Έντονη κινητικότητα και διεργασίες σημειώνονται γύρω από το καθεστώς της Μονής Σινά εν όψει του διπλωματικού αγώνα για συμφωνία μεταξύ Μονής και αιγυπτιακού κράτους προτού εκπνεύσει η διορία της 24ης Οκτωβρίου, οπότε θα δημοσιευτεί η απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου της Αιγύπτου.
Στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Το ζήτημα αναμένεται να φτάσει μέχρι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ολομέλεια που ξεκινά σήμερα στο Στρασβούργο, μετά τις πρόσφατες πρωτοβουλίες του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής και μέλος των Επιτροπών Προϋπολογισμού και Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθηγητής Νικόλας Φαραντούρης επισκέφθηκε την Αίγυπτο και την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά από τις 24 έως τις 27 Σεπτεμβρίου κατόπιν πρόσκλησης της Σιναϊτικής Κοινότητας και των αιγυπτιακών αρχών.
Σκοπός της επίσκεψής του ήταν η ενημέρωση για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί γύρω από το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής, η υποστήριξη της μοναστικής κοινότητας και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να συμβάλει σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση.
«Η Σιναϊτική αδελφότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής και των περιουσιακών της στοιχείων, μετά από την περσινή δικαστική απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου που άνοιξε θέμα ιδιοκτησίας των ακινήτων της Μονής», δήλωσε ο Νικόλας Φαραντούρης μέσα από τη Μονή, τονίζοντας ότι «πρόκειται για μια ζωντανή μοναστική κοινότητα με αδιάλειπτη παρουσία 1.600 ετών και μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO».
Η συνάντηση με τη Γιασμίν Μούσα στο Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου
Κατά την επιστροφή του στο Κάιρο, την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, ο κ. Φαραντούρης επισκέφθηκε το αιγυπτιακό Υπουργείο Εξωτερικών, σε συνέχεια και της συνάντησης που είχε στις Βρυξέλλες με τον Πρέσβη της Αιγύπτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κ. Ahmed Abu Zeid. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις εξελίξεις γύρω από τη Μονή και στις δυνατότητες επίλυσης των εκκρεμοτήτων, με αξιοποίηση και της ευρωπαϊκής διάστασης του ζητήματος.
Σύμφωνα με αποκλειστικές δηλώσεις του στο «Βήμα», ο ευρωβουλευτής υπογράμμισε στις επαφές του ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και η Ελλάδα, επιθυμούν μια σταθερή και στρατηγική σχέση με την Αίγυπτο, η οποία είναι κρίσιμος εταίρος στην Ανατολική Μεσόγειο. Συναντώντας τη Γιασμίν Μούσα, ανώτατη νομικό σύμβουλο του Γραφείου του Αιγύπτιου Υπουργού Εξωτερικών και επιφορτισμένη με τον «φάκελο Σινά», ο ευρωβουλευτής τόνισε την ευρωπαϊκή διάσταση του θέματος, επιμένοντας στη διασφάλιση της θρησκευτικής ελευθερίας, της ιστορικής και θεσμικής συνέχειας της Μονής, αλλά και της απρόσκοπτης παρουσίας της Σιναϊτικής Κοινότητας «με αναλλοίωτο το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η νομικός σύμβουλος Γιασμίν Μούσα έφερε ως επιχειρήματα για τη μη απόδοση κυριότητας στη Μονή του Σινά τη φερόμενη αιγυπτιακή ανάγκη να μην μπορούν να εξαχθούν κειμήλια της Μονής στο εξωτερικό, καθώς και να μην μπορούν να μεταπωληθούν ακίνητα της Μονής. Ο ευρωβουλευτής Φαραντούρης από τη μεριά του επέμεινε στη διατήρηση της κυριότητας από τη Μονή με τη διευθέτηση παρόμοιων ζητημάτων από ειδικές ρήτρες στο πλαίσιο μιας διπλωματικής λύσης του ζητήματος. Ο Νικόλας Φαραντούρης αξιοποίησε την ιδιότητά του ως μέλους της επιτροπής Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για να τονίσει τη σύνδεση οποιασδήποτε εκταμίευσης προς την Αίγυπτο, όπως αυτή των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, που είχε προηγηθεί το 2025, με τον σεβασμό εκ μέρους της Αιγύπτου των θρησκευτικών ελευθεριών, αλλά και του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Μονής.
«Το Σινά είναι ήπια ισχύς της χώρας μας»
Ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης ανέπτυξε στο «Βήμα» τους λόγους της δραστηριοποίησής του: «Είναι ένα προσωπικό ενδιαφέρον αλλά και μία θεσμική υποχρέωση. Ανατρέχω πίσω στα παιδικά μου χρόνια, στις διηγήσεις του πατέρα μου, στις αφηγήσεις των οικείων. Μεγαλώνοντας, άρχισα να συνειδητοποιώ πόσο σημαντική είναι η παρουσία αυτών των πόλων λατρείας για τον ελληνισμό, για το γένος μας και αργότερα ως πανεπιστημιακός πλέον του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών σπουδών άρχισα επίσης να αξιολογώ τη λεγόμενη ήπια ισχύ της χώρας μας, του νέου ελλαδικού κράτους.
Είμαστε φορείς μιας μακραίωνης πνευματικής, πολιτιστικής και ιστορικής, οικουμενικής παρουσίας σε όλη τη Μέση Ανατολή, τη Μεσόγειο, τα Βαλκάνια και έχουμε μία υποχρέωση να συνεχίσουμε, “κρατώντας ακόμα μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές παλάμες”, κατά τον ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, αυτό το ανέσπερο φως του ελληνισμού. Άρα βρισκόμαστε εδώ όχι μόνο ως μια πνευματική αναφορά λατρευτική, αλλά και ως μια θεσμική υποχρέωση για ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και κρίσιμης γεωπολιτικής σημασίας».
«Ας προσπαθήσουμε ο καθένας από το μετερίζι του να στηρίξουμε»
«Βρέθηκα, λοιπόν, εδώ στο Θεοβάδιστο όρος», συνεχίζει ο ευρωβουλευτής Φαραντούρης, «για να στηρίξω, για να ακούσω, όχι για να υποκαταστήσω, ούτε με οποιοδήποτε τρόπο να εμπλακώ στα “interna corporis” της Συναϊτικής κοινότητας. Με απόλυτο σεβασμό στους πατέρες που ασκούνται στο θεοβάδιστο όρος και με συναίσθηση ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία φέρει ένα μεγάλο ιστορικό βάρος. Και ταυτόχρονα να στείλω ένα μεγάλο, ηχηρό, κρυστάλλινο μήνυμα ότι η Μονή Σινά είναι μία ανεκτίμητη κιβωτός της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού, του οικουμενικού πολιτισμού, αλλά και για μας κάτι ακόμη πιο σημαντικό: οι ρίζες μας.
Και ταυτόχρονα να τονίσω ότι σε μία δύσκολη συγκυρία για τα εθνικά μας θέματα, η ήπια ισχύς που απολαμβάνει και απολάμβανε το έθνος μας ανά τους αιώνες σχετίζεται με την υπερχιλιετή, μακραίωνη παρουσία τέτοιου είδους αναφορών στην άκρη της γης: Τα παλαίφατα πατριαρχεία μας, οι ελληνορθόδοξες κοινότητες, η οικειότητα που απολαμβάνουμε λόγω της παρουσίας τους με τους λαούς της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής, της Ασίας, των Βαλκανίων. Μια οικειότητα που ξεπερνάει τα στενά πλαίσια του μεσογειακού ταμπεραμέντου και σχετίζεται με την ιστορική ανάμνηση των πολιτιστικών, θρησκευτικών επιρροών ανά τους αιώνες. Ας μην την ξεχάσουμε, ας μην τη σβήσουμε, ας προσπαθήσουμε ο καθένας από το μετερίζι του να τη στηρίξουμε».
«Μια αποκαλυπτική συγκλονιστική εμπειρία ζωής»
Ρωτήσαμε τον ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη πώς ήταν η επαφή του με τους μοναχούς: «Διακριτική, αλλά αποκαλυπτική, ολιγόλογη, αλλά πλούσια Πνεύματος Αγίου. “Το μεν κατά λόγον ελλιπές, το δε κατά διάνοιαν πλήρες”. Οι μοναχοί ασκούνται, τα ιστορικά συμβεβηκότα είναι δευτερεύοντα στο νου τους και στην άσκησή τους. Εμείς οι λαϊκοί έχουμε όμως μία υποχρέωση να τους προστατεύσουμε στην άσκησή τους και αν μπορούμε διακριτικά να τους διευκολύνουμε. Αν όχι να απέχουμε. Γιατί πολλές φορές δυσχεραίνουμε και εμείς ακόμα οι απέξω, οι θεσμικοί, οι πολιτικοί, οι “παράγοντες” εντός εισαγωγικών, τον βίο και την πολιτεία τους. Δεν θα ήθελα να είμαι και εγώ ένας από τους παράγοντες που με τις παρεμβάσεις τους το τελευταίο καιρό οδήγησαν τη Mονή σε αδιέξοδα.
Οι μοναχοί φέρουν την ατομική αλλά και τη συλλογική εμπειρία αιώνων. Η επιρροή της μονής ανά τους αιώνες είναι κολοσσιαία στις συνειδήσεις, στον παγκόσμιο πολιτισμό, στις σκέψεις, στη φιλοσοφία. Οι άνθρωποι αυτοί είναι οι συνεχιστές αυτής της παράδοσης, ο καθένας με τον τρόπο του, αλλά και όλοι μαζί ως κοινότητα. Το να ζήσεις κάποιες μέρες μέσα σε αυτή την κοινότητα είναι υψίστη τιμή και ταυτόχρονα ευθύνη. Είναι όμως και μια αποκαλυπτική, συγκλονιστική εμπειρία που θα με συνοδεύει σε όλη μου τη ζωή. Οι λειτουργίες, η κατανυκτική ατμόσφαιρα στο ναό, η απλότητα, η φιλοξενία, περίσσεψαν τα χαμόγελα και οι ανοιχτές αγκαλιές. Άνθρωποι που ζουν μακριά από τον κόσμο, αλλά αγαπούν τον κόσμο. Ζουν με εγκράτεια αλλά και δοτικότητα. Συνάντησα μία στιβαρή μοναστική κοινότητα, η οποία ζητά την ηρεμία της, ζητά την ειρήνη και προσεύχεται για μας».
Η επιστολή στην UNESCO
Υπενθυμίζεται ότι ο Νικόλας Φαραντούρης είχε πριν ένα χρόνο, στις 2/9/2025, αποστείλει επιστολή προς το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO, εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αμφισβήτηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Ι.Μονής Αγ. Αικατερίνης Σινά απ’ τις Αιγυπτιακές Αρχές.
Η επιστολή καλούσε το Συμβούλιο της UNESCO να εξετάσει το θέμα τονίζοντας ότι «η ηγεσία του Οργανισμού οφείλει να παραμείνει πιστή στην καθολική αποστολή της: την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την προώθηση της δικαιοσύνης».
«Χωρίς κατοχυρωμένη ιδιοκτησία γης και κτιρίων, η Αγία Αικατερίνη κινδυνεύει να μετατραπεί από σε ζώσα μοναστική κοινότητα, σε άδειο τουριστικό περίβλημα», τόνιζε χαρακτηριστικά στην επιστολή.
Σήμερα ένα χρόνο μετά, το ζήτημα παραμένει σε εκκρεμότητα. «Καλώ την ελληνική κυβέρνηση, τον πολιτικό κόσμο της χώρας, τους συναδέλφους μου ευρωβουλευτές από τις 27 χώρες της ΕΕ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να ενώσουμε δυνάμεις, με σεβασμό στη φιλία και τη στρατηγική σχέση με την Αίγυπτο, για την υπεράσπιση των θρησκευτικών ελευθεριών και της ιστορικής συνέχειας της Μονής», δήλωσε κατά τη μετάβασή του στις Βρυξέλλες ο ευρωβουλευτής, ενώ το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει την Ολομέλεια που ξεκινά τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στο Στρασβούργο.
