Σοβαρές αναταράξεις στις σχέσεις Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν έχουν προκύψει το τελευταίο διάστημα, με αποκορύφωση την απουσία του Ιλχάμ Αλίγιεφ από τη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών στην Άγκυρα και την απόφασή του να υποστηρίξει υποψήφια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αντί της Τουρκίας, για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Πώς οδηγήθηκαν σε ρήξη Ερντογάν και Αλίγιεφ

Οι πρώτες εμφανείς ρωγμές προέκυψαν όταν ο Ερντογάν, απειλώντας το Ισραήλ, επικαλέστηκε την τουρκική εμπλοκή στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια του Μπακού, που θεώρησε ότι η Άγκυρα οικειοποιείται τη στρατιωτική νίκη του Αζερμπαϊτζάν.

Η ένταση επιδεινώθηκε εξαιτίας των στενών σχέσεων Αζερμπαϊτζάν-Ισραήλ. Η Άγκυρα δυσαρεστήθηκε επειδή η αζερική αντιπροσωπεία παρέμεινε στην αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ κατά την ομιλία Νετανιάχου στις 24 Σεπτεμβρίου.

Η κορύφωση της έντασης

Η απουσία Αλίγιεφ από τη σύνοδο στην Άγκυρα και η υποστήριξή του στη Λάνα Νουσεϊμπέ των ΗΑΕ, αντί του Φεριντούν Σινιρλίογλου, αποτέλεσαν την κορύφωση των διαφωνιών των δύο ηγετών.

Ο Ερντογάν απομάκρυνε πριν από λίγες ημέρες τον σύμβουλό του Οκτάι Σαράλ, επιχειρώντας να εκτονώσει την κρίση. Ωστόσο, ο Αλίγιεφ δεν μετέβη στην Άγκυρα, επικαλούμενος προγραμματισμένες υποχρεώσεις στο Μπακού, και εκπροσωπήθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ.

Την κατάθεση της υποψηφιότητας του πρέσβη Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ ανακοίνωσε ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη, Αχμέτ Γιλντίζ, ενώ στην έβδομη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν ενίσχυσε το προβάδισμά της, συγκεντρώνοντας έντεκα ψήφους ενθάρρυνσης.

«Ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ σήμερα κατέθεσα την υποψηφιότητα του πρέσβη Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του ΓΓ ΟΗΕ μέσω επιστολής του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογάν», δήλωσε ο κ. Γιλντίζ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ψηφοφορίας, η Γκρίνσπαν συγκέντρωσε έντεκα ψήφους ενθάρρυνσης και τέσσερις αποθάρρυνσης, ενώ δεν έλαβε ψήφο «χωρίς γνώμη». Ο Ραφαέλ Γκρόσι ακολούθησε με εννέα ψήφους ενθάρρυνσης, τέσσερις αποθάρρυνσης και δύο «χωρίς γνώμη».

Η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ έλαβε οκτώ ψήφους ενθάρρυνσης, έξι αποθάρρυνσης και μία «χωρίς γνώμη», ενώ η Λάνα Νουσεϊμπέ, στην πρώτη συμμετοχή της στη διαδικασία, συγκέντρωσε επτά θετικές, έξι αρνητικές και δύο «χωρίς γνώμη».

Ο Ολάρα Οτούνου έλαβε τέσσερις ψήφους ενθάρρυνσης και έντεκα αποθάρρυνσης. Η Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα συγκέντρωσε δύο θετικές, δέκα αρνητικές και τρεις «χωρίς γνώμη», ενώ η Ιβόν Α-Μπάκι έλαβε μία θετική και δεκατέσσερις αρνητικές ψήφους.

Τα διαθέσιμα αποτελέσματα δεν περιλαμβάνουν χωριστή κατανομή των ψήφων των πέντε μόνιμων μελών. Επομένως, δεν επιτρέπουν να διαπιστωθεί εάν οι αρνητικές ψήφοι για κάθε υποψήφιο προέρχονται από κράτη που διαθέτουν δικαίωμα βέτο. Οι ψήφοι αποθάρρυνσης στην άτυπη διαδικασία δεν συνιστούν επίσημη άσκηση βέτο.

Η συμμετοχή της Νουσεϊμπέ ακολουθεί την επίσημη υποβολή της υποψηφιότητάς της από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στις 21 Οκτωβρίου. Από την κούρσα έχει αποχωρήσει ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης, Μακί Σαλ.

Στα σημεία ενημέρωσης Τύπου της ελληνικής προεδρίας καταγράφεται ότι τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας πραγματοποίησαν άτυπο διάλογο με τη Νουσεϊμπέ στις 28 Οκτωβρίου. Η υποψήφια των ΗΑΕ παρουσίασε τις απόψεις της για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν τα Ηνωμένα Έθνη και ακολούθησαν ερωτήσεις και συζήτηση με τα μέλη του Συμβουλίου.

Στο ίδιο κείμενο υπογραμμίζεται ότι η επιλογή θα συνεχιστεί σύμφωνα με το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη και την κοινή επιστολή των προέδρων της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας της 25ης Νοεμβρίου 2025, «με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας και της συμπερίληψης, με δομημένο και έγκαιρο τρόπο».

Το Συμβούλιο σχεδιάζει να υποβάλει εγκαίρως τη σύστασή του προς τη Γενική Συνέλευση, ώστε ο διορισμός να αφήσει στον νέο Γενικό Γραμματέα «επαρκή χρόνο για να προετοιμαστεί για τα καθήκοντά του».

Ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για τη σύσταση απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και κανένα βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη — τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Διαδηλώσεις σε 30 πόλεις με τουλάχιστον 160.000 άτομα να έχουν ήδη δηλώσει τη συμμετοχή τους διοργανώνει σήμερα (Σάββατο) η πρωτοβουλία «Η Gen Z ρυθμίζει», σε συνέχεια των συγκεντρώσεων που προηγήθηκαν στη Γαλλία, στην Ιταλία, στο Βέλγιο και αλλού. Οι γερμανικές αρχές προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο βίαιων επεισοδίων, ενώ πολλές επιχειρήσεις λαμβάνουν ίδια μέτρα προστασίας.

Η πρωτοβουλία «H Gen Z ρυθμίζει» καλεί σε διαδηλώσεις στο Βερολίνο, στην Κολωνία, στην Φρανκφούρτη, στο Μόναχο και σε άλλες πόλεις, διεκδικώντας καλύτερη εκπαίδευση και προσιτή διαβίωση, αλλά και προστασία του κλίματος, ανάκληση των περικοπών στις πολιτικές πρόνοιας, ακύρωση των εξοπλισμών και της επιτήρησης μέσω π.χ. καμερών. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν το βράδυ της Παρασκευής, οι διοργανωτές εξαπέλυσαν σοβαρές κατηγορίες εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης: «Κύριε Μερτς, θα ασκούμε το θεμελιώδες δικαίωμά μας στο συνέρχεσθαι μέχρι να σταματήσετε να μας αγνοείτε», τόνισαν, ενώ υποστήριξαν ότι η νέα γενιά αισθάνεται εγκαταλελειμμένη και θεωρεί ότι δεν ακούγεται από τους πολιτικούς. Ξεκαθάρισαν επίσης ότι τάσσονται κατά της βίας και απορρίπτουν τις ζημιές σε περιουσιακά στοιχεία.

«Να είστε δυνατοί. Να συμμετέχετε σε πολιτικά κόμματα. Αλλά μην είστε βίαιοι. Οι νέοι έχουν ασφαλώς εύλογες ανησυχίες», δήλωσε η ομοσπονδιακή υπουργός Οικογένειας Κάριν Πριν (CDU) στο περιοδικό Stern, ενώ η εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) για την πολιτική Νεολαίας Γιασμίνα Χόστερτ εξήγησε ότι τα αιτήματα των διαδηλωτών αποτελούν και τα κεντρικά ερωτήματα για το μέλλον της Γερμανίας. «Το βλέπουμε αυτό ως ευθύνη μας, θα ακούσουμε και θα υποστηρίξουμε σθεναρά τις ανησυχίες της νεότερης γενιάς», δήλωσε. Η πρώην αρχηγός των Πρασίνων Ρικάρντα Λανγκ επέκρινε από την πλευρά της το γεγονός ότι η συζήτηση πριν από τις διαδηλώσεις έχει επικεντρωθεί κυρίως στην πιθανή βία και όχι στις εύλογες ανησυχίες των διαδηλωτών.

Οι γερμανικές αρχές πάντως προετοιμάζονται προκειμένου να εμποδίσουν σε δυνητικά βίαια άτομα ακόμη και την είσοδο στη χώρα. Ειδικά στα σύνορα με τη Γαλλία και την Ιταλία, σε συνεργασία με τις αντίστοιχες υπηρεσίες ασφάλειας, ασκούνται ήδη ενδελεχείς έλεγχοι. «Εάν χρειαστεί, κάποια άτομα θα απελαθούν», δήλωσε εκπρόσωπος του ομοσπονδιακού υπουργείου Εσωτερικών, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι γίνεται «πολύ σαφής» διάκριση μεταξύ των ειρηνικών διαδηλώσεων των φοιτητών και της «εξτρεμιστικής, βίαιης σκηνής», η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις συγκεντρώσεις για τους δικούς της σκοπούς.

Η κεντρική συγκέντρωση αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην Κολωνία, αλλά επιχειρήσεις σε πολλές μεγάλες πόλεις λαμβάνουν προληπτικά μέτρα για το ενδεχόμενο βίαιων επιθέσεων σε βάρος τους. Πολλά καταστήματα ειδών πολυτελείας στην Κολωνία, στο Βερολίνο, στο Αμβούργο και στην Στουτγάρδη έχουν ήδη σφραγιστεί με γυψοσανίδες και θα παραμείνουν κλειστά υπό τον φόβο καταστροφών και λεηλασιών. «Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες και την τρέχουσα εκτίμηση της κατάστασης, δεν γνωρίζουμε ακριβώς πόση βία είναι πιθανή, καθώς στις συγκεντρώσεις εμπλέκονται τόσες πολλές διαφορετικές ομάδες – ανάμεσά τους και εξτρεμιστικές», δήλωσε ο ομοσπονδιακός πρόεδρος της Γερμανικής Αστυνομικής Ένωσης Χάικο Τέγκατς στην εφημερίδα BILD.