Την πεποίθηση ότι η αντοχή του Ελληνισμού στηρίζεται πρωτίστως στον πολιτισμό του διατυπώνει ο Γιάννης Σμαραγδής στη συνέντευξή του στον Κανέλλο Πάτσιο. Με αφετηρία την ταινία «Καποδίστριας», ο σκηνοθέτης εξηγεί γιατί στρέφεται στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και συνδέει την ιστορική μνήμη με τη σημερινή ανάγκη για αυτογνωσία και εθνική αυτοπεποίθηση.

«Οι Έλληνες δεν επιζήσανε από τους πολιτικούς τους», υποστηρίζει, αποδίδοντας καθοριστική σημασία στην πνευματική και πολιτιστική τους συνέχεια. Στη συζήτηση συνυπάρχουν η καλλιτεχνική του προσέγγιση, οι προσωπικές μεταφυσικές πεποιθήσεις του και αιχμηρές πολιτικές εκτιμήσεις για τη διαδρομή του ελληνικού κράτους.

Ο «Καποδίστριας» ως «αγωγή ψυχής»

Ο Σμαραγδής περιγράφει τις βιογραφικές ταινίες του ως προσπάθεια προσέγγισης του εσωτερικού κόσμου των προσώπων που επιλέγει. Γνωρίζει ότι άλλοι αντιμετωπίζουν αυτή την προσέγγιση θετικά και άλλοι τη χαρακτηρίζουν αγιογραφική. Για τον ίδιο, η αφετηρία παραμένει συγκεκριμένη: «Αν δεν αγαπήσεις πολύ κάτι, καλύτερα να μην το ακουμπάς».

Στην περίπτωση του Καποδίστρια, εξηγεί ότι το δυσκολότερο ήταν να αποδοθούν η αθωότητα, η δοτικότητα και η βαθιά θρησκευτικότητά του. Η βασική του αγωνία ήταν να μην προδώσει το πνευματικό μέγεθος του πρώτου Κυβερνήτη.

Χρησιμοποιεί επανειλημμένα τον όρο «αγωγή ψυχής», περιγράφοντας μια τέχνη που καλλιεργεί τον άνθρωπο μέσα από τη συγκίνηση. Θυμάται στιγμές των γυρισμάτων κατά τις οποίες ο ίδιος και άλλοι παρευρισκόμενοι δάκρυζαν ή χειροκροτούσαν. Παραδέχεται, ωστόσο, ότι δεν είχε προβλέψει τις διαστάσεις της ανταπόκρισης που θα συναντούσε το έργο.

Δωρεάν πολιτιστικές προβολές για τις επόμενες γενιές

Μία από τις συγκεκριμένες ειδήσεις της συνέντευξης αφορά τη διάθεση της ταινίας για πολιτιστικές προβολές. Όπως αναφέρει, οι συντελεστές αποφάσισαν να την παραχωρούν από την 1η Σεπτεμβρίου δωρεάν σε σχολεία, πανεπιστήμια, ιδρύματα και πολιτιστικούς συλλόγους που τη ζητούν, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ο σκηνοθέτης χαρακτηρίζει την επιλογή υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές. Αναφέρεται σε προβολή στην Κέρκυρα, στην οποία, σύμφωνα με την αφήγησή του, συμμετείχαν περίπου 800 μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών, περιγράφοντας το χειροκρότημά τους ως ένδειξη της επικοινωνίας της ταινίας με τα παιδιά.

Παράλληλα, χαρακτηρίζει την προσέλευση του κοινού πρωτίστως πνευματική πράξη, συνδέοντάς τη με την ανάγκη των θεατών να συναντήσουν κάτι που τους αφορά βαθύτερα.

Η αυτοθυσία του Κυβερνήτη

Στην προσέγγιση του Σμαραγδή, ο Καποδίστριας αποτελεί πρότυπο ανιδιοτελούς προσφοράς: ένας εύπορος άνθρωπος και διεθνώς αναγνωρισμένος διπλωμάτης που αφιέρωσε την περιουσία και τη ζωή του στην πατρίδα. Ο σκηνοθέτης εκφράζει μάλιστα την προσωπική του πεποίθηση ότι ήρθε στην Ελλάδα γνωρίζοντας πως θα δολοφονούνταν.

Αναφέρεται επίσης σε συνομιλία του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, από τον οποίο, όπως λέει, πληροφορήθηκε ότι είχε υποβληθεί πρόταση από το Άγιον Όρος για την αγιοκατάταξη του Καποδίστρια. Πρόκειται για δική του μαρτυρία σχετικά με τη συνομιλία τους, χωρίς να ανακοινώνεται επίσημη εκκλησιαστική απόφαση.

Γιατί ακολουθεί ο Κολοκοτρώνης

Ο Σμαραγδής χαρακτηρίζει τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη «alter ego του Καποδίστρια». Στη δική του ανάγνωση, ο Κυβερνήτης εκφράζει τον οραματισμό και τη διπλωματική σκέψη, ενώ ο Γέρος του Μοριά τη στρατηγική ιδιοφυΐα, την αγωνιστικότητα και τον ψυχικό κόσμο του λαού.

Στο πλαίσιο αυτής της ερμηνείας, αποδίδει στον Καποδίστρια ρόλο κρυφού καθοδηγητή της Φιλικής Εταιρείας και υποστηρίζει ότι οι δύο άνδρες είχαν συνεννοηθεί για την Επανάσταση, αναφέροντας ακόμη ότι είχαν γίνει αδελφοποιητοί.

Για τον Κολοκοτρώνη ξεχωρίζει τα Δερβενάκια ως παράδειγμα επικράτησης της στρατηγικής ευφυΐας απέναντι σε ισχυρότερη δύναμη. Πιστεύει ότι πολλοί σημερινοί Έλληνες μπορούν να αναγνωρίσουν στοιχεία του εαυτού τους στο πρόσωπό του και ελπίζει ότι η ταινία θα ενεργοποιήσει δυνάμεις που θεωρεί σήμερα αδρανείς. Δεν δίνει ημερομηνία κυκλοφορίας.

Ο ελληνικός ανθρωπισμός και η κριτική στο Χόλιγουντ

Ο σκηνοθέτης συνδέει τον ελληνικό πολιτισμό με την ανάγκη προστασίας του ανθρώπου σε έναν κόσμο τεχνητής νοημοσύνης και αυτοματισμών. Επικαλείται συμβολικά την απάντηση του Οιδίποδα στο αίνιγμα της Σφίγγας: τον άνθρωπο.

Με αφετηρία τον μύθο του σπηλαίου του Πλάτωνα, μιλά για τη δύναμη της εικόνας να συνεπαίρνει και να επηρεάζει. Από αυτή την οπτική ασκεί κριτική στο Χόλιγουντ, θεωρώντας ότι λειτουργεί και ως μηχανισμός πολιτιστικής επιβολής, διαμορφώνοντας πρότυπα και επανερμηνεύοντας τις ιστορίες άλλων λαών.

Καλεί τους Έλληνες δημιουργούς να αντλούν περισσότερο από τη δική τους παράδοση. Με αναφορές στον Σαββόπουλο, στον Παπαδιαμάντη και στους Έλληνες ποιητές, υποστηρίζει ότι η αξία ενός έργου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διεθνή του απήχηση.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται απέναντι στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Αναγνωρίζει την κινηματογραφική αρτιότητά της, αλλά θεωρεί ότι η απόδοση του Οδυσσέα απομακρύνεται από την πνευματικότητα του ομηρικού έργου. Για τον ίδιο, ο ήρωας εκφράζει την επινοητικότητα, την αντοχή στις δοκιμασίες και την επιστροφή στην πατρίδα.

Ο ξένος παράγοντας και η εξάρτηση της Ελλάδας

Ερωτηθείς για την ξένη επιρροή στα χρόνια του Καποδίστρια, ο Σμαραγδής υποστηρίζει ότι η επιδίωξη ελέγχου της Ελλάδας συνεχίζεται με διαφορετικά κέντρα ισχύος και μέσα. Χρησιμοποιεί τον όρο «προτεκτοράτο» και συνδέει τη σημερινή εξάρτηση με δάνεια, μνημόνια και οικονομικούς μηχανισμούς.

Στη δική του πολιτική ερμηνεία, η δολοφονία του Κυβερνήτη συνδέεται με τη ματαίωση ενός σχεδίου ανεξάρτητης κρατικής συγκρότησης. Ασκεί επίσης κριτική στη γραφειοκρατία, την προέλευση της οποίας ανάγει στη βαυαρική περίοδο, και στην παγκοσμιοποίηση, την οποία αντιμετωπίζει ως δύναμη πνευματικής ισοπέδωσης.

Απέναντι σε αυτές τις τάσεις προτάσσει την πολιτιστική αυτογνωσία και την ελληνική γλώσσα.

«Αδερφές ψυχές» με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου

Το πιο προσωπικό μέρος της συνέντευξης αφορά τον Βαγγέλη Παπαθανασίου. Ο Σμαραγδής μιλά για εννέα χρόνια στενής συναναστροφής και χαρακτηρίζει τη σχέση τους με τη φράση «αδερφές ψυχές».

Όπως αφηγείται, ο συνθέτης έγραψε χωρίς αμοιβή τη μουσική για τον «Καβάφη» και τον «El Greco», ενώ τον ενθάρρυνε να προχωρήσει τόσο στον «El Greco» όσο και στον «Καποδίστρια».

Περιγράφει μια στιγμή κατά την οποία ο Παπαθανασίου, έχοντας παρακολουθήσει σκηνή με τη μουσική που είχε συνθέσει, αποσύρθηκε σε διπλανό χώρο και έκλαιγε. Μιλά για το χιούμορ, την καλοσύνη και το εσωτερικό του βάθος, θεωρώντας τον καθοριστική επιρροή στη διαδρομή του.

Στον Νίκο Καζαντζάκη αναγνωρίζει την άλλη μεγάλη επιρροή του. Θυμάται ότι ως παιδί στην Κρήτη διάβαζε τα βιβλία του και στενοχωριόταν όταν τα εξαντλούσε. Αυτή τη βαθιά οικειότητα συνδέει με τη μετέπειτα απόφασή του να τον μεταφέρει στον κινηματογράφο.

Η διχόνοια και το κερί που πρέπει να μείνει αναμμένο

Ο Σμαραγδής στέκεται και στις εσωτερικές αδυναμίες των Ελλήνων. Μιλά για το «εμφυλιακό σύνδρομο» και τα ανεξέλεγκτα προσωπικά εγώ, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλες συλλογικές επιτυχίες ήρθαν όταν κυριάρχησε η ενότητα απέναντι στην απειλή.

Για τη δική του δουλειά χρησιμοποιεί την εικόνα της σποράς και ενός μικρού κεριού που πρέπει να παραμείνει αναμμένο. Με αυτή την εικόνα περιγράφει την προσδοκία του από τις ταινίες του: να αφήσουν κάτι που θα συναντήσει τις επόμενες γενιές.

Στη διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην έμμεση αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης από την Τουρκία επικέντρωσε την παρέμβασή του ο Ιωάννης Μάζης. Κατά την εκτίμησή του, καθοριστική σημασία έχει το περιεχόμενο οποιουδήποτε εγγράφου ενδέχεται να ζητήσει η Άγκυρα, ιδιαίτερα εάν περιλαμβάνει διατυπώσεις για τη διαφύλαξη του τουρκικού «στάτους κβο» στην περιοχή.

«Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του»

Η συζήτηση ξεκίνησε από την κριτική της τουρκικής αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση Ερντογάν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο Μάζης αντιμετώπισε τις σχετικές τοποθετήσεις ως μέρος της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης και ζήτησε ψύχραιμη αξιολόγηση των γεγονότων.

Σχολιάζοντας τις διεθνείς αντιδράσεις που έθεσαν υπόψη του οι παρουσιαστές, αναγνώρισε ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Απέδωσε, ωστόσο, τη στάση των εμπλεκόμενων χωρών στην προάσπιση συγκεκριμένων συμφερόντων: «Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του».

Για την Αίγυπτο, υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσφέρει στην Άγκυρα δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης στις σχέσεις Καΐρου–Λιβύης. Επικαλέστηκε τη ρήτρα ενημέρωσης και διαβούλευσης μεταξύ των δύο συμβαλλομένων πριν από την ολοκλήρωση συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ με τρίτο κράτος.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Αίγυπτος αντιδρά επειδή διακυβεύονται και δικά της συμφέροντα. Πρόσθεσε ότι το Κάιρο είχε υποτιμήσει το ενδεχόμενο αποδοχής του μνημονίου από την ανατολική λιβυκή πλευρά, λόγω των σχέσεών του με τον Αγκίλα Σάλεχ και τον Χαλίφα Χάφταρ. Όπως παρατήρησε, σφάλματα εκτίμησης γίνονται και από άλλες χώρες, πέρα από την Ελλάδα.

Ισραήλ, Κόλπος και Μουσουλμανική Αδελφότητα

Ο καθηγητής συνέδεσε τη στάση του Ισραήλ με την αντίθεσή του στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και με τον ρόλο που αποδίδει στην Τουρκία στην ενίσχυσή της.

Με ανάλογο σκεπτικό ερμήνευσε τις αντιδράσεις μοναρχιών του Κόλπου, αναφερόμενος στην καχυποψία απέναντι στην Άγκυρα και στη στήριξη που, όπως είπε, παρέχουν η Τουρκία και το Κατάρ στην Αδελφότητα.

Αναφέρθηκε επίσης στους Χούθι και στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας, αμφισβητώντας την πρακτική αξία της συνδρομής Τουρκίας και Πακιστάν. Το επιχείρημά του ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να εξετάζει τα ιδιαίτερα κίνητρα κάθε περιφερειακού παράγοντα όταν αποτιμά τη διεθνή στήριξη.

Τα ερωτήματα για Μακρόν–Ερντογάν

Ο Μάζης συνέδεσε χρονικά την άφιξη πλοίου στο Ηράκλειο, στην οποία αναφέρθηκε, με τηλεφωνική επικοινωνία Μακρόν–Ερντογάν. Έθεσε το ερώτημα εάν οι επαφές σχετίζονται με το σενάριο γαλλικής μεσολάβησης για την ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με το καλώδιο.

Οι παρουσιαστές διευκρίνισαν ότι η ενδεχόμενη ενημέρωση μέσω της γαλλικής πρεσβείας αποτελούσε σενάριο, χωρίς επιβεβαίωση ότι θα υλοποιηθεί. Ο ίδιος θεώρησε τη χρονική συγκυρία ενδεικτική πιθανής σύνδεσης, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία για το περιεχόμενο της τηλεφωνικής συνομιλίας.

Γιατί θεωρεί επικίνδυνο ένα γραπτό προς την Άγκυρα

Στο βασικό σημείο της παρέμβασής του, ο Μάζης υποστήριξε ότι η τουρκική απαίτηση για γραπτή ενημέρωση, συνδυασμένη με τη διαφύλαξη των τουρκικών αξιώσεων, υπερβαίνει μια τυπική διαδικασία πληροφόρησης.

Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει έγγραφο που θα μπορεί να επικαλείται για την υποστήριξη των διεκδικήσεών της. Προειδοποίησε ότι ένα τέτοιο κείμενο θα μπορούσε να υπονομεύσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή που ο ίδιος προσδιόρισε ως ήδη οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ.

Τόνισε ότι η κριτική του αποβλέπει στην υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων με βάση την επιστημονική του κρίση και δεν υπαγορεύεται από πρόθεση αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση.

Η αναφορά στην «Εστία» και τη Chevron

Κλείνοντας, επικαλέστηκε δημοσίευμα της «Εστίας» και του Μανώλη Κοττάκη για συμβατική πρόβλεψη σχετική με τη Chevron. Σύμφωνα με την περιγραφή του, η πρόβλεψη αφορά την αποφυγή επιβάρυνσης του ελληνικού Δημοσίου με ρήτρα σε ενδεχόμενη απώλεια του ανατολικού τμήματος παραχωρούμενης περιοχής.

Ο Μάζης ενέταξε την αναφορά αυτή στον ευρύτερο προβληματισμό του για τη διαχείριση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων. Στο απόσπασμα δεν παρουσιάστηκε η σύμβαση ή το ακριβές άρθρο της· η συγκεκριμένη αναφορά αποδίδεται ως ισχυρισμός του και χρειάζεται αυτοτελή έλεγχο στο πρωτογενές κείμενο.

Πηγή: Το πλήρες αρχείο υποτίτλων της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική», διάρκειας 10:01.

Συντακτική διευκρίνιση: Η ρήτρα του τουρκολιβυκού μνημονίου για ενημέρωση και διαβούλευση βρίσκεται στο άρθρο IV, παράγραφος 3, ενώ στην παρέμβαση αναφέρεται ως παράγραφος 2. Η διάταξη δεν προβλέπει ρητά υποχρέωση λήψης άδειας ή συναίνεσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζουν οι δηλώσεις του Τομ Μπάρακ σχετικά με τους λόγους για τους οποίους η Αίγυπτος δεν συμμετέχει στη νέα τριμερή αμυντική συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Μιλώντας την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου στο συνέδριο Global Perspectives του CNN, στην Ντόχα του Κατάρ, ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ συνέδεσε ευθέως τη στάση του Καΐρου με τις συμφωνίες που έχει συνάψει με την Αθήνα και το Τελ Αβίβ.

«Η Αίγυπτος βρίσκεται εκτός της Συμφωνίας της Μέκκας. Γιατί; Επειδή έχει ήδη συνθήκη με το Ισραήλ και ήδη συμφωνία ασφαλείας με την Ελλάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η δήλωση αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς προέρχεται από έναν Αμερικανό αξιωματούχο με ενεργό διπλωματικό ρόλο στην περιοχή και στενή σχέση με την τουρκική ηγεσία.

Η συμμετοχή του Μπάρακ στο συνέδριο της Ντόχα επιβεβαιώνεται από το ίδιο το CNN, ενώ η συγκεκριμένη αναφορά του για την Αίγυπτο καταγράφεται και στον τουρκικό Τύπο.

Η Ελλάδα στην εξίσωση των νέων αμυντικών ισορροπιών

Η αναφορά του Τομ Μπάρακ στην Ελλάδα έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.

Η Αθήνα και το Κάιρο έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και θαλάσσιας ασφάλειας, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί κεντρικό πεδίο των κοινών τους συμφερόντων.

Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει το πλέγμα των στρατιωτικών συνεργασιών της, αξιοποιώντας τις σχέσεις της με σημαντικές μουσουλμανικές χώρες.

Η ένταξη της Αιγύπτου σε μια αμυντική συμμαχία στην οποία συμμετέχει η Άγκυρα θα μπορούσε να επηρεάσει τις περιφερειακές ισορροπίες, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς τις διαχρονικές διαφωνίες Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες.

Ωστόσο, υπάρχει μία ουσιαστική διάκριση.

Ο Μπάρακ παρουσίασε τις συμφωνίες της Αιγύπτου με την Ελλάδα και το Ισραήλ ως εξήγηση για τη μη συμμετοχή της στο Σύμφωνο της Μέκκας. Δεν προκύπτει, όμως, από τη δήλωσή του ότι οι συμφωνίες αυτές απαγορεύουν νομικά στο Κάιρο να ενταχθεί στην τριμερή συμμαχία.

Εξάλλου, η αιγυπτιακή κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει επισήμως τους λόγους για τους οποίους παραμένει εκτός της συμφωνίας.

Το Σύμφωνο της Μέκκας και η στρατιωτική συμμαχία των τριών χωρών

Στις 7 Αυγούστου 2026, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραψαν στη Μέκκα κοινή συμφωνία άμυνας, δημιουργώντας ένα νέο πλαίσιο συλλογικής ασφάλειας.

Οι υπογράφοντες ήταν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.

Η υπογραφή της συμφωνίας επιβεβαιώνεται από τις επίσημες ανακοινώσεις των κυβερνήσεων της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν.

Η βασική της πρόβλεψη αφορά τη συλλογική άμυνα: Ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση παραπέμπει στη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα δύο συστήματα διαθέτουν ταυτόσημους μηχανισμούς εφαρμογής.

Το σύμφωνο προβλέπει επίσης ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας, ανταλλαγή πληροφοριών, μεταφορά τεχνολογίας και συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών.

Η παρουσία του Πακιστάν, το οποίο διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, προσδίδει πρόσθετο στρατηγικό βάρος στο εγχείρημα.

Στις 27 Οκτωβρίου, αρμόδια επιτροπή της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης ενέκρινε τη συμφωνία, στο πλαίσιο της διαδικασίας κύρωσής της.

Η Άγκυρα θέλει την Αίγυπτο στη συμμαχία

Η πιθανότητα ένταξης της Αιγύπτου στο Σύμφωνο της Μέκκας έχει απασχολήσει την τουρκική ηγεσία από τις πρώτες ημέρες μετά την υπογραφή του.

Ο πρόεδρος Ερντογάν είχε χαρακτηρίσει πιθανή τη συμμετοχή του Καΐρου, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε εκφράσει την προσδοκία ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να προσχωρήσει στη συμφωνία.

Η σχετική τοποθέτηση του Φιντάν είχε καταγραφεί από το CNN Arabic ήδη στις 8 Αυγούστου.

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, το Κάιρο δεν έχει ακολουθήσει αυτή την κατεύθυνση.

Αντίθετα, διατηρεί τις υφιστάμενες συνεργασίες του, επιδιώκοντας παράλληλα να ενισχύσει τους δεσμούς του με τη Σαουδική Αραβία.

Η αιγυπτιακή Βουλή ενέκρινε τη Δευτέρα την εξουσιοδότηση προς τον πρόεδρο Άμπντελ Φατάχ αλ Σίσι να λάβει μέτρα υποστήριξης του Ριάντ.

Ο Αιγύπτιος πρόεδρος διευκρίνισε ότι η υποστήριξη αυτή αφορά την προστασία της σαουδαραβικής επικράτειας και όχι τη συμμετοχή σε επιθετικές ενέργειες εναντίον της Υεμένης.

Η στάση αυτή δείχνει ότι το Κάιρο μπορεί να συνεργάζεται με τη Σαουδική Αραβία σε συγκεκριμένα ζητήματα ασφάλειας, χωρίς να προσχωρεί υποχρεωτικά στο ευρύτερο τριμερές αμυντικό σχήμα.

Μπάρακ: Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να εγγυώνται επ’ αόριστον την ασφάλεια της περιοχής

Ο Αμερικανός διπλωμάτης δεν περιορίστηκε στη στάση της Αιγύπτου.

Υποστήριξε ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σε θέση να επιλύουν μόνες τους κάθε περιφερειακή κρίση.

Χαρακτήρισε τη δημιουργία περιφερειακών συνεργασιών μέρος της λύσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η εφαρμογή τέτοιων σχημάτων απαιτεί χρόνο, υπομονή και ανάληψη ευθύνης.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με τη γενικότερη αντίληψη της κυβέρνησης Τραμπ περί ανακατανομής των βαρών ασφαλείας μεταξύ των ΗΠΑ και των περιφερειακών τους εταίρων.

Ο Μπάρακ έχει διατυπώσει αντίστοιχες απόψεις και σε προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του, υποστηρίζοντας ότι το παραδοσιακό μοντέλο της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας μεταβάλλεται.

Τι είπε για το Ιράν και το «Μεγάλο Ισραήλ»

Στην ίδια εκδήλωση, ο Μπάρακ αναφέρθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της έντασης.

Υποστήριξε ότι δεν υφίσταται άμεση πυρηνική απειλή και εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις δυνατότητες συνεννόησης μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Παράλληλα, διαχώρισε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης από τον ιρανικό λαό, παρουσιάζοντας το πρώτο ως αντίπαλο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αναφερόμενος στο Ισραήλ, απέρριψε τους ισχυρισμούς περί σχεδίου δημιουργίας ενός «Μεγάλου Ισραήλ», χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη αντίληψη ψευδαίσθηση που καλλιεργείται από πολιτικούς αντιπάλους της χώρας.

Υπερασπίστηκε, ωστόσο, το δικαίωμα του Ισραήλ να αναπροσαρμόσει τις συνθήκες ασφαλείας στα σύνορά του μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Το γεωπολιτικό μήνυμα για την Αθήνα

Από ελληνικής πλευράς, η σημαντικότερη πτυχή της παρέμβασης Μπάρακ βρίσκεται στην ευθεία σύνδεση της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας με τη διαμόρφωση των νέων αμυντικών συσχετισμών στη Μέση Ανατολή.

Η δήλωσή του αποτελεί ένδειξη ότι οι συμφωνίες που έχει συνάψει το Κάιρο με την Αθήνα λαμβάνονται υπόψη στις συζητήσεις για την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Δεν αποδεικνύει, πάντως, ότι η Ελλάδα διαθέτει δικαίωμα επιρροής ή αρνησικυρίας στις μελλοντικές αμυντικές επιλογές της Αιγύπτου.

Το γεγονός ότι η Άγκυρα επιθυμεί τη συμμετοχή του Καΐρου στο Σύμφωνο της Μέκκας, ενώ το τελευταίο παραμένει εκτός, συνιστά μια εξέλιξη που αξίζει ιδιαίτερης παρακολούθησης.

Για την Αθήνα, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας με την Αίγυπτο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει τη στρατιωτική και διπλωματική της επιρροή από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Περσικό Κόλπο.