Η διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας και η σύνδεσή της με την καθημερινή ζωή των τοπικών κοινωνιών αποτελούν βασικά στοιχεία μιας εκδήλωσης που προγραμματίζεται για την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 στα Κομνηνά Ξάνθης.

Το επισκέψιμο μελισσοκομικό αγρόκτημα Meligeysis διοργανώνει τη δράση «Χριστούγεννα στο Βάζο!», συνδυάζοντας την παραδοσιακή γαστρονομία, τη μελισσοκομία και την παρουσίαση των χριστουγεννιάτικων εθίμων του Πόντου.

Η εκδήλωση αποκτά ιδιαίτερο πολιτιστικό ενδιαφέρον, καθώς δεν περιορίζεται σε μια εορταστική συνάντηση, αλλά επιχειρεί να αναδείξει τη σημασία της μεταβίβασης των παραδόσεων στις νεότερες γενιές.

Η πολιτιστική μνήμη μέσα από τα έθιμα

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται ειδική παρουσίαση για τον εορτασμό των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων στον Πόντο.

Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν τις συνήθειες και τις αφηγήσεις που συνδέονταν με το Δωδεκαήμερο, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες διατηρούσαν και μετέδιδαν τα έθιμά τους.

Πρόκειται για μια προσέγγιση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη συμμετοχή των παιδιών.

Τοπική παραγωγή και πολιτισμός στα Νεστοχώρια

Η πρωτοβουλία αναδεικνύει παράλληλα τις δυνατότητες σύνδεσης της αγροτικής δραστηριότητας με τον πολιτισμό.

Οι επισκέπτες θα συμμετάσχουν σε εργαστήρι παρασκευής κηραλοιφής, θα γνωρίσουν διαφορετικές ποικιλίες μελιού και θα δημιουργήσουν χριστουγεννιάτικα διακοσμητικά βάζα.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται επίσης η προσφορά παραδοσιακών ποντιακών εδεσμάτων και ζεστού ροφήματος με μέλι.

Η Meligeysis επιδιώκει μέσα από τις δράσεις της να προβάλει τη φυσική παραγωγή, τη μελισσοκομία και τον πολιτιστικό πλούτο της ορεινής περιοχής των Νεστοχωρίων.

Η εκδήλωση ξεκινά στις 11:00, με κόστος συμμετοχής 20 ευρώ για ενήλικες και 10 ευρώ για παιδιά. Απαιτείται προπληρωμή και κράτηση θέσης.

Πληροφορίες: 698 072 4764 – www.meligeysis.gr

Η επίγεια ζωή του κάθε ανθρώπου είναι μικρή σε σχέση με την μεταθανάτιο. Ερχόμαστε σε τούτο τον κόσμο για να «δώσουμε εξετάσεις» και ανάλογα να πορευτούμε ή στην αιώνιο Ζωή ή στην αιώνια κόλαση. Στην εφήμερη ζωή μας ο Θεός για να μας ενισχύσει στον αγώνα μας επιτρέπει στον χαιρέκακο δαίμονα να μας «πειράξει». Να δώσουμε αγώνα για ταπείνωση, ελεημοσύνη και να προοδεύσουμε στις αρετές. Υπομονή , πραότητα, πίστη και εμπιστοσύνη στον Θεό απαιτείται. Όσα και αν μας καταμαρτυρούν, όσα και να υποφέρουμε να δοξολογούμε με εμπιστοσύνη τον Κύριο

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, κατά κόσμον, Αναστάσιος Κεφαλάς, γεννήθηκε στην Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης την 1^η Οκτωβρίου 1846 μ. Χ. από φτωχούς και ευσεβείς γονείς‧ τον Δημοσθένη και την Μαρία. Ήταν το 5^ο από τα 6 παιδιά της οικογένειας.

Η ευσεβής γιαγιά του πολύ μικρό του έμαθε τον 50ό ψαλμό. Όταν ο μικρός Αναστάσιος έφθανε στο σημείο του Ψαλμού «διδάξω ανόμους τας οδούς Σου» , το επαναλάμβανε πολλές φορές. Από αυτοσχέδιους άμβωνες μιλούσε για τον Χριστό στους συνομηλίκους του.

Σε ηλικία 14 ετών, αφού τελείωσε και το σχολαρχείο, επειδή η οικογένεια δεν είχε δυνατότητες οικονομικές και επειδή δεν υπήρχε σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στον τόπο του, με την ευλογία των γονέων του αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη.

Τα πρώτα χρόνια της ζωής στην Κωνσταντινούπολη ήταν δύσκολα και σκληρά. Ο εργοδότης του έμπορος καπνών δεν τον πλήρωνε κανονικά και έτσι ο Αναστάσιος κυκλοφορούσε με τρύπια παπούτσια. Είχε εμπιστοσύνη στον Θεό και έβρισκε γαλήνη στην προσευχή. Σκέφθηκε να γράψει γράμμα στον Χριστό και να του αναφέρει τα προβλήματά του. Έγραψε, λοιπόν, στον Χριστό: «Χριστούλη μου, δεν έχω παπούτσια και ρούχα. Στείλε μου τα Σε παρακαλώ. Ξέρεις πόσο Σε αγαπώ. Αναστάσιος». Έκλεισε την επιστολή και ως παραλήπτη έγραψε στον φάκελο : «Προς Κύριον Ιησού Χριστό στον παράδεισο».

Πηγαίνοντας προς το ταχυδρομείο συνάντησε ένα γείτονά του ο οποίος ανέλαβε να την ταχυδρομήσει. Ο γείτονας άνοιξε το γράμμα, το διάβασε και έστειλε ένα ποσό στον Αναστάσιο, ο οποίος πολύ χάρηκε. Ο εργοδότης του βλέποντάς τον με καινούργια ρούχα και παπούτσια υποψιάστηκε ότι ο Αναστάσιος έκλεψε χρήματα και άρχισε να τον δέρνει. Ο γείτονάς του τον λυπήθηκε και τον προσέλαβε αυτός.

Τα πράγματα αλλάζουν για τον Άγιο. Τώρα είχε χρόνο για εκκλησιασμό, για διάβασμα της Αγίας Γραφής και περισσότερη προσευχή. Επίσης, οι γονείς και τα αδέρφια του έρχονται στην πόλη.

Σε ηλικία 20 ετών αναχώρησε για το Λιθί της Χίου ( τόπο καταγωγής της οικογένειας ) για να εργαστεί ως δάσκαλος. Εκεί γνωρίζεται με τον ευεργέτη του Ιωάννη Χωρέμη, πλούσιο τοπικό άρχοντα, εξ αιτίας ενός απλού περιστατικού. Ο Χωρέμης τον θέτει υπό την προστασία του.

Ο Άγιος Νεκτάριος είχε αποφασίσει να αφήσει τον κόσμο. Σε ηλικία 30 ετών και μετά από τριετή δοκιμασία λαμβάνει το αγγελικό σχήμα με το όνομα Λάζαρος στις 7 Νοεμβρίου 1876 μ.Χ. Στις 15 Ιανουαρίου 1877 μ.Χ. χειροτονείται διάκονος από τον μητροπολίτη Χίου, Γρηγόριο και μετονομάζεται σε Νεκτάριο.

Στη Χίο φοιτά στο γυμνάσιο Ο σεισμός του 1881 τον αναγκάζει να φύγει για Αθήνα, όπου τελειώνοντας το γυμνάσιο αναχώρησε για την Αλεξάνδρεια για να συναντήσει τον Πατριάρχη Σωφρόνιο. Ο Σωφρόνιος εντυπωσιάστηκε από τον Άγιο και αποφάσισε να τον στείλει στην Αθήνα, πάλι, για να σπουδάσει Θεολογία. Ο Άγιος κατάφερε λαμπρές επιδόσεις και κέρδισε υποτροφία, χρήσιμη για τις σπουδές του, αφού ο ευεργέτης του Χωρέμης κοιμήθηκε. Μόλις έλαβε το πτυχίο ( 1885 μ.Χ. ) αναχώρησε για την Αλεξάνδρεια.

Στην Αλεξάνδρεια τα πράγματα πηγαίνουν καλά.Χειροτονείται ιερέας , γραμματέας του Πατριάρχη με το αξίωμα του Αρχιμανδρίτη. Στη συνέχεια, λόγω των προσόντων του ανελίχθηκε σε ιεροκήρυκα και έλαβε και θέση Πατριαρχικού επιτρόπου. Στις 15 Ιανουαρίου 1889 μ.Χ. εκλέγεται επίσκοπος Πενταπόλεως. Με μεγάλη ταπείνωση δέχεται το αξίωμα λέγοντας προς τον Κύριο: «Κύριε διατὶ με ανύψωσες εις τοσούτον μέγα αξίωμα; Εγὼ σού εζήτησα να γίνω μόνον Θεολόγος κι όχι Μητροπολίτης. Εκ νεαράς ηλικίας Σου εζήτησα να γίνω ένας απλὸς εργάτης του Θείου Λόγου Σου, και Συ, Κύριε, τώρα με δοκιμάζεις με τόσα πράγματα. Άλλ υποτάσσομαι, Κύριε, εις το θέλημά Σου, και δέομαι: καλλιέργησε εντός μου την ταπεινοφροσύνην και τον σπόρον των λοιπών αγίων αρετών, δι᾿ ων τρόπων γνωρίζεις, και αξίωσόν με να ζήσω πάσας τας επί γης ημέρας μου συμφώνως προς τους λόγους του μακαρίου Παύλου, όστις λέγει: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός».

Η ραγδαία άνοδος του Αγίου δημιούργησε αντιδράσεις. Ο Σωφρόνιοε πλησίαζε τα 90 χρόνια ζωής και η κούρσα διαδοχής άρχισε. Οι εν αναμονή διεκδικητές του θρόνου αισθανόμενοι την επιθυμία του λαού και την εύνοια του Σωφρονίου προς τον Άγιο αποφάσισαν να τον παραμερίσουν. Τον κατηγόρησαν αόριστα για ηθικές παρεκτροπές, και για σχέδιο ανατροπής του Πατριάρχη . Ο Πατριάρχης πείστηκε και αμέσως διατάζει την παύση των καθηκόντων του Αγίου. Του κόβουν και τον μισθό. Σπίλωσαν το όνομά του σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη. Εν συνεχεία αναχώρησε για την Αθήνα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Γερμανός παρά την συμπάθεια που τρέφει προς τον Άγιο, αδυνατεί να τον εντάξει στον κλήρο της επαρχίας του λόγω πιέσεων της συνόδου. Ο υπουργός Παιδείας σκοντάφτει στο γεγονός ότι ο Άγιος δεν είχε ελληνική υπηκοότητα. ιεροκήρυκα. Οι καχυποψίες του κόσμου τον συνοδεύουν και αρκετοί τον αποδοκίμαζαν.

Το 1891 μ.Χ. αποκαλύφθηκε η σκευωρία εναντίον του και αποκαταστάθηκε το όνομά του. Συνεχίζει με μεγαλύτερο ζήλο το έργο του. Η φήμη του εξαπλώνεται παντού.

Το Μάρτιο του 1894 μ.Χ. αναλαμβάνει διευθυντής στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών. Εργάζεται με ζήλο Θεού . Αποτελεί ζωντανό παράδειγμα για τους μαθητές του. Το τεράστιο και πολυσχιδές το έργο του στην σχολή του προσέδωσε κύρος.

Στην Αίγινα εγκαταστάθηκε το 1908, όπου εκπληρώνεται ο πόθος του για μοναχικό βίο . Η εμφάνισή του στην Αίγινα συνοδεύτηκε από δυο γεγονότα θαυμαστά. Θεράπευσε δαιμονισμένο και μετά από παράκλησή του άνοιξαν οι ουρανοί μετά από τριετή ανομβρία. Δεν παύει καθημερινά να στηρίζει και να ανακουφίζει τους ανθρώπους που τον πλησίαζαν ζητώντας τη βοήθειά του.

Το τέλος της επίγειας ζωής του ήταν επίπονο. Κοιμήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1920. και το σκήνωμά του ευωδίαζε και ευώδες μύρον έκβλυζε από το πρόσωπό του. Η κηδεία του ήταν πάνδημος.

Έχει αφήσει τεράστιο συγγραφικό έργο, ψυχωφελές και χρήσιμο σε όλους μας.

Πολλά τα θαύματα που έκανε εν ζωή αλλά και μετά την κοίμησή του.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1953 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του.

Το 1961 έγινε η επίσημος αναγνώριση του Αγίου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Τιμάται από την Αγία μας Εκκλησία δύο φορές κατ’ έτος: Στις 9 Νοεμβρίου (κοίμηση), και στις 3 Σεπτεμβρίου η (ανακομιδή των λειψάνων)., Επίσης, κατά τη σύναξη των εν Θράκη Αγίων (που συμπίπτει με την Κυριακή των Αγίων Πάντων) και κατά τη σύναξη των εν Αθήναις Αγίων (12 Οκτωβρίου).

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

Έρνεστ Χέμινγουεϊ και οι δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις από τη Μικρασιατική Καταστροφή

Μαρτυρίες από τις τραγωδίες της Σμύρνης και της Θράκης

Μετάφραση Άρθρου του Αρά Μαγκογιάν από την Αρμενική εφημερίδα Αζάτ Ορ

Ο γίγαντας της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, Έρνεστ Χέμινγουεϊ (Ernest Hemingway), είναι γνωστός για το λιτό αλλά εξαιρετικά εκφραστικό συγγραφικό του ύφος, τις πολεμικές ανταποκρίσεις του και τη βαθιά κατανόηση του ανθρώπινου πόνου. Τα περίφημα αριστουργήματά του, όπως «Ο γέρος και η θάλασσα» (The Old Man and the Sea), «Αποχαιρετισμός στα όπλα» (A Farewell to Arms), «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» (For Whom the Bell Tolls), «Ο ήλιος ανατέλλει ξανά» (The Sun Also Rises) και «Να έχεις και να μην έχεις» (To Have and Have Not), θεμελίωσαν την παγκόσμια λογοτεχνική του φήμη.

Για το απαράμιλλο λογοτεχνικό του έργο τιμήθηκε με μερικά από τα σημαντικότερα διεθνή βραβεία. Το 1953 έλαβε το Βραβείο Πούλιτζερ (Pulitzer Prize) και το 1954 το Νόμπελ Λογοτεχνίας (Nobel Prize in Literature), κυρίως για την αφηγηματική του δεξιοτεχνία και τη βαθιά επιρροή που άσκησε στη σύγχρονη γραφή. Πριν ακόμη γνωρίσει τη λογοτεχνική καταξίωση, είχε τιμηθεί και από την ιταλική κυβέρνηση με το Αργυρό Μετάλλιο Στρατιωτικής Ανδρείας, για το θάρρος που επέδειξε στο ιταλικό μέτωπο κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Λιγότερο γνωστό, ωστόσο, είναι ότι στα πρώτα χρόνια της λογοτεχνικής και δημοσιογραφικής του πορείας άφησαν το αποτύπωμά τους τα τραγικά γεγονότα της Μικράς Ασίας και της Θράκης τη δεκαετία του 1920, οι εκτοπισμοί που ακολούθησαν τη Γενοκτονία των Αρμενίων και η καταστροφή της Σμύρνης.

Το φθινόπωρο του 1922, λοιπόν, ο μόλις 23 ετών Χέμινγουεϊ έφτασε στην Κωνσταντινούπολη και την Ανατολική Θράκη ως πολεμικός ανταποκριτής της καναδικής εφημερίδας Toronto Daily Star, με αποστολή να καλύψει το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου και την οριστική κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Φτάνοντας στην περιοχή αμέσως μετά την τραγική πυρκαγιά της Σμύρνης και τις σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού, ο Χέμινγουεϊ έγινε αυτόπτης μάρτυρας της βίαιης εκτόπισης εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων και Αρμενίων προσφύγων. Βαθιά συγκλονισμένος από όσα αντίκρισε, αναφέρθηκε στις ανταποκρίσεις του στους μακραίωνους διωγμούς και στην εθνοτική τραγωδία που βάραινε επί αιώνες τους χριστιανικούς πληθυσμούς της περιοχής.

Όπως χαρακτηριστικά έγραφε:

«Και έτσι συνεχίζουν την πορεία τους. Έχοντας πίσω τους μια ιστορία χιλίων χρόνων σφαγών, είναι δύσκολο να καταλαγιάσει ο φυλετικός φόβος, όποιος κι αν είναι εκείνος που τους δίνει υποσχέσεις».

(«So they go. With a history of a thousand years of massacre behind them, it is hard for the racial fear to be quieted, no matter who makes the promises.»)

Τα λόγια αυτά αποκαλύπτουν με σαφήνεια ότι ο Χέμινγουεϊ είχε αντιληφθεί σε βάθος τη βαριά ψυχολογική κατάσταση και τον διαρκή τρόμο που βίωναν οι επιζώντες της Γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915, καθώς και οι χριστιανικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας, μπροστά στην επικείμενη άφιξη των τουρκικών στρατευμάτων.

Στην ανταπόκρισή του με τίτλο «Κωνσταντινούπολη: Βρώμικη λευκότητα, όχι λαμπερή και μυστηριώδης» (Constantinople: Dirty White, Not Shining and Mysterious), που δημοσιεύτηκε στις 18 Οκτωβρίου 1922, ο Χέμινγουεϊ καταρρίπτει τις δυτικές ρομαντικές αντιλήψεις για την «Ανατολή». Περιγράφει την Κωνσταντινούπολη όχι ως μια μαγευτική και γοητευτική πόλη, αλλά με ωμό ρεαλισμό:

«Η Κωνσταντινούπολη δεν μοιάζει με τις ταινίες. Δεν μοιάζει με τις φωτογραφίες, τους πίνακες ζωγραφικής ή οτιδήποτε άλλο… Ό,τι φαίνεται λευκό στην Κωνσταντινούπολη είναι ένα βρώμικο λευκό. Όταν δεις τι χρώμα παίρνει ένα λευκό πουκάμισο μέσα σε δώδεκα ώρες, τότε μπορείς να αντιληφθείς τι απόχρωση αποκτά ένας λευκός μιναρές μέσα σε τετρακόσια χρόνια».

(«Constantinople doesn’t look like the movies. It does not look like the pictures, or the paintings, or anything… Everything white in Constantinople is dirty white. When you see the color a white shirt gets in twelve hours, you appreciate the color a white minaret gets in four hundred years.»)

Ο διάσημος συγγραφέας περιγράφει με σκληρές εκφράσεις τη βρωμιά των δρόμων, την ένταση της ατμόσφαιρας, τη λάσπη και τη μυρωδιά της κοπριάς των αλόγων, αποδίδοντας την άχαρη εικόνα μιας πόλης που βρισκόταν υπό την κατοχή των Συμμάχων και στο κατώφλι ραγδαίων και χαοτικών αλλαγών.

Στην ανταπόκρισή του με τίτλο «Εν αναμονή μιας σφαγής: Οι φονιάδες της Κωνσταντινούπολης περιμένουν την ευκαιρία» (Waiting for an Orgy: Constantinople Cut-Throats Await Chance for an Orgy, 19 Οκτωβρίου 1922), ο Χέμινγουεϊ παρουσιάζει την τεταμένη και αλλόκοτη ατμόσφαιρα της Κωνσταντινούπολης, καθώς οι κάτοικοι περίμεναν να διαπιστώσουν αν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Συμμάχων και της τουρκικής πλευράς θα οδηγούσαν σε γενικευμένο πόλεμο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, αντιπαραβάλλει τις ανησυχητικές εικόνες των δρόμων με τη μυστηριώδη νυχτερινή ζωή της πόλης, φέρνοντας σε αντίθεση το κάλεσμα του μουεζίνη για προσευχή με τα μεθυσμένα γέλια που αντηχούσαν στους χώρους νυχτερινής διασκέδασης.

Το σημαντικότερο ίσως έργο αυτής της σειράς θεωρείται γενικά η ανταπόκριση «Μια σιωπηλή, φρικιαστική πομπή» / «Πρόσφυγες από τη Θράκη» (A Silent, Ghastly Procession / Refugees from Thrace), που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα The Toronto Daily Star στις 20 Οκτωβρίου 1922.

Ταξιδεύοντας προς την Αδριανούπολη (Εντιρνέ) και το Καραγάτς, ο Χέμινγουεϊ έγινε αυτόπτης μάρτυρας της μαζικής εκτόπισης περισσότερων από 250.000 χριστιανών προσφύγων, Ελλήνων και Αρμενίων, οι οποίοι εγκατέλειπαν την Ανατολική Θράκη μέσα στην καταρρακτώδη βροχή.

Ως αυτόπτης μάρτυρας, περιέγραψε μια ατέλειωτη πομπή από κάρα που σέρνονταν από βόδια και βουβάλια, σε μήκος περίπου είκοσι μιλίων. Οι πρόσφυγες μετέφεραν μαζί τους ό,τι περιουσιακό στοιχείο μπορούσαν να διασώσουν: κουβέρτες, ραπτομηχανές και οικόσιτα ζώα. Ανάμεσα στις περιγραφές της ανθρώπινης δυστυχίας, ο Χέμινγουεϊ κατέγραψε με συγκλονιστική ακρίβεια την εικόνα ενός άνδρα που είχε απλώσει μια κουβέρτα πάνω από τη γυναίκα του, η οποία γεννούσε μέσα σε ένα ανοιχτό κάρο, προσπαθώντας να την προστατεύσει από την καταρρακτώδη βροχή. Δίπλα της, η μικρή τους κόρη έκλαιγε τρομοκρατημένη.

Η εικόνα αυτή τον σημάδεψε για χρόνια και αργότερα ενσωματώθηκε στη συλλογή διηγημάτων του «Στην εποχή μας» (In Our Time), που εκδόθηκε το 1925:

«Ένας άνδρας απλώνει μια κουβέρτα πάνω από τη γυναίκα του, η οποία γεννά μέσα σε ένα από τα κάρα, για να την προστατεύσει από τη δυνατή βροχή. Εκείνη είναι ο μόνος άνθρωπος που βγάζει κάποιον ήχο. Η μικρή της κόρη την κοιτάζει τρομοκρατημένη και αρχίζει να κλαίει. Και η πομπή συνεχίζει την πορεία της».

(«A husband spreads a blanket over a woman in labor in one of the carts to keep off the driving rain. She is the only person making a sound. Her little daughter looks at her in horror and begins to cry. And the procession keeps moving.»)

Παράλληλα, στις ανταποκρίσεις του «Οι Βρετανοί μπορούν να σώσουν την Κωνσταντινούπολη» (The British Can Save Constantinople) και σε άλλα πολιτικά δημοσιεύματα της περιόδου 30 Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου 1922, ο Χέμινγουεϊ παρουσίασε τις στρατιωτικές κινήσεις γύρω από τα Δαρδανέλια και τις διαπραγματεύσεις για την ανακωχή στα Μουδανιά. Με βάση αυτές τις εξελίξεις, ανέλυσε την υψηλού επιπέδου διπλωματία μεταξύ του στρατηγού σερ Τσαρλς Χάρινγκτον (Sir Charles Harington) και των Τούρκων εθνικιστών στρατιωτικών διοικητών. Δεν δίστασε να διατυπώσει ειλικρινείς και αυστηρές κρίσεις για τους στρατιωτικούς διοικητές και τους πολιτικούς ηγέτες, επισημαίνοντας τη σύγχυση και τις διαιρέσεις που επικρατούσαν μεταξύ των συμμαχικών δυνάμεων στην περιοχή.

Οι ανταποκρίσεις αυτές διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του Χέμινγουεϊ ως συγγραφέα. Το υψηλό κόστος αποστολής τηλεγραφικών μηνυμάτων και ο περιορισμένος χώρος που διέθεταν οι εφημερίδες επέβαλλαν εξαιρετική οικονομία στη γραφή. Ο Χέμινγουεϊ έπρεπε να μεταδίδει τις πληροφορίες με απόλυτη ακρίβεια και αμεσότητα, εγκαταλείποντας τις περιττές περιγραφικές λεπτομέρειες και τα λογοτεχνικά στολίδια.

Παρότι ο Χέμινγουεϊ δεν έφτασε στη Σμύρνη την ώρα της ίδιας της πυρκαγιάς, τον Σεπτέμβριο του 1922, πήρε συνεντεύξεις από επιζώντες πρόσφυγες, ναυτικούς και Βρετανούς αξιωματικούς που βρίσκονταν στις αποβάθρες και στο λιμάνι. Οι συγκλονιστικές αφηγήσεις τους για τα πλήθη που ούρλιαζαν και τις μητέρες που αρνούνταν να αποχωριστούν τα νεκρά νεογέννητά τους τον σημάδεψαν τόσο βαθιά, ώστε αργότερα παραδέχτηκε:

«Δεν μπόρεσα ποτέ να βγάλω από τη μνήμη μου το λιμάνι της Σμύρνης. Το πιο αποτρόπαιο θέαμα ήταν αυτό που αντίκριζες μέσα στο νερό… Ήταν η μοναδική φορά στη ζωή μου που κάτι με στοίχειωσε τόσο, ώστε να το δω στον ύπνο μου σαν εφιάλτη».

(“I could not forget the harbor at Smyrna. What was in the water was the most dreadful part of it… That was the only time in my life I ever dreamed about anything.”)

Οι εμπειρίες αυτές αποτέλεσαν τη βάση για το περίφημο διήγημά του «Στην προκυμαία της Σμύρνης» (On the Quai at Smyrna), το οποίο συμπεριλήφθηκε ως λογοτεχνική μικρογραφία στη συλλογή «Στην εποχή μας» (In Our Time), που εκδόθηκε το 1925.

Στο διήγημα αυτό, ο Χέμινγουεϊ περιγράφει με ακρίβεια και λιτότητα την τραγωδία των Ελλήνων και Αρμενίων προσφύγων που είχαν κατακλύσει την παραλία, περιμένοντας τη σωτηρία. Αποτυπώνει τον θρήνο των μητέρων και τις μεταμεσονύκτιες κραυγές ανθρώπων που βρίσκονταν αντιμέτωποι με την απόγνωση και τον θάνατο. Το έργο του δεν αποτελεί απλώς ένα λογοτεχνικό απόσπασμα, αλλά και ένα συγκλονιστικό τεκμήριο της οριστικής εκρίζωσης και εκτόπισης του αρμενικού και ελληνικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας.

Για τον Έλληνα και τον Αρμένιο αναγνώστη, οι μαρτυρίες του Χέμινγουεϊ έχουν ιδιαίτερη σημασία. Δεν έγραψε πολιτικές ή θεωρητικές αναλύσεις, αλλά κατέγραψε, ως ανεξάρτητος παρατηρητής, την ανθρώπινη καταστροφή σε όλη της τη σκληρότητα. Με την αμείλικτη αλλά αντικειμενική γραφίδα του, παρουσίασε στον κόσμο την αιματηρή πραγματικότητα των τελευταίων χρόνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της πρώτης περιόδου της Τουρκικής Δημοκρατίας, καθώς και τη σκληρή εικόνα της εθνοκάθαρσης που πραγματοποιήθηκε σε βάρος των χριστιανικών πληθυσμών. Με τον τρόπο αυτό, η δική του φωνή έγινε μια δυνατή κραυγή υπέρ των δύστυχων θυμάτων, διασώζοντας στη μνήμη της ανθρωπότητας την τραγωδία τους και τον ανείπωτο πόνο τους.

@Azad Or