Τον κίνδυνο οι ελληνικοί χειρισμοί να εκλαμβάνονται από την Άγκυρα ως περιθώριο για νέες διεκδικήσεις υπογράμμισε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Συνδέοντας τις πιέσεις νότια της Κρήτης με το Καστελλόριζο, την Κάσο και τις εκκρεμότητες στις θαλάσσιες οριοθετήσεις, περιέγραψε μια τουρκική τακτική διαρκούς διεύρυνσης της ατζέντας.

Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι κάθε κίνηση που η τουρκική πλευρά ερμηνεύει ως υποχώρηση καταγράφεται και επανέρχεται ως εργαλείο πίεσης. Διευκρίνισε, πάντως, ότι δεν προδικάζει νέα ελληνική υποχώρηση. Προειδοποίησε ότι και μόνο η προσδοκία μιας τέτοιας εξέλιξης μπορεί να ενθαρρύνει όσους προβάλλουν διεκδικήσεις σε βάρος της Ελλάδας.

Οι ανησυχίες για την αμερικανική πρεσβεία και την ενέργεια

Στην αρχή της συζήτησης, με αφορμή ερώτηση για την υπόθεση Γκίλφοϊλ και την αμερικανική διπλωματική εκπροσώπηση στην Αθήνα, ο καθηγητής σημείωσε ότι μια παρατεταμένη περίοδος λειτουργίας της πρεσβείας με επιτετραμμένο, αντί πρέσβη, προκαλεί δυσχέρεια στις κινήσεις. Αναφέρθηκε σε ενδεχόμενο διάστημα τριών έως έξι μηνών.

Έδωσε, ωστόσο, ιδιαίτερο βάρος στην εξέλιξη του κάθετου ενεργειακού διαδρόμου και στα επιχειρηματικά συμφέροντα που θα εμπλακούν. Το ερώτημα που έθεσε ήταν κατά πόσον θα πρόκειται για ελληνικά συμφέροντα ή για συμφέροντα άλλης προέλευσης, με στενότερες σχέσεις με την Τουρκία.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για το ενδεχόμενο επιρροής του Τομ Μπάρακ στην επιλογή του επόμενου διπλωματικού εκπροσώπου των ΗΠΑ στην Αθήνα, αναφερόμενος στην έντονη δραστηριότητά του στην περιοχή.

Για τον Μάζη, το κρίσιμο ζήτημα προηγείται της εσωτερικής εκλογικής συζήτησης: ποιο γεωστρατηγικό περιβάλλον θα παραλάβει η επόμενη ελληνική κυβέρνηση και ποια περιθώρια δράσης θα διαθέτει. Ανεξαρτήτως κυβερνητικού σχήματος, σημασία έχει πόσους «βαθμούς ελευθερίας» θα έχει η Αθήνα στη διαχείριση των εθνικών θεμάτων.

Λιβύη: Ο προβληματισμός για τη διαδοχή Σάλεχ

Απαντώντας σε ερώτηση για τις λιβυκές κινήσεις σχετικά με τις έρευνες νότια της Κρήτης, ο καθηγητής εξέφρασε ανησυχία για την προοπτική διαδοχής του Αγκίλα Σάλεχ. Επικαλούμενος τις πληροφορίες που διαθέτει, εκτίμησε ότι η διάδοχη κατάσταση θα έχει στενότερες σχέσεις με την Τουρκία.

Συνέδεσε την εκτίμησή του με τη γεωγραφία του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο χαρακτήρισε παράνομο, και με την περιοχή άσκησης επιρροής της ανατολικής λιβυκής ηγεσίας. Κατά την ανάλυσή του, η ενίσχυση των σχέσεων αυτής της πλευράς με την Άγκυρα δημιουργεί πρόσθετο λόγο προβληματισμού για την Ελλάδα.

Σε ερώτηση για το αν οι λιβυκές ενέργειες επιδιώκουν να αποθαρρύνουν επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης, απάντησε καταφατικά, εντάσσοντας αυτή την επιδίωξη στην ευρύτερη τουρκική στάση.

Η κριτική για τη συμφωνία με την Αίγυπτο

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για τη μερική οριοθέτηση Ελλάδας–Αιγύπτου. Υποστήριξε ότι η αποδοχή μειωμένης επήρειας της Κρήτης και η μη ολοκλήρωση της οριοθέτησης πέραν του 28ου μεσημβρινού άφησαν περιθώριο αξιοποίησης από την τουρκική πλευρά.

Κατά τη δική του εκτίμηση, η Άγκυρα αντιμετωπίζει αυτούς τους χειρισμούς ως ένδειξη υποχωρητικότητας και τους χρησιμοποιεί για να ενθαρρύνει λιβυκές διεκδικήσεις. Περιγράφοντας παραστατικά το μήνυμα που θεωρεί ότι μεταφέρει η Τουρκία προς τη Λιβύη, ανέφερε: «Διεκδικήστε, εμείς εδώ είμαστε. Οι Έλληνες θα υποχωρήσουν».

Έσπευσε, όμως, να ξεκαθαρίσει: «Εγώ δεν λέω ότι θα υποχωρήσουμε τελικώς. Όχι».

Η προειδοποίησή του αφορά την εικόνα που σχηματίζει η απέναντι πλευρά και το πώς αυτή επηρεάζει τη συμπεριφορά της. Υποστήριξε ότι μια εξαρχής αποτρεπτική στάση θα περιόριζε τη δυνατότητα δημιουργίας νέων εντάσεων.

«Τι ακριβώς κάνουμε» στο Καστελλόριζο;

Ο Μάζης έθεσε επίσης το ζήτημα της αμφισβήτησης της ελληνικής υφαλοκρηπίδας γύρω από το Καστελλόριζο, διερωτώμενος ποια έμπρακτη απάντηση δίνει η Αθήνα.

«Γιατί το έχουμε ξεχάσει αυτό; Τι ακριβώς κάνουμε εκεί για να δείξουμε ότι δεν το επιτρέπουμε;» ήταν το ερώτημά του.

Περιέγραψε τον πολλαπλασιασμό των ανοικτών θεμάτων ως μέρος της τουρκικής τεχνικής. Με διαδοχικές πιέσεις σε διαφορετικές περιοχές, εξήγησε, δημιουργείται μια ατζέντα στην οποία η ελληνική πλευρά καλείται συνεχώς να απαντά.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την κριτική του για το όριο της επέκτασης των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, για τους χειρισμούς στην Κάσο —τους οποίους χαρακτήρισε οπισθοχώρηση— και για τη Διακήρυξη των Αθηνών.

Η ένστασή του για τη Διακήρυξη ήταν ότι, κατά την άποψή του, προχώρησε ενώ παρέμεναν ανοικτά το casus belli, η «Γαλάζια Πατρίδα» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: η Άγκυρα αξιολογεί σωρευτικά τις ελληνικές αποφάσεις και προσαρμόζει ανάλογα την πίεσή της.

Σοβαρά ερωτήματα για την πολιτική και στρατηγική διάσταση της προγραμματισμένης εκδήλωσης στην Πύλα έθεσε ο πολιτικός αναλυτής, δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης, παρεμβαίνοντας στο ΣΙΓΜΑ. Υποστήριξε ότι πίσω από την εικόνα επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων υπάρχουν ζητήματα στρατιωτικών τετελεσμένων, πολιτικής νομιμοποίησης και διεθνούς παρουσίασης του Κυπριακού, τα οποία δεν μπορούν να παρακάμπτονται για χάρη της επικοινωνίας.

Ο ίδιος διαχώρισε την επιθυμία των απλών πολιτών για ειρήνη από τα μηνύματα που εκπέμπει η παρουσία πολιτικών ηγετών. Όπως εξήγησε, μια ειρηνική εκδήλωση μπορεί ορθώς να αποσκοπεί στο να φέρει κοντά τις δύο κοινότητες. Όταν, όμως, συμμετέχουν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, η εικόνα αποκτά διαφορετικό πολιτικό και νομικό βάρος.

Η στρατηγική σημασία της Πύλας

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η θέση ότι η Πύλα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως χώρος κοινωνικής συνάντησης.

Ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι στην περιοχή έχει σημειωθεί τουρκική προώθηση και ότι τμήμα της νεκρής ζώνης αντιμετωπίζεται πλέον από την κατοχική πλευρά ως έδαφος του ψευδοκράτους. Αναφέρθηκε επίσης στο ύψωμα «Άγαλμα», συνδέοντας τον χώρο της εκδήλωσης με παραβιάσεις του υφιστάμενου καθεστώτος.

Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε λόγο για ασφαλτόστρωση διαδρομής μήκους 8,2 χιλιομέτρων, από το Άρσος έως σημείο περίπου 500 μέτρων από την Πύλα. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη υποδομή διευκολύνει την κίνηση μηχανοκίνητων δυνάμεων και αρμάτων από την περιοχή της Λύσης σε περίπτωση κρίσης.

Το επιχείρημά του ήταν ότι η δημόσια εικόνα μιας εκδήλωσης ειρήνης δεν πρέπει να αποσυνδέεται από τη στρατιωτική πραγματικότητα. Πίσω από την πρόθεση των πολιτών για προσέγγιση, όπως ανέφερε, υπάρχει ένα στρατηγικό πλεονέκτημα του τουρκικού στρατού, το οποίο οφείλει να συνυπολογίζει η κυπριακή ηγεσία.

Το ερώτημα της πολιτικής νομιμοποίησης

Δεύτερος άξονας της ανάλυσής του ήταν η πολιτική θέση του Τουφάν Ερχιουρμάν.

Ο Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης δεν εξελέγη με βάση τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας και υποστήριξε ότι η κοινή παρουσία με τον Πρόεδρό της μπορεί να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση της δικής του πολιτικής νομιμοποίησης.

Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα ποιος είναι ο τελικός προσανατολισμός της επαναπροσέγγισης: η επανενσωμάτωση των Τουρκοκυπρίων στην Κυπριακή Δημοκρατία ή η αναγνώριση του ψευδοκράτους ως ισότιμου συνιστώντος κράτους στο πλαίσιο μιας νέας διευθέτησης;

Κατά την ανάγνωσή του, οι αναφορές του Ερχιουρμάν σε συνιδρυτική πράξη συνδέονται με το δεύτερο ενδεχόμενο. Γι’ αυτό και καταλόγισε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κίνδυνο «αυτοπαγίδευσης», στην προσπάθειά του να παρουσιάσει κινητικότητα στο Κυπριακό.

«Δύο ηγέτες» και διεθνή μηνύματα

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διατύπωση «two leaders» —«δύο ηγέτες»— στις προσκλήσεις, εκτιμώντας ότι καλλιεργεί εικόνα πολιτικής ισοτιμίας.

Προειδοποίησε ότι μια τέτοια εικόνα μπορεί να δυσκολέψει την προσπάθεια της Λευκωσίας να αναδεικνύει διεθνώς το πρόβλημα της κατοχής. Το ερώτημα που έθεσε ήταν πώς θα καταγγέλλεται η τουρκική παρουσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν παράλληλα εκπέμπονται μηνύματα που, κατά την άποψή του, θολώνουν τη διάκριση ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και το κατοχικό καθεστώς.

«Πρόβλημα γεωπολιτικό και κατοχής»

Στην πιο αιχμηρή αποστροφή του, ο Χαραλαμπίδης επέκρινε τη μετάβαση από τη «διπλωματία του καφέ» στη «διπλωματία των φεστιβάλ και των πανηγυριών».

«Το Κυπριακό δεν είναι πρόβλημα πανηγυριών και φεστιβάλ. Είναι πρόβλημα γεωπολιτικό και κατοχής», τόνισε.

Καταλήγοντας, υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη συνάντηση δεν δημιουργεί προϋποθέσεις απαλλαγής από την κατοχή, αλλά κινδυνεύει να παρουσιάσει το Κυπριακό ως μια εσωτερική διαφορά που μπορεί να διευθετηθεί μεταξύ δύο πλευρών, αφήνοντας στο περιθώριο τον καθοριστικό ρόλο της Τουρκίας.

Στον ισραηλινό Τύπο φτάνει η ιστορία του Νίκου Καπετανίδη, του Πόντιου δημοσιογράφου που οδηγήθηκε στην αγχόνη στην Αμάσεια, στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, επειδή υπερασπίστηκε με την πένα και τη δημόσια στάση του τον Ελληνισμό του Πόντου.

Με άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026 στην Israel Hayom, ο δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, παρουσιάζει στο διεθνές αναγνωστικό κοινό τη διαδρομή του εκδότη της «Εποχής». Παράλληλα, συνδέει την ιστορική του μαρτυρία με το σημερινό ζήτημα της λογοδοσίας και την επιλεκτική στάση της Άγκυρας απέναντι στα εγκλήματα του παρελθόντος.

Το δημοσίευμα φέρει τον τίτλο «Turkey demands accountability from Israel – but not from itself», δηλαδή «Η Τουρκία απαιτεί λογοδοσία από το Ισραήλ – αλλά όχι από τον εαυτό της».

Η αφετηρία του άρθρου είναι η εκτέλεση του 32χρονου Καπετανίδη. Γεννημένος στη Ριζούντα το 1889 και απόφοιτος του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας, ο δημοσιογράφος εξέδωσε το 1918 την εφημερίδα «Εποχή», καταγράφοντας τις διώξεις και τη βία που υφίσταντο οι ελληνικοί πληθυσμοί στην Τραπεζούντα και στα χωριά του Πόντου.

Μέσα από αναφορές στη μαρτυρία του Δημήτρη Ψαθά στη «Γη του Πόντου», ο Κωνσταντινίδης σκιαγραφεί έναν άνθρωπο με ορμή, πατριωτικό φρόνημα και βαθιά πίστη στην ελευθερία. Έναν εκδότη που αντιλαμβανόταν τη δημοσιογραφία ως ευθύνη απέναντι στον λαό του και κατονόμαζε τους υπευθύνους των διωγμών, γνωρίζοντας ότι κάθε φύλλο της εφημερίδας του μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του.

Ιδιαίτερη θέση στο άρθρο έχει η αντιπαράθεσή του με τον Τοπάλ Οσμάν, τον παραστρατιωτικό αρχηγό που συνδέθηκε με σφαγές, λεηλασίες και εκτοπισμούς Ελλήνων και Αρμενίων. Όπως υπογραμμίζεται, ο Καπετανίδης δεν υποχώρησε μπροστά στις απειλές του, ούτε άλλαξε τη γραμμή της εφημερίδας για να εξασφαλίσει την προσωπική του σωτηρία.

Το δημοσίευμα περιγράφει τα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» της Αμάσειας ως μηχανισμό εξόντωσης της ηγεσίας του ποντιακού Ελληνισμού. Κληρικοί, εκπαιδευτικοί, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδικασίες στις οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση του αρθρογράφου, η καταδίκη είχε ουσιαστικά προαποφασιστεί.

Απέναντι στους κατηγόρους του, ο Καπετανίδης υπερασπίστηκε ανοιχτά την εθνική του θέση. Όταν κατηγορήθηκε ότι αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του Πόντου, δήλωσε ότι επιδίωκε και την ένωσή του με την Ελλάδα. Το άρθρο αναφέρεται και στην τελευταία του κραυγή πριν από τον απαγχονισμό: «Ζήτω η Ελλάς!»

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η διάσωση του αρχείου της «Εποχής» από τον αδελφό του, Κώστα Καπετανίδη, ο οποίος το μετέφερε στην Ελλάδα. Η ψηφιοποίησή του, επισημαίνει ο Κωνσταντινίδης, δημιουργεί δυνατότητες ευρύτερης μελέτης και διεθνούς αξιοποίησης.

Πρόκειται για τεκμήρια γραμμένα την ώρα που εξελίσσονταν οι διωγμοί. Ο αρθρογράφος προτείνει τη μετάφραση, την επιστημονική επεξεργασία και την παρουσίασή τους σε κοινοβούλια, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς, ως μέρος μιας οργανωμένης προσπάθειας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας.

Η σύνδεση με το σήμερα γίνεται μέσα από την κριτική στην Τουρκία, η οποία κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα, ενώ εξακολουθεί να αρνείται τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Το άρθρο διευκρινίζει ότι οι καταγγελίες κατά του Ισραήλ πρέπει να κρίνονται με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία και το δίκαιο. Θέτει, όμως, ταυτόχρονα το ζήτημα της συνέπειας: ένα κράτος που απαιτεί έλεγχο της συμπεριφοράς άλλων κρατών οφείλει να δέχεται τον έλεγχο και της δικής του ιστορικής διαδρομής.

Μέσα από την ιστορία του Καπετανίδη, η παρέμβαση στην Israel Hayom αναδεικνύει έτσι ένα συγκεκριμένο αίτημα: η διασωθείσα μαρτυρία της «Εποχής» να αποκτήσει τη διεθνή παρουσία που της αναλογεί, μεταφέροντας την ιστορική τεκμηρίωση του ποντιακού Ελληνισμού πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Διαβάστε το άρθρο στην Israel Hayom.