Σε μια εξελιγμένη και ευρείας κλίμακας εκστρατεία δημιουργίας προφίλ (profiling), η οποία παρουσιάζει ιστορικές ομοιότητες με τις πρακτικές της Ναζιστικής Γερμανίας, της κομμουνιστικής Αλβανίας και της Σοβιετικής Ένωσης του Στάλιν όσον αφορά τη χρήση της οικογενειακής πολιτικής υποψίας, η τουρκική κυβέρνηση έχει στοχοποιήσει κρυφά φοιτητές πανεπιστημίου με βάση τιμωρητικά μέτρα που είχαν επιβληθεί προηγουμένως σε συγγενείς τους. Με τον τρόπο αυτό μετατρέπει ουσιαστικά τους οικογενειακούς δεσμούς σε δείκτες ύποπτης πολιτικής ανυπακοής και διαφωνίας, σύμφωνα με εμπιστευτικά κυβερνητικά έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή του Nordic Monitor.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι οι αρχές υπέβαλαν σε αυστηρό έλεγχο 207 φοιτητές, επικαλούμενες συχνά πολιτικά παρακινούμενες έρευνες, διώξεις, παράνομες απολύσεις και άλλα μέτρα που λήφθηκαν κατά των γονέων, των αδελφών, των θείων και των θειών τους για φερόμενες διασυνδέσεις με το κίνημα Γκιουλέν — μια ομάδα που εναντιώνεται στην καταπιεστική διακυβέρνηση του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για πάνω από μία δεκαετία.

Η σημασία των εγγράφων έγκειται στο ότι τα οικογενειακά ιστορικά αντιμετωπίστηκαν ως επιβαρυντικές πληροφορίες (adverse intelligence) για την αξιολόγηση φοιτητών, οι οποίοι οι ίδιοι δεν κατηγορούνταν για τη συμπεριφορά που αποδιδόταν στους συγγενείς τους.

Το έγγραφο, το οποίο εστάλη με διαβιβαστική επιστολή προς μια εισαγγελία στη νοτιοανατολική επαρχία Γκαζιαντέπ της Τουρκίας από τον Διευθυντή της Αστυνομίας Μεχμέτ Τελτίκ στις 23 Μαΐου 2025, αποκαλύπτει μια συστηματική προσπάθεια χαρτογράφησης των οικογενειών τους. Κατέγραφε εάν γονείς, αδέλφια, θείοι, θείες και άλλοι συγγενείς είχαν προηγουμένως τεθεί υπό έρευνα, διωχθεί, απολυθεί από τη δημόσια υπηρεσία ή υποβληθεί σε διοικητικά μέτρα για φερόμενες διασυνδέσεις με το κίνημα Γκιουλέν.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επιβαρυντικές πληροφορίες αφορούν τον έναν ή και τους δύο γονείς. Σε άλλες, οι αρχές προχωρούν βαθύτερα στο οικογενειακό δέντρο, εντοπίζοντας αδέλφια, θείους, θείες και άλλους συγγενείς των οποίων οι προηγούμενες εμπλοκές με την αστυνομία, τους εισαγγελείς ή τον διοικητικό μηχανισμό της Τουρκίας καταγράφονται παράλληλα με τις πληροφορίες για τον φοιτητή.

Η σημασία του εγγράφου δεν έγκειται απλώς στην κατοχή πληροφοριών για συγγενείς από την κυβέρνηση. Τα οικογενειακά ιστορικά περιλαμβάνονται ως επιβαρυντικές πληροφορίες για την αξιολόγηση των ίδιων των φοιτητών, υποδεικνύοντας ότι τα μέτρα που επιβάλλονται σε ένα άτομο μπορούν να μεταφερθούν και να προσκολληθούν σε ένα άλλο άτομο αποκλειστικά λόγω συγγένειας.

Το έγγραφο, το οποίο αποτελεί μέρος ενός φακέλου αστυνομικής έρευνας 262 σελίδων που συντάχθηκε από την περιφερειακή αστυνομία στο Γκαζιαντέπ, υποδηλώνει ότι παρόμοια χαρτογράφηση και δημιουργία προφίλ ενδέχεται να λαμβάνει χώρα και σε άλλες επαρχίες σε ολόκληρη την Τουρκία. Δεδομένου ότι οι αστυνομικές μονάδες σε εθνικό επίπεδο έχουν πρόσβαση στις ίδιες εσωτερικές βάσεις δεδομένων και αρχεία, ο φάκελος του Γκαζιαντέπ εγείρει την πιθανότητα να έχει διεξαχθεί συγκρίσιμη δημιουργία προφίλ σε εθνική κλίμακα.

Μυστική αστυνομική λίστα προφίλ φοιτητών πανεπιστημίου που επικαλείται τα αρχεία των συγγενών τους, συμπεριλαμβανομένων γονέων, αδελφών, θείων και θειών,  ως λόγους για να τεθούν υπό παρακολούθηση. Τα στοιχεία ταυτοποίησης έχουν αποκρυφθεί από το Nordic Monitor για λόγους ιδιωτικότητας και ασφάλειας.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσιοποίησε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, οι τουρκικές αρχές έχουν ξεκινήσει νομικές διαδικασίες εναντίον 720.338 ατόμων για φερόμενες διασυνδέσεις με το κίνημα Γκιουλέν μόνο την τελευταία δεκαετία. Εάν οι συγγενείς αυτών των ατόμων εισάγονται συστηματικά σε μυστικές βάσεις δεδομένων προφίλ με μόνο κριτήριο τους οικογενειακούς δεσμούς, ο αριθμός των ατόμων που επηρεάζονται θα μπορούσε πολύ καλά να ανέρχεται σε εκατομμύρια.

Τα αρχεία προσφέρουν ένα σπάνιο τεκμηριωμένο παράθυρο σε αυτό που ισοδυναμεί με ένα διαγενεακό σύστημα «συλλογικής ευθύνης λόγω συσχετισμού» (guilt by association), στο οποίο το ιστορικό ασφαλείας μιας οικογένειας γίνεται μέρος της κυβερνητικής αξιολόγησης για νεαρούς ενήλικες που οι ίδιοι δεν κατηγορήθηκαν απαραίτητα για τη συμπεριφορά που αποδίδεται στους συγγενείς τους.

Η μέθοδος αυτή εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με την ατομική ποινική ευθύνη: αν ένας νέος άνθρωπος μπορεί νομίμως να θεωρηθεί ύποπτος επειδή ένας γονέας απολύθηκε, διώχθηκε ή τέθηκε υπό έρευνα, ή επειδή ένας θείος ή μια θεία κατηγορήθηκε προηγουμένως για συσχετισμό με ένα πολιτικό ή θρησκευτικό κίνημα που δεν είναι αρεστό στην κυβέρνηση.

Το κίνημα Γκιουλέν, εμπνευσμένο από τον Τούρκο μουσουλμάνο ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν, ο οποίος απεβίωσε πριν από δύο χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναδείχθηκε σε έναν από τους κύριους αντιπάλους του Ερντογάν. Σημάδια διεύρυνσης του ρήγματος έγιναν δημόσια γνωστά το 2010, όταν ο Γκιουλέν, σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal, επέκρινε την κυβέρνηση του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επειδή επέτρεψε στην τουρκική φιλανθρωπική οργάνωση IHH (Ίδρυμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Ελευθεριών και Ανθρωπιστικής Βοήθειας), η οποία συνδεόταν με τζιχαντιστές, να ηγηθεί του θανατηφόρου στόλου της Γάζας (Gaza flotilla).

Η διαβιβαστική επιστολή που επισυνάπτεται στον φάκελο της αστυνομικής έρευνας φέρει την υπογραφή του Διευθυντή της Αστυνομίας του Γκαζιαντέπ, Μεχμέτ Τετίκ:

Το ρήγμα έγινε πολύ βαθύτερο μετά από μεγάλες έρευνες για διαφθορά που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2013, οι οποίες ενέπλεξαν ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, μέλη των οικογενειών τους και επιχειρηματίες με πολιτικές διασυνδέσεις. Οι έρευνες επικεντρώθηκαν εν μέρει στον Ιρανο-Τούρκο επιχειρηματία Ρεζά Ζαράμπ και σε ένα φερόμενο σχέδιο μεταφοράς ιρανικών κεφαλαίων μέσω Τουρκίας προς παρακάμψη των διεθνών κυρώσεων.

Ένα άλλο πρόσωπο που εμφανίστηκε στις έρευνες ήταν ο Σαουδάραβας επιχειρηματίας Γιασίν αλ-Κάντι, ο οποίος είχε προηγουμένως τοποθετηθεί στη λίστα κυρώσεων της Αλ Κάιντα από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και είχε υποδειχθεί από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Ο Γκιουλέν επέκρινε δημόσια την κυβέρνηση Ερντογάν για το σκάνδαλο διαφθοράς. Κλονισμένος από το σκάνδαλο, ο Πρόεδρος Ερντογάν, τότε πρωθυπουργός, χαρακτήρισε το κίνημα Γκιουλέν ως τρομοκρατική οργάνωση από τη μια μέρα στην άλλη, παρά το δεκαετών δημόσιο προφίλ του ως αστικό δίκτυο εμπνευσμένο από την πίστη, εστιασμένο κυρίως στην εκπαίδευση, τον διαθρησκειακό διάλογο, την κοινωνική προσφορά και τις κοινωνικές πρωτοβουλίες.

Η καταστολή του κινήματος Γκιουλέν αντιμετώπισε αρχικά σημαντικές νομικές προκλήσεις και δημόσια κριτική, φέρνοντας την κυβέρνηση Ερντογάν σε αμυντική θέση. Μετά από μια απόπειρα πραξικοπήματος «σκιομαχίας» (false flag) στις 15 Ιουλίου 2016, η οποία οργανώθηκε από την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών MIT, η καταστολή εντάθηκε δραματικά. Ο Ερντογάν κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης λίγες μέρες αργότερα, επιτρέποντας στην κυβέρνησή του να κυβερνά ευρέως με διατάγματα και να πραγματοποιεί σαρωτικές απολύσεις, συλλήψεις και θεσμική αναδιάρθρωση.

Η δικαιοσύνη ήταν μεταξύ των θεσμών που επλήγησαν σκληρότερα. Μέσα σε μία ημέρα από την απόπειρα πραξικοπήματος, 2.735 δικαστές και εισαγγελείς τέθηκαν σε διαθεσιμότητα, ενώ δύο δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου και μέλη του δικαστικού συμβουλίου συνελήφθησαν. Χιλιάδες ακόμα μέλη του δικαστικού σώματος απομακρύνθηκαν στη συνέχεια ή υποβλήθηκαν σε ποινικές διαδικασίες. Η Επιτροπή της Βενετίας προειδοποίησε ότι οι μαζικές απολύσεις στερούνταν εξατομικευμένων αποδεικτικών στοιχείων και διαδικαστικών εγγυήσεων και δημιουργούσαν μια ισχυρή εικόνα αυθαιρεσίας. Η κάθαρση άλλαξε σημαντικά τη σύνθεση της δικαιοσύνης, καθώς ο Ερντογάν προώθησε ταυτόχρονα έναν συνταγματικό μετασχηματισμό που αντικατέστησε το κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης της Τουρκίας με μια εκτελεστική προεδρία «αυτοκρατορικού τύπου», συγκεντρώνοντας ουσιαστικά πολύ μεγαλύτερη εξουσία στην προεδρία.

Η λίστα των φοιτητών αποκαλύπτει μια πιο διαρκή διάσταση της καταστολής μετά το 2016: οι γονείς μπορούν να γίνουν αποδεικτικά στοιχεία εναντίον των παιδιών τους.

Η κάθαρση ήταν εξαιρετικής κλίμακας και επεκτάθηκε σε σχεδόν κάθε τομέα του κράτους. Μεγάλος αριθμός επιτελικών αξιωματικών στις ένοπλες δυνάμεις απολύθηκε, μαζί με περίπου τα δύο τρίτα των στρατηγών και ναυάρχων της Τουρκίας. Περίπου το ένα τρίτο του διπλωματικού σώματος εκκαθαρίστηκε επίσης, με πολλούς αξιωματούχους —συμπεριλαμβανομένων εν ενεργεία πρέσβεων στο εξωτερικό— να χαρακτηρίζονται απότομα ως τρομοκράτες.

Έμπειροι αστυνομικοί διευθυντές με πολυετή υπηρεσία στο οργανωμένο έγκλημα, την αντιτρομοκρατία και άλλους ευαίσθητους τομείς απομακρύνθηκαν παρομοίως. Πολλοί απολύθηκαν μέσω διαταγμάτων εκτάκτου ανάγκης ή διοικητικών μέτρων χωρίς τις σύνηθες πειθαρχικές διαδικασίες και χωρίς να τους δοθεί η ουσιαστική ευκαιρία να αμφισβητήσουν τις κατηγορίες εναντίον τους ή να παρουσιάσουν υπεράσπιση.

Ωστόσο, η εμπιστευτική λίστα των 207 φοιτητών δείχνει μια διαφορετική και πιο διαρκή διάσταση της εκστρατείας μετά το πραξικόπημα: την κληρονόμηση της υποψίας από μέλη της οικογένειας που ανήκουν σε άλλη γενιά. Οι γονείς γίνονται αποδεικτικά στοιχεία εναντίον των παιδιών τους. Το μοτίβο που επαναλαμβάνεται σε όλο το έγγραφο είναι εντυπωσιακό.

Ένας γονέας που είχε διωχθεί προηγουμένως για φερόμενες διασυνδέσεις με τον Γκιουλέν γίνεται μέρος του προφίλ του φοιτητή. Το ίδιο συμβαίνει και με έναν πατέρα ή μια μητέρα που απομακρύνθηκε από τη δημόσια υπηρεσία. Ένα αδέλφι που υποβλήθηκε σε ποινική έρευνα καταγράφεται. Σε άλλες περιπτώσεις, το δίχτυ επεκτείνεται πέρα από το άμεσο νοικοκυριό, σε θείους και θείες.

Τα αρχεία δείχνουν πόσο ευρέως επεκτάθηκε η δημιουργία προφίλ πέρα από τα άτομα που στοχοποιήθηκαν άμεσα από τις αρχές. Ένας 21χρονος φοιτητής μηχανικός υπολογιστών στοχοποιήθηκε αποκλειστικά και μόνο επειδή ο αδελφός του είχε υποβληθεί σε αστυνομική ή δικαστική ενέργεια. Ένας 20χρονος φοιτητής νομικής επισημάνθηκε επειδή ο πατέρας του, αστυνομικός, είχε απολυθεί από την κυβέρνηση Ερντογάν. Ένας 22χρονος φοιτητής γαστρονομίας στοχοποιήθηκε επειδή ο πατέρας του είχε αντιμετωπίσει μέτρα από τις αρχές, ενώ ένας 24χρονος φοιτητής μηχανικός βιομηχανικού σχεδιασμού επισημάνθηκε επειδή ο εκλιπών πατέρας του ήταν μεταξύ αυτών που είχαν απολυθεί. Μια 25χρονη φοιτήτρια πολιτικός μηχανικός επισημάνθηκε παρομοίως επειδή η θεία της είχε υποβληθεί σε επίσημο μέτρο. Τα παραδείγματα συνεχίζονται σε όλο τον φάκελο, αποκαλύπτοντας ένα σύστημα στο οποίο οι νέοι εισάγονταν στα αστυνομικά αρχεία προφίλ όχι λόγω κάποιας δικής τους εικαζόμενης παρανομίας, αλλά επειδή οι συγγενείς τους είχαν βρεθεί προηγουμένως υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης.

Τρεις φοιτήτριες διακρίνονται να κάνουν περιήγηση στο Φαράγγι Μάτκα στη Βόρεια Μακεδονία σε φωτογραφία που συμπεριέλαβε η τουρκική αστυνομία σε φάκελο ποινικής έρευνας ως υποτιθέμενο αποδεικτικό στοιχείο εναντίον τους:

Οι φοιτητές τέθηκαν επίσης υπό παρακολούθηση για σύντομα θερινά ταξίδια σε βαλκανικές χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Αλβανία —προορισμούς που οι Τούρκοι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν χωρίς να εκδώσουν βίζα εκ των προτέρων. Τέτοιες χώρες είναι δημοφιλείς στους Τούρκους ταξιδιώτες όχι μόνο λόγω της είσοδος χωρίς βίζα, αλλά και επειδή προσφέρουν σχετικά προσιτές επιλογές διακοπών.

Οι Τούρκοι εισαγγελείς, ωστόσο, παρουσίασαν ορισμένα από αυτά τα ταξίδια ως αποδείξεις ότι οι φοιτητές ταξίδευαν στο πλαίσιο οργανωμένης δραστηριότητας του κινήματος Γκιουλέν. Ο φάκελος της έρευνας που εξέτασε το Nordic Monitor δεν περιέχει εμφανή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα ταξίδια κανονίστηκαν από το κίνημα, περιλάμβαναν οργανωτικές συναντήσεις ή εξυπηρετούσαν οποιονδήποτε συνωμοτικό σκοπό.

Ο φάκελος της αστυνομικής έρευνας περιέχει επίσης φωτογραφίες των φοιτητών που κάνουν περιήγηση στο Φαράγγι Μάτκα, έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό έξω από τα Σκόπια στη Βόρεια Μακεδονία. Σε μία εικόνα, τρεις φοιτήτριες διακρίνονται να περπατούν κατά μήκος του μονοπατιού θέασης του φαραγγιού. Η τουρκική αστυνομία εισήγαγε παρόλα αυτά τη φωτογραφία στον φάκελο της ποινικής έρευνας ως υποτιθέμενο αποδεικτικό στοιχείο εναντίον τους, μετατρέποντας ουσιαστικά μια συνηθισμένη τουριστική επίσκεψη σε κάτι ύποπτο. Τίποτα ορατό στην ίδια την εικόνα δεν υποδηλώνει μυστική δραστηριότητα, οργανωτική συνάντηση ή οποιαδήποτε άλλη εγκληματική συμπεριφορά.

Τα αρχεία δείχνουν επιπλέον ότι ορισμένοι φοιτητές που δεν είχαν επιβαρυντικές πληροφορίες στα δικά τους προφίλ ή στα μέλη των οικογενειών τους, παρασύρθηκαν παρόλα αυτά στην έρευνα επειδή είχαν ταξιδέψει στους ίδιους ή παρόμοιους προορισμούς περίπου την ίδια χρονική στιγμή με φοιτητές που είχαν ήδη στοχοποιηθεί και τεθεί υπό παρακολούθηση.

Τα συνηθισμένα φοιτητικά ταξίδια μπορούσαν από μόνα τους να γίνουν λόγος υποψίας όταν ένας άλλος ταξιδιώτης είχε ήδη προσελκύσει την προσοχή των τουρκικών αρχών.

Το μοτίβο δείχνει μια μεθοδολογία συλλογικής ευθύνης, στην οποία ένα κατά τα άλλα συνηθισμένο ταξίδι μπορούσε να γίνει λόγος υποψίας απλώς και μόνο επειδή ένας άλλος συνταξιδιώτης είχε προηγουμένως προσελκύσει την προσοχή των αρχών. Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα δημιουργίας προφίλ φαίνεται να επεκτάθηκε προς τα έξω από ήδη στοχοποιημένα άτομα, εμπλέκοντας επιπλέον φοιτητές στον αστυνομικό έλεγχο χωρίς στοιχεία παρανομίας εκ μέρους τους.

Αυτό που προκύπτει από τα μυστικά αρχεία είναι ένα σύστημα που ισοδυναμεί με μια μορφή πολιτικής γενεαλογίας. Κάθε κυβερνητική ενέργεια εναντίον ενός μέλους μιας οικογένειας γίνεται ένα δεδομένο που μπορεί αργότερα να προσκολληθεί σε ένα άλλο: ένας πατέρας υπό έρευνα, μια μητέρα που απολύθηκε, ένας αδελφός που διώχθηκε ή ένας θείος που στοχοποιήθηκε σε μια διοικητική διαδικασία.

Βάσει των συνηθισμένων αρχών του ποινικού δικαίου, ένας φοιτητής δεν φέρει καμία νομική ευθύνη για πράξεις που αποδίδονται σε συγγενείς. Ωστόσο, τα αρχεία δείχνουν ότι οι τουρκικές αρχές θεωρούσαν παρόλα αυτά τέτοιους οικογενειακούς δεσμούς αρκετά σχετικούς ώστε να τους καταγράφουν και να τους χρησιμοποιούν όταν επεσήμαιναν άτομα για περαιτέρω έλεγχο. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα δημιουργίας προφίλ στο οποίο η υποψία μπορεί ουσιαστικά να μεταδοθεί μέσω των οικογενειακών δεσμών, επεκτείνοντας τις συνέπειες μιας κυβερνητικής ενέργειας εναντίον ενός ατόμου σε συγγενείς που οι ίδιοι δεν κατηγορούνται για καμία παρανομία.

Οι κυβερνήσεις εξετάζουν τακτικά συγγενείς όταν οι ερευνητές έχουν στοιχεία ότι μέλη της οικογένειας συμμετέχουν στην ίδια εγκληματική συνωμοσία. Αυτό που διαφοροποιεί τη συλλογική ευθύνη είναι η χρήση της ίδιας της σχέσης —αντί της απόδειξης της εγκληματικής συμπεριφοράς του ίδιου του ατόμου— ως επιβαρυντικού στοιχείου.

Η λίστα των 207 ατόμων υποδεικνύει ότι οι τουρκικές αρχές έχουν θεσμοθετήσει ακριβώς αυτόν τον τύπο οικογενειακής χαρτογράφησης στον χειρισμό των φοιτητών πανεπιστημίου.

Για τους φοιτητές των οποίων οι γονείς παρασύρθηκαν στην κάθαρση μετά το 2016, οι επιπτώσεις μπορούν να συνεχιστούν για χρόνια. Μια κυβερνητική ενέργεια που λήφθηκε εναντίον ενός γονέα όταν ο φοιτητής ήταν παιδί μπορεί να επανεμφανιστεί αργότερα στο δικό του προφίλ ασφαλείας.

Αυτό που προκύπτει από τα αρχεία είναι μια μορφή πολιτικής γενεαλογίας στην οποία κάθε κυβερνητική ενέργεια εναντίον ενός μέλους της οικογένειας μπορεί να γίνει ένα δεδομένο που προσκολλάται σε ένα άλλο.

Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει επομένως στις συνέπειες της κυβερνητικής καταστολής να επιβιώνουν πέρα από τον αρχικό ύποπτο και πέρα από την αρχική ποινική ή διοικητική διαδικασία.

Η πρακτική που τεκμηριώνεται στους φακέλους των φοιτητών ταιριάζει με ένα μοτίβο για το οποίο οι παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών άρχισαν να προειδοποιούν πριν από χρόνια. Σε μια σημαντική έκθεση του Μαρτίου 2018 για την Τουρκία, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ανέφερε ότι είχε παρατηρήσει τιμωρητικά μέτρα που επηρέαζαν όχι μόνο τους κύριους υπόπτους αλλά και άτομα που συνδέονται με αυτούς, «ιδιαίτερα τα μέλη των οικογενειών τους», συμπεριλαμβανομένων παιδιών, αδελφών, γονέων και άλλων συγγενών.

Το γραφείο του ΟΗΕ ανέφερε ότι το μοτίβο προκάλεσε ανησυχία ότι η Τουρκία ενδέχεται να εφαρμόζει ένα παράνομο πρότυπο «συλλογικής ευθύνης ή συλλογικής ενοχής», αντίθετο με την αρχή της ατομικής νομικής ευθύνης.

Αυτή η προειδοποίηση είναι ιδιαίτερα σχετική για τους 207 φοιτητές, επειδή τα νέα αρχεία καταδεικνύουν πώς η οικογενειακή συσχέτιση μπορεί να μετατραπεί από μια απλή πληροφορία υποβάθρου σε έναν διαρκή δείκτη ασφαλείας.

Σε ανακοίνωση της 8ης Οκτωβρίου 2025 προς την τουρκική κυβέρνηση, ειδικοί εισηγητές του ΟΗΕ και άλλοι φορείς εντολής εξέφρασαν ανησυχίες για τις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις που διεξήχθησαν στις 7 Μαΐου 2024 και στις 6 Μαΐου 2025, οι οποίες κατέληξαν στη σύλληψη 55 και 208 ατόμων αντίστοιχα, πολλοί από τους οποίους ήταν φοιτητές, γυναίκες και νέοι.

Οι εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι οι επιχειρήσεις φάνηκαν να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου ποινικοποίησης κατά τα άλλα νόμιμων συμπεριφορών από παιδιά, φοιτητές και άτομα με εικαζόμενους οικογενειακούς ή κοινωνικούς δεσμούς με το κίνημα Γκιουλέν.

Το νέο έγγραφο των 207 ατόμων, ωστόσο, προσφέρει μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική εικόνα για το πώς λειτουργεί η οικογενειακή συσχέτιση εντός της γραφειοκρατίας ασφαλείας: Οι συγγενείς και τα μέτρα που λαμβάνονται εναντίον τους καταγράφονται συστηματικά στα προφίλ των φοιτητών πανεπιστημίου.

Η ιδέα ότι η πολιτική υποψία μπορεί να προσκολληθεί σε μια οικογένεια και να μεταδοθεί από τη μια γενιά στην άλλη έχει μακρά ιστορία. Η πλησιέστερη ιστορική παράλληλος μπορεί να βρεθεί στην κομμουνιστική Αλβανία, όπου η έννοια της biografi (βιογραφίας) ενός ατόμου, ή της πολιτικής του «βιογραφίας», έγινε σημαντικό όργανο κρατικού ελέγχου υπό τον Ενβέρ Χότζα.

Ο όρος δεν αναφερόταν απλώς στο τι είχε κάνει προσωπικά ένα άτομο. Στην πράξη, η biografi ήταν συχνά συνώνυμη με την οικογένεια ή τη καταγωγή. Το πολιτικό μητρώο των γονέων και των προγόνων μπορούσε επομένως να επηρεάσει το πώς οι αρχές αντιμετώπιζαν τους απογόνους τους. Οι συνέπειες ήταν συγκεκριμένες. Ένα πολιτικά ανεπιθύμητο οικογενειακό υπόβαθρο μπορούσε να περιορίσει τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες ακόμη και όταν το νεότερο μέλος της οικογένειας δεν είχε διαπράξει κανένα αδίκημα.

Τα αρχεία δείχνουν τι μπορεί να συμβεί όταν το κράτος σταματά να αντιμετωπίζει το άτομο ως το μοναδικό αντικείμενο υποψίας και διατηρεί την ίδια την οικογένεια ως κατηγορία ασφαλείας.

Τα τουρκικά αρχεία επιδεικνύουν έναν συγκρίσιμο μηχανισμό, όταν μια έρευνα εναντίον του πατέρα ενός φοιτητή ή η απόλυση της μητέρας του διατηρείται ως επιβαρυντική πληροφορία στο μεταγενέστερο προφίλ ασφαλείας του παιδιού.

Η οικογενειακή πολιτική αξιοπιστία επηρέαζε επίσης τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία. Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αγωγής (Bundeszentrale für politische Bildung) σημειώνει ότι η πολιτική συμμόρφωση τόσο των φοιτητών όσο και των γονέων τους έγινε κριτήριο για την εκπαιδευτική ανέλιξη στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Τα 207 προφίλ Τούρκων φοιτητών αποδεικνύουν ότι το οικογενειακό πολιτικό ιστορικό μπορεί παρομοίως να παραμείνει θεσμικά σχετικό πολύ μετά από μια κυβερνητική ενέργεια εναντίον του αρχικού συγγενούς.

Οι πιο ακραίες ιστορικές εκδηλώσεις της οικογενειακής πολιτικής ευθύνης ξεπέρασαν σημαντικά τη δημιουργία προφίλ. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τρομοκρατίας του Στάλιν, ο σοβιετικός μηχανισμός ασφαλείας κωδικοποίησε και επίσημα την τιμωρία των συγγενών. Η Επιχειρησιακή Διαταγή Νο. 00486 της NKVD, που εκδόθηκε στις 15 Αυγούστου 1937, διέταξε την καταστολή των συζύγων των ατόμων που κατατάσσονταν ως «προδότες της Πατρίδας» και καθόρισε διαδικασίες σχετικά με τα παιδιά τους.

Η διαταγή απαιτούσε από τις αρχές να ετοιμάσουν λεπτομερή οικογενειακά αρχεία που ταυτοποιούσαν τον καταδικασθέντα αρχηγό του νοικοκυριού, τα μέλη της οικογένειας και πληροφορίες για μεμονωμένους συγγενείς. Οδηγούσε ξεχωριστά τους αξιωματούχους να ετοιμάσουν αξιολογήσεις για παιδιά άνω των 15 ετών που το κράτος θεωρούσε «κοινωνικά επικίνδυνα». Οι γυναίκες μπορούσαν να φυλακιστούν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, ενώ τα παιδιά χωρίζονταν από τους γονείς τους και τοποθετούνταν σε ορφανοτροφεία ή άλλα κρατικά ιδρύματα.

Μια άλλη ιστορικά διαβόητη έκφραση της οικογενειακής ευθύνης ήταν η ναζιστική έννοια του Sippenhaft, που γενικά μεταφράζεται ως οικογενειακή ευθύνη (συγγενική ευθύνη). Μετά την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Αδόλφου Χίτλερ στις 20 Ιουλίου 1944, η ναζιστική κυβέρνηση προέβη σε αντίποινα όχι μόνο εναντίον των συμμετεχόντων στη συνωμοσία, αλλά και εναντίον ορισμένων από τους συγγενείς τους.

Το Sippenhaft έγινε μία από τις σαφέστερες ιστορικές εκφράσεις μιας αρχής που βρίσκεται σε θεμελιώδη αντίθεση με τη σύγχρονη ατομική ευθύνη: ότι οι συνέπειες της εικαζόμενης πολιτικής ανυπακοής μπορούν να επεκταθούν πέρα από το κατηγορούμενο άτομο και να προσκολληθούν στην οικογένειά του. Το τουρκικό σύστημα που αποκαλύφθηκε από τα 207 προφίλ αντιπροσωπεύει μια σύγχρονη παραλλαγή του ίδιου υποκείμενου προβλήματος.

Σχεδόν μια δεκαετία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, οι θεσμικές συνέπειες της καταστολής ακολουθούν στην ενηλικίωση ανθρώπους που ήταν ακόμη παιδιά όταν ξεκίνησε.

Οι βάσεις δεδομένων της κυβέρνησης διατηρούν το ιστορικό των γονέων. Μια παλιά δίωξη, έρευνα, απόλυση ή διοικητικό μέτρο παραμένει διαθέσιμο χρόνια αργότερα. Μέσω βάσεων δεδομένων και φακέλων πληροφοριών, μπορεί να συνδεθεί με παιδιά, αδέλφια, ανίψια, ανίψιες ή άλλους συγγενείς. Αυτό καθιστά την οικογενειακή πολιτική ταξινόμηση δυνητικά πιο ανθεκτική από μια ατομική ποινική διαδικασία.

Μια υπόθεση μπορεί να τελειώσει. Μια ποινή μπορεί να εκτιθεί. Μια έρευνα μπορεί να έκλεισε. Αλλά μια οικογενειακή σχέση δεν λήγει. Από τη στιγμή που η ίδια η συγγένεια γίνεται δείκτης ασφαλείας, μια κυβερνήση μπορεί να συνεχίσει να δημιουργεί νέα υποκείμενα υποψίας επ’ αόριστον, καθώς τα παιδιά φτάνουν στην ενηλικίωση, εγγράφονται σε πανεπιστήμια, κάνουν αίτηση για κυβερνητικές θέσεις εργασίας ή εισέρχονται σε άλλους τομείς της δημόσιας ζωής.

Οι 207 φοιτητές αντιπροσωπεύουν επομένως κάτι μεγαλύτερο από τα άτομα που κατονομάζονται σε ένα μόνο μυστικό έγγραφο. Εικονογραφούν το πώς το καθεστώς της Τουρκίας μετά το 2016 μπορεί να αναπαράγει την υποψία από γενιά σε γενιά.

Εξηγεί επίσης γιατί η λίστα των φοιτητών είναι σημαντική πέρα από τη μακροχρόνια διαμάχη της Τουρκίας με το κίνημα Γκιουλέν. Το έγγραφο δείχνει τι συμβαίνει όταν ένα επεκτατικό κατασταλτικό σύστημα σταματά να αντιμετωπίζει το άτομο ως το μοναδικό αντικείμενο υποψίας και αρχίζει να διατηρεί την οικογένεια ως μόνιμη κατηγορία ασφαλείας.

Σχεδόν μια δεκαετία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, πολλοί από τους νέους που εισέρχονται τώρα στα τουρκικά πανεπιστήμια ανήκουν σε μια γενιά που ήταν ακόμη στο σχολείο —και σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν πολύ νεότεροι— όταν η κυβέρνηση ξεκίνησε τη μαζική καταστολή το 2016. Ωστόσο, τα μυστικά αρχεία δείχνουν ότι οι πολιτικές συνέπειες εκείνης της περιόδου τους έχουν ακολουθήσει στην ενηλικίωση.

Τα προφίλ των φοιτητών φέρουν τη θεσμική μνήμη για το τι συνέβη στις οικογένειές τους. Μια δίωξη εναντίον ενός πατέρα, μια απόλυση που επιβλήθηκε σε μια μητέρα, μια έρευνα που εμπλέκει ένα αδέλφι ή μια διαδικασία εναντίον ενός θείου ή μιας θείας μπορεί να εμφανιστεί χρόνια αργότερα σε έναν φάκελο που φέρει το όνομα του ίδιου του φοιτητή. Από αυτή την άποψη, η λίστα των 207 ατόμων δείχνει μια εξέλιξη στην εκστρατεία της Τουρκίας μετά το πραξικόπημα.

Middle East Forum