Αναλύσεις
Πολιτική νίκη της Τουρκίας στη Λιβύη – Η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη!
Σφοδρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική και στους χειρισμούς διαδοχικών κυβερνήσεων άσκησε ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης, μιλώντας στον Θήτα FM και τη δημοσιογράφο Βασιλική Πολίτου, με αφορμή την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Ο αναλυτής χαρακτήρισε την εξέλιξη πολιτική νίκη της Τουρκίας, προειδοποίησε για τον κίνδυνο περαιτέρω προσέγγισης Άγκυρας και Καΐρου και κατηγόρησε την Αθήνα για διαχρονική διπλωματική αδράνεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σφοδρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική και στους χειρισμούς διαδοχικών κυβερνήσεων άσκησε ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης, μιλώντας στον Θήτα FM και τη δημοσιογράφο Βασιλική Πολίτου, με αφορμή την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Ο αναλυτής χαρακτήρισε την εξέλιξη πολιτική νίκη της Τουρκίας, προειδοποίησε για τον κίνδυνο περαιτέρω προσέγγισης Άγκυρας και Καΐρου και κατηγόρησε την Αθήνα για διαχρονική διπλωματική αδράνεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Πολιτική νίκη της Τουρκίας – Η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη»
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε η απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2026, με την οποία το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης το 2019. Παράλληλα, ανακάλεσε προηγούμενες αποφάσεις του 2020 με τις οποίες είχε απορρίψει τις συμφωνίες με την Τουρκία.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η εξέλιξη δεν συνιστά αυτομάτως νομική κατοχύρωση των τουρκικών διεκδικήσεων, αποτελεί όμως σημαντικό πολιτικό κέρδος για την Άγκυρα.
Κατά την εκτίμησή του, η τουρκική διπλωματία εργάστηκε συστηματικά τα τελευταία δύο χρόνια για να προσεγγίσει την ηγεσία της ανατολικής Λιβύης, ενώ η ελληνική πλευρά δεν ανέπτυξε την απαραίτητη δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ιταλία, την οποία θεωρεί σημαντικό παράγοντα για την άσκηση πίεσης προς τη Λιβύη. Όπως υποστήριξε, η Αθήνα δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες που προσέφερε η σχέση της με τη Ρώμη, ούτε ανέπτυξε αποτελεσματικές πρωτοβουλίες με τους υπόλοιπους περιφερειακούς παίκτες.
Η οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου
Ο διεθνολόγος συνέδεσε τις σημερινές εξελίξεις με τη διαχρονική απουσία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.
Υποστήριξε ότι η εκκρεμότητα αυτή δημιούργησε γεωπολιτικό κενό, το οποίο αξιοποίησε η Τουρκία για να προωθήσει τις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον πρώην υπουργό Εξωτερικών της Κύπρου Νίκο Ρολάνδη και σε παλαιότερες τοποθετήσεις του σχετικά με τις διαπραγματεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ο Καλεντερίδης επικαλέστηκε όσα είχε αναφέρει ο Ρολάνδης για παρεμβάσεις της ελληνικής κυβέρνησης το 2003, όταν πρωθυπουργός ήταν ο Κώστας Σημίτης και υπουργός Εξωτερικών ο Γιώργος Παπανδρέου.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, η τότε ελληνική πλευρά αντιτάχθηκε σε χειρισμούς που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη θέση του συμπλέγματος της Μεγίστης στην οριοθέτηση με την Αίγυπτο, εξαιτίας ανησυχιών για ενδεχόμενη αντίδραση της Τουρκίας.
Ο αναλυτής παρουσίασε την υπόθεση ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας μακροχρόνιας πολιτικής αποφυγής πρωτοβουλιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο στόχαστρο οι συμφωνίες με Ιταλία και Αίγυπτο
Ο Σταύρος Καλεντερίδης άσκησε ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη με την Ιταλία και την Αίγυπτο, καθώς και στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Ιόνιο.
Εστίασε σε τρεις βασικές αποφάσεις:
-
Την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ιταλία και τις ρυθμίσεις που αφορούν τα αλιευτικά δικαιώματα.
-
Τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, την οποία θεωρεί δυσμενή για τις ελληνικές θέσεις.
-
Την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια αποκλειστικά στο Ιόνιο.
Για τη συμφωνία με την Αίγυπτο ισχυρίστηκε ότι η Ελλάδα αποδέχθηκε μειωμένη επήρεια ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και της Ρόδου.
Επικαλέστηκε, μάλιστα, απώλεια θαλάσσιας έκτασης της τάξης του 8,6%, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη επιλογή αποδυνάμωσε τις ελληνικές θέσεις για μελλοντικές οριοθετήσεις.
Ο Καλεντερίδης επέκρινε επίσης τον τμηματικό χαρακτήρα της συμφωνίας, καθώς η οριοθέτηση δεν επεκτάθηκε ανατολικά μέχρι την περιοχή του Καστελορίζου.
Οι τοποθετήσεις αυτές αποτελούν την αξιολόγηση του αναλυτή. Η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 είναι κατατεθειμένη στον ΟΗΕ και προβλέπει ρητά τη δυνατότητα συνέχισης της οριοθέτησης πέρα από τα συμφωνημένα άκρα της.
Κάσος: «Πώς κάνουμε πίσω σε ένα κατοχυρωμένο δικαίωμα;»
Ξεχωριστό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στην υπόθεση της Κάσου και στις παρεμβάσεις του Άγγελου Συρίγου σχετικά με τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς.
Η Βασιλική Πολίτου έθεσε στον συνομιλητή της το επιχείρημα ότι η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να κινείται διαρκώς προς μία κατεύθυνση και ότι ορισμένες υποχωρήσεις ενδέχεται να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου διπλωματικού σχεδιασμού.
Ο Καλεντερίδης απέρριψε αυτή την προσέγγιση για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Υποστήριξε ότι η πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων αποτελεί δικαίωμα που αναγνωρίζεται από το διεθνές δίκαιο και ότι η Ελλάδα όφειλε να έχει προβλέψει το ενδεχόμενο τουρκικής παρενόχλησης.
Παράλληλα, έθεσε ζήτημα αξιοπιστίας της χώρας έναντι των διεθνών εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές ελληνικών συμφερόντων.
Κατηγόρησε επίσης την κυβέρνηση για αντιφατικές τοποθετήσεις σχετικά με τα γεγονότα της Κάσου, επικαλούμενος τις δηλώσεις Συρίγου και την επίσημη κυβερνητική γραμμή.
Τα αμερικανικά σχέδια για την επόμενη ημέρα στη Λιβύη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του Σταύρου Καλεντερίδη στις διεργασίες για πιθανή πολιτική ενοποίηση της Λιβύης.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν μια νέα πολιτική διευθέτηση που θα συνδέει τα στρατόπεδα της ανατολικής και της δυτικής Λιβύης.
Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στον Αμερικανό παράγοντα Μασάντ Μπούλος, τον οποίο συνέδεσε με τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.
Ο Καλεντερίδης παρουσίασε ως πιθανό σενάριο τη δημιουργία ενός νέου κυβερνητικού σχήματος, στο οποίο θα μπορούσε να αναλάβει την προεδρία ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του Χαλίφα Χαφτάρ, ενώ η πρωθυπουργία θα προερχόταν από το περιβάλλον της οικογένειας Ντμπεϊμπά.
Πρόκειται για εκτίμηση του αναλυτή σχετικά με ενδεχόμενες μελλοντικές εξελίξεις και όχι για ανακοινωμένη πολιτική συμφωνία.
Ο ίδιος εξέφρασε την ανησυχία ότι ένα τέτοιο σχήμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη.
Ανησυχία για την Αίγυπτο και τον ρόλο του Πακιστάν
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο διεθνολόγος άνοιξε τη συζήτηση στις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Αναφέρθηκε στις σχέσεις Τουρκίας, Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, καθώς και στις συγκρούσεις στο Σουδάν.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην Αίγυπτο, εκφράζοντας προβληματισμό για τη στάση της έναντι των εξελίξεων στη Λιβύη.
Κατά την εκτίμησή του, η στάση του Καΐρου δημιουργεί ερωτήματα για πιθανές παρασκηνιακές συνεννοήσεις στην περιοχή.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Αίγυπτος να επιδιώξει μελλοντικά θαλάσσια οριοθέτηση με την Τουρκία, αξιοποιώντας το τμήμα που δεν καλύπτεται από την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία.
Παράλληλα, έκανε αναφορά σε συμφωνία εξοπλισμών του Πακιστάν με τις δυνάμεις του Χαφτάρ, υποστηρίζοντας ότι το Ισλαμαμπάν αποκτά αυξανόμενο ρόλο στη βορειοαφρικανική χώρα.
Συνέδεσε τις εξελίξεις αυτές με την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας, το Σουέζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, περιγράφοντας ένα ευρύτερο πλέγμα περιφερειακών συμφερόντων.
Η στάση ΗΠΑ και Γερμανίας
Η Βασιλική Πολίτου έθεσε επίσης το ζήτημα της αμερικανικής αντίδρασης στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αναφερόμενη σε απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε ερώτηση του δημοσιογράφου Μιχάλη Ιγνατίου.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα με διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με το 2019.
Επέκρινε την αμερικανική στάση, θεωρώντας ότι δεν προσφέρει την πολιτική υποστήριξη που θα επιθυμούσε η ελληνική πλευρά.
Ανάλογη κριτική άσκησε και στη Γερμανία, με αφορμή τοποθετήσεις για το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά της Λιβύης.
Ο διεθνολόγος συνέδεσε τις αντιδράσεις των εταίρων με την εικόνα που, κατά την άποψή του, έχει διαμορφώσει η Ελλάδα μέσω των διπλωματικών της χειρισμών.
Η κεντρική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική Λιβύη αποτελεί το αποτέλεσμα μακροχρόνιων γεωπολιτικών διεργασιών, στις οποίες η Τουρκία κινήθηκε ενεργά, ενώ η Ελλάδα δεν κατάφερε, σύμφωνα με τον ίδιο, να αποτρέψει τη μεταβολή των συσχετισμών.
Αναλύσεις
Ο μήνας των κρυστάλλων
Η παγκοσμιοποίηση παίζει το τελευταίο της χαρτί δολώνοντας τους εθνικιστές προς μια αιματηρή ακρότητα, ώστε να πολώσουν την Ευρώπη μεταξύ ισλαμοφασιστών και ναζί
Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας
Ενώ ο Γάλλος πρόεδρος απολαμβάνει συναυλίες της Σελίν Ντιόν και αρκείται σε ευχολόγια και αυταπόδεικτες δηλώσεις, η Γαλλία φλέγεται και μάλιστα τα φλεγόμενα φρύγανα ενδέχεται να παρασυρθούν από τους ανέμους της παγκοσμιοποίησης και να πυρπολήσουν τις υπόλοιπες εύφλεκτες χώρες της δυτικής Ευρώπης.
Είναι δε, ηλίου φαεινότερον ότι οι εξεγέρσεις είναι οργανωμένες από διεθνή κέντρα και έχουν σκοπό να αποσταθεροποιήσουν όχι μόνο την κυβέρνηση και την προεδρία, αλλά τον ίδιο τον εθνικό κορμό και κάθε έννοια νομιμότητας και ασφάλειας εντός της χώρας.
Ισλαμοαριστεροί φασίστες επιτίθενται στο μέσο άνθρωπο, τον χριστιανό, το ίδιο το κράτος, τη νομιμότητα και τη στοιχειώδη αίσθηση ασφαλείας του πολίτη ενώ θυσιάζουν ανερυθρίαστα τις επιχειρήσεις των μικρομεσαίων. Μέσα στον ψευδεπίγραφο επαναστατικό και αντισυστημικό τους οίστρο, δεν απασχολούνται ποσώς αν από αυτή τη μαζική καταστροφή μόνο τα μεγάλα κεφάλαια θα μπορέσουν να ανακάμψουν, καταδικάζοντας μια ολόκληρη κοινωνική τάξη σε φτωχοποίηση και ανεργία και μεγαλώνοντας έτι περαιτέρω την κοινωνική ψαλίδα που ευαγγελίζονται ότι προσπαθούν να μειώσουν. Η τυφλή τους απέχθεια σε καθετί που εκφράζει τη συντήρηση και το κατεστημένο, τους καθιστά ακούσια όργανα της ύπουλης παγκοσμιοποίησης και ευκαιριακούς συμμάχους με το μισαλλόδοξο ισλαμισμό, σε μια καθελικτική περιδίνηση προς μια καπιταλιστική ισλαμοφασιστική δυστοπία που θα καταπατήσει οικτρά όλα όσα ευαγγελίζονται.
Ανίκανοι να ανατρέψουν το πογκρόμ του μέσου αστού, οι Γάλλοι πολίτες γίνονται οι ακουσίως απαθείς μάρτυρες μιας νέας «Νύκτας των Κρυστάλλων» με τους ίδιους στο ρόλο των Εβραίων μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Άραγε πόσο θα κρατήσει το αρχικό «πάγωμα» μέχρι να βρει μια αιματηρή διέξοδο από τη σιωπηλή αγανάκτηση και την εκθετικά σωρευόμενη οργή ετών;
Δεδομένου ότι οι ανεπαρκείς αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις δεν μπορούν ούτε κατά διάνοια να καταστείλουν το κίνημα, ένα τυχαίο αιματηρό γεγονός είναι, κατά πάσαν πιθανότητα, αναμενόμενο. Σαν θεατές μιας αρχαίας τραγωδίας μπορούμε να προεξοφλήσουμε την φρικτή έκβαση, χωρίς καν να γνωρίζουμε εκ των προτέρων το μύθο.
Άραγε οι διοργανωτές της «επανάστασης» δεν το γνωρίζουν αυτό; Άραγε το αποδέχονται σαν μια ανεπιθύμητη δευτερογενή απώλεια ή σαν το «απαραίτητο» αίμα που θα ποτίσει το δέντρο της ελευθερίας;
Πολύ φοβάμαι ότι οι σαδιστικοί νόες που κινούν τα νήματα της παγκοσμιοποίησης έχουν ακόμα χειρότερους σκοπούς. Καθώς βλέπουν τους εθνοκεντρικούς Ευρασιάτες αντιπάλους τους να επικρατούν στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τα παίζουν όλα για όλα στη Δυτική Ευρώπη για να διασώσουν ότι μπορεί να διασωθεί από τις χειραγωγούμενες κυβερνήσεις τους που βρίσκονται στα έσχατα της αποδρομής. Θα φανταζόταν λοιπόν κάποιος ότι μια διεθνιστική αριστερά που διεκδικεί περισσότερα οικονομικά προνόμια και συμπεριλαμβάνει τις καταπιεσμένες μουσουλμανικές μειονότητες θα μπορούσε να ηγηθεί μιας «επαναστάσεως» που θα αφυπνίσει τη Γαλλία και θα εγκαθιδρύσει μια αριστερόστροφη παγκοσμιοποιητική κυβέρνηση που θα βασιστεί στην αθρόα μετανάστευση και μερικά επιπλέον κοινωνικά προνόμια. Δεδομένου, όμως, του εγγενούς σωβινισμού -αν όχι ρατσισμού- των Γάλλων και της στροφής τους, ήδη, προς την πιο εθνική λαϊκή δεξιά της Λεπέν, αυτή η προοπτική δεν φαντάζει πολύ πιθανή. Δεδομένων κιόλας και των εκτρόπων της εξεγέρσεως, είναι πολύ πιο πιθανό να στραφούν περισσότεροι προς τη δεξιά, αντιμετωπίζοντας την σαν μόνη εναλλακτική απέναντι σε κάτι που είναι πολύ ξένο στο γαλλικό τρόπο ζωής και τον απειλεί άμεσα και ριζικά.
Άρα το σχέδιο της παγκοσμιοποίησης είναι πιθανότατα πολύ διαφορετικό και ακόμα πιο δόλιο. Διότι μόλις έχουμε τους πρώτους νεκρούς, η βία θα αυξηθεί εκθετικά και οι δυνάμεις ασφαλείας δεν θα μπορούν να κάνουν τίποτε πέραν από το να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους, πόσο μάλλον τους ανοχύρωτους πολίτες. Θα καταλήξουμε σε ακρότητες και γενικευμένες εσωτερικές διαμάχες με κάθετη αύξηση της πόλωσης. Ο κόσμος θα τρομοκρατηθεί και με την κατάλληλη προπαγάνδα θα καταλήξει να στραφεί ενάντια στη βία και να δαιμονοποιήσει τις φωνές που ζητούν την υπεράσπιση του έθνους και της καθεστηκυίας τάξης, βαφτίζοντας τις φασιστικές, εθνικιστικές, ρατσιστικές και ακραίες.
Παράλληλα θα έχουμε μια γενική κατάλυση του κράτους για κάποιο χρονικό διάστημα και η οικονομική ζημιά θα ανακατέψει την τράπουλα ώστε, στο ενδιάμεσο, να καρπωθούν τα λάφυρα οι ισχυροί της παγκοσμιοποίησης που θέλουν να λεηλατήσουν αδρά την Ευρώπη προτού την παραδώσουν στους Ρώσους.
Δεδομένο είναι πάντως ότι θα υπάρξει πόλωση και πιθανότατα να ανέλθουν νέες δυνάμεις που θα μπορούσαν να συνεργαστούν καλύτερα με την παγκοσμιοποίηση για κάποιο ακόμα χρονικό διάστημα.
Η μάζα των μέσων ανθρώπων δεν είναι αρκετά κοινωνικά και πολιτικά συνειδητή οπότε οι προπαγανδιστές της παγκοσμιοποίησης θα μπορέσουν να «παίξουν» με το συναίσθημα της απαξίας και της ενοχής μέσα από τη θυματοποίηση των πρώτων νεκρών μουσουλμάνων ή «αγνών αγωνιστών της επανάστασης» ώστε να απομακρυνθεί ο κόσμος από την εθνική δεξιά και να διώξει το σκύλο από το μαντρί, κατά το διαχρονικό μύθο του Αισώπου, ώστε οι λύκοι να ενεργήσουν απρόσκοπτα.
Ο Μακρόν δεν πρόκειται να επιβιώσει πολιτικά αυτής της διεργασίας, αλλά είναι ήδη στο πέρας της χρησιμότητάς του και οι ταγοί του θα τον ανταμείψουν με κάτι αρκετά δελεαστικό για να υποδυθεί αυτός την Ιφιγένεια εν Παρισίοις.
Όταν ένας λαός αντιμετωπίζει μια τόσο οργανωμένη και συγκεκαλλυμένη αντίσταση στη βούλησή του και ένα τόσο ενδελεχώς στημένο παιχνίδι, η μόνη λύση είναι, τραγικά, η ένοπλη. Πλέον, όμως, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να πολεμήσει για μια πατρίδα που έχει ταυτίσει με μια αδιάσπαστη σειρά κίβδηλων κυβερνήσεων και όταν τα ιδανικά του κυμαίνονται μεταξύ του άκρατου υπερκαταναλωτισμού και του εγωκεντρικού ηδονισμού…
Μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχουμε κορυφώσεις στη Μεση Ανατολή, την Ουκρανία και, κατά τραγική ειρωνεία, στη Δυτική Ευρώπη.
Αναλύσεις
Η Τουρκία θα αντιδράσει στο καλώδιο – Το μεγάλο δίλημμα της Αθήνας
Για τουρκική αντίδραση στην επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου προειδοποίησε ο διευθυντής του Naftemporiki.gr, Μιχάλης Ψύλος, στην εκπομπή «Geopolitics» με τον Σάββα Καλεντερίδη. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι σε Αθήνα και Άγκυρα, τα πραγματικά οφέλη του Κάθετου Διαδρόμου για την Ελλάδα, οι ενεργειακές συνεννοήσεις ΗΠΑ–Ρωσίας και οι ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.
Για τουρκική αντίδραση στην επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου προειδοποίησε ο διευθυντής του Naftemporiki.gr, Μιχάλης Ψύλος, στην εκπομπή «Geopolitics» με τον Σάββα Καλεντερίδη. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι σε Αθήνα και Άγκυρα, τα πραγματικά οφέλη του Κάθετου Διαδρόμου για την Ελλάδα, οι ενεργειακές συνεννοήσεις ΗΠΑ–Ρωσίας και οι ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Μιχάλης Ψύλος περιέγραψε ένα περιβάλλον στο οποίο οι ενεργειακές συμφωνίες, οι επιχειρηματικές επιδιώξεις και οι στρατηγικοί ανταγωνισμοί διαμορφώνουν τις σχέσεις των κρατών. Για την Ελλάδα, όπως προέκυψε από τη συζήτηση, το κρίσιμο ζητούμενο είναι πώς η γεωγραφική της θέση και οι συμμαχίες της θα μετατραπούν σε συγκεκριμένα οφέλη και σε ουσιαστική προστασία των συμφερόντων της.
Το καλώδιο και η τουρκική απαίτηση για «άδεια»
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και στις κινήσεις που αναμένονται για την επανέναρξη των ερευνών. Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε το ερώτημα πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα όταν εκδοθεί η σχετική NAVTEX και κινηθεί το ερευνητικό πλοίο.
«Η Τουρκία θα αντιδράσει. Είναι σαφές», απάντησε ο Μιχάλης Ψύλος, εκτιμώντας ότι η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη πως η διέλευση του καλωδίου προϋποθέτει τη δική της συγκατάθεση, είτε αυτή ζητηθεί από την ελληνική πλευρά είτε από τις εμπλεκόμενες εταιρείες.
Ο ίδιος μετέφερε την εικόνα ότι πριν από την 28η Οκτωβρίου θα μπορούσαν να αρχίσουν οι σχετικές διαδικασίες. Παράλληλα, συνέδεσε την πιθανή τουρκική κλιμάκωση με το ενδεχόμενο προώθησης ρυθμίσεων για τη «Γαλάζια Πατρίδα» στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτή τη διαδικασία ως διαπραγματευτικό εργαλείο, επιδιώκοντας ανταλλάγματα γύρω από την όδευση του καλωδίου.
Ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι ενδεχόμενη μετατόπιση της διαδρομής προς νοτιότερες περιοχές θα συναντούσε σοβαρές τεχνικές και οικονομικές δυσκολίες, εξαιτίας των μεγάλων θαλάσσιων βαθών και του πρόσθετου κόστους. Έθεσε, όμως, και την πολιτική διάσταση: μια αλλαγή υπό τουρκική πίεση θα μπορούσε, όπως επισήμανε, να εκληφθεί ως αποδοχή τουρκικής δικαιοδοσίας στην περιοχή.
Ο Μιχάλης Ψύλος συμφώνησε ότι εδώ βρίσκεται το μεγάλο δίλημμα που καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική κυβέρνηση.
Η ανισορροπία Αθήνας–Άγκυρας στην Ουάσιγκτον
Η συζήτηση άνοιξε με τις αναφορές των δύο συνομιλητών στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και στις συνέπειες για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Ο διευθυντής του Naftemporiki.gr υποστήριξε ότι η κατανομή ρόλων ανάμεσα στους Αμερικανούς εκπροσώπους σε Ελλάδα και Τουρκία ήταν εξαρχής άνιση. Αντιπαρέβαλε το πολιτικό βάρος και την προσωπική πρόσβαση του Τομ Μπάρακ στον Ντόναλντ Τραμπ με την ελληνική περίπτωση, επισημαίνοντας τη σημασία που αποδίδει η αμερικανική διοίκηση στον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας.
Έθεσε, επίσης, το ζήτημα της Ελλάδας ως δεδομένου και αξιόπιστου συμμάχου, διερωτώμενος κατά πόσο αυτή η στάση ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση απέναντι σε μια Τουρκία που διατηρεί περισσότερες επιλογές και διαύλους.
Ωστόσο, διαχώρισε την απουσία πρέσβη από τη λειτουργία της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής. Αναφέρθηκε θετικά στην εμπειρία του Τζόσουα Χακ, τονίζοντας ότι η διπλωματική εργασία συνεχίζεται.
Ο Σάββας Καλεντερίδης επέμεινε στη διάκριση ανάμεσα στην υπηρεσιακή συνέχεια και στην απευθείας πολιτική πρόσβαση στον Λευκό Οίκο. Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκε η δυνατότητα αξιοποίησης της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και προσώπων όπως ο Γκας Μπιλιράκης.
Κάθετος Διάδρομος: Τι κερδίζει η Ελλάδα;
Για τον Κάθετο Διάδρομο, ο Μιχάλης Ψύλος εκτίμησε ότι η σημασία του ενισχύεται από την ευρωπαϊκή προσπάθεια απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια και την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών πηγών τροφοδοσίας.
Έθεσε, πάντως, ως κρίσιμη προϋπόθεση την ύπαρξη αγοραστών και συμβολαίων στις χώρες προς τις οποίες θα κατευθύνεται το φυσικό αέριο. Όπως προέκυψε από τη συζήτηση, η πολιτική υποστήριξη ενός ενεργειακού σχεδίου πρέπει να συνοδεύεται από εμπορική ανταπόκριση.
Στο ερώτημα για τα ελληνικά οφέλη, υποστήριξε ότι ο ρόλος του κόμβου μεταφοράς από μόνος του δεν αρκεί. Συνέδεσε την ουσιαστική αναβάθμιση της χώρας με την πρόοδο των ερευνών και των εξορύξεων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης.
Αναφέρθηκε στις δραστηριότητες της Chevron και της ExxonMobil και μετέφερε ότι, σύμφωνα με συζήτηση που είχε με τον Σταύρο Παπασταύρου, εξεταζόταν η πραγματοποίηση πρώτης ερευνητικής γεώτρησης στο Ιόνιο μέσα στην άνοιξη.
Για τις λιβυκές αντιδράσεις νότια της Κρήτης, επισήμανε τον παράγοντα της τουρκικής επιρροής. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι βασική αμερικανική προτεραιότητα παραμένει η αποτροπή μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης.
Ενέργεια, Τραμπ–Πούτιν και πιέσεις στον Ζελένσκι
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής, ο Μιχάλης Ψύλος ανέπτυξε την εκτίμηση ότι η επιδίωξη μείωσης του ενεργειακού κόστους στις ΗΠΑ επηρεάζει τις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Ρωσία.
Αναφέρθηκε σε πληροφορίες για χαλάρωση κυρώσεων και διάθεση ρωσικών καυσίμων, συνδέοντάς τες με τις πιέσεις που προκαλούν οι τιμές ενέργειας και μεταφορών στην αμερικανική οικονομία.
Στην ίδια κατεύθυνση ενέταξε τις αναφορές σε αμερικανικό ενδιαφέρον για τους Nord Stream και για περιουσιακά στοιχεία της Lukoil. Κατά την ανάλυσή του, οι επιχειρηματικές επιδιώξεις αποτελούν βασικό παράγοντα μιας πιθανής αμερικανορωσικής συνεννόησης.
Για την Ουκρανία, υποστήριξε ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις. Ο Σάββας Καλεντερίδης ανέδειξε την εξάρτηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από τις αμερικανικές πληροφορίες και το Starlink, εξηγώντας τη σημασία τους για την έγκαιρη προειδοποίηση και τις επικοινωνίες στο πεδίο.
Ο Ψύλος αναφέρθηκε ακόμη στα ονόματα του Βαλέρι Ζαλούζνι και του Κίριλο Μπουντάνοφ ως προσώπων που, σύμφωνα με όσα είπε, συζητούνται σε σενάρια διαδοχής του Ουκρανού προέδρου.
Η Ευρώπη και το κόστος του επανεξοπλισμού
Αιχμηρή ήταν η κριτική του Μιχάλη Ψύλου προς την ευρωπαϊκή στρατηγική. Υποστήριξε ότι ο επανεξοπλισμός αντιμετωπίζεται και ως μέσο ενίσχυσης της οικονομίας και της αμυντικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα στη Γερμανία.
Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε το ζήτημα των κοινωνικών συνεπειών από την ακριβή ενέργεια, την αποβιομηχάνιση και την πίεση στο κράτος πρόνοιας. Συνέδεσε αυτές τις εξελίξεις με τη φτωχοποίηση και την ενίσχυση ακραίων πολιτικών δυνάμεων.
Ο Ψύλος περιέγραψε την Ευρώπη ως εγκλωβισμένη σε μια στρατηγική που δυσκολεύεται να αναθεωρήσει, ενώ αμφισβήτησε την εκτίμηση ότι η Ρωσία διαθέτει τη δυνατότητα να επεκτείνει εύκολα τον πόλεμο σε ευρωπαϊκές χώρες.
Μέση Ανατολή: Συμμαχίες με ανοιχτά μέτωπα
Η συζήτηση επεκτάθηκε στη συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, στον πόλεμο κατά των Χούθι και στο ενδεχόμενο ευρύτερης περιφερειακής συνεννόησης με συμμετοχή του Ισραήλ.
Ο Μιχάλης Ψύλος εκτίμησε ότι οι πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις περιφερειακές ισορροπίες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πρώτης προσέγγισης με την Τουρκία.
Ο Σάββας Καλεντερίδης επισήμανε ότι ο ανταγωνισμός των δύο χωρών στη Συρία έχει συγκεκριμένο υπόβαθρο στο πεδίο, το οποίο παραμένει ανεξάρτητα από τα πρόσωπα στην εξουσία.
Για τους Χούθι, ο Ψύλος υποστήριξε ότι, παρά τη σχέση τους με την Τεχεράνη, διαθέτουν και δικές τους επιδιώξεις στην Υεμένη. Προειδοποίησε, τέλος, για παρατεταμένη ενεργειακή αβεβαιότητα, όσο η Μέση Ανατολή παραμένει εστία συγκρούσεων.
Κύπρος: Οι συμβολισμοί να αποκτήσουν συνέχεια
Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με την Κύπρο και τη συζήτηση για την παρουσία ξένων στρατιωτικών αγημάτων στην παρέλαση της ανεξαρτησίας, καθώς και για την αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Μιχάλης Ψύλος εξέφρασε την ελπίδα οι συμβολικές αυτές κινήσεις να αποκτήσουν ουσιαστική πολιτική συνέχεια. Απέρριψε τη λογική των δύο κρατών και τάχθηκε υπέρ της επανένωσης του νησιού, με διζωνική ομοσπονδία και ενιαία κυριαρχία.
Αναλύσεις
Φωνές από τον Αραβικό Τύπο: Το Ιράν, οι Κούρδοι και το μέλλον της αραβικής ισχύος
Μια εβδομαδιαία επιλογή από απόψεις και αναλύσεις από τα αραβικά μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο.
1. Η ανησυχία του Ιρακινού Κουρδιστάν
Η ανησυχία που εξέφρασε η ηγεσία του Ιρακινού Κουρδιστάν σχετικά με την αμερικανική αποχώρηση αξίζει προσεκτικής εξέτασης. Αποκαλύπτει ότι οι σχέσεις μεταξύ των συνιστωσών του ιρακινού κράτους εξακολουθούν να απαιτούν εγγυήσεις πέραν των συνόρων του.
Κατανοώ τους λόγους αυτής της ανησυχίας, δεδομένου του μακρού ιστορικού καταπίεσης και αθετημένων υποσχέσεων. Όμως το σημαντικότερο ερώτημα είναι γιατί μια χώρα δεν μπορεί να καθησυχάσει ορισμένους από τους ίδιους τους πολίτες της, αφήνοντάς τους να αναζητούν προστασία από μια μακρινή δύναμη της οποίας οι προτεραιότητες αλλάζουν ανάλογα με τα συμφέροντά της.
Το βλέπουμε αυτό στον Λίβανο, το Ιράκ, την Υεμένη και αλλού στην περιοχή μας, όπου εθνικές κοινότητες αναζητούν ασφάλεια μέσω συμμαχιών με ξένες δυνάμεις. Για μένα, αυτό αποτελεί σημάδι ατελούς ανάπτυξης του εθνικού κράτους, και μάλιστα ένα σημάδι που πρέπει να αναγνωρίσουμε.
Οι Κούρδοι του Ιράκ πέτυχαν την πιο σταθερά εδραιωμένη αυτόνομη κυβέρνηση μεταξύ των σύγχρονων κουρδικών κοινοτήτων. Το σύνταγμα του 2005 αναγνώρισε την Περιφέρεια του Κουρδιστάν και τους υφιστάμενους θεσμούς της, δίνοντας στον λαό της κοινοβούλιο, κυβέρνηση και διοικητικές δομές εντός του Ιράκ.
Αυτά ήταν σημαντικά κέρδη για έναν λαό που υπέφερε τραγωδίες, συμπεριλαμβανομένης της εκστρατείας Ανφάλ και της σφαγής της Χαλάμπτζα. Ωστόσο, η μετάβαση από την αυτονομία στην πλήρη ανεξαρτησία προσέκρουσε στη γεωγραφία, την οικονομία και τις θέσεις των γειτονικών χωρών και των μεγάλων δυνάμεων.
Τον Σεπτέμβριο του 2017, περισσότερο από το 92% των συμμετεχόντων στο δημοψήφισμα της περιοχής ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας. Η πλειοψηφία ήταν συντριπτική, αλλά το επιθυμητό κράτος δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Η Βαγδάτη απέρριψε το δημοψήφισμα, οι γειτονικές χώρες εναντιώθηκαν σε αυτό και η Ουάσινγκτον αρνήθηκε την υποστήριξη που περίμεναν οι διοργανωτές του.
Στη συνέχεια, η περιοχή έχασε τον έλεγχο του Κιρκούκ και άλλων αμφισβητούμενων εδαφών. Το δίδαγμα είναι σαφές: η λαϊκή κινητοποίηση μπορεί να παράγει ένα εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά δεν μπορεί να ανατρέψει τους συσχετισμούς δυνάμεων ή να δημιουργήσει αυτόνομα τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση κράτους.
Στη Συρία, οι κουρδικές δυνάμεις δημιούργησαν μια de facto αυτόνομη διοίκηση κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, αλλά αυτή δεν εξελίχθηκε σε αναγνωρισμένο ανεξάρτητο κράτος. Στην Τουρκία, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) διεξήγαγε παρατεταμένο ένοπλο αγώνα χωρίς να επιτύχει την ανεξαρτησία. Ωστόσο, οι Τούρκοι Κούρδοι δεν μπορούν να αναχθούν μόνο σε αυτή την οργάνωση· πολλοί επιδίωξαν την πολιτική συμμετοχή και τις εκλογές.
Τα ίδια τα κουρδικά κινήματα διαφέρουν ως προς τους στόχους τους, οι οποίοι κυμαίνονται από τα πολιτιστικά δικαιώματα και την αποκέντρωση έως την αυτονομία και την αποσύνδεση/απόσχιση. Η αγνόηση αυτών των διακρίσεων παραμορφώνει την κατανόηση των διαφορετικών κοινοτήτων.
Το ζήτημα εκτείνεται πολύ πέρα από τους Κούρδους. Η Μέση Ανατολή είναι κατακλυσμένη από εθνικές, θρησκευτικές και δογματικές ταυτότητες, ορισμένα μέλη των οποίων έχουν υποστεί πραγματικές αδικίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μνήμες των υποφερμένων δεινών έχουν μετατραπεί σε μόνιμα πολιτικά σχέδια, με ηγέτες να επενδύουν στον φόβο και να παρουσιάζουν τον διαχωρισμό ως έτοιμη λύση.
Στη συνέχεια, περιφερειακές ή διεθνείς δυνάμεις εισέρχονται στο προσκήνιο, παρέχοντας όπλα και υποσχέσεις, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν αυτούς τους σκοπούς ως διαπραγματευτικά χαρτιά. Πιστεύω ότι η πιο επικίνδυνη αυταπάτη είναι η ιδέα ότι ένας εξωτερικός προστάτης συμμερίζεται τις φιλοδοξίες μιας κοινότητας τόσο βαθιά όσο ο ίδιος ο λαός της. Οι ξένες δυνάμεις κάνουν τους δικούς τους υπολογισμούς· μπορεί να αποχωρήσουν, ενώ η κοινότητα παραμένει ανάμεσα στους γείτονές της.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι απαιτούμε σιωπή από τους καταπιεσμένους ή ότι απαλλάσσουμε τις κεντρικές κυβερνήσεις από τις ευθύνες τους. Οι αρχές που απαγορεύουν στους πολίτες να χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους, που εισάγουν διακρίσεις στην απασχόληση ή στα δικαστήρια, ή που βομβαρδίζουν τις πόλεις τους, αναπόφευκτα οδηγούν τους ανθρώπους στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων.
Είναι εύκολο για τους ηγέτες να διακηρύσσουν την εθνική ενότητα ενώ κυβερνούν σαν το κράτος να ανήκει αποκλειστικά στη δική τους ομάδα. Η υπεράσπιση της εθνικής ενότητας πρέπει επομένως να ξεκινά από τη μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων. Η ιδιότητα του πολίτη είναι πρώτα υποχρέωση του κράτους, πριν γίνει απαίτηση από τον λαό του.
Η Ελβετία προσφέρει ένα χρήσιμο παράδειγμα. Τέσσερις εθνικές γλώσσες και διαφορετικές θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις συνυπάρχουν εντός ενός ομοσπονδιακού κράτους. Οι γαλλόφωνοι δεν υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τη γλώσσα τους ή να تقلιδήσουν τις γερμανόφωνες περιοχές. Η κατανομή των εξουσιών, η αναγνώριση της διαφορετικότητας και η πολιτική συμμετοχή βοήθησαν στη δημιουργία ενός κοινού συμφέροντος για τη διατήρηση της συνύπαρξης.
Η Ελβετία δεν είναι ένα μοντέλο που μπορεί να αντιγραφεί αυτούσιο, αλλά αποδεικνύει ότι ο σεβασμός των διαφορών μπορεί να ενισχύσει μια χώρα και ότι η άκαμπτη συγκεντρωτική εξουσία δεν είναι ο μόνος δρόμος προς την ενότητα.
Στον Καναδά, οι ψηφοφόροι του Κεμπέκ απέρριψαν οριακά την κυριαρχία/ανεξαρτησία στο δημοψήφισμα του 1995, με το 50,58% να ψηφίζει κατά. Η πολιτική διαφωνία συνεχίστηκε και οι αυτονομιστές παρέμειναν ελεύθεροι να υποστηρίζουν τις θέσεις τους χωρίς η επαρχία να βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο.
Αυτό που έχει σημασία σε αυτά τα παραδείγματα είναι η ύπαρξη θεσμών που επιτρέπουν τη διαφωνία και τη ρυθμίζουν. Οι πολίτες που μπορούν να αμφισβητήσουν την εξουσία και να προσφύγουν στη δικαιοσύνη διαθέτουν εναλλακτικές λύσεις αντί να υποχωρούν σε κοινοτικές περιχαρακώσεις. Ένα κράτος βέβαιο για τη δική του δικαιοσύνη δεν ερμηνεύει κάθε αίτημα για πολιτιστική αναγνώριση ως εχθρική ενέργεια.
Το Νότιο Σουδάν προσφέρει ένα αντίθετο δίδαγμα. Απέκτησε την ανεξαρτησία του το 2011, για να βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο το 2013. Η ύψωση μιας νέας σημαίας δεν έλυσε τις διαμάχες για την εξουσία· οι διαιρέσεις απλώς μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό του νεοσυσταθέντος κράτους.
Αυτό δεν σβήνει τις αδικίες που υπέστησαν προηγουμένως οι κάτοικοι του Νότου, αλλά εικονογραφεί μια επώδυνη αλήθεια: μια κοινότητα μπορεί να πετύχει τον διαχωρισμό, ενώ οι ηγέτες της αποτυγχάνουν να οικοδομήσουν ένα λειτουργικό κράτος. Επομένως, το πρακτικό ερώτημα εκτείνεται πέρα από τη χάραξη συνόρων, στη υπεύθυνη διακυβέρνηση, τη λογοδοσία των αξιωματούχων και την προστασία των μειονοτήτων εντός αυτών των νέων συνόρων.
Ο αγώνας που αξίζει να δοθεί στην περιοχή μας είναι η δημιουργία σύγχρονων, δίκαιων πολιτικών κρατών που θα χωρούν διαφορετικές ταυτότητες χωρίς να κατανέμουν δικαιώματα με βάση αυτές. Ιρακινός πρώτα, μετά Κούρδος ή Άραβας, Σουνίτης ή Σίιτης. Σύρος πρώτα, μετά Κούρδος, Αλεβίτης ή Δρούζος. Λιβανέζος πρώτα, μετά Χριστιανός ή Μουσουλμάνος, Σίιτης, Σουνίτης ή Δρούζος.
Πρόκειται για τη σχέση μεταξύ πολιτών και κράτους, όχι για την αξιολόγηση της αξίας των ανθρώπων ή τη διαγραφή της ιστορίας τους. Απαιτεί ανεξάρτητη δικαιοσύνη, ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας, δίκαιη κατανομή του πλούτου και εκτελεστές συνταγματικές εγγυήσεις. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η ιδιότητα του πολίτη γίνεται ένα ωραίο σύνθημα που οι άνθρωποι ακούν αλλά δεν βιώνουν ποτέ.
Χρειαζόμαστε πολίτες που να νιώθουν ότι το μέλλον τους εξαρτάται από τις ικανότητές τους, η ασφάλειά τους προστατεύεται από τον νόμο και η αξιοπρέπειά τους δεν απαιτεί ούτε δογματικό διάμεσο ούτε ξένη πρεσβεία. Χρειαζόμαστε επίσης εκπαίδευση που θα διδάσκει στα παιδιά την ιστορία του άλλου χωρίς κατηγορίες για προδοσία ή κατασκευασμένους ηρωισμούς.
Οι άνθρωποι μαθαίνουν τη συνύπαρξη στα σχολεία, στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές, ενώ η πολιτική την καταστρέφει μετατρέποντας τους γείτονες σε υποπτους λόγω των ονομάτων, των θρησκειών ή των γλωσσών τους. Τα έθνη επιτυγχάνουν σταθερότητα μέσω της δικαιοσύνης πριν από οτιδήποτε άλλο.
– Mohammed Al Rumaihi
2. Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και η αποκατάσταση των κόκκινων γραμμών
Asharq Al-Awsat, Ηνωμένο Βασίλειο, 19 Οκτωβρίου
Η δήλωση του Αιγύπτιου Προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι σχετικά με τις επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη σε μια κρίση που έχει επεκταθεί πέρα από την Υεμένη σε μια περιφερειακή αναμέτρηση, διαμορφωμένη από δεκαετίες ιρανικών προσπαθειών ανατροπής της καθεστηκυίας τάξης.
Η θέση της Αιγύπτου δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Ως μεγάλη αραβική δύναμη, δεν μπορεί να εγκαταλείψει την ευθύνη της να υπερασπιστεί την αραβική εθνική ασφάλεια και τα δικά της άμεσα συμφέροντα. Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε σθεναρής αραβικής θέσης που αποσκοπεί στην προστασία των αραβικών συμφερόντων της περιοχής.
Η Αίγυπτος προσεγγίζει την περιφερειακή επέκταση του Ιράν με σημαντική σύνεση και υπομονή, βασιζόμενη στη διπλωματία και τον χρόνο με την ελπίδα ότι η Τεχεράνη θα εγκαταλείψει τις επανειλημμένες προσπάθειές της να περικυκλώσει τα αραβικά κέντρα λήψης αποφάσεων και να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων σε μεμονωμένες χώρες και σε ολόκληρη την περιοχή.
Πριν από αρκετά χρόνια, συνάντησα τον αλ-Σίσι και τον ρώτησα για την Αίγυπτο, την οικονομία της και την περιφερειακή ασφάλεια. Μου είπε: «Οι δυνάμεις που στοχεύουν την Αίγυπτο στοχεύουν επίσης την περιοχή. Αυτές οι δυνάμεις του κακού περιλαμβάνουν ακραίες οργανώσεις και περιφερειακά κράτη που επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν χώρες και να ανατρέψουν τις υπάρχουσες διευθετήσεις.
Η απόφασή μας να αντιμετωπίσουμε αυτές τις επιθέσεις και τις προσπάθειες είναι σταθερή και η θέλησή μας ισχυρή. Ως αραβικές χώρες, πρέπει να σταθούμε μαζί για να υπερασπιστούμε την εθνική μας ασφάλεια και σταθερότητα απέναντι σε προσπάθειες να διαιρεθούν οι χώρες μας, να βυθιστούν στο χάος και να εξαντληθούν οι οικονομίες τους και οι ευκαιρίες προόδου.
Είμαι απόλυτα βέβαιος ότι, μαζί με τους αδελφούς μας στον Κόλπο και σε άλλες αραβικές χώρες, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όσους στοχεύουν τις χώρες μας, την περιοχή μας και τον ρόλο μας».
Τόνισε ότι η σχέση της Αιγύπτου με τη Σαουδική Αραβία είναι «βαθιά και στρατηγική, εξυπηρετώντας και τις δύο χώρες και την αραβική εθνική ασφάλεια».
«Λέω ειλικρινά ότι οι αδελφοί μας στη Σαουδική Αραβία διαχειρίζονται τις υποθέσεις με σοφία και αποφασιστικότητα, γι’ αυτό και τους λέω ότι είμαστε πάντα μαζί». Ήταν εξίσου κατηγορηματικός ότι η σαουδαραβική σταθερότητα σημαίνει αιγυπτιακή σταθερότητα, και το αντίστροφο.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση σε εκείνη τη συνέντευξη, που δημοσιεύτηκε στην Asharq Al-Awsat, ήταν ότι ο αλ-Σίσι απέφυγε σκόπιμα να κατονομάσει το Ιράν, παρόλο που η Τεχεράνη ήταν σαφώς μεταξύ των δυνάμεων που περιέγραφε ως επιδιώκουσες την αποσταθεροποίηση της περιοχής. Ήθελε να διατηρήσει ένα παράθυρο για διάλογο και να δώσει στη διπλωματία κάθε ευκαιρία να μετριάσει την ιρανική συμπεριφορά, παρά τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις των κόκκινων γραμμών από την Τεχεράνη σε αραβικά εδάφη.
Η Σαουδική Αραβία, παρομοίως, επέδειξε σημαντική υπομονή απέναντι στις ιρανικές παρεμβάσεις, διατηρώντας ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους τόσο πριν όσο και μετά τη συμφωνία του Πεκίνου. Ωστόσο, το Ριάντ παρέμεινε προσηλωμένο σε θεμελιώδεις αρχές: τον σεβασμό των κόκκινων γραμμών που ορίζονται από το διεθνές δίκαιο και εκείνων που επιβάλλονται από σχέσεις πραγματικής καλής γειτονίας.
Ως εκ τούτου, η αιγυπτιακή και η σαουδαραβική πολιτική συνέκλιναν γύρω από την υποστήριξη των νόμιμων αρχών στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και την Υεμένη, ενώ παράλληλα ενθάρρυναν την κυβέρνηση του Ιράκ να αποκαταστήσει τους θεσμούς του κράτους και να ανακτήσει τη θέση του Ιράκ εντός της αραβικής οικογένειας.
Κατά τη διάρκεια μεγάλων σημείων καμπής τις τελευταίες δεκαετίες, η αιγυπτιακή και η σαουδαραβική αποφασιστικότητα έχουν επανειλημμένα συγκλίνει. Στάθηκαν μαζί όταν ο Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ εισέβαλε στο Κουβέιτ, και ξανά όταν οι Αιγύπτιοι βγήκαν στους δρόμους εν μέσω φόβων ότι η διακυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας απειλούσε την ταυτότητα, τη σταθερότητα και τον περιφερειακό ρόλο της χώρας τους.
Η Σαουδική Αραβία ενήργησε με την πεποίθηση ότι η δική της ασφάλεια ήταν αναπόσπαστη από εκείνη της Αιγύπτου, ενώ η Αίγυπτος κατάλαβε ότι η αποσταθεροποίηση της Σαουδικής Αραβίας θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Αίγυπτο, τον Κόλπο, τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο και την παγκόσμια οικονομία.
Η περιφερειακή συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό σαφών ορίων: διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα, νόμιμες κυβερνήσεις και το δικαίωμα κάθε κράτους να επιλέγει τις πολιτικές του σύμφωνα με τους καθιερωμένους νόμους και κανόνες. Η περικύκλωση χωρών, η διείσδυση στα σύνορα και στα συστήματα ασφαλείας τους, καθώς και η υπονόμευση της ικανότητάς τους να λαμβάνουν κυρίαρχες αποφάσεις είναι ασύμβατες με αυτές τις αρχές.
Η οργάνωση των Χούθι «Ανσάρ Αλλάχ» έχει οικοδομήσει την προσέγγισή της γύρω από την παραβίαση ουσιαστικά κάθε κόκκινης γραμμής, εγχώρια και διεθνώς. Το ιστορικό της εκτείνεται από την υπονόμευση της νόμιμης κυβέρνησης της Υεμένης και τη δολοφονία του πρώην προέδρου Αλί Αμπντουλάχ Σάλεχ έως την ομηρία του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και τον άγριο βομβαρδισμό πολιτών στο αεροδρόμιο του Ριάντ.
Το Ιράν έχει παραβιάσει παρόμοια τις κόκκινες γραμμές σε εδάφη άλλων χωρών, δημιουργώντας και εξοπλίζοντας πολιτοφυλακές, ελέγχοντας τις αποφάσεις τους και αναθέτοντάς τους περιφερειακές αποστολές που αποσκοπούν στην αποσταθεροποίηση κυβερνήσεων.
Σε αυτό το υπόβαθρο, η θέση του αλ-Σίσι στέλνει μια αυστηρή προειδοποίηση: η Αίγυπτος είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε αμυντικές αποστολές που βοηθούν στον περιορισμό των αποσταθεροποιητικών δυνάμεων της περιοχής. Το κοινό βάρος της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας παρέχει τη βάση για την κινητοποίηση μιας αραβικής, ισλαμικής και διεθνούς απάντησης ικανής να αποκαταστήσει αυτά τα όρια και να αποτρέψει περαιτέρω προσπάθειες ανατροπής της περιφερειακής τάξης.
Η περιοχή είναι γεμάτη με τη μυρωδιά ενός ευρύτερου πολέμου και περιβάλλεται από αβεβαιότητα. Ακόμη και η πιθανή αποχώρηση ενός επικίνδυνου παίκτη όπως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν θα σήμαινε απαραίτητα ένα λιγότερο επιθετικό Ισραήλ.
Ούτε μπορούμε να προβλέψουμε πώς μπορεί να αντιδράσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε μια εκλογική οπισθοδρόμηση του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές (midterms). Η κλιμακούμενη συμπεριφορά του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να επιταχύνει την έλευση ακόμη πιο επικίνδυνων αναμετρήσεων. Η Τεχεράνη δεν έχει αλλάξει ούτε τη γλώσσα της ούτε τις μεθόδους της.
Ένας Άραβας αξιωματούχος χαμογέλασε παρατεταμένα όταν ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί ισχυρίστηκε ότι η χώρα του προσπάθησε να πείσει τόσο τη Σαουδική Αραβία όσο και τους Χούθι να σταματήσουν την κλιμάκωση, αλλά καμία από τις δύο πλευρές δεν συνεργάστηκε. Ο Αραγκτσί ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να επιμείνει ότι «οι Χούθι λαμβάνουν τις αποφάσεις τους ανεξάρτητα». Αυτός ο αστείος ισχυρισμός απλώς επίτεινε τη δυσοίωνη εκτίμηση του Άραβα αξιωματούχου.
– Ghassan Charbel
3. Μπορεί η Αίγυπτος να περάσει τη σκληρότερη δοκιμασία πολιτικής εξουσίας;
El Watan, Αίγυπτος, 18 Οκτωβρίου
Κατά τη γνώμη μου, το πιο σημαντικό πράγμα που έχει πει ο Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι είναι ότι το 2030 θα σηματοδοτήσει το τέλος της προεδρίας του, ότι η απόφαση είναι οριστική και δεν επιδέχεται συζήτηση.
Αυτή η δήλωση αξίζει σοβαρής εξέτασης, χωρίς τα συνηθισμένα χειροκροτήματα ή τον αυτόματο σκεπτικισμό που υποδέχεται σχεδόν τα πάντα. Εάν η δέσμευση εκπληρωθεί, η σημασία της θα εκταθεί πολύ πέρα από τον ίδιο τον πρόεδρο.
Η Αίγυπτος έχει την ευκαιρία να εδραιώσει μια αρχή ουσιαστική για το μέλλον της: ότι το τέλος της θητείας ενός προέδρου πρέπει να είναι μια γνωστή ημερομηνία για την οποία το κράτος προετοιμάζεται και για την οποία η κοινωνία μπορεί να νιώθει καθησυχασμένη. Οι χώρες πρέπει να γνωρίζουν πώς θα μεταβιβαστεί η ευθύνη, όσο ακριβώς χρειάζεται να γνωρίζουν ποιος τη φέρει.
Πιστεύω ότι ο αλ-Σίσι έχει την ευκαιρία να διαμορφώσει ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της πολιτικής του παρακαταθήκης: να αφήσει πίσω του ένα κράτος ικανό να λειτουργεί μετά την αποχώρησή του, θεσμούς που κατανοούν τις ευθύνες τους και ένα πολιτικό σύστημα που αναδεικνύει ανθρώπους αντάξιους της ηγεσίας.
Αλλά εδώ είναι που ξεκινά η δική μας ευθύνη. Όποιος φαντάζεται ότι ο ρόλος του κοινού ξεκινά το πρωί των εκλογών και τελειώνει με την ρίψη της ψηφοφορίας στην κάλπη, υποβιβάζει ένα τεράστιο ζήτημα σε μια μεμονωμένη στιγμή.
Η κάλπη καθορίζει το αποτέλεσμα, αλλά η ποιότητα αυτής της επιλογής διαμορφώνεται σε βάθος πολλών ετών. Εξαρτάται από τη δημόσια συνειδητοποίηση, την πρόσβαση στην πληροφορία, την ικανότητα να αμφισβητείς, να συγκρίνεις και να ζητάς λογοδοσία από τους αξιωματούχους, καθώς και από την εμφάνιση προσωπικοτήτων των οποίων η επάρκεια έχει αποδειχθεί μέσα από την πραγματική εμπειρία.
Δεν θα πρέπει να ανακαλύπτουμε έναν προεδρικό υποψήφιο για πρώτη φορά όταν η φωτογραφία του εμφανίζεται σε μια αφίσα προεκλογικής εκστρατείας. Θα έπρεπε να τον έχουμε δει να αναλαμβάνει ευθύνες, να εξηγεί τις αποφάσεις του, να αναγνωρίζει λάθη και να προτείνει λύσεις των οποίων το κόστος κατανοεί πριν υποσχεθεί αποτελέσματα. Η Αίγυπτος είναι πολύ σημαντική για να ανατεθεί σε έναν χαρισματικό ρήτορα, σε ένα εφήμερο κύμα δημοφιλίας ή σε μια οργάνωση που θεωρεί την προεδρία ως μέσο κατάληψης του κράτους.
Η Αίγυπτος διαθέτει θεσμούς και εμπιστεύομαι ότι έχουν ουσιαστικό ρόλο στην προστασία της χώρας από τη διείσδυση και τις αθέμιτες επιρροές. Όμως η πραγματική προστασία έρχεται μέσα από σαφείς κανόνες, νόμους που εφαρμόζονται εξίσου για όλους, εποπτεία της πολιτικής χρηματοδότησης και των συγκρούσεων συμφερόντων, καθώς και σεβασμό στο σύνταγμα και τη βούληση του αιγυπτιακού λαού.
Οι ισχυροί θεσμοί καθησυχάζουν τους πολίτες ότι το μέλλον της χώρας τους προστατεύεται από ένα σύστημα ευθύνης και λογοδοσίας, και ότι οποιοσδήποτε νέος πρόεδρος θα κυβερνά εντός ενός εδραιωμένου πλαισίου κανόνων και ορίων.
Γι’ αυτό τα εναπομείναντα χρόνια μέχρι το 2030 είναι εξίσου σημαντικά με την ίδια τη μεταβίβαση της εξουσίας. Πρέπει να δούμε μεγαλύτερες ευκαιρίες για ειδικευμένους ανθρώπους, πολιτικά κόμματα που θα προσφέρουν πρακτικά και επιτεύξιμα προγράμματα, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που θα θέτουν σοβαρά ερωτήματα και δημόσιους λειτουργούς που θα κρίνονται από τα αποτελέσματα της εργασίας τους.
Πρέπει επίσης να μάθουμε ότι η πολιτική διαφωνία δεν καθιστά κάποιον λιγότερο πατριώτη, όπως ακριβώς η πολιτική υποστήριξη δεν συνεπάγεται αυτόματα και ικανότητα.
Βλέπω τη δηλωμένη θέση του προέδρου ως ευκαιρία για μια μεγάλη πρόοδο στην πολιτική ανάπτυξη της Αιγύπτου. Όμως η πραγμάτωση αυτής της ευκαιρίας απαιτεί οι προετοιμασίες για το μέλλον να γίνουν ορατή δράση ξεκινώντας από τώρα.
Εάν συμβεί αυτό, το 2030 θα μπορούσε να γίνει μια κομβική στιγμή: ένας πρόεδρος που ολοκληρώνει τη θητεία του και παραδίδει την ευθύνη, ένα κοινό που κάνει μια ενήμερη επιλογή και θεσμοί που εγγυώνται τη συνέχεια του κράτους και τον σεβασμό των κανόνων του.
Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη που μπορεί να αφήσει ένας ηγέτης στη χώρα του είναι ένα μέλλον που γίνεται πιο ασφαλές ακόμη και κατά την απουσία του. Η Αίγυπτος αξίζει εμπιστοσύνη όχι μόνο σε όποιον την κυβερνά, αλλά και στους κανόνες που θα παραμείνουν αφού ο πρόεδρος αποχωρήσει από το αξίωμά του.
– John Al-Masrii
4. Η Σαουδική Αραβία και ο ιστορικός της ρόλος
Al Qabas, Κουβέιτ, 19 Οκτωβρίου
Έζησα στη Σαουδική Αραβία για περισσότερα από 10 χρόνια υπηρετώντας ως γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εκτίμησα τη βαθιά και ιστορική σημασία του Βασιλείου — όχι μόνο για τον λαό του, τους ηγέτες του και τους γείτονές του, αλλά για την ασφάλεια και τη σταθερότητα του αραβικού και ισλαμικού κόσμου και, πράγματι, χωρών πολύ πέρα από την περιοχή.
Η Σαουδική Αραβία, η γη της και ο λαός της αντιπροσωπεύουν ένα βασικό πυλώνα σταθερότητας για όλους όσοι εκτιμούν μια ασφαλή και αξιοπρεπή ζωή. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που αναγνωρίζεται σε όλες τις ηπείρους.
Το βασίλειο δεν είναι απλώς η γενέτειρα του Ισλάμ, η έδρα των πιο ιερών τόπων του και μια γη κομβική για την αραβική ιστορία. Είναι επίσης ο θεματοφύλακας αυτών των ιερών τόπων, έχοντας πλήρη επίγνωση των τεράστιων ευθυνών που του έχουν ανατεθεί και όντας έτοιμο να ώμο-πλάτη σηκώσει τα βάρη της προστασίας τους, της διατήρησης της σημασίας τους και της διασφάλισης ότι οι Μουσουλμάνοι που καταφθάνουν από κάθε μέρος του κόσμου μπορούν να λατρεύουν με ασφάλεια και άνεση.
Ευτυχώς, η εμπιστοσύνη μεταξύ των Μουσουλμάνων και άλλων στη σοφία της σαουδαραβικής ηγεσίας συνέχισε να αυξάνεται. Οι ηγέτες του βασιλείου κατανοούν ότι οι ευθύνες τους εκτείνονται πέρα από τη φυσική προστασία των ιερών τόπων, στη διατήρηση της ιστορικής και πνευματικής κληρονομιάς μιας θρησκείας της οποίας η εμβέλεια εκτείνεται στην Ασία, την Αφρική και τμήματα της Ευρώπης.
Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η ετοιμότητα του σαουδαραβικού κράτους να εκπληρώσει αυτές τις υποχρεώσεις με εξαιρετική αφοσίωση. Παρατήρησα τις προετοιμασίες που αναλήφθηκαν για την υποδοχή των προσκυνητών και των επισκεπτών, δίνοντας προσοχή όχι μόνο στην προσπάθεια αλλά και στα χειροπιαστά αποτελέσματα.
Οι δρόμοι που οδηγούν στους ιερούς τόπους, τα ξενοδοχεία, τα καταλύματα, οι εμπορικές εγκαταστάσεις και οι βασικές υπηρεσίες αναπτύχθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες των προσκυνητών που εκτελούν το Χατζ (Hajj) και την Ούμρα (Umrah). Σαουδάραβες αξιωματούχοι και θεσμοί αφιερώθηκαν σε αυτή τη συνεχή αποστολή, καθιστώντας την άνεση και την ασφάλεια των πιστών κεντρική προτεραιότητα.
Καθώς το βασίλειο πέτυχε να ανταποκριθεί σε αυτές τις ευθύνες, και η διεθνής φήμη και το κύρος του αυξήθηκαν, οι αντίπαλοι επεδίωξαν να υπονομεύσουν το κύρος που είχε κερδίσει μέσω της οργάνωσης, της φιλοξενίας και της δέσμευσής του να διασφαλίσει ότι οι επισκέπτες θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους με ασφάλεια.
Εκτέλεσα το προσκύνημα Χατζ δύο φορές. Την πρώτη φορά ήμουν μεταξύ των ανώτερων προσκεκλημένων, μια εξαιρετικά ικανοποιητική και ευχάριστη εμπειρία. Τη δεύτερη φορά ήταν με φίλους, όταν επισκεφθήκαμε μαζί το ιερό τέμενος και τη Μεδίνα. Θυμόμαστε ακόμα την ομορφιά εκείνου του ταξιδιού.
Ο Βασιλιάς Χαλίντ ανήλθε στον θρόνο μετά τον θάνατο του ετεροθαλούς αδελφού του, Βασιλιά Φαχντ. Παρακολούθησα στενά το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, συμμετέχοντας ακόμη και στις συνόδους κορυφής του παράλληλα με τον Βασιλιά Χαλίντ, ο οποίος ενδιαφερόταν βαθιά για τις λεπτομέρειές του και ήταν αφοσιωμένος στην ενίσχυση του έργου του. Διατηρούσα τακτική επαφή με το γραφείο του για να μεταφέρω τις εξελίξεις εντός του συμβουλίου και να εξασφαλίσω την υποστήριξή του.
Ο Βασιλιάς Φαχντ ήταν ένας μονάρχης, ηγέτης και πρωτοπόρος που επεδίωκε να κατανοήσει σε βάθος την πρόοδο του συμβουλίου. Μερικές φορές συνιστούσε υπομονή σε συγκεκριμένα ζητήματα και ενθάρρυνε τη συλλογική συμφωνία από σεβασμό στις συνθήκες των μεμονωμένων κρατών-μελών. Δεν υπήρχε ανάγκη για βιασύνες· αυτό που είχε σημασία ήταν η ενότητα του σκοπού και η σταθερότητα της θέσης.
Οι Σαουδάραβες βασιλιάδες υπήρξαν ηγέτες προσεκτικοί στα περιφερειακά γεγονότα και τις παγκόσμιες εξελίξεις, ικανοί να προσαρμόζονται στις αλλαγές, να καλλιεργούν φιλίες και να αντλούν διδάγματα από τις διεθνείς υποθέσεις. Κατανοούσαν την τέχνη του συμβιβασμού χωρίς βιασύνη ή περιττό θόρυβο, κρατώντας τις πόρτες τους ανοιχτές σε Άραβες, Μουσουλμάνους και άλλους, κοντινούς και μακρινούς.
Το πνεύμα αδελφοσύνης της Σαουδικής Αραβίας επιδείχθηκε με τον πιο ισχυρό τρόπο κατά τη διάρκεια της καταστροφής της εισβολής και της προσάρτησης του Κουβέιτ από τον Σαντάμ Χουσεΐν το 1990. Ο Σαντάμ είχε ανοίξει την πόρτα στη δική του καταστροφή, και η ιστορία έχει καταγράψει τόσο την ασχήμια των ενεργειών του όσο και την αποτυχία μας να αναγνωρίσουμε επαρκώς τον κίνδυνο που συνιστούσε η αλογιστία του για το Κουβέιτ.
Η απάντηση της Σαουδικής Αραβίας ήταν ακλόνητη. Υπό την ηγεσία του Βασιλιά Φαχντ, το βασίλειο δεσμεύτηκε πλήρως για την απελευθέρωση του Κουβέιτ, κινητοποιώντας τους πόρους και τη θέλησή του για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Ήμουν κοντά στον Βασιλιά Φαχντ κατά τη διάρκεια εκείνων των επώδυνων μηνών. Ήταν πάντα πρόθυμος να καθησυχάσει την κοινότητα του Κουβέιτ στο Ριάντ και μου ζητούσε επανειλημμένα να πω στους πολίτες του Κουβέιτ ότι η ημέρα της επιστροφής τους δεν ήταν μακριά, αλλά ότι ήταν απαραίτητη η υπομονή για την ολοκλήρωση των προετοιμασιών που θα εγγυώνταν την απελευθέρωση.
Ήταν μια ιστορική στιγμή που απαιτούσε προσεκτικό σχεδιασμό και την πεποίθηση ότι η αποστολή θα πετύχαινε, μαζί με τη διάθεση να γίνουν αποδεκτές όποιες θυσίες κι αν ήταν απαραίτητες.
Κοιτάζοντας πίσω, θυμάμαι τον αποφασιστικό σαουδαραβικό ρόλο στην έναρξη της προσπάθειας απελευθέρωσης και την εξασφάλιση διεθνούς υποστήριξης για μια έκτακτη συλλογική κινητοποίηση. Εμείς οι Κουβεϊτιανοί συνεχίζουμε να υπερηφανευόμαστε για την αποφασιστικότητα της Σαουδικής Αραβίας να αντιμετωπίσει την επιδρομή και να αποκαταστήσει τη χώρα μας στον λαό της.
Ο κόσμος έγινε μάρτυρας αυτής της δέσμευσης με θαυμασμό, και η ιστορία καταγράφει πώς η εταιρική σχέση Σαουδικής Αραβίας-Κουβέιτ απέδειξε το πλήρες βάθος της αδελφοσύνης μεταξύ των εθνών μας.
Εμείς και οι γενιές που ακολουθούν θα συνεχίσουμε να θαυμάζουμε τη δύναμη της σαουδαραβικής θέλησης που άνοιξε τον δρόμο για την απελευθέρωση του Κουβέιτ. Το βασίλειο θα παραμείνει για πάντα ένας σταθερός και επιδραστικός πυλώνας στην ιστορία του Κουβέιτ.
jpost.com
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;