Την ανάγκη να εγκαταλείψει η Ελλάδα τη λογική της εξάρτησης και να αποκτήσει αυτόνομη εθνική στρατηγική υπογράμμισε ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνος Γρίβας, σε μια παρέμβαση που κάλυψε ολόκληρο το φάσμα των μεγάλων γεωπολιτικών προκλήσεων: από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την αμυντική πολιτική μέχρι το Ισραήλ, τη Ρωσία, το ΝΑΤΟ και την ενεργειακή κρίση της Ευρώπης.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η Ελληνική Επανάσταση δεν ολοκληρώθηκε με τον τρόπο που την είχαν οραματιστεί οι πρωτεργάτες της. Κατά την ανάλυσή του, το κράτος που προέκυψε ήταν μικρό, εξαρτημένο από τις Μεγάλες Δυνάμεις και ενταγμένο εξαρχής σε ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς. Αυτή η ιστορική αφετηρία, όπως σημείωσε, καλλιέργησε μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα, αλλά οφείλει πάντοτε να βρίσκεται υπό την προστασία κάποιας ισχυρότερης δύναμης.

Σήμερα, όμως, το διεθνές σύστημα έχει αλλάξει ριζικά. Η λεγόμενη ευρωατλαντική Δύση δεν αποτελεί πλέον, σύμφωνα με τον ίδιο, ένα απολύτως ενιαίο στρατόπεδο. Τα επιμέρους κράτη και κέντρα ισχύος συνεργάζονται, αλλά ταυτόχρονα ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

«Είναι η εποχή που δεν πρέπει να είσαι ταυτισμένος 100% με κανέναν. Πρέπει να έχεις συμμαχίες και όχι σχέσεις υποτέλειας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως τόνισε, η Ελλάδα δεν πρέπει να επιχειρεί να «πατά σε δύο βάρκες», αλλά να μετατραπεί η ίδια σε αυτόνομο γεωπολιτικό παράγοντα: «Πρέπει να είσαι εσύ ο ίδιος βάρκα».

«Το Ισραήλ δεν είναι σύμμαχος κανενός»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Κωνσταντίνος Γρίβας για τις προσδοκίες που καλλιεργούνται γύρω από τη σχέση Ελλάδας–Ισραήλ. Όπως είπε, το Ισραήλ λειτουργεί αποκλειστικά με γνώμονα τα δικά του συμφέροντα και δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα προστρέξει στρατιωτικά στο πλευρό της Ελλάδας σε ενδεχόμενη σύγκρουση με την Τουρκία.

Αυτό δεν σημαίνει, διευκρίνισε, ότι δεν υπάρχουν πεδία σύγκλισης. Μια υπερενισχυμένη Τουρκία, με κυρίαρχο ρόλο στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή και για το ίδιο το Ισραήλ. Ωστόσο, άλλο πράγμα η σύμπτωση συμφερόντων και άλλο μια δεσμευτική στρατηγική συμμαχία.

Ο καθηγητής αναγνώρισε την αξία συγκεκριμένων ισραηλινών οπλικών συστημάτων, προειδοποίησε όμως ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζει την άμυνά της στη μόνιμη εξάρτηση από ξένους προμηθευτές.

«Δεν μπορείς να είσαι πελάτης – Πρέπει να γίνεις παραγωγός»

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η ανάγκη ανάπτυξης εγχώριας αμυντικής παραγωγής. Ο Κωνσταντίνος Γρίβας υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ξεκινήσει κατασκευάζοντας αεροπλανοφόρα ή πυρηνικά υποβρύχια. Μπορεί, όμως, να επενδύσει σε πολυάριθμα, φθηνά και αποτελεσματικά συστήματα, όπως μη επανδρωμένα μέσα, πυραυλικά συστήματα, αισθητήρες και αποκεντρωμένα δίκτυα μάχης.

Οι σύγχρονες συγκρούσεις, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, αποδεικνύουν, κατά τον καθηγητή, ότι το αποτέλεσμα δεν κρίνεται μόνο από τις πανάκριβες οπλικές πλατφόρμες. Κρίνεται επίσης από την ανθεκτικότητα, τη διασπορά, τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής και την αποφυγή κρίσιμων κεντρικών στόχων.

Στο πλαίσιο αυτό, αμφισβήτησε την αντίληψη ότι μια αντιπυραυλική «ασπίδα» μπορεί να προσφέρει απόλυτη προστασία. Ακόμη και το Ισραήλ, παρατήρησε, παρά το μέγεθος και τα προηγμένα συστήματά του, δεν μπορεί να αναχαιτίζει κάθε εισερχόμενη απειλή. Η ελληνική άμυνα, επομένως, πρέπει να αποκτήσει αποκεντρωμένη και «χαοτική» δομή, ώστε να μην προσφέρει στον αντίπαλο λίγους, εύκολα αναγνωρίσιμους στόχους.

Προειδοποίησε, μάλιστα, για τον κίνδυνο ενός ιδιότυπου «αφοπλισμού διά των εξοπλισμών»: την εξάντληση δηλαδή των διαθέσιμων πόρων σε ελάχιστα, πανάκριβα και απαιτητικά στη συντήρηση συστήματα, χωρίς παράλληλη οικοδόμηση εγχώριας παραγωγικής βάσης.

«Η Τουρκία διεξάγει επαυξημένο πόλεμο»

Αναφερόμενος στην τουρκική στρατηγική, ο καθηγητής εκτίμησε ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μια ευρεία και συντονισμένη πολεμική προσπάθεια, χωρίς αυτή να περιορίζεται στη συμβατική στρατιωτική σύγκρουση.

Χρησιμοποίησε τον όρο «επαυξημένος πόλεμος» για να περιγράψει τη συστηματική αξιοποίηση διπλωματικών, νομικών, οικονομικών, ενεργειακών και στρατιωτικών μέσων. Τα θαλάσσια πάρκα, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, η υπόθεση της Κάσου, η αλιευτική δραστηριότητα και η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελούν, σύμφωνα με την ανάλυσή του, διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας μακρόπνοης στρατηγικής.

Κεντρικός στόχος της Άγκυρας, όπως υποστήριξε, είναι η σταδιακή «εδαφοποίηση» μεγάλου μέρους του Αιγαίου, η αποδυνάμωση της νομικής υπόστασης των ελληνικών νησιών και η επιβολή τουρκικού ελέγχου στην ευρύτερη περιοχή.

Ο καθηγητής προειδοποίησε ότι η διαρκής υποχώρηση απέναντι σε απειλές πολέμου δεν απομακρύνει κατ’ ανάγκη τη σύγκρουση. Αντιθέτως, μπορεί τελικά να την καταστήσει πιθανότερη. Η ελληνική αποτροπή, πρόσθεσε, δεν αρκεί να αφορά μόνο μελλοντικές διεκδικήσεις, αλλά πρέπει να αποκτήσει «θεραπευτικό» χαρακτήρα, αποκαθιστώντας σταδιακά την ισορροπία και τη νομιμότητα που έχουν ήδη διαταραχθεί.

Καμία βεβαιότητα για αμερικανική παρέμβαση

Για το ενδεχόμενο μιας ελληνοτουρκικής κρίσης, ο Κωνσταντίνος Γρίβας υποστήριξε ότι δεν μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη ούτε για τη μορφή ούτε για τη διάρκειά της. Η Τουρκία διαθέτει σημαντικές εσωτερικές και στρατιωτικές ευπάθειες και δύσκολα θα αποφασίσει μια γενικευμένη αναμέτρηση. Παραμένει, όμως, σε έναν βαθμό παγιδευμένη στη δική της αναθεωρητική ρητορική.

Η Αθήνα, σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι μια σύγκρουση θα τερματιστεί μέσα σε λίγες ώρες ύστερα από αμερικανική παρέμβαση. Ο κόσμος έχει αλλάξει, οι παρατεταμένοι πόλεμοι έχουν επιστρέψει και κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα ποια θα είναι η στάση της Ουάσιγκτον ή πόσο γρήγορα θα θελήσει και θα μπορέσει να επιβάλει αποκλιμάκωση.

Παράλληλα, εκτίμησε ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν πρόκειται να συγκρουστεί στρατιωτικά με την Τουρκία για λογαριασμό της Ελλάδας. Γι’ αυτό και η χώρα οφείλει να σχεδιάζει την άμυνά της με βάση τις δικές της δυνατότητες και όχι την προσδοκία εξωτερικής σωτηρίας.

Ρωσία, ενέργεια και το ευρωπαϊκό αδιέξοδο

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας περιέγραψε τις ελληνορωσικές σχέσεις ως ένα διαχρονικό μείγμα συνεργασίας και ανταγωνισμού. Αναγνώρισε τον ιστορικό ρόλο της Ρωσίας στη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους, υπογράμμισε όμως ότι οι διεθνείς σχέσεις δεν καθορίζονται από το ποιος «αγαπά» ποιον, αλλά από τα γεωστρατηγικά συμφέροντα.

Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία θα προτιμούσε μια ισχυρή Ελλάδα, ικανή να λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε μια ανεξέλεγκτη «υπερτουρκία».

Στο ενεργειακό πεδίο, χαρακτήρισε αδιέξοδη την ευρωπαϊκή πολιτική αποκοπής από τη ρωσική ενέργεια. Υποστήριξε ότι Ρωσία και Δυτική Ευρώπη είχαν μια συμπληρωματική σχέση παραγωγού–καταναλωτή, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ταυτόχρονα ενεργειακός προμηθευτής και μεγάλος βιομηχανικός ανταγωνιστής της Ευρώπης. Η ακριβή ενέργεια, προειδοποίησε, απειλεί τη βιωσιμότητα της γερμανικής, γαλλικής, ιταλικής και συνολικά της ευρωπαϊκής βαριάς βιομηχανίας.

«Να σκοτώσουμε τον ραγιά μέσα μας»

Κλείνοντας, ο καθηγητής σημείωσε ότι ο νέος, αβέβαιος και πολυκεντρικός κόσμος θα μπορούσε να προσφέρει στην Ελλάδα σημαντικές ευκαιρίες λόγω της γεωγραφικής θέσης, της ιστορίας και των δυνατοτήτων της.

Το βασικό εμπόδιο, όπως υποστήριξε, είναι μια βαθιά κουλτούρα εξάρτησης που διαπερνά τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και την κοινωνία.

Το τελικό του μήνυμα ήταν σαφές και αιχμηρό: «Πρέπει να σκοτώσουμε τον ραγιά μέσα μας». Για τον Κωνσταντίνο Γρίβα, η εθνική ανεξαρτησία δεν αποτελεί πλέον ιδεολογική επιλογή ή ιστορική πολυτέλεια. Αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο ακόμη και οι σύμμαχοι κινούνται πρωτίστως με γνώμονα τα δικά τους συμφέροντα.

Κύριε Ρούμπιο, πλέξατε πρόσφατα τα εγκώμια της Δύσης και της Αρχαίας Ελλάδας. Ξεχάσατε όμως τον ζώντα Ελληνισμό. Την Ανατολή της Δύσης και τη Δύση της Ανατολής. Φορέστε, λοιπόν, τα γεωστρατηγικά γυαλιά και δείτε στο χάρτη: τη Νέα Κεντρική Πλατεία του Κόσμου! Έχει μέσα της τόση Ανατολή, ώστε «να φάνε κι οι κότες.

Κοιτάξτε τους παγκόσμιους διαδρόμους BRI και IMEC, κοιτάξτε τα ηλεκτρικά καλώδια του GSI. Ακόμα και ο IMEC είναι made in USA. Όλοι τους συνωστίζονται στην ίδια γειτονιά, κάνοντας ένα καθαρό bypass στο τουρκικό εδαφικό σώμα. Γιαυτό θα σκάσει η Τουρκία και επιχειρεί με θαλάσσια πάρκα και με τη λέξη “υφαλοκρηπίδα”, να καλύψει την έννοια της ΑΟΖ, που όμως δεν διαθέτει.

Κάτι που αν και η χώρα μου έχει, το αφήνει κατά μέρος και μιλά και αυτή για υφαλοκρηπίδα. Ενώ η ουσία είναι: “Ποια Δύση; Ανατολή και ΑΟΖ κάνουν την Ελλάδα, κεντρική πλατεία του πλανήτη! Και χωρίς ανακήρυξη ΑΟΖ, δεν θα γίνει ποτέ.

Παρεμπιπτόντως, θα σας έκανε καλό -πολιτικά εννοώ- μια αυτοκριτική για όσα αποσιωπήσατε από την εισβολή και διαιωνιζόμενη κατοχή του Αττίλα στην Κύπρο, έως το ότι δεν είπατε κάτι για την περίπτωση του καλωδίου. Δεν είπατε, όπως και ο ομόλογός σας, καν τη λέξη Τουρκία!

Και ξέρετε, φαντάζομαι, ότι οι λέξεις ασκούν εξουσία και όταν λέγονται και όταν δεν λέγονται.

Αν συμφωνείτε, μένει η ιδέα της Πεδινής Θρακικής Διώρυγας Αλεξανδρούπολης – Μπουργκάς. Με το bypass αυτό, να γίνεται τετραπλό. Κάτι που μπορεί να μετατρέψει τη γεωστρατηγική αξία της Τουρκίας, από μύθο, σε μύθευμα. Και θα ήταν θετικό να τα μεταφέρετε αυτά στον Πρόεδρό σας.

Τα νέα σας πολιτικά γυαλιά, κύριε Υπουργέ, θα βάλουν τα γυαλιά μέχρι και στη μισότυφλη Αθήνα. Η οποία επί 30 και πλέον χρόνια δεν βλέπει να βάλει σε εφαρμογή τον Νόμο για τα 12 μίλια και την ενιαία ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου, να απογειωθεί γεωπολιτικά, γεωστρατηγικά, και γεωοικονομικά η αξία του Ελληνισμού.

________________

Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026,

.

Στις παρασκηνιακές διεργασίες ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα, με επίκεντρο την ενέργεια αλλά και την επόμενη ημέρα του πολέμου στην Ουκρανία, αναφέρθηκε ο στρατιωτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική».

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, τα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια, αποθηκευτικούς χώρους και άλλες εγκαταστάσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας έχουν προκαλέσει σοβαρές δυσλειτουργίες στη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία. Όπως επισήμανε, η Ουκρανία διέθετε ήδη σημαντική τεχνογνωσία από τη σοβιετική περίοδο, ενώ κατά τη διάρκεια του πολέμου ενίσχυσε τις δυνατότητές της με δυτική τεχνική υποστήριξη, ιδίως στους τομείς της στοχοποίησης και της καθοδήγησης.

Ο κ. Καλεντερίδης συνέδεσε τις εξελίξεις αυτές με την προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Κατά την εκτίμησή του, στόχος του Αμερικανού προέδρου είναι να αποκλιμακωθεί ο ενεργειακός πόλεμος και να υποχωρήσουν οι τιμές του πετρελαίου, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Η ενέργεια στο επίκεντρο του αμερικανορωσικού παζαριού

Ο στρατιωτικός αναλυτής υποστήριξε ότι η συνομιλία Τραμπ–Πούτιν δεν περιορίστηκε σε μία προσωρινή ενεργειακή εκεχειρία. Όπως ανέφερε, στο τραπέζι φέρεται να βρίσκονται ευρύτερες οικονομικές και ενεργειακές συμφωνίες, ακόμη και σχέδια που αφορούν τους αγωγούς Nord Stream 1 και 2, καθώς και ρωσικά δίκτυα αποθήκευσης και διανομής καυσίμων.

Κατά τον ίδιο, πρόκειται για ένα πακέτο συναλλαγών αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα μπορούσε να επιτρέψει τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω αμερικανικών επιχειρηματικών σχημάτων.

«Ο Τραμπ έχει υποκαταστήσει την πολιτική του State Department με την πολιτική των δισεκατομμυρίων και των δισεκατομμυριούχων», ήταν η χαρακτηριστική τοποθέτηση του κ. Καλεντερίδη. Όπως εκτίμησε, η αμερικανική εξωτερική πολιτική συνδέεται πλέον άμεσα με μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, αλλά και με πρόσωπα του περιβάλλοντος του Αμερικανού προέδρου.

Στο στόχαστρο ο Ζελένσκι

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Σάββας Καλεντερίδης και στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Εκτίμησε ότι ο Ουκρανός πρόεδρος αποτελεί πλέον εμπόδιο όχι μόνο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Κατά την ανάλυσή του, οι πρόσφατες δημόσιες αιχμές του Τραμπ για τη νομιμοποίηση της ουκρανικής ηγεσίας ενδέχεται να συνδέονται με όσα συζητήθηκαν μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Μία αλλαγή στην πολιτική ηγεσία του Κιέβου θα μπορούσε, όπως είπε, να ανοίξει τον δρόμο για μια τριμερή συνάντηση και για διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.

Παρά τα παραπάνω, ο κ. Καλεντερίδης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο άμεσης ειρήνευσης. Τόνισε ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή αντικειμενικά στοιχεία ώστε να μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι το τέλος του πολέμου είναι ορατό.

«Η Ευρώπη είναι απούσα»

Αναφερόμενος στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστήριξε ότι η Ευρώπη παραμένει ουσιαστικά εκτός των κεντρικών αποφάσεων, καθώς ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Μόσχα την αντιμετωπίζουν ως αυτόνομο και ισχυρό γεωπολιτικό παίκτη.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γνωρίζουν τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Επικαλέστηκε τη συμμετοχή συμβούλων εθνικής ασφάλειας από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία, καθώς και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, σε συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στη Φλόριντα για το ουκρανικό ζήτημα.

Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον κ. Καλεντερίδη, διαφωνεί με την προσέγγιση Τραμπ–Πούτιν, θεωρώντας ότι μία ενεργειακή συμφωνία θα μπορούσε να ενισχύσει οικονομικά τη Ρωσία και να της επιτρέψει να συνεχίσει τον πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, εμφανίζεται να γνωρίζει τις αμερικανικές κινήσεις χωρίς να διαθέτει τα μέσα για να τις ανατρέψει.

Κρίσιμες οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Καθοριστικό παράγοντα για τις επόμενες εξελίξεις χαρακτήρισε τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές. Όπως σημείωσε, τόσο Ρεπουμπλικανοί όσο και Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο ενδέχεται να επιχειρήσουν να εμποδίσουν ή να περιορίσουν μία συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν.

Εάν ο Αμερικανός πρόεδρος εξέλθει πολιτικά ενισχυμένος, θα έχει μεγαλύτερα περιθώρια να επιβάλει τη στρατηγική του τόσο στο Κίεβο όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε περίπτωση αποδυνάμωσής του, όμως, τα δεδομένα για την Ουκρανία και το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου μπορεί να αλλάξουν δραστικά.

Η ρωσική διαμεσολάβηση για το Ιράν

Ο κ. Καλεντερίδης αποκάλυψε ακόμη μία διάσταση της επικοινωνίας Τραμπ–Πούτιν, η οποία αφορά τον πόλεμο με το Ιράν. Όπως ανέφερε, είχε προηγηθεί συνάντηση του Ρώσου προέδρου με τον Ιρανό ομόλογό του, κατά την οποία συζητήθηκε ένα πιθανό πλαίσιο επίλυσης της σύγκρουσης.

Στη συνέχεια, σύμφωνα πάντοτε με την εκτίμησή του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν μετέφερε το πλαίσιο αυτό στον Ντόναλντ Τραμπ και δήλωσε έτοιμος να προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες, προκειμένου να αρχίσουν συνομιλίες με την Τεχεράνη.

Η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη σκιαγραφεί ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζάρι, στο οποίο η ενέργεια, οι επιχειρηματικές συμφωνίες και οι πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ συνδέονται άμεσα με την τύχη της Ουκρανίας, τη θέση της Ευρώπης και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.