Αναλύσεις
Καμπανάκι Σταμπολή! Πρώτη φορά μετά τον Β΄ ΠΠ τέτοια κατάσταση
Σήμα κινδύνου για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά εξέπεμψε ο Κώστας Σταμπολής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», περιγράφοντας μια κρίση που, όπως υπογράμμισε, δεν περιορίζεται πλέον σε ένα καύσιμο ή μία γεωγραφική περιοχή. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πετρελαϊκά προϊόντα και μεταφορές πιέζονται ταυτόχρονα, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.
Σήμα κινδύνου για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά εξέπεμψε ο Κώστας Σταμπολής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», περιγράφοντας μια κρίση που, όπως υπογράμμισε, δεν περιορίζεται πλέον σε ένα καύσιμο ή μία γεωγραφική περιοχή. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πετρελαϊκά προϊόντα και μεταφορές πιέζονται ταυτόχρονα, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.
Ο Κώστας Σταμπολής χαρακτήρισε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί «πολυεπίπεδη κρίση», σημειώνοντας ότι, κατά την εκτίμησή του, είναι η πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο που η διεθνής ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με τόσα διαφορετικά σημεία ανάφλεξης ταυτόχρονα.
Αναφέρθηκε στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, αλλά και στην αυξανόμενη αστάθεια στην Αφρική, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα τις ενεργειακές ροές και τη δυνατότητα των αγορών να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες.
«Αυτή τη στιγμή άμεσα έχουμε πρόβλημα και το πρόβλημα αυτό λέγεται έλλειψη προμήθειας», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
«Έλλειψη σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και προϊόντα»
Σύμφωνα με τον κ. Σταμπολή, το πρόβλημα έχει πλέον τρεις διαστάσεις: περιορισμένη προσφορά αργού πετρελαίου, προβλήματα στην τροφοδοσία φυσικού αερίου και έλλειψη συγκεκριμένων πετρελαϊκών προϊόντων.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένη είναι, όπως τόνισε, η Ευρώπη, καθώς μεγάλο μέρος των προϊόντων που καταναλώνει προέρχεται από εισαγωγές.
Ο ίδιος απέδωσε μέρος αυτής της εξάρτησης στη συρρίκνωση της ευρωπαϊκής διυλιστικής βιομηχανίας. Όπως υποστήριξε, την τελευταία 15ετία η διυλιστική ικανότητα της Ευρώπης έχει περιοριστεί κατά περίπου 35%, με περισσότερα από 30 διυλιστήρια να έχουν κλείσει.
Για την εξέλιξη αυτή έδειξε προς τις ευρωπαϊκές φορολογικές, χωροταξικές και περιβαλλοντικές πολιτικές, υποστηρίζοντας ότι το κανονιστικό περιβάλλον περιόρισε την κερδοφορία και συνεπώς τη δυνατότητα πραγματοποίησης νέων επενδύσεων.
Η ελληνική εξαίρεση
Στον αντίποδα, παρουσίασε την Ελλάδα ως εξαίρεση στο ευρωπαϊκό σκηνικό.
Όπως εξήγησε, οι μεγάλοι ελληνικοί διυλιστηριακοί όμιλοι προχώρησαν εγκαίρως σε επενδύσεις και εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεών τους, με αποτέλεσμα η χώρα να διαθέτει σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, παραγωγική δυναμικότητα περίπου 550.000 βαρελιών ημερησίως.
Πρόσθεσε ότι περίπου το 60% της παραγωγής εξάγεται, γεγονός που επιβάλλει τη διατήρηση σημαντικών αποθεμάτων.
Το μειονέκτημα, ωστόσο, παραμένει η τιμή στην αντλία. Ο κ. Σταμπολής απέδωσε μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης στην υψηλή φορολογία, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η μεγάλη άνοδος του αργού πετρελαίου περνά αναπόφευκτα και στο κόστος των διυλιστηρίων.
Έλλειμμα έως 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά σημεία της ανάλυσής του αφορούσε τις ποσότητες πετρελαίου που λείπουν σήμερα από τη διεθνή αγορά.
Με βάση τους υπολογισμούς που παρουσίασε, υπό κανονικές συνθήκες περνούσαν από την κρίσιμη περιοχή του Κόλπου περίπου 20-22 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Με τις σημερινές συνθήκες, τις εναλλακτικές διαδρομές, τη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων και την υποχώρηση της ζήτησης, ο ίδιος υπολόγισε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα ημερήσιο έλλειμμα περίπου 5 έως 8 εκατομμυρίων βαρελιών.
«Γι’ αυτό και οι τιμές είναι υψηλές. Δεν είναι υψηλές επειδή υπάρχει κερδοσκοπία», υπογράμμισε.
Δεκαπλασιάστηκαν οι ναύλοι
Στο ενεργειακό κόστος προστίθεται πλέον και η τεράστια αύξηση των θαλάσσιων μεταφορών.
Ο Κώστας Σταμπολής ανέφερε ότι για τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια τύπου VLCC, χωρητικότητας περίπου δύο εκατομμυρίων βαρελιών, οι ναύλοι έχουν δεκαπλασιαστεί σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν υπάρχουν εναλλακτικοί προμηθευτές —όπως η Ινδία ή η Βραζιλία— η μεταφορά προς την Ευρώπη απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο και πολύ υψηλότερο κόστος.
Χαρακτηριστικά σημείωσε ότι ένα ταξίδι από την Ινδία προς την Ευρώπη μπορεί να απαιτήσει περίπου 30-35 ημέρες.
Ο κίνδυνος από ενδεχόμενο αμερικανικό «φρένο»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα πετρελαϊκά προϊόντα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, περισσότερο από το 30% συγκεκριμένου προϊόντος που καταναλώνεται στην Ευρώπη εισάγεται σήμερα από τις ΗΠΑ.
Προειδοποίησε ότι ενδεχόμενος περιορισμός των αμερικανικών εξαγωγών θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ακραία άνοδο των διεθνών τιμών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να λειτουργήσει αντίθετα από τον επιδιωκόμενο στόχο ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς η μείωση της παραγωγής των αμερικανικών διυλιστηρίων θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές των καυσίμων και για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Μικρή ανάσα στο φυσικό αέριο
Από την άλλη πλευρά, ο κ. Σταμπολής εντόπισε μια πρώτη θετική ένδειξη στην αγορά φυσικού αερίου.
Όπως ανέφερε, η τιμή στον ολλανδικό κόμβο TTF είχε υποχωρήσει από περίπου 82 ευρώ/MWh στα 72 ευρώ/MWh, με πτωτική τάση.
Την αποκλιμάκωση συνέδεσε με τη διέλευση αριθμού φορτίων LNG τις προηγούμενες ημέρες, εξέλιξη η οποία έδωσε προσωρινά «ανάσα» στην αγορά.
Έσπευσε, ωστόσο, να επισημάνει ότι δεν πρόκειται ακόμη για επιστροφή σε κανονικές συνθήκες τροφοδοσίας.
Η Τουρκία και το επόμενο βήμα στα πυρηνικά
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Κώστας Σταμπολής αναφέρθηκε στη συνεργασία Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας στον χώρο των μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMR).
Υπογράμμισε ότι η Τουρκία έχει ήδη εισέλθει στον πυρηνικό ενεργειακό κύκλο και εκτίμησε ότι τα επόμενα χρόνια μπορεί να διαθέτει συνολικά περίπου 10-12 GW εγκατεστημένης πυρηνικής ισχύος, εφόσον υλοποιηθούν τα σχέδια για πρόσθετους μεγάλους σταθμούς.
Για τους SMR εξήγησε ότι πρόκειται για μονάδες ισχύος περίπου 300 MW, έναντι περίπου 1.000 MW ενός συμβατικού μεγάλου αντιδραστήρα, με βασικό πλεονέκτημα τη δυνατότητα βιομηχανικής κατασκευής επιμέρους τμημάτων και συναρμολόγησής τους επί τόπου.
Αυτό, όπως είπε, μπορεί να περιορίσει τόσο το κόστος όσο και τον χρόνο κατασκευής.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η τεχνολογία αυτή δεν έχει ακόμη ωριμάσει πλήρως στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο κ. Σταμπολής χαρακτήρισε την αμερικανοτουρκική συμφωνία κίνηση με «καθαρά διπλωματικό αποτύπωμα καλών σχέσεων», η οποία ενισχύει τη σύνδεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
Το συνολικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: η σημερινή ενεργειακή κρίση δεν αποτελεί ένα προσωρινό επεισόδιο μίας μόνο αγοράς, αλλά ένα πλέγμα γεωπολιτικών, παραγωγικών και μεταφορικών προβλημάτων, το οποίο κρατά την Ευρώπη σε κατάσταση αυξημένης ενεργειακής αβεβαιότητας.
Αναλύσεις
Η Τουρκία χτίζει «ισλαμικό ΝΑΤΟ»: Μετά τη Συμφωνία της Μέκκας, νέα αμυντική συμμαχία με Κατάρ, Πακιστάν και Ινδονησία!
Η Άγκυρα επιταχύνει τις κινήσεις της για τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου αμυντικής συνεργασίας μεταξύ ισχυρών μουσουλμανικών κρατών. Μετά την τριμερή Συμφωνία της Μέκκας, που συνδέει αμυντικά την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το πυρηνικό Πακιστάν, ακολούθησε στις 21 Οκτωβρίου 2026 νέα τετραμερής συμφωνία με τη συμμετοχή του Κατάρ και της Ινδονησίας. Οι δύο πρωτοβουλίες ενισχύουν τον ρόλο της Τουρκίας στη διαμόρφωση νέων περιφερειακών στρατιωτικών συνεργασιών, προκαλώντας ερωτήματα για το κατά πόσον η Άγκυρα επιχειρεί σταδιακά να συγκροτήσει έναν αμυντικό συνασπισμό στα πρότυπα ενός «ισλαμικού ΝΑΤΟ».
Στις 21 Οκτωβρίου 2026, στην Ντόχα του Κατάρ, η Τουρκία, το Πακιστάν, το Κατάρ και η Ινδονησία υπέγραψαν συμφωνία για την ενίσχυση της συνεργασίας τους στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Του Χρήστου Κωνσταντινίδη, International Institute of Strategy
Η συμφωνία, με την ονομασία «Badr Memorandum of Understanding», προβλέπει ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων παραγωγής στρατιωτικού υλικού, τεχνολογικής συνεργασίας, εκπαίδευσης και έρευνας.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων παραγωγικών δυνατοτήτων των τεσσάρων χωρών, ώστε να δημιουργηθούν κοινά αμυντικά προγράμματα και να ενισχυθούν οι εγχώριες στρατιωτικές βιομηχανίες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται:
-
Η από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή αμυντικών συστημάτων.
-
Η ανταλλαγή στρατιωτικής τεχνογνωσίας.
-
Η συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη.
-
Η τεχνική και στρατιωτική εκπαίδευση.
-
Η ενίσχυση των παραγωγικών δυνατοτήτων των συμμετεχόντων κρατών.
-
Η κάλυψη αμυντικών αναγκών φίλων και συμμαχικών χωρών.
Ο επικεφαλής της τουρκικής Προεδρίας Αμυντικών Βιομηχανιών, Χαλούκ Γκιοργκιούν, υπογράμμισε ότι η συμφωνία δημιουργεί τη βάση για στρατηγική συνεργασία στους τομείς της τεχνολογίας και της κοινής παραγωγής.
Όπως προκύπτει από τις επίσημες ανακοινώσεις, η συμφωνία Badr αφορά κυρίως την αμυντική βιομηχανία. Δεν περιλαμβάνει δημοσιοποιημένη ρήτρα συλλογικής άμυνας αντίστοιχη με εκείνη του ΝΑΤΟ.
Η Συμφωνία της Μέκκας: Η συλλογική άμυνα στο επίκεντρο
Η νέα τετραμερής συμφωνία έρχεται μόλις δύο μήνες μετά την υπογραφή της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας, στις 7 Αυγούστου 2026, μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Πρόκειται για μια συμφωνία διαφορετικού χαρακτήρα, καθώς περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής.
Σύμφωνα με το κείμενό της, επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη παρουσιάζει ομοιότητες με το άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης:
-
Συνεργασία στον τομέα των στρατιωτικών πληροφοριών.
-
Αμοιβαία υποστήριξη σε περίπτωση εξωτερικής επίθεσης.
-
Κοινές αμυντικές δραστηριότητες.
-
Συνεργασία σε εξοπλιστικά προγράμματα.
-
Συντονισμό στον τομέα της αντιτρομοκρατίας.
-
Δυνατότητα ταχείας ανάπτυξης στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων.
Στις 20 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η τουρκική κυβέρνηση διαβίβασε τη συμφωνία στο Κοινοβούλιο προς επικύρωση.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της επίσημης έγκρισής της από την Τουρκία.
Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει υποστηρίξει ότι πρόκειται για αμυντική συμφωνία και όχι για μηχανισμό διεξαγωγής επιθετικών επιχειρήσεων.
Η Άγκυρα έχει επίσης επισημάνει ότι ενδεχόμενη αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στο εξωτερικό υπόκειται στις προβλεπόμενες συνταγματικές διαδικασίες.
Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία: Τρεις διαφορετικές στρατιωτικές δυνατότητες
Η Συμφωνία της Μέκκας συνδέει τρία κράτη με διαφορετικά στρατιωτικά, οικονομικά και γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.
Η Τουρκία διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς του ΝΑΤΟ και έχει αναπτύξει σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Επενδύει στην κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πολεμικών πλοίων, τεθωρακισμένων οχημάτων, πυραυλικών συστημάτων και μαχητικών αεροσκαφών.
Το Πακιστάν αποτελεί τη μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Παράλληλα, έχει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και μακρόχρονη συνεργασία με την Κίνα στην ανάπτυξη στρατιωτικών τεχνολογιών.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, υψηλές αμυντικές δαπάνες και στρατηγική θέση στην Αραβική Χερσόνησο.
Η τριμερής συμφωνία συνδυάζει αυτές τις διαφορετικές δυνατότητες σε ένα θεσμικό πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας.
Οι τρεις χώρες έχουν ήδη προχωρήσει στη δημιουργία μηχανισμών συντονισμού για την εφαρμογή της συμφωνίας, ενώ η ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας βρίσκεται στο επίκεντρο των πρόσφατων διαβουλεύσεων λόγω των επιθέσεων των Χούθι.
Κατάρ και Ινδονησία διευρύνουν το δίκτυο συνεργασιών
Η συμμετοχή του Κατάρ και της Ινδονησίας στη συμφωνία Badr προσθέτει δύο ακόμη σημαντικές χώρες στο αναπτυσσόμενο δίκτυο αμυντικών συνεργασιών της Άγκυρας.
Το Κατάρ διατηρεί στενές στρατιωτικές σχέσεις με την Τουρκία, η οποία διαθέτει στρατιωτική παρουσία στο έδαφός του.
Παράλληλα, η Ντόχα έχει επενδύσει σημαντικούς πόρους σε στρατιωτικό εξοπλισμό και αμυντικές υποδομές.
Η Ινδονησία, από την πλευρά της, αποτελεί τη μεγαλύτερη μουσουλμανική χώρα στον κόσμο σε πληθυσμό και διαθέτει σημαντική γεωγραφική παρουσία στη Νοτιοανατολική Ασία.
Οι αμυντικές σχέσεις Τουρκίας και Ινδονησίας έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, με συνεργασίες που αφορούν στρατιωτικό εξοπλισμό και τεχνολογίες.
Η ένταξη της Ινδονησίας στη νέα τετραμερή συνεργασία διευρύνει γεωγραφικά το πλαίσιο από τη Μέση Ανατολή μέχρι τον Ινδοειρηνικό.
Την ίδια στιγμή, το Πακιστάν συμμετέχει και στις δύο συμφωνίες, διαμορφώνοντας έναν κοινό σύνδεσμο μεταξύ των δύο αμυντικών σχημάτων.
Δημιουργείται ένα «ισλαμικό ΝΑΤΟ»;
Οι δύο συμφωνίες επαναφέρουν τη συζήτηση για το ενδεχόμενο συγκρότησης ενός ευρύτερου αμυντικού συνασπισμού μουσουλμανικών κρατών.
Η Συμφωνία της Μέκκας προβλέπει αμοιβαία στρατιωτική συνδρομή, ενώ η συμφωνία Badr δημιουργεί πλαίσιο συνεργασίας στην αμυντική παραγωγή και την τεχνολογική ανάπτυξη.
Η Τουρκία συμμετέχει και στις δύο πρωτοβουλίες, γεγονός που ενισχύει τη θέση της ως βασικού συνδετικού κρίκου μεταξύ διαφορετικών κρατών.
Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί η ίδρυση ενιαίας στρατιωτικής συμμαχίας που να περιλαμβάνει και τις πέντε χώρες.
Δεν υπάρχει επίσης επιβεβαιωμένη κοινή διοίκηση, ενιαίος μηχανισμός στρατιωτικών επιχειρήσεων ή συλλογική ρήτρα άμυνας που να καλύπτει το σύνολο των κρατών των δύο συμφωνιών.
Κατά συνέπεια, ο χαρακτηρισμός «ισλαμικό ΝΑΤΟ» περιγράφει ένα πιθανό μοντέλο μελλοντικής ενοποίησης των συνεργασιών και όχι έναν ήδη συγκροτημένο οργανισμό.
Η υπογραφή των δύο συμφωνιών, πάντως, καταγράφει την ανάπτυξη αμυντικών δεσμών μεταξύ ισχυρών μουσουλμανικών κρατών με τη συμμετοχή της Άγκυρας.
Το Πακιστάν και οι επιπτώσεις για την Ινδία
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι νέες συμφωνίες για την Ινδία, λόγω της παραδοσιακής αντιπαράθεσής της με το Πακιστάν.
Το Ισλαμαμπάντ συμμετέχει τόσο στη Συμφωνία της Μέκκας όσο και στη συμφωνία Badr, αποκτώντας πρόσβαση σε διευρυμένα σχήματα συνεργασίας για στρατιωτική τεχνολογία, παραγωγή και εκπαίδευση.
Η αμυντική συνεργασία με την Τουρκία μπορεί να προσφέρει στο Πακιστάν πρόσθετες δυνατότητες σε τομείς όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα ηλεκτρονικά συστήματα και οι στρατιωτικές πλατφόρμες.
Στην Ινδία έχουν ήδη αναπτυχθεί συζητήσεις για τις επιπτώσεις της συμφωνίας Badr και ιδιαίτερα για τη συμμετοχή της Ινδονησίας.
Το Νέο Δελχί διατηρεί δικές του αμυντικές σχέσεις με την Τζακάρτα, στις οποίες περιλαμβάνεται η συνεργασία για πυραυλικά συστήματα.
Ωστόσο, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η νέα τετραμερής συμφωνία στρέφεται επισήμως κατά της Ινδίας ή ότι συνεπάγεται μεταφορά ευαίσθητης ινδικής τεχνολογίας στο Πακιστάν.
Το εύρος της αμυντικής συνεργασίας θα εξαρτηθεί από τα συγκεκριμένα προγράμματα που θα συμφωνηθούν μεταξύ των τεσσάρων κρατών.
Η γεωπολιτική διάσταση και ο IMEC
Η επέκταση των αμυντικών συνεργασιών της Τουρκίας καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη ευρύτερα σχέδια οικονομικής, ενεργειακής και μεταφορικής διασύνδεσης μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Ένα από τα σημαντικότερα είναι ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστός ως IMEC.
Η πρωτοβουλία ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023, στο περιθώριο της συνόδου της G20 στο Νέο Δελχί.
Το αρχικό μνημόνιο υπέγραψαν η Ινδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την ανάπτυξη μεταφορικών, ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών, με στόχο τη σύνδεση της Ινδίας με την ευρωπαϊκή αγορά μέσω της Μέσης Ανατολής.
Στην προτεινόμενη διαδρομή περιλαμβάνεται το Ισραήλ, παρότι δεν συγκαταλέγεται στους αρχικούς υπογράφοντες.
Η Ελλάδα έχει εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον για τη συμμετοχή της στον διάδρομο, προβάλλοντας τις δυνατότητες των λιμένων και των υποδομών της ως πύλης εισόδου προς την Ευρώπη.
Η Κύπρος διαθέτει επίσης γεωγραφική θέση και υποδομές που μπορούν να συνδεθούν με ευρύτερα σχέδια ενεργειακής και ψηφιακής διασύνδεσης.
Στο πλαίσιο των σχετικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών περιλαμβάνονται και έργα τηλεπικοινωνιακής διασύνδεσης, όπως το Blue Raman, στα οποία εμπλέκονται η Ελλάδα και η Κύπρος.
Η Τουρκία δεν συμμετείχε στο αρχικό μνημόνιο του IMEC και έχει προωθήσει εναλλακτικούς σχεδιασμούς διασύνδεσης, μεταξύ των οποίων ο Αναπτυξιακός Δρόμος μέσω Ιράκ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σαουδική Αραβία συμμετέχει τόσο στη Συμφωνία της Μέκκας όσο και στον IMEC, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι περιφερειακές αμυντικές και οικονομικές συνεργασίες δεν συγκροτούν κατ’ ανάγκην δύο απολύτως αντίπαλα στρατόπεδα.
Η απάντηση που απαιτείται από την Ελλάδα
Απέναντι στη διαρκή προσπάθεια της Τουρκίας να διευρύνει το δίκτυο στρατιωτικών και αμυντικών συνεργασιών της, η Ελλάδα πρέπει να αντιδράσει με την περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας της με την Κυπριακή Δημοκρατία, το Ισραήλ και την Ινδία.
Οι τέσσερις χώρες διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών.
Η Ινδία αποτελεί ιδρυτικό εταίρο του IMEC, το Ισραήλ βρίσκεται στον βασικό γεωγραφικό σχεδιασμό της διαδρομής, ενώ Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή και ανατολικομεσογειακή διάσταση του εγχειρήματος.
Η Αθήνα οφείλει να επιδιώξει στενότερο συντονισμό με τη Λευκωσία, την Ιερουσαλήμ και το Νέο Δελχί, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες διμερείς και πολυμερείς σχέσεις.
Η συνεργασία αυτή μπορεί να περιλαμβάνει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, προστασία κρίσιμων υποδομών και ανάπτυξη ασφαλών ενεργειακών και εμπορικών διαδρόμων.
Η συγκρότηση ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–Ινδίας, με αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει ο IMEC, αποτελεί στρατηγική επιλογή στην οποία η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα.
GEOPOLITICO
Ελλάδα και Αίγυπτος προσπαθούν να “μαζέψουν” τη διπλωματική ήττα! Συζητούν επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ προς την Κύπρο
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, προκαλώντας την αντίδραση της Ελλάδας, της Αιγύπτου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο διαμορφώνουν οι επαφές Αθήνας και Καΐρου για την επέκταση της μεταξύ τους οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης προς τα ανατολικά, στην κατεύθυνση της Κύπρου.
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, προκαλώντας την αντίδραση της Ελλάδας, της Αιγύπτου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τραπέζι η επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος βρίσκονται σε συζητήσεις για την επέκταση προς ανατολάς της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών που συμφώνησαν το 2020, με κατεύθυνση την Κύπρο.
Την εξέλιξη γνωστοποίησε στις 22 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Οι συνομιλίες συνδέονται χρονικά με την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία στις 20 Οκτωβρίου ενέκρινε το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης.
Η εξέλιξη στη Λιβύη προκάλεσε νέα διπλωματική κινητικότητα, καθώς η ελληνική και η αιγυπτιακή πλευρά εξακολουθούν να αμφισβητούν τη νομιμότητα της τουρκολιβυκής συμφωνίας.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί νέα οριοθετική συμφωνία ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων.
Η μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης
Η απόφαση της λιβυκής Βουλής παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το συγκεκριμένο κοινοβουλευτικό όργανο, με έδρα την ανατολική Λιβύη, είχε προηγουμένως αντιταχθεί στη συμφωνία του 2019.
Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή αναγνώρισε το μνημόνιο που είχε συνάψει η κυβέρνηση της Τρίπολης με την Άγκυρα, ανατρέποντας την προηγούμενη στάση της.
Η εξέλιξη εντάσσεται στην ευρύτερη προσέγγιση της Τουρκίας με πολιτικούς και θεσμικούς παράγοντες της ανατολικής Λιβύης, ενώ η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις.
Το μνημόνιο του 2019 προβλέπει οριοθέτηση θαλασσίων δικαιοδοσιών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα αντιτίθεται σε αυτήν, υποστηρίζοντας ότι αγνοούνται τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Η επίσημη αντίδραση της Αθήνας
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε στις 20 Οκτωβρίου την απόφαση της λιβυκής Βουλής.
Στην ανακοίνωσή του υπογράμμισε ότι η κοινοβουλευτική έγκριση δεν μεταβάλλει, κατά την ελληνική θέση, τον παράνομο και άκυρο χαρακτήρα του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η Αθήνα επισήμανε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να θεμελιώνουν τη συγκεκριμένη θαλάσσια οριοθέτηση, ενώ τόνισε ότι το μνημόνιο παραβλέπει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το υπουργείο Εξωτερικών υπενθύμισε επίσης τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία.
Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι οι εταίροι και σύμμαχοι της χώρας έχουν ενημερωθεί και ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει στις κατάλληλες ενέργειες για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Κοινό μέτωπο Αθήνας και Καΐρου
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι επαναβεβαίωσαν την αντίθεσή τους στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Οι δύο πλευρές διακήρυξαν την προσήλωσή τους στο διεθνές δίκαιο και στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η υφιστάμενη ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020, αφορά μερική οριοθέτηση ΑΟΖ. Δεν καλύπτει το σύνολο των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία μεταξύ των δύο κρατών.
Η συζήτηση για επέκταση της οριοθέτησης προς ανατολάς αφορά συνεπώς περιοχές που είχαν παραμείνει εκτός της προηγούμενης συμφωνίας.
Παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Στις 21 Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Ένωση τοποθετήθηκε επισήμως κατά της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.
Σε δήλωση του Ύπατου Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ, επαναλήφθηκε η ευρωπαϊκή θέση ότι το μνημόνιο του 2019 παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ΕΕ υποστήριξε ότι η συμφωνία είναι άκυρη και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση παραπέμπει στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και στην επαναβεβαίωση της σχετικής θέσης τον Ιούνιο του 2025.
Παράλληλα, η Ένωση κάλεσε τα εμπλεκόμενα κράτη να σεβαστούν τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών και το διεθνές δίκαιο.
Το επόμενο στάδιο
Η προοπτική επέκτασης της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης βρίσκεται πλέον στη διπλωματική ατζέντα των δύο χωρών.
Η ανακοίνωση των συνομιλιών δεν συνεπάγεται ότι έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία ή ότι έχουν καθοριστεί οι συντεταγμένες μιας νέας οριοθετικής γραμμής.
Οι επόμενες επαφές Αθήνας και Καΐρου θα καθορίσουν εάν οι συζητήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε νέα διμερή συμφωνία, στο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί μετά την απόφαση της λιβυκής Βουλής.
GEOPOLITICO
Η μεγάλη γεωπολιτική στροφή! Πυρηνικά, φυσικό αέριο και αμερικανικά σχέδια
Στη «Φωνή της Αρμενίας» με τη Λιάνα Μανουκιάν, μέσα από τη Δημόσια Ραδιοφωνία της Αρμενίας, παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εξελίξεις γύρω από τις σχέσεις του Ερεβάν με τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Αζερμπαϊτζάν.
Η Αρμενία βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες οικονομικές και γεωπολιτικές αποφάσεις!
Στη «Φωνή της Αρμενίας» με τη Λιάνα Μανουκιάν, μέσα από τη Δημόσια Ραδιοφωνία της Αρμενίας, παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εξελίξεις γύρω από τις σχέσεις του Ερεβάν με τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Αζερμπαϊτζάν.
🔴 Τι θα συμβεί εάν η Αρμενία αποχωρήσει από την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση;
🔴 Πώς επηρεάζει την αρμενική οικονομία η τιμή του φυσικού αερίου;
🔴 Τι προτείνει η Μόσχα για τον νέο πυρηνικό σταθμό;
🔴 Πώς σχεδιάζεται η σύνδεση Αρμενίας, Αζερμπαϊτζάν, Ναχιτσεβάν και Ιράν;
🔴 Τι προβλέπει η στρατηγική συμφωνία με τις ΗΠΑ για το πρόγραμμα TRIPP;
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμφωνία για τις νέες μεταφορικές διαδρομές στον Νότιο Καύκασο, η οποία προβλέπει σημαντική αμερικανική συμμετοχή και προκαλεί αντιδράσεις στην αρμενική αντιπολίτευση.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;