Διεθνή
Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ: «Η Αγία Σοφία πέθανε το 1453»
«Η Αγία Σοφία πέθανε το 1453» λέει η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ. Και προσθέτει: «Στην πραγματικότητα, εκείνο που κάνει ο Ερντογάν σήμερα είναι απλά να κλέβει ένα μουσείο από την ανθρωπότητα». Ομως, αναρωτιέται, η Αγία Σοφία που θέλουμε να φέρνουμε στο μυαλό είναι εκείνη της αυτοκρατορικής ακμής της ή εκείνη της εγκατάλειψης, με τους τουρίστες να φωτογραφίζονται βάζοντας το πρόσωπό τους στα ομοιώματα του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας;
Η αλήθεια είναι ότι τα λόγια της μου θύμισαν ακριβώς τις πρώτες σκέψεις που είχα κάνει μπαίνοντας στην Αγία Σοφία σε παλαιότερο ταξίδι. Από τη μια πλευρά, το βλέμμα αιχμαλώτιζε η ένταση της εικόνας των μεγάλων βαθουλωμάτων στο μάρμαρο, της αιώνιας παρουσίας των στρατιωτών που υποδέχονταν τον αυτοκράτορα (από το χτύπημα του ποδιού τους κάτω συντεταγμένα), ανίκητο σημάδι του πρότερου μεγαλείου του ιστορικού ναού. Από την άλλη πλευρά, όμως, έβλεπες τα λερωμένα από τα περιττώματα των περιστεριών κομμάτια της, μέσα στον ίδιο τον ναό. Ενα μνημείο εγκαταλελειμμένο, δίπλα στα γυαλισμένα και καλοφροντισμένα τουρκικά παλάτια που ήταν η επόμενη στάση για κάθε τουρίστα που έφτανε στην πόλη.
Τι να πούμε λοιπόν γι’ αυτά σήμερα; Ενενήντα τεσσάρων ετών, η διαπρεπής βυζαντινολόγος και πρώτη γυναίκα πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, ακαδημαϊκός και σήμερα πρόεδρος του ΔΣ του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, σκέφτεται και απαντάει στις ερωτήσεις των «ΝΕΩΝ» για όλα.
Η Αγία Σοφία είναι το επόμενο μνημείο που πέφτει θύμα πολιτικών ηγεμονικής αλαζονείας. Τι μπορούμε να κάνουμε; Ισως μια κίνηση πνευματικών ανθρώπων παγκοσμίως να ηγηθεί αιτήματος διάσωσής της;
Η Αγία Σοφία πέθανε το 1453. Ως και ο Καρκαβίτσας γράφει πως όταν έμπαιναν στην Αγία Σοφία οι αυτοκράτορες με τα βούκινα από πίσω, με τα Ανάκαρα, οι Σχολάριοι, οι Δομέστικοι, οι Βαράνοι, τότε ήταν η Αγία Σοφία η αυτοκρατορική. Στις μέρες μας, από το 1934 είχε γίνει μουσείο. Θυμάστε όμως ότι μέσα στον ναό βρίσκονταν φωτογράφοι με τα ομοιώματα του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας και έμπαινες, έβαζες το κεφάλι σου και σε φωτογράφιζαν… Αυτή ήταν η Αγία Σοφία μουσείο. Κάναμε τίποτα τότε; Εκεί έπρεπε να αρχίσουν να φωνάζουν όλοι. Τώρα, τι έκανε σήμερα ο Ερντογάν; Εκλεψε το μουσείο από την ανθρωπότητα. Αυτή τη στιγμή δεν είναι πια παγκόσμιο μουσείο η Αγία Σοφία. Είναι ένα τέμενος μουσουλμανικό. Με κάτι κουρτίνες που θα κρύβουν τα μωσαϊκά. Είπα ότι θα κλάψουν τα μωσαϊκά της και το επαναλαμβάνω.
Εδώ, ο Ερντογάν έκανε ένα βήμα εναντίον των κεμαλιστών. Και όλων αυτών που ήθελαν την Τουρκία ένα κοσμικό κράτος. Οχι όμως, η Τουρκία θα γίνει τώρα ένα οθωμανικό εξάμβλωμα. Και τότε τα πάντα θα είναι τεμένη και όχι εκκλησίες χριστιανικές.
Ο Ερντογάν προσπαθεί πλέον με κάθε τρόπο να αποστασιοποιηθεί από την Ευρώπη. Πλέον, θέλει να γίνει ο χαλίφης των χαλίφηδων. Ωστόσο, εκείνο που με εντυπωσιάζει είναι το ότι δεν αντιδρούν οι Ρώσοι. Μέχρι το 1917 στην Οδησσό υπήρχε ένας τεράστιος σταυρός, τον οποίο περίμεναν οι Ρώσοι να τον βάλουν στον τρούλο της Αγίας Σοφίας όταν θα πάρουν την Πόλη, κάτι που περίμεναν να κάνουν ως τσαρική Ρωσία. Εκείνο που είναι σκάνδαλο είναι το ότι ο Πούτιν δεν μίλησε καθόλου.
Η Ευρώπη; Τη βλέπουμε πουθενά στο κάδρο; Θα απαντήσει;
Δεν ενδιαφέρεται να απαντήσει. Ο καθένας στον τόπο του, που έλεγαν χαρακτηριστικά οι παλαιοί. Εκεί που η Ευρώπη ενοχλήθηκε δεν είναι η Αγία Σοφία, αλλά η Λιβύη. Με την Αγία Σοφία γίνεται ό,τι έγινε και με άλλα ιστορικά μνημεία όπως η Παλμύρα. Με τους Βούδες του Μπαμιγιάν. Τι έκανε η Ευρώπη όταν πήραν όλες τις εικόνες όλων των εκκλησιών της Κύπρου; Είναι κοντά στην Ευρώπη η… Ευρώπη;
Ολα αυτά εν μέσω υγειονομικών απειλών, σε μια χώρα πολύπαθη, όπως η δική μας.
Πράγματι. Μεταναστευτικό, πυρκαγιές, οικονομικά, πανδημία, όλες αυτές οι καταστροφές έγιναν μαζί. Ο Τσόρτσιλ ωστόσο έλεγε «μην αφήνετε την κρίση να πάει χαμένη. Κάνει τη συνοχή του λαού μεγαλύτερη».
Οι Ελληνες αφήσαμε την κρίση να πάει χαμένη; Τα βγάλαμε πέρα;
Ναι. Τα βγάλαμε πέρα με την πανδημία. Τα βγάλαμε πέρα με τον Εβρο. Κανείς δεν το περίμενε. Και με μια Ευρώπη που παρακολουθούσε δακρυρροούσα, αλλά όλη η βοήθειά της ήταν λεκτική. Φυσικά, εύχομαι να μην την έχουμε ανάγκη για άλλης μορφής βοήθεια.
Αφού μιλάμε για την Ευρώπη, να ρωτήσω και αυτό: πού πηγαίνει η Ευρωπαϊκή Ενωση; Αντέχει πολιτικές ηγεμονίας όπως αυτή της Γερμανίας;
Οι Γερμανοί έχουν κάτι που κανένας άλλος ευρωπαϊκός λαός δεν έχει: πειθαρχία. Προτεραιότητες, σκοπιμότητες, δουλειά. Με αυτά κατάφεραν να είναι μια δύναμη οικονομική. Αλλά μια δύναμη που δεν είναι ούτε πολιτιστική ούτε στρατιωτική γίνεται μια αλαζονική δύναμη. Λόγω της πανδημίας τελικά κατάλαβαν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα. Υπάρχει κάτι που δεν γνωρίζει σύνορα. Παλιά τη θέση κατείχε η τρομοκρατία. Σήμερα είναι κάτι άλλο. Είναι η ζωή και ο θάνατος. Και η Ελλάδα με αυτή τη νέα απειλή τα έβγαλε πέρα. Και αυτό άλλαξε όλη την εικόνα της χώρας μας στο εξωτερικό. Οχι ότι θα μας βοηθήσουν, αλλά οπωσδήποτε δεν θα λένε «οι κακόμοιροι οι Ελληνες».
Εχει συνοχή σήμερα η Ενωση των ευρωπαϊκών κρατών;
Πρώτα πρώτα, Ενωση δεν υπάρχει. Τα διάφορα κράτη, 27 σήμερα, το καθένα στέλνει αντιπροσώπους για να αντιπροσωπεύουν το συμφέρον του. Ποιο είναι το συμφέρον της Ευρώπης; Αν είναι μια ενότητα, δεν μπορείς να αναφερθείς στα ονόματα συγκεκριμένων κρατών και μετά στην Ευρώπη. Αν και, κατά τη γνώμη μου, δεν υπήρξε ως σήμερα ολοκληρωμένη Ευρώπη. Είναι μια έννοια υπό κατασκευή. Και αυτή η κατασκευή θα κρατήσει ακόμη καιρό. Παλιά, υπήρχε μια Ευρώπη καλλιτεχνική, πνευματική, πολιτιστική. Μια Ευρώπη στρατιωτική, πολιτική και οικονομική δεν υπήρξε ποτέ. Αυτές οι τρεις Ευρώπες (καλλιτεχνική, πνευματική, πολιτιστική) είναι υπαρκτές, διαβάζουμε τα ίδια βιβλία, ακούμε την ίδια μουσική, βλέπουμε τα ίδια έργα. Αλλά δεν υπάρχει ούτε στρατός, ούτε πολιτική, ούτε οικονομία που να μας ενώνει. Πάντως, το να ακούς Ελληνες να λένε ότι η Ευρώπη έχει ωφεληθεί από την Ελλάδα αλλά όχι η Ελλάδα από την Ευρώπη είναι για γέλια. Οι Ελληνες δεν βλέπουν τι έχει γίνει χάρη στην Ευρώπη. Είμαστε ένας κουρασμένος λαός από μια μεγαλειώδη ιστορία.
Τι λέτε ότι ακολουθεί την πανδημία;
Κατ’ αρχάς, να θυμίσουμε ότι όλη η ιστορία του ανθρώπου είναι γεμάτη επιδημίες. Ας πάμε στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Ο ίδιος ο Περικλής πεθαίνει από επιδημία. Πάμε στον Ιουστινιανό, με την επιδημία στην Πόλη. Οταν το 1344-1349 γίνεται ο μεγάλος Μαύρος Θάνατος, η μισή Ευρώπη σχεδόν πεθαίνει. Τότε έλεγαν, πέθαναν οι ηλικιωμένοι και οι νέοι πήραν «τα επάνω» τους. Πώς διαδόθηκε η αρρώστια; Στη Μαύρη Θάλασσα υπήρχε ένα από τα μεγάλα λιμάνια της Γένοβας. Εκεί οι Μογγόλοι, ύστερα από μια πολιορκία τους, ανακάλυψαν άρρωστους στρατιώτες. Αρχισαν τότε να πετούν τα πτώματα όσων δεν έζησαν μέσα στην πόλη πριν φύγουν και έτσι ο ιός διαδόθηκε. Ωστόσο, μετά είχαμε την Αναγέννηση. Ενα ακόμη παράδειγμα της ρήσης «μην αφήνετε την κρίση να πάει χαμένη». Σήμερα, το ερώτημα είναι μετά την πανδημία τι θα γίνει. Εγώ λέω το «μετά» θα είναι ψηφιακό…
Δηλαδή ένα μέλλον που αναμέναμε. Απλά η πανδημία «έτρεξε» τον χρόνο.
Ναι. Το ψηφιακό μέλλον έχει… μέλλον. Τίποτα δεν θα είναι το ίδιο. Ακόμη και αν εξωτερικά όλα μοιάζουν ίδια, αυτοί που έζησαν την πανδημία ποτέ πια δεν θα είναι ίδιοι. Ρώτησαν κάποτε τους πολιτικούς τι θα γινόταν αν, αντί να σκοτώσουν τον Κένεντι, είχαν σκοτώσει τον Χρουστσόφ. Ο Χένρι Κίσινγκερ άκουγε τις απαντήσεις συναδέλφων του και δεν μιλούσε. Τελικά, είπε: «Δεν ξέρω τι θα γινόταν, ξέρω τι δεν θα γινόταν. Ο Ωνάσης δεν θα παντρευόταν ποτέ την κυρία Χρούστσεβα»… (γελάει με τη φράση). Ετσι παραφράζω εγώ τη σκηνή, λέγοντας ότι μετά την πανδημία τίποτα δεν θα είναι το ίδιο.
Στη γειτονιά μας των Βαλκανίων τι βλέπετε;
Τα Βαλκάνια είναι όπως η Ευρώπη. Ανύπαρκτα ως έννοια. Τι σχέση έχει η Αλβανία με τη Σερβία; Τι σχέση έχει ο Ζάεφ με τους Αλβανούς που έχει μέσα, το Μαυροβούνιο, η Βουλγαρία, η Ελλάδα. Υπήρχαν κάποτε σε κοινό δρόμο πολιτιστικά. Οταν μιλάμε για ενότητες γεωγραφικές και πολιτισμικές, τελικά το μόνο που περιέχεται είναι ο πολιτισμός. Ούτε η πολιτική, ούτε τα οικονομικά. Υπάρχει λοιπόν βαλκανική ταυτότητα και ενότητα. Ποια είναι αυτή; Αυτή που κάνει την Ελλάδα να μην είναι ευρωπαϊκό κράτος. Και την κάνει να κοιτάζει και προς την Ανατολή. Ετσι μπαίνει στο παιχνίδι και η Τουρκία. Ολα αυτά είναι όραμα Ρήγα του 18ου αιώνα. Στον 19ο αρχίσαμε εμείς να ξηλώνουμε την Οθωμανική Αυτοκρατορία για να ακολουθήσουν οι άλλοι.
Για την παιδεία τι λέτε; Τι θα συμβουλεύατε τον Πρωθυπουργό;
Να μείνει μεταρρυθμιστικός χωρίς να φοβάται το πολιτικό κόστος. Η παιδεία δεν είναι σαλάμι να την κόβουμε και να κάνουμε αλλαγές ανά βαθμίδα. Και αρχίζει από το σπίτι. Κάποτε ρώτησαν έναν αμερικανό κάτοχο του Νομπέλ ποιο είναι το καλύτερο σχολείο που πέρασε. Και απάντησε: «Το νηπιαγωγείο. Εκεί μου έμαθαν να πλένω τα χέρια μου πριν φάω, να μην παίρνω το παιχνίδι του διπλανού μου, να καταλαβαίνω τους κανόνες του παιχνιδιού και να δίνω το χέρι στον διπλανό μου για να περάσουμε στο απέναντι πεζοδρόμιο». Στον Γεράσιμο Αρσένη που με είχε καλέσει παλιά ως εμπειρογνώμονα ενόψει αλλαγών στα πανεπιστήμια απάντησα «φυσικά θα σας πω τη γνώμη μου για τα ΑΕΙ, αν μου πείτε τι κάνετε στα γυμνάσια…».
Τι θα έκανα εγώ για την παιδεία;
Το μόνο που μπορώ να πω είναι να περιμένει το πολιτικό σύστημα τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν κάνει την επόμενη αλλαγή στην παιδεία ή μεταρρύθμιση. Για να δει τελικά τα αποτελέσματα της προηγούμενης. Οχι να έρχεται ο καθένας και να λέει τα σχολεία θα αρχίζουν 9 και όχι 8. Και να θεωρείται αυτό παιδεία.
Τι θα λέγατε σε έναν πρωτοετή φοιτητή;
Οτι υπάρχουν πέντε γνωστικοί κώδικες. Να ξέρεις τη γλώσσα σου γιατί έτσι ξέρεις την ιστορία σου. Να ξέρεις μια ξένη γλώσσα για να σέβεσαι τον διπλανό σου. Να ξέρεις την επιστημονική γλώσσα (μέτρα, ζύγια κ.λπ.). Να ξέρεις την καλλιτεχνική γλώσσα και να ξέρεις τη γλώσσα του σώματος και να μην ντρέπεσαι ποτέ γι’ αυτό.
www.in.gr
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
