Περίληψη

Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι στην Υεμένη το 2026 έχει μετατρέψει την Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Bab el-Mandeb σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς κόμβους του διεθνούς συστήματος. Η κατάληψη στρατηγικών θέσεων στις ακτές της Υεμένης από τους Χούθι ενισχύει τη δυνατότητά τους να επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ινδικού Ωκεανού, Ερυθράς Θάλασσας και Διώρυγας του Σουέζ. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή συμπίπτει με την ευρύτερη αντιπαράθεση Ιράν–ΗΠΑ και με την αστάθεια στο Στενό του Ορμούζ.

Οι οικονομικές συνέπειες δεν περιορίζονται στη Σαουδική Αραβία. Η αύξηση του ναυτιλιακού κινδύνου επιβαρύνει το κόστος μεταφοράς, ασφάλισης και ενέργειας και επηρεάζει ιδιαίτερα την Ευρώπη και τις οικονομίες της Μεσογείου. Η Ελλάδα, λόγω της ιδιαίτερης βαρύτητας της ναυτιλίας της, είναι εκτεθειμένη περισσότερο από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, η κρίση δημιουργεί ορισμένα στρατηγικά περιθώρια για την Κίνα και, σε διαφορετικό επίπεδο, τη Ρωσία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι δύο χώρες αποτελούν «καθαρούς κερδισμένους» από τη σύγκρουση.

Του Δημήτρη Παπαδογιάννη

1. Η γεωγραφία ως παράγοντας ισχύος

Η γεωπολιτική σημασία της Υεμένης προκύπτει κυρίως από τη θέση της.

Στα νότια της Ερυθράς Θάλασσας βρίσκεται το Bab el-Mandeb, το στενό που συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα. Από εκεί διέρχεται η θαλάσσια κίνηση προς τη Διώρυγα του Σουέζ και, κατ’ επέκταση, προς τη Μεσόγειο.

Η αλυσίδα είναι:

Ινδικός Ωκεανός → Bab el-Mandeb → Ερυθρά Θάλασσα → Σουέζ → Μεσόγειος → Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι μια στρατιωτική δύναμη που μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο διέλευσης από το Bab el-Mandeb δεν χρειάζεται να ελέγχει ολόκληρη τη θαλάσσια οδό. Αρκεί να αυξήσει το κόστος και την αβεβαιότητα της διέλευσης.

Η εξέλιξη αυτή έχει γίνει ακόμη σημαντικότερη το 2026. Οι Χούθι κατέλαβαν τη στρατηγική πόλη Mocha και προωθήθηκαν προς περιοχές και νησιά κοντά στο Bab el-Mandeb, ενισχύοντας τη γεωγραφική τους θέση απέναντι στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Το Chatham House χαρακτηρίζει την εξέλιξη ιδιαίτερα σημαντική, επειδή δίνει στους Χούθι μεγαλύτερη δυνατότητα επηρεασμού της ναυσιπλοΐας.

Έτσι, η Υεμένη αποκτά αξία πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθος της οικονομίας ή του πληθυσμού της.

 

2. Το Ιράν και οι Χούθι: συμμαχία, όχι απλή «εντολοδότηση»

Η σχέση Ιράν–Χούθι είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για την κατανόηση της σύγκρουσης.

Οι Χούθι αποτελούν αυτόνομο πολιτικοστρατιωτικό οργανισμό με δικές τους προτεραιότητες. Ωστόσο, το Ιράν έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια στενή σχέση μαζί τους, παρέχοντας πολιτική, τεχνολογική και στρατιωτική υποστήριξη.

Επομένως, ο ακριβέστερος αναλυτικός όρος δεν είναι ότι οι Χούθι αποτελούν απλώς «πιόνια» του Ιράν. Πρόκειται περισσότερο για σχέση στρατηγικής σύμπτωσης συμφερόντων, στην οποία η Τεχεράνη έχει επενδύσει με επισταμένο τρόπο και είναι σε θέση να αυξήσει τα γεωστρατηγικά της πλεονεκτήματα μέσω ενός περιφερειακού εταίρου που δρα σε διαφορετικό γεωγραφικό μέτωπο.

Η αξία των Χούθι για το Ιράν είναι τριπλή.

α) Δημιουργία στρατηγικού βάθους

Το Ιράν βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Αραβικού Κόλπου. Οι Χούθι βρίσκονται περίπου 2.000 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά, στις ακτές της Υεμένης.

Αυτό δημιουργεί τη δυνατότητα άσκησης πίεσης στη Σαουδική Αραβία από διαφορετική κατεύθυνση.

β) Πίεση σε δύο chokepoints

Η σημερινή συγκυρία είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή το Ιράν και οι σύμμαχοί του μπορούν να ασκήσουν πίεση σε δύο διαφορετικά στρατηγικά σημεία:

• Στενό του Ορμούζ
• Bab el-Mandeb

Το Chatham House υπογραμμίζει ακριβώς αυτή τη γεωπολιτική σύγκλιση: η ταυτόχρονη πίεση στα δύο στενά δημιουργεί πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για το παγκόσμιο εμπόριο.

γ) Διαπραγματευτική ισχύς

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο διπλωματικό πλεονέκτημα.

Το Ιράν δεν χρειάζεται να επιτύχει πλήρη στρατιωτική νίκη επί των ΗΠΑ ή της Σαουδικής Αραβίας. Μπορεί να επιδιώκει την αύξηση του κόστους της αντιπαράθεσης. Τουτέστιν, επιχειρεί να σύρει την Αμερική και τους συμμάχους της σε έναν πόλεμο φθοράς.

Εάν η Τεχεράνη μπορεί να επηρεάζει:

• τις τιμές πετρελαίου,
• τη ναυσιπλοΐα,
• το κόστος ασφάλισης,
• τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού,
• τις στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ,
• και την ενεργειακή ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας,

τότε αποκτά ένα πρόσθετο διαπραγματευτικό χαρτί.

 

3. Γιατί η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση

Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει ένα γεωγραφικό παράδοξο.

Η χώρα διαθέτει τεράστιες πετρελαϊκές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, αλλά μεγάλο μέρος των εξαγωγών της εξαρτάται από θαλάσσιες οδούς που μπορούν να επηρεαστούν από περιφερειακές συγκρούσεις.

Για να μειώσει την εξάρτηση από το Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί τον East-West Pipeline, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις ανατολικές πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Αυτός ο μηχανισμός, όμως, δημιουργεί μια νέα ευπάθεια:

Ορμούζ → παράκαμψη μέσω αγωγού → Yanbu → Bab el-Mandeb → διεθνείς αγορές.

Εάν το Bab el-Mandeb καταστεί επικίνδυνο, η εναλλακτική οδός που σχεδιάστηκε για να μειώσει την εξάρτηση από το Ορμούζ αντιμετωπίζει νέο bottleneck.

Η IEA αναφέρει ότι επιθέσεις σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές είχαν προκαλέσει διακοπή λειτουργίας του East-West Pipeline, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει περίπου 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παράλληλα, στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters δείχνουν ότι οι εξαγωγές μέσω Yanbu επηρεάστηκαν από τις επιθέσεις, ενώ η Σαουδική Αραβία χρειάστηκε να προσαρμόσει τις ροές της.

 

4. Ποιος ωφελείται από την κρίση;

Εδώ χρειάζεται προσοχή: δεν υπάρχουν απλοί «νικητές». Η Ρωσία και η Κίνα έχουν ορισμένα στρατηγικά ωφέλη από την αναστάτωση, αλλά ταυτόχρονα υφίστανται και κόστος.

4.1 Κίνα

Η Κίνα έχει πιθανώς το πιο σύνθετο συμφέρον.

Από τη μία πλευρά, είναι ο μεγαλύτερος ή ένας από τους σημαντικότερους αποδέκτες ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο και επομένως έχει κάθε λόγο να επιθυμεί σταθερότητα.

Από την άλλη, η Κίνα διαθέτει πολύ υψηλότερα αποθέματα πετρελαίου και διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας από πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Το 2026, η συσσωρευμένη στρατηγική αποθήκευση πετρελαίου της Κίνας έχει λειτουργήσει ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στις αναταράξεις. Το AP αναφέρει εκτιμήσεις της EIA για περίπου 1,4 δισ. βαρέλια στρατηγικών αποθεμάτων στο τέλος του 2025.

Επιπλέον, κινεζικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν διαφορετικό επίπεδο έκθεσης από δυτικές εταιρείες, ενώ οι Χούθι έχουν ιστορικά διαχωρίσει σε μεγάλο βαθμό τη στάση τους απέναντι σε κινεζικά και ρωσικά συμφέροντα από εκείνη απέναντι σε δυτικούς ή ισραηλινούς στόχους. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση ασφαλείας.

Το στρατηγικό κέρδος της Κίνας είναι επομένως κυρίως σχετικό: η κρίση αποδυναμώνει την ενεργειακή και εμπορική ασφάλεια των δυτικών οικονομιών χωρίς να πλήττει αναγκαστικά την Κίνα στον ίδιο βαθμό.

 

4.2 Ρωσία

Για τη Ρωσία το πιθανό όφελος είναι κυρίως έμμεσο και ενεργειακό.

Όταν η προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή περιορίζεται ή αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, οι διεθνείς τιμές ενέργειας μπορούν να αυξηθούν.

Η ΙΕA εκτιμούσε τον Αύγουστο του 2026 ότι η τιμή Brent είχε ανέλθει κατά μέσο όρο στα 91 δολάρια/βαρέλι, αυξημένη κατά 7 δολάρια σε σχέση με τον Ιούλιο, καθώς οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή αντιμετώπιζαν περιορισμούς.

Για έναν μεγάλο εξαγωγέα πετρελαίου όπως η Ρωσία, υψηλότερες διεθνείς τιμές μπορούν —υπό προϋποθέσεις— να αντισταθμίσουν μέρος των απωλειών από περιορισμούς στις εξαγωγές ή κυρώσεις.

Υπάρχει όμως ένα σημαντικό αντίβαρο:

Η Ρωσία επίσης χάνει από την παγκόσμια οικονομική αστάθεια και από τις διαταραχές στις ναυτιλιακές διαδρομές.

Επομένως, δεν είναι επιστημονικά ορθό να χαρακτηριστεί η Ρωσία «κερδισμένη» χωρίς επιφυλάξεις.

 

5. Ποιοι υφίστανται τις σημαντικότερες οικονομικές πιέσεις;

5.1 Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση για τρεις λόγους.

Πρώτον: γεωγραφία

Η Ευρώπη βρίσκεται στο τέλος της εμπορικής αλυσίδας Ασία–Σουέζ–Μεσόγειος.

Όταν ένα πλοίο δεν μπορεί να περάσει από το Bab el-Mandeb, η εναλλακτική διαδρομή είναι γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Αυτό αυξάνει:

• την απόσταση,
• την κατανάλωση καυσίμων,
• τον χρόνο ταξιδιού,
• το κόστος πληρώματος,
• τα ασφάλιστρα,
• το κόστος κεφαλαίου,
• και τελικά το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταγράψει ότι οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα είχαν προκαλέσει σημαντική αύξηση των αποστάσεων που διανύουν τα πλοία και ότι μέχρι τον Μάιο του 2025 η κίνηση μέσω Σουέζ παρέμενε περίπου 70% χαμηλότερη από τον μέσο όρο του 2023.

Δεύτερον: ενέργεια

Η Ευρώπη δεν εξαρτάται πλέον από τη Ρωσία όπως πριν από το 2022, αλλά αυτό δεν σημαίνει ενεργειακή ανεξαρτησία.

Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή αυξάνει την τιμή του πετρελαίου και των πετρελαϊκών προϊόντων παγκοσμίως.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ευρωπαϊκή αγορά διαθέτει σημαντική ανθεκτικότητα, αλλά ταυτόχρονα παραμένει εκτεθειμένη στη διεθνή μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας.

Τρίτον: πληθωρισμός

Εάν αυξηθούν ταυτόχρονα:

πετρέλαιο + ναύλα + ασφάλιστρα + χρόνος μεταφοράς

τότε αυξάνεται το κόστος εισαγωγής.

Αυτό μπορεί να μεταφερθεί στις τιμές:

• τροφίμων,
• βιομηχανικών προϊόντων,
• ηλεκτρονικών,
• πρώτων υλών,
• καυσίμων,
• και καταναλωτικών αγαθών.

 

6. Η περίπτωση των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ είναι διαφορετική περίπτωση.

Η άμεση ενεργειακή τους εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο είναι μικρότερη από εκείνη της Ευρώπης, επειδή η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι πολύ μεγαλύτερη.

Ωστόσο, το πετρέλαιο είναι παγκόσμια τιμολογούμενο εμπόρευμα.

Άρα:

πετρελαϊκή κρίση στη Μέση Ανατολή → υψηλότερη παγκόσμια τιμή → υψηλότερο κόστος στις ΗΠΑ.

Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο και στον Ινδο-Ειρηνικό και επομένως αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος για την προστασία της ελευθερίας ναυσιπλοΐας.

Η κρίση συνεπώς αυξάνει το αμερικανικό κόστος στρατηγικής αποτροπής.

 

7. Το Ισραήλ: η ιδιαίτερη περίπτωση

Το Ισραήλ έχει διαφορετικό πρόβλημα.

Οι Χούθι έχουν ιστορικά εντάξει το Ισραήλ στους βασικούς πολιτικοστρατιωτικούς τους στόχους. Η απειλή δεν αφορά μόνο άμεσες επιθέσεις αλλά και τη δυνατότητα να καταστήσουν τη θαλάσσια πρόσβαση προς το Ισραήλ ακριβότερη ή λιγότερο ασφαλή.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το λιμάνι του Eilat, στη βόρεια άκρη της Ερυθράς Θάλασσας.

Σύμφωνα με ισραηλινή ανάλυση, η δραστηριότητα του λιμανιού έχει μειωθεί δραματικά από την έναρξη των επιθέσεων των Χούθι και η απειλή επηρεάζει το κόστος ασφάλισης και τις αποφάσεις των ναυτιλιακών εταιρειών ακόμη και όταν δεν πραγματοποιείται άμεση επίθεση.

Υπάρχει όμως μια σημαντική επιστημονική επιφύλαξη.

Μελέτη της Τράπεζας του Ισραήλ διαπίστωσε ότι, παρά την κρίση, οι ισραηλινές εισαγωγές από Ασία και Ωκεανία δεν υπέστησαν τη μεγάλη διαταραχή που θα περίμενε κανείς, εν μέρει επειδή οι εταιρείες αναπροσάρμοσαν έγκαιρα τα δρομολόγιά τους.

Άρα το κόστος για το Ισραήλ είναι σημαντικό κυρίως σε επίπεδο στρατηγικής ευπάθειας, ναυτιλιακής ασφάλειας και επιβάρυνσης του κόστους μεταφοράς, όχι απαραίτητα ανάλογο με μια πλήρη διακοπή του εξωτερικού εμπορίου.

 

8. Η Ελλάδα: γιατί η επίδραση είναι δυσανάλογα σημαντική

Η Ελλάδα έχει μια ιδιαιτερότητα που την ξεχωρίζει από πολλά άλλα κράτη της ΕΕ:

διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο και πολύ ισχυρή παρουσία στη διεθνή ναυτιλία.

Επομένως η ελληνική οικονομία επηρεάζεται από τη σύγκρουση μέσω δύο διαφορετικών μηχανισμών.

Α. Ως ευρωπαϊκή οικονομία

Η Ελλάδα υφίσταται:

• υψηλότερο ενεργειακό κόστος,
• ακριβότερες εισαγωγές,
• πιθανές πληθωριστικές πιέσεις,
• προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Η Μεσόγειος είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη επειδή αποτελεί φυσικό προορισμό των εμπορικών ροών που διέρχονται από το Σουέζ.

Β. Ως ναυτιλιακή δύναμη

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο ζήτημα.

Ένα ελληνικών συμφερόντων πλοίο που αναγκάζεται να αποφύγει την Ερυθρά Θάλασσα μπορεί να πρέπει να ταξιδέψει χιλιάδες επιπλέον ναυτικά μίλια.

Το Reuters υπολόγισε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις του 2026 ότι η παράκαμψη μπορούσε να προσθέσει περίπου 10.000 ναυτικά μίλια και 34 ημέρες ταξιδιού, ενώ μόνο το πρόσθετο freight cost μπορούσε να ξεπεράσει τα 5 εκατ. δολάρια ανά ταξίδι, χωρίς καύσιμα και ασφάλιση.

Αυτό έχει διττό αποτέλεσμα:

αρνητικό για τον ιδιοκτήτη του πλοίου, λόγω υψηλότερου κόστους και κινδύνου,

αλλά δυνητικά θετικό για τα έσοδα ορισμένων ναυτιλιακών εταιρειών, όταν οι ναύλοι αυξάνονται περισσότερο από το πρόσθετο κόστος.

Επομένως δεν πρέπει να λέμε απλώς ότι «η ελληνική ναυτιλία ζημιώνεται». Η επίδραση διαφοροποιείται ανάμεσα σε πλοιοκτήτες, τύπους πλοίων, ναυλώσεις και χρονική διάρκεια της κρίσης.

Ήδη το ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας έχει προειδοποιήσει τον ελληνικό στόλο για αυξημένους κινδύνους στην Ερυθρά Θάλασσα και έχει ζητήσει συντονισμό με την ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση ASPIDES.

 

9. Η κρίση ως «γεωοικονομικό όπλο»

Το σημαντικότερο θεωρητικό συμπέρασμα είναι ότι οι Χούθι δεν χρειάζεται να βυθίσουν μεγάλο αριθμό πλοίων για να προκαλέσουν οικονομική επιβάρρυνση.

Αρκεί να δημιουργήσουν αβεβαιότητα.

Στη σύγχρονη οικονομία της ναυτιλίας, ο κίνδυνος αποτιμάται μέσω:

• ασφαλίστρων,
• war-risk premiums,
• ναύλων,
• χρόνου ταξιδιού,
• διαθεσιμότητας πλοίων,
• κόστους καυσίμων.

Έτσι δημιουργείται μία κρίσιμη τροχιά:

απειλή επίθεσης → αύξηση ασφάλισης → αλλαγή δρομολογίου → μεγαλύτερη απόσταση → αύξηση κόστους → αύξηση τιμών.

Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα γεωοικονομικού πολλαπλασιαστή ισχύος.

Ένας μη κρατικός δρων με σχετικά περιορισμένους οικονομικούς πόρους μπορεί, μέσω της γεωγραφικής του θέσης, να επηρεάσει μια παγκόσμια αλυσίδα αξίας.

 

10. Πώς μεταφράζεται αυτό σε διπλωματικό πλεονέκτημα για το Ιράν;

Το Ιράν μπορεί να αξιοποιήσει την κρίση σε τέσσερα επίπεδα.

1. Διαπραγματευτικό

Όσο μεγαλύτερο είναι το κόστος της περιφερειακής σύγκρουσης, τόσο μεγαλύτερη είναι η αξία μιας συμφωνίας αποκλιμάκωσης.

2. Στρατιωτικό

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει να διατηρούν περισσότερες δυνάμεις:

• στη Μεσόγειο,
• στην Ερυθρά Θάλασσα,
• στον Κόλπο,
• στον Ινδικό Ωκεανό.

Αυτό αυξάνει το κόστος και τη στρατηγική τους διασπορά.

3. Οικονομικό

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους δημιουργεί προβλήματα κυρίως στις ενεργειακά εισαγωγικές οικονομίες.

4. Πολιτικό

Η κρίση δημιουργεί διαφορετικές προτεραιότητες μεταξύ των δυτικών συμμάχων.

Οι ΗΠΑ μπορεί να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην αποτροπή και την ασφάλεια.

Η Ευρώπη μπορεί να δίνει μεγαλύτερο βάρος:

• στην προστασία του εμπορίου,
• στην ενεργειακή ασφάλεια,
• στη σταθερότητα της Μεσογείου,
• και στη διπλωματική αποκλιμάκωση.

Αυτές οι διαφορές δεν σημαίνουν απαραίτητα ρήξη μεταξύ συμμάχων, αλλά παράγουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το κόστος και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης.

 

11. Ποιο είναι τελικά το στρατηγικό ισοζύγιο;

Το σημερινό σύστημα μπορεί να αναπαρασταθεί ως εξής:

Παράγοντας	Κύρια επίδραση
Χούθι	Αύξηση στρατηγικής και διαπραγματευτικής ισχύος μέσω γεωγραφικού ελέγχου
Ιράν	Έμμεση δυνατότητα πίεσης σε Σαουδική Αραβία, ΗΠΑ και διεθνές εμπόριο
Σαουδική Αραβία	Απειλή για εξαγωγές πετρελαίου και ενεργειακές υποδομές
Κίνα	Μεγαλύτερη διπλωματική επιρροή και σχετική ανθεκτικότητα λόγω αποθεμάτων/διαφοροποίησης
Ρωσία	Πιθανό όφελος από υψηλότερες τιμές ενέργειας, αλλά και κόστος από την παγκόσμια αστάθεια
ΗΠΑ	Υψηλότερο στρατιωτικό και γεωπολιτικό κόστος προστασίας ναυσιπλοΐας
ΕΕ	Υψηλότερα μεταφορικά/ενεργειακά κόστη και έκθεση σε πληθωρισμό
Ισραήλ	Πίεση στις θαλάσσιες συνδέσεις και ειδικά στην Ερυθρά Θάλασσα
Ελλάδα	Υψηλή έκθεση μέσω ναυτιλίας, Σουέζ, Μεσογείου και ενεργειακών τιμών

 

Συμπέρασμα

Η σύγκρουση στη νότια Ερυθρά Θάλασσα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη περιφερειακή σύρραξη της Μέσης Ανατολής. Η γεωγραφική θέση της Υεμένης μετατρέπει τους Χούθι σε παράγοντα με δυσανάλογη γεωοικονομική επιρροή.

Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η σύνδεση τριών κρίσιμων κόμβων:

Ορμούζ – Bab el-Mandeb – Σουέζ.

Εάν και οι τρεις λειτουργούν κανονικά, η Ασία συνδέεται σχετικά αποτελεσματικά με την Ευρώπη. Εάν όμως διαταραχθούν ταυτόχρονα, το κόστος μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων μπορεί να αυξηθεί σημαντικά.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν μπορεί να αξιοποιήσει τους Χούθι όχι μόνο ως στρατιωτικό εργαλείο αλλά ως μηχανισμό έμμεσης στρατηγικής πίεσης. Η δυνατότητα να επηρεάζεται η διεθνής ναυσιπλοΐα με σχετικά περιορισμένους πόρους μετατρέπει τη γεωγραφία σε διπλωματικό κεφάλαιο.

Η Κίνα και η Ρωσία μπορούν να αποκομίσουν ορισμένα σχετικά στρατηγικά οφέλη, κυρίως επειδή η κρίση επιβαρύνει περισσότερο ορισμένα δυτικά συστήματα και επειδή το Πεκίνο διαθέτει σημαντικά ενεργειακά αποθέματα και η Μόσχα παραμένει σημαντικός εξαγωγέας ενέργειας. Ωστόσο, καμία από τις δύο δεν είναι απαλλαγμένη από τις αρνητικές συνέπειες μιας παρατεταμένης διαταραχής του παγκόσμιου εμπορίου.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικά για την Ελλάδα, το σημαντικότερο αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η τιμή του πετρελαίου. Είναι η αύξηση του συνολικού κόστους γεωγραφικής απόστασης: περισσότερα ναυτικά μίλια, αύξηση διάρκειας ταξιδιού, υψηλότερη ασφάλιση, ακριβότερα καύσιμα και μεγαλύτερη στρατιωτική προστασία.

Για την Ελλάδα, μάλιστα, υπάρχει ένα ιδιαίτερο παράδοξο: η ίδια η ναυτιλιακή ισχύς που προσφέρει στη χώρα οικονομικό πλεονέκτημα την καθιστά ταυτόχρονα ιδιαίτερα ευεπίφορη στους κινδύνους της Ερυθράς Θάλασσας. Η τελική επίδραση, συνεπώς, δεν είναι μονοσήμαντα αρνητική ή θετική για τον ελληνικό ναυτιλιακό κλάδο· εξαρτάται από το είδος του πλοίου, το ναυλοσύμφωνο, τη διαδρομή και την εξέλιξη των ναύλων.

Η κρίση επομένως αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγχρονης γεωπολιτικής της αλληλεξάρτησης: ένας περιφερειακός ένοπλος παράγοντας μπορεί, ελέγχοντας ή απειλώντας έναν στενό θαλάσσιο διάδρομο, να μεταφέρει το κόστος μιας τοπικής σύγκρουσης στις αγορές ενέργειας, στη διεθνή ναυτιλία και τελικά στον καταναλωτή στην Ευρώπη.