηρίξει ο Τραμπ. Η ανατροπή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για την πρώτη νίκη Δημοκρατικού σε εκλογή για τη Γερουσία στην πολιτεία εδώ και 38 χρόνια.

Στη Νότια Καρολίνα, η παιδίατρος Άνι Άντριους νίκησε τη Ρεπουμπλικανή Νταρλίν Γκράχαμ, παρά την υποστήριξη που είχε προσφέρει στην τελευταία ο Αμερικανός πρόεδρος.

Αντίστοιχα, στη Βόρεια Καρολίνα, ο πρώην κυβερνήτης Ρόι Κούπερ επικράτησε του Μάικλ Γουάτλι, στενού συμμάχου του Τραμπ.

Στο Οχάιο, ο Δημοκρατικός Σέροντ Μπράουν επέστρεψε στη Γερουσία, νικώντας τον Ρεπουμπλικανό Τζον Χάστεντ, ενώ στο Κάνσας ο Άνταμ Χάμιλτον επικράτησε του Ρότζερ Μάρσαλ, πετυχαίνοντας μια ιστορική νίκη για τους Δημοκρατικούς στην πολιτεία.

Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί διατήρησαν σημαντικές έδρες, όπως εκείνη του Τζον Όσοφ στην Τζόρτζια.

Οι Δημοκρατικοί κατακτούν τη Βουλή των Αντιπροσώπων

Η νίκη στη Γερουσία συνοδεύτηκε από την επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου απαιτούνται 218 από τις συνολικά 435 έδρες για τον σχηματισμό πλειοψηφίας.

Οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν περιφέρειες στην Πενσιλβάνια, στο Κεντάκι, στη Βόρεια Καρολίνα και σε άλλες πολιτείες, ενώ οι Δημοκρατικοί εμφάνισαν αξιοσημείωτη αντοχή ακόμη και σε περιοχές όπου είχαν προηγηθεί αλλαγές των εκλογικών ορίων υπέρ των αντιπάλων τους.

Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο στον Χακίμ Τζέφρις να αναλάβει την προεδρία της Βουλής, με προοπτική να γίνει ο πρώτος Αφροαμερικανός που θα καταλάβει το συγκεκριμένο αξίωμα.

Σημαντικές επιτυχίες σημείωσαν οι Δημοκρατικοί και στις εκλογές κυβερνητών. Στο Τέξας, η Τζίνα Ινοχόσα νίκησε τον επί σειρά ετών Ρεπουμπλικανό κυβερνήτη Γκρεγκ Άμποτ, τερματίζοντας μια μακρά περίοδο κυριαρχίας του κόμματος στην πολιτεία.

Τραμπ: «Αν ήμουν υποψήφιος, θα είχαμε κερδίσει σαρωτικά»

Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ ήταν χαρακτηριστική της προσπάθειάς του να αποστασιοποιηθεί από το εκλογικό αποτέλεσμα.

Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε:

«Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο και, αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει με σαρωτική διαφορά».

Ωστόσο, σε τηλεφωνική επικοινωνία με το CBS News, υιοθέτησε συμφιλιωτικότερο τόνο:

«Συγχαρητήρια στους Δημοκρατικούς. Ανυπομονώ να συνεργαστούμε για το καλό της χώρας μας».

Ο Τραμπ επέμεινε ότι ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι δεν κατάφεραν να κινητοποιήσουν την εκλογική βάση του κόμματος.

Σε συνέντευξή του στους New York Times, δήλωσε απολύτως πρόθυμος να αποδεχθεί τα αποτελέσματα, προσθέτοντας ότι θα επιδιώξει συνεννόηση με τους Δημοκρατικούς.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες προειδοποιήσεις του ότι θα χρησιμοποιούσε εκτεταμένα το προεδρικό βέτο απέναντι σε νομοθετικές πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης.

Δημοκρατικοί: «Οι Αμερικανοί άλλαξαν την πορεία της χώρας»

Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών επικράτησε πανηγυρικό κλίμα.

Ο επικεφαλής τους στη Βουλή, Χακίμ Τζέφρις, χαρακτήρισε το κίνημα MAGA του Τραμπ πολιτικά αποδυναμωμένο σε ολόκληρη τη χώρα.

Η πρώην πρόεδρος της Βουλής, Νάνσι Πελόζι, δήλωσε:

«Απόψε, ο αμερικανικός λαός άλλαξε την πορεία της χώρας μας».

Σύμφωνα με την Πελόζι, οι ψηφοφόροι έβαλαν τέλος στο μονοπώλιο εξουσίας των Ρεπουμπλικανών στην Ουάσιγκτον, επαναφέροντας έναν θεσμικό μηχανισμό ελέγχου της προεδρικής εξουσίας.

Από την Τζόρτζια, ο επανεκλεγείς γερουσιαστής Τζον Όσοφ χαρακτήρισε τον Τραμπ πολιτικά αποδυναμωμένο πρόεδρο, υποστηρίζοντας ότι το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργεί νέες προοπτικές για τη χώρα.

Ρεπουμπλικανοί: Προβληματισμός και αναζήτηση ευθυνών

Η ήττα προκάλεσε έντονες συζητήσεις στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Ο πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, αναγνώρισε την αρνητική εξέλιξη, επικαλούμενος την ιστορική δυσκολία που αντιμετωπίζει το κόμμα του εκάστοτε προέδρου στις ενδιάμεσες εκλογές.

«Γνωρίζαμε ότι για να διατηρήσουμε την πλειοψηφία θα έπρεπε να ανατρέψουμε περισσότερο από έναν αιώνα εκλογικής ιστορίας», ανέφερε.

Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι οι Ρεπουμπλικανοί δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν την πολιτική τους ατζέντα.

«Δεν θα μας αποθαρρύνει το αποτέλεσμα μίας εκλογικής αναμέτρησης», τόνισε, θέτοντας ως στόχο την ανάκτηση της Βουλής το 2028.

Στο εσωτερικό του κόμματος, πάντως, έχουν ήδη εκδηλωθεί αντιδράσεις για την επιλογή υποψηφίων και την αποτελεσματικότητα της προεκλογικής στρατηγικής.

Ακρίβεια, οικονομία και πόλεμος με το Ιράν έκριναν την αναμέτρηση

Οι μετεκλογικές έρευνες καταγράφουν τη μεγάλη σημασία της οικονομίας στη συμπεριφορά των ψηφοφόρων.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, σχεδόν εννέα στους δέκα ψηφοφόρους θεωρούσαν το κόστος ζωής σημαντικό παράγοντα στην απόφασή τους, ενώ περίπου τα δύο τρίτα απέδιδαν στον Τραμπ ευθύνη για τις υψηλές τιμές.

Ο πόλεμος με το Ιράν και οι επιπτώσεις του στις τιμές των καυσίμων ενίσχυσαν τη δυσαρέσκεια.

Παράλληλα, καταγράφηκε υποχώρηση της ρεπουμπλικανικής υποστήριξης σε τμήματα του ισπανόφωνου πληθυσμού, των νεότερων ψηφοφόρων και των Αφροαμερικανών ανδρών.

Το αποτέλεσμα δείχνει ότι οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να μετατρέψουν την οικονομική δυσαρέσκεια σε εκλογικά κέρδη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη πολιτική υπεροχή.

Τι αλλάζει στην Ουάσιγκτον

Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου, που θα αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2027, δημιουργεί διαφορετικές πολιτικές συνθήκες για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ.

Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν και τα δύο σώματα, ο Λευκός Οίκος θα αντιμετωπίσει σημαντικότερες δυσκολίες στην προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών, ενώ οι επιτροπές του Κογκρέσου θα μπορούν να εντείνουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης.

Ο πρόεδρος διατηρεί, ωστόσο, τις συνταγματικές του αρμοδιότητες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος άσκησης βέτο.

Το αποτέλεσμα της 3ης Νοεμβρίου δεν αλλάζει τον ένοικο του Λευκού Οίκου. Αλλάζει, όμως, τον συσχετισμό δυνάμεων στην αμερικανική πρωτεύουσα και υποχρεώνει Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς να επαναπροσδιορίσουν τη στρατηγική τους ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος έδωσε ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», με αφορμή την αναμενόμενη έκδοση NAVTEX και τις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας.

Όπως εξήγησε, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ακριβής ημερομηνία έκδοσης της NAVTEX, αλλά η προετοιμασία της ελληνικής πλευράς για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε τουρκικής ενέργειας, ακόμη και ενός θερμού επεισοδίου.

Κατά την εκτίμησή του, εάν η Άγκυρα διαπιστώσει περιορισμένη ελληνική παρουσία και αντίδραση στο πεδίο, είναι πιθανό να επιχειρήσει να δημιουργήσει ένταση.

Αντίθετα, μια ισχυρή παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά, καθιστώντας ιδιαίτερα υψηλό το κόστος μιας τουρκικής πρόκλησης.

«Εδώ λοιπόν παίζει ρόλο η έννοια της αποτροπής», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι εφόσον η ελληνική αποτροπή είναι «πειστική, μαζική και σοβαρή», μπορεί να αποτραπεί ένα θερμό επεισόδιο.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η τουρκική ηγεσία δεν μπορεί εύκολα να αναλάβει τον κίνδυνο μιας στρατιωτικής αποτυχίας, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει σοβαρές εσωτερικές πολιτικές συνέπειες για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Συνέδεσε μάλιστα την εκτίμησή του με τη μεγαλοϊδεατική ρητορική που, όπως υποστήριξε, καλλιεργεί η τουρκική ηγεσία περί αναβίωσης της οθωμανικής ισχύος.

«Η NAVTEX επαρκεί» – Καμία πρόσθετη ενημέρωση στην Τουρκία

Σαφής ήταν η τοποθέτηση του Ιωάννη Μάζη και στο ερώτημα εάν η Ελλάδα οφείλει να ενημερώσει την Τουρκία πέραν της έκδοσης NAVTEX.

Ο καθηγητής απέρριψε κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο, επισημαίνοντας ότι η NAVTEX αποτελεί επαρκή ενημέρωση.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η έκδοσή της δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται αντίστοιχη ελληνική ετοιμότητα στο πεδίο, ώστε η Άγκυρα να αντιληφθεί πως ενδεχόμενη απόπειρα παρεμπόδισης θα συναντήσει ουσιαστική αντίδραση.

Η αποτροπή, σύμφωνα με τη συλλογιστική του, δεν εξαντλείται σε διπλωματικές διακηρύξεις, αλλά προϋποθέτει την έμπρακτη επίδειξη αποφασιστικότητας.

Οι ΗΠΑ, ο Τραμπ και το ενδεχόμενο νέας επίθεσης στο Ιράν

Αναφερόμενος στις αμερικανικές πολιτικές εξελίξεις, ο Ιωάννης Μάζης εκτίμησε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιχειρήσει να συνεχίσει την εφαρμογή της πολιτικής του ακόμη και εάν οι συσχετισμοί στο Κογκρέσο μεταβληθούν εις βάρος του.

Κατά τον καθηγητή, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αξιοποιήσει εκτεταμένα τα προεδρικά διατάγματα προκειμένου να προωθήσει τις επιλογές του.

Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, ο Μάζης υποστήριξε ότι βασική προτεραιότητα του Τραμπ παραμένει η αντιμετώπιση του Ιράν.

Εκτίμησε μάλιστα ότι η Ουάσιγκτον κινείται προς το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επίθεσης, επικαλούμενος πληροφορίες περί ενημέρωσης του Αμερικανού προέδρου από τη στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ.

Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του καθηγητή και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση στρατιωτικής επιχείρησης.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια τέτοια επιλογή ενδέχεται να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε βαθύτερη εμπλοκή, εφόσον δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στην αμερικανική στρατηγική για τη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Στιβ Γουίτκοφ; Όχι, ο καθηγητής αναφέρθηκε στον Μπαράκ, όπως αποδίδεται στην απομαγνητοφώνηση, συνδέοντας τις συμβουλές και τις αρμοδιότητές του με την πορεία της αμερικανικής πολιτικής.

Η Ελλάδα στον ενεργειακό σχεδιασμό των ΗΠΑ και ο IMEC

Ο Ιωάννης Μάζης χαρακτήρισε την Ελλάδα σημαντικό παράγοντα της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής διασύνδεσης Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), σημειώνοντας ότι αποτελεί σχέδιο στο οποίο συγκλίνουν τα συμφέροντα της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής πλευράς.

Όπως υποστήριξε, το ενδιαφέρον για την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου διαδρόμου δεν περιορίζεται στη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση, αλλά αποτελούσε προτεραιότητα και της προηγούμενης κυβέρνησης των Δημοκρατικών.

Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η αξιοποίηση αυτών των ευνοϊκών στρατηγικών συσχετισμών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την αποφασιστικότητα που θα επιδείξει η ελληνική κυβέρνηση.

Ισραήλ και Τουρκία: «Η Τουρκία είναι το νέο Ιράν»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρέμβασης αφορούσε τις σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η αντιπαλότητα των δύο χωρών έχει αποκτήσει βαθύτερα στρατηγικά χαρακτηριστικά, τα οποία δεν πρόκειται απαραίτητα να μεταβληθούν από ένα διαφορετικό εκλογικό αποτέλεσμα στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, σημαντικό τμήμα της ισραηλινής στρατηγικής σκέψης αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως βασική περιφερειακή απειλή.

Αναφέρθηκε μάλιστα στο δόγμα σύμφωνα με το οποίο «η Τουρκία είναι το νέο Ιράν», υποστηρίζοντας ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη αλλαγή στη ρητορική της ισραηλινής κυβέρνησης δεν θα μεταβάλει εύκολα αυτή την αντίληψη.

Στο ίδιο πλαίσιο, εκτίμησε ότι το Ισραήλ προετοιμάζεται για περαιτέρω στρατιωτικές ενέργειες στη Συρία, ενώ αναφέρθηκε και σε σενάρια ευρύτερης αντιπαράθεσης με την Τουρκία, ανάλογα με τις αντιδράσεις της Άγκυρας.

Οι αναφορές αυτές παρουσιάστηκαν ως εκτιμήσεις και πληροφορίες που επικαλέστηκε ο καθηγητής, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση στο υλικό της συνέντευξης.

Το παράδειγμα του Ανδρέα Παπανδρέου και η στάση της Αθήνας

Ο Ιωάννης Μάζης χρησιμοποίησε ως ιστορικό παράδειγμα τη στάση του Ανδρέα Παπανδρέου σε περίοδο ελληνοτουρκικής κρίσης, αναφερόμενος στην κινητοποίηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και στην αποφασιστικότητα που είχε επιδείξει τότε η ελληνική κυβέρνηση.

Κατά την άποψή του, η αποφασιστικότητα αυτή συνέβαλε στη μεταβολή των δεδομένων και στην αποτροπή δυσμενών εξελίξεων.

Αναφερόμενος στη σημερινή κυβέρνηση και στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο καθηγητής έκανε μια αξιοσημείωτη διάκριση.

Παρότι δήλωσε ότι δεν υποστηρίζει την κυβερνητική πολιτική, αναγνώρισε πως η καθησυχαστική δημόσια φρασεολογία του πρωθυπουργού μπορεί να έχει συγκεκριμένη διπλωματική χρησιμότητα.

Εξήγησε ότι η εικόνα μιας Ελλάδας που δεν φοβάται και συνεχίζει με ψυχραιμία τον σχεδιασμό της αποτελεί θεμιτό μήνυμα προς το εξωτερικό.

Το ουσιαστικό ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν αυτή η δημόσια εικόνα συνοδεύεται από την ανάλογη προετοιμασία και τις απαιτούμενες ενέργειες.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει την παρέμβαση των ΗΠΑ για να εξασφαλίσει τα συμφέροντά της. Αντιθέτως, οφείλει πρώτα να αποδείξει τη δική της αποφασιστικότητα, ώστε οι διεθνείς εταίροι να την αντιμετωπίσουν αναλόγως.

Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, τη στάση της Τουρκίας και τον ρόλο της Γαλλίας έθεσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης στην υπόθεση του καλωδίου, ενώ χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ισραηλινή αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξηγώντας ότι πίσω από αυτή βρίσκονται συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η Τουρκία στρατιωτικοποίησε την κρίση και η Ελλάδα υποχώρησε»

Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Σάββας Καλεντερίδης κλήθηκε αρχικά να σχολιάσει τις δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο σχετικά με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε στο ιστορικό του έργου, υπενθυμίζοντας ότι ο ΑΔΜΗΕ απέκτησε τον έλεγχό του από τον Κύπριο επιχειρηματία Νάσο Κτωρίδη και επιχείρησε να προχωρήσει στις εργασίες το καλοκαίρι του 2024.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η τουρκική αντίδραση στην περιοχή της Κάσου δεν αποτέλεσε μια συνηθισμένη διπλωματική διαφωνία, αλλά μια συνειδητή επιλογή στρατιωτικοποίησης της κρίσης.

Όπως εξήγησε, όταν μια χώρα στρατιωτικοποιεί μια κρίση, έχει προετοιμάσει εναλλακτικά σενάρια κλιμάκωσης. Εάν η άλλη πλευρά αντιδράσει, μπορεί να αποστείλει πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις, μετατρέποντας μια περιορισμένη αντιπαράθεση σε ευρύτερη στρατιωτική κρίση, με κίνδυνο ακόμη και πολεμικής σύγκρουσης.

Κατά τον Καλεντερίδη, αυτό ακριβώς επιδίωξε η Άγκυρα το 2024, αποστέλλοντας πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή.

«Η Ελλάδα, επειδή δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση, έκανε πίσω, υποχώρησε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πρόσθεσε ότι ανάλογη κατάσταση δημιουργήθηκε και σε μεταγενέστερη προσπάθεια συνέχισης των εργασιών από την πλευρά της Κρήτης, όταν η Τουρκία απέστειλε φρεγάτα, επιδεικνύοντας εκ νέου την πρόθεσή της να παρέμβει στρατιωτικά.

Τα ερωτήματα για τη γαλλική εμπλοκή

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αναλυτής στη μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του έργου, όπως την περιέγραψε κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά μεταβίβασε το μεγαλύτερο μέρος της συμμετοχής της σε γαλλικά συμφέροντα, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη επιλογή ενδέχεται να συνδέεται με την προσπάθεια μεταφοράς της ευθύνης για μια πιθανή νέα κρίση.

«Η ερμηνεία που δίνω εγώ είναι ότι το δώσαμε στους Γάλλους για να φάνε το μουτζούρη οι Γάλλοι», είπε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για τη δική του ερμηνεία των εξελίξεων.

Το βασικό ερώτημα που έθεσε είναι τι έχει αλλάξει από το 2024 ώστε η Τουρκία να επιτρέψει σήμερα την ολοκλήρωση των εργασιών, ενώ προηγουμένως είχε επιδείξει αποφασιστικότητα να τις εμποδίσει.

Αμφισβήτησε, μάλιστα, ότι η εμπλοκή της Γαλλίας αρκεί από μόνη της για να μεταβάλει τους τουρκικούς σχεδιασμούς.

Αναφέρθηκε στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της Γαλλίας και στην αποδυνάμωση της πολιτικής επιρροής του Εμανουέλ Μακρόν, εκτιμώντας ότι δεν είναι αυτονόητη η προθυμία του Παρισιού να εμπλακεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία για το συγκεκριμένο έργο.

«Αυτοπαγιδευτήκαμε – Έπρεπε να είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια»

Το κεντρικό επιχείρημα του Σάββα Καλεντερίδη ήταν ότι η Ελλάδα όφειλε να έχει προετοιμαστεί για κάθε πιθανή τουρκική αντίδραση προτού προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.

Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε εξετάσει εξαρχής το ενδεχόμενο η Άγκυρα να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα για να παρεμποδίσει τις εργασίες.

«Αν η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη για τα εναλλακτικά σενάρια, όπως αυτό το να στρατιωτικοποιήσει το θέμα η Τουρκία, καλύτερα να μην έκανε το καλώδιο», υποστήριξε.

Ο ίδιος χρησιμοποίησε τη λέξη «αυτοπαγιδευτήκαμε», επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.

Εάν η Τουρκία αποστείλει και πάλι πολεμικά πλοία, η Ελλάδα θα πρέπει είτε να είναι προετοιμασμένη να απαντήσει με ανάλογη στρατιωτική παρουσία είτε να αντιμετωπίσει εκ νέου το ενδεχόμενο διακοπής των εργασιών.

Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική να αντιμετωπιστεί η τουρκική αντίδραση αποκλειστικά μέσω ενημέρωσης ή διπλωματικών συνεννοήσεων.

Κατά την εκτίμησή του, τέτοιες διαδικασίες δεν αρκούν για να μεταβάλουν τη στάση μιας χώρας που έχει ήδη επιδείξει την πρόθεσή της να κλιμακώσει στρατιωτικά την αντιπαράθεση.

Η ισραηλινή παρέμβαση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη στάση του Ισραήλ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή τοποθέτηση ενδεχομένως τη σημαντικότερη παρέμβαση ξένης κυβέρνησης στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Για να εξηγήσει τη σημασία της, προχώρησε σε σύγκριση με τη στάση της Αιγύπτου.

Όπως υποστήριξε, το Κάιρο έχει άμεσο συμφέρον να αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς θεωρεί ότι θίγονται θαλάσσιες περιοχές στις οποίες διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.

Παράλληλα, υπενθύμισε την ύπαρξη των συμφωνιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ωστόσο, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να προσεγγίσει την Αίγυπτο μέσω προτάσεων που θα εξυπηρετούσαν τα αιγυπτιακά συμφέροντα.

Στην περίπτωση αυτή, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να επηρεαστεί η ένταση με την οποία το Κάιρο αντιτίθεται στους τουρκικούς σχεδιασμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να αγνοηθούν οι υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες.

Γιατί το Ισραήλ θεωρεί απειλή την τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η στάση του Ισραήλ έχει διαφορετική στρατηγική αφετηρία από εκείνη της Αιγύπτου.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Τελ Αβίβ δεν ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη νομική διάσταση του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά κυρίως για την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο σε έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συγκεκριμένη περιοχή συνδέεται με τις θαλάσσιες επικοινωνίες και τις εμπορικές διαδρομές που εξυπηρετούν το Ισραήλ.

Ο αναλυτής εξήγησε ότι η ισραηλινή πλευρά δεν επιθυμεί να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο στρατηγικό εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, πέρα από τους ήδη υπάρχοντες περιορισμούς στις θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.

Υποστήριξε, επίσης, ότι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί στον Τύπο σχετικά με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και τις Ένοπλες Δυνάμεις δείχνουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Ισραήλ για τις τουρκικές κινήσεις.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, η αντίθεση του Ισραήλ στους τουρκικούς σχεδιασμούς δεν απορρέει μόνο από τις σχέσεις του με την Ελλάδα, αλλά και από την ανάγκη προστασίας των δικών του στρατηγικών συμφερόντων.

Το ενδεχόμενο ισραηλινής αντίδρασης επί του πεδίου

Ο Σάββας Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ισραηλινή αντίδραση να αποκτήσει στο μέλλον πιο πρακτικά χαρακτηριστικά.

Εκτίμησε ότι, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει να επιδιώκει τον έλεγχο του συγκεκριμένου θαλάσσιου διαδρόμου, το Ισραήλ ενδέχεται να αντιδράσει και επί του πεδίου.

«Πιθανόν επί του πεδίου, εάν όχι τώρα, στο μέλλον μπορεί να δούμε το Ισραήλ να αντιδρά», ανέφερε.

Η επισήμανση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη εκτίμησή του ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού στρατηγικών συμφερόντων, όπου οι κινήσεις της Τουρκίας επηρεάζουν όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και άλλους περιφερειακούς δρώντες.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις στην περιοχή παραμένουν ανοιχτές και ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα θα συνεχίσουν να απασχολούν τη δημόσια συζήτηση.