ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Πόλεμος και Προπαγάνδα! Η επίπλαστη πραγματικότητα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
Όταν η πληροφορία γίνεται εργαλείο χειραγώγησης
Δώστε μας και λίγο αλήθεια. Ο καταιγισμός πληροφοριών έχει αντίκτυπο και στην ψυχική υγεία των ανθρώπων. Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά με πληροφορίες τις οποίες δεν προλαβαίνουμε καν να επεξεργαστούμε. Ως αποτέλεσμα δημιουργείται μία αίσθηση αδικαιολόγητης σύγχυσης και ένα αίσθημα έντονου άγχους και πίεσης.
Όταν η πληροφορία γίνεται εργαλείο χειραγώγησης
Γράφει ο Φώτης Κλαμπάτσας
John Lennon! Ένα όνομα, μια ιστορία!
Αν και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, ο «ζόρικος» νεαρός από το Λίβερπουλ της Αγγλίας άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στο μουσικό στερέωμα και αποτελεί ίνδαλμα της pop κουλτούρας παγκοσμίως.
Η μουσική κληρονομιά που άφησε πίσω του ως μέλος του σημαντικότερου συγκροτήματος όλων των εποχών, αλλά και ως σόλο καλλιτέχνης, είναι ανεκτίμητη.
Το 1971, μόλις δύο χρόνια μετά την αποχώρησή του από τους θρυλικούς The Beatles, κυκλοφορεί το δεύτερο δίσκο του, με τίτλο Imagine.
Θεωρείται ως η κορυφαία καλλιτεχνική του στιγμή με κομμάτια που αντικατοπτρίζουν όλες τις πτυχές του ιδιαίτερου χαρακτήρα του.
Δώστε μου λίγη αλήθεια…
Βρισκόμαστε στα τελευταία χρόνια του πολέμου του Βιετνάμ και ο Lennon πρωτοστατούσε στις διαμαρτυρίες κατά της σύγκρουσης αυτής.
Πέρα από τις αισθαντικές μπαλάντες και τα υβριστικά τραγούδια προς τον πρώην συνεργάτη και φίλο Paul McCartney, στο δίσκο θα συναντήσουμε και το κομμάτι Gimme Some Truth.
Εδώ ο John Lennon με τον γνωστό καυστικό του λόγο, βάλλει κατά πολιτικών και Μέσων Ενημέρωσης για την προπαγάνδα που διενεργούνταν από μέρους τους.
Άλλωστε, όπως λένε, το πρώτο θύμα σε έναν πόλεμο είναι η αλήθεια!
Οι στίχοι του τραγουδιού είναι γεμάτοι θυμό και αγανάκτηση, εκφράζοντας τα συναισθήματα του καλλιτέχνη, αλλά και της μεγαλύτερης μερίδας των πολιτών στις ΗΠΑ.
I’ve had enough of reading things
By neurotic, psychotic, pig-headed politicians
All I want is the truth
Just give me some truth
Οι δεκαετίες των ‘60 και ‘70, ήταν αυτές της απελευθέρωσης και της αναζήτησης αντίστοιχα. Οι άνθρωποι άρχισαν να διεκδικούν και να εκφράζονται με ολοένα και αυξανόμενη ένταση. Ο καλλιτεχνικός κόσμος ακολουθούσε τον παλμό του λαού και το θάρρος της γνώμης επέτρεπε χαρακτηρισμούς όπως αυτούς που βλέπουμε στο τραγούδι.
Κουράστηκα να διαβάζω πράγματα
Από νευρωτικούς, ψυχωτικούς, ξεροκέφαλους πολιτικούς.
Το μόνο που θέλω είναι η αλήθεια
Απλά δώστε μου λίγη αλήθεια.
Εάν μεταπηδήσουμε στην εποχή μας, θα συνειδητοποιήσουμε ότι δεν έχει αλλάξει απολύτως τίποτα. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι η βιτρίνα των ίδιων ξεροκέφαλων πολιτικών και οι υπόλοιποι απλοί πολίτες ζητούν ένα και μόνο πράγμα! Την αλήθεια!

Πόλεμος και Προπαγάνδα
Λίγο πιο πάνω έγινε αναφορά στον πόλεμο του Βιετνάμ και την προπαγάνδα που διενεργούνταν από τους πολιτικούς μέσω της τηλεόρασης και των άλλων Μέσων Ενημέρωσης.
Κάτι ανάλογο ζούμε και σήμερα, με διαφορετικά, βέβαια, δεδομένα.
Τι είναι, όμως, η προπαγάνδα και πως λειτουργεί;
Προπαγάνδα είναι η άμεση παρουσίαση-προώθηση ενός συγκεκριμένου μηνύματος που εξυπηρετεί συγκεκριμένους, πολιτικούς κυρίως, σκοπούς. Είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους που διαθέτουν οι κυβερνήσεις για να διαμορφώσουν την κοινή άποψη και να την κατευθύνουν.
Λειτουργεί περίπου όπως η διαφήμιση, που προωθεί μια πληροφορία με σκοπό να πείσει τους καταναλωτές να αγοράσουν.
Με λίγα λόγια, τίποτα δεν είναι τυχαίο, πόσω μάλλον αντικειμενικό!
Ας δούμε, για παράδειγμα, τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στις πιο πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις.
Στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας που μαίνεται από τον Φεβρουάριο του 2022, αν και, επί της ουσίας, ξεκίνησε τον ίδιο μήνα το 2014 με τα γεγονότα στην Κριμαία, η κυβέρνηση της Ελλάδος έσπευσε να στηρίξει από την αρχή τους Ουκρανούς, καταδικάζοντας τη Ρωσία για την εισβολή.
Επιστράτευσαν όλα τα επικοινωνιακά όπλα που έχουν στο ενεργητικό τους για να χτίσουν την εικόνα που ήθελαν οι Δυτικοί μας «σύμμαχοι» για τη σύγκρουση. Είμαστε, άλλωστε, μέλη του ΝΑΤΟ.
Θυμόμαστε όλοι την εξ αποστάσεως παρουσία των Ζελένσκι και μελών του τάγματος Αζόφ στο ελληνικό Κοινοβούλιο.
Το ίδιο τροπάριο ακολουθούσαν και όλα τα μεγάλα κανάλια πανελλαδικής εμβέλειας.
Μονόπλευρη και κατα τ’άλλα αντικειμενικότατη ενημέρωση!
Στη σύγκρουση του Ισραήλ με τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ και το Ιράν, η στάση της κυβέρνησης και των ελεγχόμενων Μέσων Ενημέρωσης ήταν διαφορετική. Καταδίκασαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Χαμάς, αλλά καταδίκασαν και τις ανελέητες επιθέσεις των Ισραηλινών που αποδεκάτιζαν και τον άμαχο πληθυσμό των Παλαιστινίων.
Παρόλη τη διαφορά, όμως, υπάρχει μια συγκεκριμένη γραμμή, η οποία θα κάνει την εμφάνισή της και στα πρόσφατα γεγονότα στη Συρία.
Για να το πούμε απλά: Προωθούμε την πολιτική και τα συμφέροντα των «συμμάχων» μας από τη Δύση και την Ευρώπη.
Μετά από την αστραπιαία επίθεση των τζιχαντιστών, που οδήγησε στην ανατροπή της κυβέρνησης, τα μεγάλα κανάλια της χώρας μας ξαφνικά θυμήθηκαν πόσο κακό ήταν το καθεστώς Άσαντ και πόσο διεφθαρμένη ήταν η κυβέρνησή του.
Ποιον, όμως, να συγχαρείς για την ανατροπή του Άσαντ; Τον επικυρηγμένο με δέκα εκατομμύρια δολάρια δολοφόνο;
Μπροστά στα συμφέροντα, τα ακέφαλα σώματα που άφησαν στο πέρασμά τους εδώ και πάνω από δέκα χρόνια ο Γκολάνι και το συνάφι του, είναι απλώς ψιλά γράμματα.
Είναι, άραγε, αυτή η σωστή πλευρά της Ιστορίας;

Επίλογος
Δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα!
Απ’ότι φαίνεται υπάρχει η δική μας αλήθεια και η αλήθεια των άλλων.
Ότι πιστεύεις, αυτό υπάρχει!
Ακόμα και ένα ψέμα, εάν στο επαναλαμβάνουν ασταμάτητα, θα γίνει τελικά μια επίπλαστη αλήθεια.
Ο τρόπος με τον οποίο προωθούνται οι απόψεις και οι επιλεγμένες πληροφορίες είναι αριστουργηματικά στημένος. Δίνονται όλα στο πιάτο, μαζί με μία δόση αλήθειας.
Είναι λογικό μέχρι ενός σημείου για μία κυβέρνηση να αποφασίσει τίνος το μέρος θα πάρει και να δικαιολογήσει κάπως αυτή την απόφαση, αλλά η γενικότερη ενημέρωση δεν θα έπρεπε να είναι, όσο γίνεται, αντικειμενική;
Πρέπει να αφήσεις τον κόσμο να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.
Η εφαρμογή των προπαγανδιστικών πρακτικών δεν περιορίζεται μόνο στα πολεμικά γεγονότα.
Όλοι θυμόμαστε τη σκηνοθετημένη ερμηνεία για όσκαρ του πρωθυπουργού στα Τέμπη, με τους επικοινωνιολόγους να δίνουν οδηγίες.
Όλοι εμπεδώσαμε ότι φταίει η κλιματική αλλαγή για τις πρόσφατες καταστροφές στην Καρδίτσα ή στον Έβρο.
Μήπως τελικά δεν θα αντέχαμε να μάθουμε την αλήθεια;
Μήπως τελικά μας βολεύει η δική μας αλήθεια και όχι η αλήθεια των άλλων;
Όλος αυτός ο καταιγισμός πληροφοριών έχει αντίκτυπο και στην ψυχική υγεία των ανθρώπων. Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά με πληροφορίες τις οποίες δεν προλαβαίνουμε καν να επεξεργαστούμε. Ως αποτέλεσμα δημιουργείται μία αίσθηση αδικαιολόγητης σύγχυσης και ένα αίσθημα έντονου άγχους και πίεσης.
Ευτυχώς υπάρχουν ακόμη θύλακες ελεύθερης και αδέσμευτης ενημέρωσης από τους οποίους μπορεί το σύνολο των πολιτών να αντλήσει πληροφορίες.
Παρόλα αυτά, ακόμα και τότε, χρειάζεται καλό φιλτράρισμα των πληροφοριών αυτών, αλλά και αναζήτηση των προθέσεων πίσω από όσα γράφονται ή λέγονται.
Όπως και έχει, μετά από 43 ολόκληρα χρόνια το Gimme Some Truth του John Lennon είναι πιο επίκαιρο από ποτέ!
Άραγε, ο Lennon ήταν μπροστά από την εποχή του ή απλώς οι εποχές δεν αλλάζουν;
Ακουγοντάς το ίσως γελάσετε με το ύφος του καλλιτέχνη, αλλά θα προβληματιστείτε όταν συνειδητοποιήσετε ότι περιγράφει και την κατάσταση που ζούμε σήμερα!
Απολαύστε το!
Αναλύσεις
Κ. Γρίβας: Γιατί ο «σιδηροδρομικός» χρόνος της Δύσης παγιδεύει τη σύγχρονη στρατιωτική σκέψη;
Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη. Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.
Γράφει ο Κώστας Γρίβας
Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη.
Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.
Αυτή η αλλοιωμένη εκδοχή των Εσχάτων διαφέρει ριζικά από την ορθόδοξη. Στην Ορθοδοξία τα Έσχατα βιώνονται ήδη ως παρουσία, κυρίως μέσα στη λειτουργία, και δεν είναι απλώς ένα μελλοντικό γεγονός καταστροφής. Στη Δύση, αντίθετα, το “τέλος” έγινε σταθμός πάνω στις ράγες της Ιστορίας.
Στο επίπεδο της Θεωρίας της Επιστήμης, η αντίληψη αυτή αντιστοιχεί σε ένα νευτώνειο, μηχανιστικό επιστημολογικό παράδειγμα (paradigm). Η θεωρία του χάους και της πολυπλοκότητας, αυτό που ο Antoine Bousquet ονομάζει «chaoplexity», έχει εδώ και δεκαετίες ανατρέψει τη νευτώνεια βεβαιότητα. Η στρατηγική σκέψη όμως εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να σκέφτεται με τους παλιούς όρους.
Ο χρόνος και ο πόλεμος
Η πρώτη συνέπεια είναι η ντετερμινιστική ανάγνωση της Ιστορίας. Θεωρούμε ότι το αποτέλεσμα κάθε σύγκρουσης ήταν αυτό που ήταν, επειδή δεν μπορούσε να είναι κάποιο άλλο. Το ίδιο θεωρούμε για τα αίτια και τη μορφή της. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, για παράδειγμα, μοιάζει στη συλλογική μνήμη αναπόφευκτος. Η νεότερη έρευνα, όπως το βιβλίο του Christopher Clark “Οι Υπνοβάτες”, δείχνει πόσο ενδεχομενική ήταν στην πραγματικότητα η κρίση του Ιουλίου του 1914.
Ο Clausewitz είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό. Ζητούσε από τον μελετητή να εξετάζει όχι μόνο τι έγινε, αλλά και τι θα μπορούσε να είχε γίνει. Η συμβουλή του όμως σπάνια ακολουθείται, ακόμη και από τις Σχολές Πολέμου και κάποιες φορές ιδιαίτερα από αυτές…
Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο θεωρητικός. Η νομοτέλεια του παρελθόντος μεταφέρεται εύκολα στο μέλλον και γεννά αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Το πιο επικίνδυνο σημερινό παράδειγμα είναι η περιβόητη “Παγίδα του Θουκυδίδη” στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας. Αξίζει να θυμηθούμε ότι ο ίδιος ο Graham Allison, που καθιέρωσε τον όρο, υποστηρίζει ρητά ότι ο πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος: σε 4 από τις 16 ιστορικές περιπτώσεις που εξέτασε, ο πόλεμος αποφεύχθηκε.
Η νομοτελειακή εκδοχή ανήκει στη δημόσια πρόσληψη της θέσης του, η οποία όμως είναι κυρίαρχη. Αν όμως οι δύο πλευρές πειστούν ότι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, θα σχεδιάσουν γι’ αυτήν και θα την κάνουν πιθανότερη.
Ο φετιχισμός των “γενεών”
Η δεύτερη συνέπεια είναι η πεποίθηση ότι το νέο είναι εξ ορισμού ανώτερο. Ένα μαχητικό “πέμπτης γενιάς” θεωρείται αξιωματικά ισχυρότερο από ένα “τέταρτης”, ανεξάρτητα από το κόστος, τη διαθεσιμότητα, το επιχειρησιακό περιβάλλον και τον τρόπο χρήσης του. Η ίδια η έννοια των “γενεών” είναι όμως μια αυθαίρετη έννοια, που καθιερώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ίδια την αμυντική βιομηχανία. Εκφράζει δε στην καθαρή της μορφή τον γραμμικό, εξελικτικό χρόνο.
Η πραγματικότητα των πεδίων μάχης διαψεύδει συχνά αυτή την παραδοχή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε πόσο αποφασιστικά μπορεί να είναι τα φθηνά, ανθεκτικά και εύκολα αναπληρώσιμα μέσα, όπως τα μη επανδρωμένα. Το νέο δεν είναι αυτομάτως ανώτερο. Αντιθέτως, πολλάκις είναι κατώτερο. Είναι απλώς διαφορετικό, και η αξία του κρίνεται μόνο μέσα σε ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο.
Η ίδια λογική διαπερνά και τις θεωρίες περί πολέμου. Θεωρείται σχεδόν υποχρεωτικό να εμφανίζονται διαρκώς νέες έννοιες, ακόμη κι αν ανακυκλώνουν παλαιότερες πραγματικότητες με νέα ονόματα. Ο “ανορθόδοξος”, ο “ασύμμετρος” και ο “υβριδικός” πόλεμος έχουν διαφορές απόχρωσης, πολύ μικρότερες όμως από όσο υπονοεί η πληθώρα των όρων. Οι Williamson Murray και Peter Mansoor έδειξαν ότι ο “υβριδικός” πόλεμος είναι τόσο παλιός όσο και ο ίδιος ο πόλεμος. Η διαρκής μετονομασία δεν είναι θεωρητική πρόοδος. Είναι σύμπτωμα της ανάγκης να φαίνεται ότι ο χρόνος “προχωρά”.
Σκάκι ή Γκο;
Η τρίτη συνέπεια αφορά την ίδια την εικόνα της νίκης. Ένας χρόνος με αρχή και τέλος μπορεί να κοπεί σε κομμάτια. Έτσι κάθε μάχη θεωρείται αυτόνομο γεγονός, η νίκη προκύπτει από το άθροισμα των μαχών, και οι πόλεμοι έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος. Κορυφή αυτής της λογικής είναι η αναζήτηση της «αποφασιστικής μάχης», που θα κρίνει τα πάντα με ένα πλήγμα.
Ο Russell Weigley περιέγραψε δύο αιώνες ευρωπαϊκής ιστορίας ως μια «εποχή των μαχών», μια μάταιη συχνά αναζήτηση της μάχης που θα έφερνε την τελική λύση. Η διαφορά αποτυπώνεται συχνά με δύο παιχνίδια. Στο σκάκι η παρτίδα κρίνεται με ένα τελικό πλήγμα κατά του βασιλιά. Στο κινέζικο Γκο δεν υπάρχει τελικό πλήγμα, αλλά μια σταδιακή επικράτηση μέσα από τη σώρευση μικρών πλεονεκτημάτων. Ο χρόνος του σκακιού τελειώνει. Ο χρόνος του Γκο είναι αδιάσπαστος.
Και ο Clausewitz;
Θα ήταν βέβαια λάθος να μιλήσουμε απλώς για μια «γραμμική Δύση» απέναντι σε μια «μη γραμμική Ανατολή». Η Δύση έχει μέσα της μια ισχυρή μη γραμμική παράδοση, με κορυφαίο εκπρόσωπο τον ίδιο τον Clausewitz.
Ο Clausewitz (Κλαούζεβιτς) ανήκει σε αυτό που ο Azar Gat ονομάζει «Γερμανική Κίνηση». Πρόκειται για την αντίδραση του Γερμανικού Ρομαντισμού στον ορθολογισμό του Διαφωτισμού, όπως εκφράστηκε στο κίνημα Sturm und Drang, που έδωσε έμφαση στο συναίσθημα, στη διαίσθηση και στις αρχέγονες δυνάμεις του ανθρώπου. Στο στρατιωτικό πεδίο, ο αντίπαλός της ήταν η “επιστημονική” θεωρία του πολέμου, με τους γεωμετρικούς της κανόνες, όπως τη διατύπωσαν ο Bülow και ο Jomini.
Ο Clausewitz, ως διάνοια που ήταν, συνέλαβε διαισθητικά τις έννοιες του χάους, όπως τις εκφράζει σήμερα η σύγχρονη Θεωρία της Επιστήμης. Τις απεικόνισε στην έννοια της Τριβής, όπου απλά πράγματα γίνονται δύσκολα επειδή μικρές απρόβλεπτες αιτίες συσσωρεύονται, και στην Ομίχλη του Πολέμου, όπου η πληροφόρηση είναι πάντα ελλιπής.
Όπως έδειξε ο Alan Beyerchen, η σκέψη του είναι βαθιά μη γραμμική. Η “νευτώνεια” ανάγνωση του Clausewitz είναι στην πραγματικότητα παρανάγνωση του Κλαούζεβιτς. Παρ’ όλα αυτά, στις στρατιωτικές σχολές του 19ου και του 20ού αιώνα επικράτησε σε μεγάλο βαθμό το διδακτικό πρότυπο του Jomini, με τους σαφείς κανόνες και τις γεωμετρικές γραμμές επιχειρήσεων.
Το βυζαντινό παράδειγμα
Το Βυζάντιο επίσης προσφέρει μια ενδιαφέρουσα περίπτωση προς μελέτη. Ήταν χριστιανική αυτοκρατορία με ισχυρή εσχατολογική συνείδηση, και όμως η στρατηγική του ήταν στρατηγική φθοράς και όχι συντριβής. Το Στρατηγικόν του Μαυρικίου επιμένει στην ευελιξία, στον δόλο, στις προσποιητές υποχωρήσεις και στην αποφυγή του να κριθεί ο πόλεμος σε μία μάχη. Η λογική του θυμίζει περισσότερο το Γκο παρά το σκάκι.
Η αντίθεση ανάμεσα στον “ορμητικό” δυτικό ιππότη και στον “πονηρό” Βυζαντινό έχει βάση στην πραγματικότητα, αλλά είναι και εικόνα που κατασκεύασαν οι ίδιες οι πηγές. Η Άννα Κομνηνή περιγράφει την επέλαση των Κελτών ως ακαταμάχητη στην πρώτη της ορμή, αλλά εύκολα αντιμετωπίσιμη αν η ορμή αυτή εξαντληθεί. Οι Βυζαντινοί είχαν επίσης έναν πολύ πρακτικό λόγο για τη σύνεσή τους. Διέθεταν ένα ακριβό και δύσκολα αναπληρώσιμο στρατό, που έπρεπε να πολεμά σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Η οντολογία του χρόνου είναι λοιπόν ένας ισχυρός παράγοντας, όχι όμως ο μόνος.
Το “φαίνεσθαι” της ισχύος
Η τέταρτη συνέπεια του “σιδηροδρομικού χρόνου” στην τέχνη και επιστήμη του Πολέμου, είναι ο φετιχισμός της ίδιας της καταστρεπτικής ισχύος και των εντυπωσιακών όπλων, που εκφράζουν σημειολογικά την “εξέλιξη”. Εδώ ο σιδηροδρομικός χρόνος συναντά πιο αρχέγονα ψυχοβιολογικά στοιχεία του ανθρώπου, που ευνοούν το φαίνεσθαι της ισχύος έναντι του είναι της.
Η Jane Goodall κατέγραψε πώς ο χιμπατζής Mike ανέβηκε στην κορυφή της ιεραρχίας χτυπώντας άδειους τενεκέδες, χωρίς καμία αλλαγή στη σωματική του δύναμη. Ο Kenneth Payne, που παραθέτει το σχετικό παράδειγμα, χρησιμοποιεί τέτοιες παρατηρήσεις για να αναζητήσει τις εξελικτικές ρίζες της στρατηγικής και ο Dave Grossman στην κλασική του μελέτη “On Killing” τονίζει τον ρόλο της επίδειξης (posturing) ακόμη και στη σύγχρονη μάχη.
Το πιο εύγλωττο παράδειγμα είναι το βρετανικό πολεμικό πλοίο HMS Hood, το αποκαλούμενο “Mighty Hood”, σύμβολο του Βασιλικού Ναυτικού για δύο δεκαετίες. Η θωράκιση του καταστρώματός του ήταν ανεπαρκής, και έτσι τον Μάιο του 1941 βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά από τα πυρά του Bismarck, με μόλις τρεις επιζώντες. Ήταν το κλασικό σύμβολο κύρους που υπόσχεται μια ισχύ την οποία όμως δεν διαθέτει.
Η ίδια λατρεία της ισχύος για την ισχύ κορυφώθηκε στον πυρηνικό ανταγωνισμό του Ψυχρού Πολέμου. Τα πυρηνικά οπλοστάσια συνέχισαν να μεγαλώνουν πολύ πέρα από το σημείο όπου κάθε επιπλέον κεφαλή πρόσθετε κάτι στην αποτροπή: περισσότερο σήμαινε ισχυρότερο, νεότερο σήμαινε ανώτερο.
Το “είναι” της ισχύος
Συμπερασματικά, η μελέτη της οντολογίας του χρόνου δεν είναι φιλοσοφική πολυτέλεια. Ο “σιδηροδρομικός” χρόνος μετατρέπει το παρελθόν σε νομοτέλεια και το μέλλον σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ταυτίζει το νέο με το ανώτερο, τεμαχίζει τον πόλεμο σε αυτόνομα γεγονότα και συγχέει το φαίνεσθαι της ισχύος με το είναι της.
Η απάντηση δεν είναι βέβαια η απόρριψη της Δύσης αλλά η ανάκτηση μιας αντίληψης για έναν χρόνο αδιάσπαστο και ρευστό, μέσα στον οποίο τρόποντινά πλέουμε και μπορούμε να κινηθούμε προς πολλές κατευθύνσεις. Την αντίληψη αυτή τη γνώρισαν οι Βυζαντινοί, τη συνέλαβε διαισθητικά ο Clausewitz, και σήμερα την στηρίζουν οι επιστήμες του χάους και της πολυπλοκότητας. Μια στρατηγική που θα την αξιοποιήσει θα σκέφτεται λιγότερο σε γενεές και τελικά πλήγματα. Θα σκέφτεται περισσότερο σε σωρευτικά οφέλη, σε εναλλακτικά “μέλλοντα” και σε πολέμους που σπάνια έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος.
Αναλύσεις
Κώστας Κυριακού: «Οι ελληνικές κυβερνήσεις μάς θυμούνται μόνο στις εκλογές» – Η συγκλονιστική μαρτυρία για τη Βόρειο Ήπειρο
Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.
Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.
Στη συνέντευξη διάρκειας περίπου 25 λεπτών, ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής αναφέρεται στις διώξεις που υπέστη, καταγγέλλει παραβιάσεις μειονοτικών και περιουσιακών δικαιωμάτων στην Αλβανία και ζητά από την Αθήνα να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες. Παράλληλα, ανατρέχει στις ιστορικές διεκδικήσεις του Βορειοηπειρωτικού και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι χάθηκαν σημαντικές διπλωματικές ευκαιρίες.
«Τα δικαιώματά μας δεν αποτελούν παραχώρηση κανενός»
Ο Κώστας Κυριακού ξεκίνησε την τοποθέτησή του υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική εθνική μειονότητα στην Αλβανία αποτελεί ιστορική, αυτόχθονη κοινότητα με παρουσία αιώνων.
Επικαλέστηκε το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας της 17ης Μαΐου 1914, το οποίο χαρακτήρισε θεμέλιο των θρησκευτικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων των Ελλήνων της περιοχής.
Κατά τον ίδιο, οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί διαχρονικά δεν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά. Ζήτησε την αξιοποίηση της Σύμβασης-Πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.
Η τοποθέτησή του συνδέθηκε με την ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας, καθώς υποστήριξε ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας πρέπει να αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση της ενταξιακής διαδικασίας.
Περιουσίες, ελληνικά σχολεία και δημογραφική συρρίκνωση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα περιουσιακά δικαιώματα των Βορειοηπειρωτών, καταγγέλλοντας αυθαίρετες απαλλοτριώσεις, δεσμεύσεις και υφαρπαγές περιουσιών, κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές όπως η Χιμάρα.
Ζήτησε την αναγνώριση των νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας και την επιστροφή περιουσιών στους δικαιούχους τους.
Στο ζήτημα της εκπαίδευσης, τάχθηκε υπέρ της απρόσκοπτης λειτουργίας ελληνικών σχολείων σε όλες τις περιοχές όπου ζουν Έλληνες, χωρίς τους γεωγραφικούς περιορισμούς των λεγόμενων μειονοτικών ζωνών.
Παράλληλα, έθεσε ζητήματα δίγλωσσης σήμανσης, ελεύθερης χρήσης της ελληνικής γλώσσας, προστασίας των εκκλησιαστικών μνημείων και ισότιμης συμμετοχής των μελών της μειονότητας στη δημόσια διοίκηση.
Ο Κυριακού υποστήριξε επίσης ότι η οικονομική υποβάθμιση των ελληνικών χωριών ενισχύει τη δημογραφική συρρίκνωση. Ζήτησε ειδικά αναπτυξιακά και εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε οι νέοι να έχουν πραγματικές δυνατότητες να παραμείνουν στις πατρογονικές τους εστίες.
Εννέα χρόνια στο Σπατς και η «Δίκη των Πέντε»
Η προσωπική μαρτυρία του αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης.
Ο Κυριακού υπενθύμισε ότι πέρασε εννέα χρόνια στις φυλακές του Σπατς, επί του αλβανικού κομμουνιστικού καθεστώτος, ενώ αναφέρθηκε και στις μεταγενέστερες διώξεις που συνδέθηκαν με τη γνωστή «Δίκη των Πέντε» το 1994.
Παρουσίασε την εμπειρία αυτή ως μέρος της ευρύτερης ιστορίας των διώξεων που υπέστησαν Έλληνες της Βορείου Ηπείρου για την εθνική τους ταυτότητα και την πολιτική τους δράση.
Υπογράμμισε ότι η Ορθόδοξη πίστη και η προσδοκία στήριξης από την Ελλάδα υπήρξαν δύο βασικά στηρίγματα για τους ανθρώπους που έζησαν τις δεκαετίες του καθεστώτος Χότζα.
Η αιχμή για τις ελληνικές κυβερνήσεις και το 1991
Ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση της Αθήνας.
Υποστήριξε ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις θυμούνται τους Βορειοηπειρώτες κυρίως σε προεκλογικές περιόδους, χωρίς να προωθούν με την απαιτούμενη επιμονή τα αιτήματά τους.
Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο 1946 και στη συζήτηση του Βορειοηπειρωτικού στο πλαίσιο των μεταπολεμικών διπλωματικών διεργασιών.
Σύμφωνα με τη δική του ιστορική ερμηνεία, η Ελλάδα έχασε μια σημαντική ευκαιρία το 1990-1991, μετά τη γερμανική επανένωση και την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη.
Θεωρεί ότι τότε θα έπρεπε να είχε επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση το Βορειοηπειρωτικό στη διεθνή διπλωματική ατζέντα.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν τις ιστορικές και πολιτικές θέσεις του συνεντευξιαζόμενου και δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της σημερινής νομικής κατάστασης των σχετικών διεκδικήσεων.
Η οικογένεια Αγγελάκου και ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός
Συγκινητική ήταν η αναφορά του στον εφοπλιστή Ευάγγελο Αγγελάκο και στη σύζυγό του Κατίγκω.
Ο Κυριακού περιέγραψε πώς ο Αγγελάκος, κατά τη δική του μαρτυρία, εγκαταστάθηκε με μέλη της οικογένειάς του στα Τίρανα το 1994, προκειμένου να στηρίξει τους πέντε διωκόμενους Βορειοηπειρώτες.
Όπως εξήγησε, παρέμεινε εκεί κατά την κρίσιμη περίοδο μέχρι τον Φεβρουάριο του 1995, αναλαμβάνοντας προσωπικό κίνδυνο.
Εξέφρασε επίσης ευγνωμοσύνη για τη δράση του αείμνηστου Μητροπολίτη Σεβαστιανού, ο οποίος είχε αναδείξει επί δεκαετίες το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα.
Η πολιτική διάσταση και η ΝΙΚΗ
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Κυριακού αναφέρθηκε στη σχέση των Βορειοηπειρωτών με τα ελληνικά πολιτικά κόμματα.
Τόνισε ότι η ψήφος τους δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και ζήτησε συγκεκριμένες, γραπτές δεσμεύσεις για την προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων.
Εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του προς τη ΝΙΚΗ, την οποία επαίνεσε για τη στάση της στο Βορειοηπειρωτικό. Υπενθυμίζεται ότι το κόμμα είχε προτείνει τον ίδιο ως υποψήφιο για την Προεδρία της Δημοκρατίας.
Ο Δημήτρης Μεταλληνός ολοκλήρωσε τη συνέντευξη με αναφορά στη διαχρονική ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Ηπείρου, ενώ ο Κυριακού επανέλαβε την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας.
Αναλύσεις
«Η Φωνή της Αρμενίας»: Στο «κόκκινο» οι σχέσεις με τον CSTO, οι σιδηρόδρομοι και η στενότερη συνεργασία με την ΕΕ
Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Το δελτίο της Δημόσιας Ραδιοφωνίας της Αρμενίας καταγράφει επίσης τις επενδυτικές προτεραιότητες της αρμενικής κυβέρνησης, τις εκτιμήσεις για τον ρόλο του Ιράν στην ασφάλεια της χώρας και ένα υποθετικό γεωπολιτικό σενάριο της RAND Corporation για τη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Ο CSTO στερεί από την Αρμενία το δικαίωμα ψήφου
Νέο επεισόδιο στην κρίση μεταξύ Αρμενίας και CSTO αποτελεί η απόφαση του οργανισμού να αφαιρέσει από το Ερεβάν το δικαίωμα ψήφου και τη δυνατότητα υποβολής υποψηφιοτήτων για θέσεις που κατανέμονται βάσει ποσοστώσεων.
Σύμφωνα με το δελτίο, η απόφαση ελήφθη στις 11 Νοεμβρίου, με αιτιολογία την παρατεταμένη απουσία της Αρμενίας από τις δραστηριότητες του οργανισμού και τη μη καταβολή των προβλεπόμενων συνδρομών.
Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Αρμενίας, Αρμέν Γκριγκοριάν, αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας ότι ο οργανισμός παρέμεινε σιωπηλός όταν η χώρα του δεχόταν αιματηρές επιθέσεις.
Η Αρμενία έχει αναστείλει τη συμμετοχή της στον CSTO από το 2024, ενώ ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν έχει υποστηρίξει ότι το ζήτημα της συμμετοχής της χώρας στον οργανισμό έχει ουσιαστικά κλείσει.
Στο τραπέζι οι αρμενικοί σιδηρόδρομοι και ο ρόλος της Ρωσίας
Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη συνεδρίαση της κοινής αρμενορωσικής ομάδας εργασίας για τη λειτουργία και τη διαχείριση του σιδηροδρομικού δικτύου της Αρμενίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το Sputnik Armenia και παρουσιάζονται στο δελτίο, ρωσική αντιπροσωπεία πρόκειται να επισκεφθεί το Ερεβάν για συνομιλίες με κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Η κοινή ομάδα εργασίας συγκροτήθηκε κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών τον Οκτώβριο, με στόχο την εξέταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το σιδηροδρομικό δίκτυο και την αναζήτηση λύσεων.
Υπενθυμίζεται ότι το 2008 οι σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας παραχωρήθηκαν στην εταιρεία South Caucasus Railway για 30 χρόνια, με δυνατότητα δεκαετούς παράτασης.
Κατά τις προηγούμενες συνομιλίες, η ρωσική πλευρά είχε διευκρινίσει ότι δεν τέθηκε ζήτημα κατάργησης ή διατήρησης της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης.
Επενδύσεις, τεχνητή νοημοσύνη και «Σταυροδρόμι της Ειρήνης»
Στο οικονομικό πεδίο, ο υπουργός Οικονομίας της Αρμενίας, Γκεβόργκ Παπογιάν, παρουσίασε σε διεθνές επενδυτικό φόρουμ στη Γενεύη τις βασικές προτεραιότητες της χώρας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη μετατροπή της Αρμενίας σε περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης η πράσινη οικονομία, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου και βιοαερίου, καθώς και η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι της Ειρήνης», η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας και στην ανάδειξη της Αρμενίας σε κόμβο μεταφορών και εφοδιαστικής.
Αρμέν Μπαταλιάν: Ο CSTO δεν εγγυήθηκε ποτέ την ασφάλεια της Αρμενίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του πολιτικού αναλυτή Αρμέν Μπαταλιάν, ο οποίος υποστήριξε ότι η αποχώρηση της Αρμενίας από τον CSTO θα αποτελούσε την ορθότερη επιλογή.
Σε συνέντευξή του στο News.am, σύμφωνα με το δελτίο, ο αναλυτής επισήμανε ότι ο οργανισμός δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του Ερεβάν ούτε κατά τον πόλεμο του Απριλίου του 2016 ούτε κατά τον πόλεμο των 44 ημερών το 2020.
Αναφέρθηκε επίσης στις πωλήσεις ρωσικών και λευκορωσικών όπλων προς το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και στη συμμετοχή του Καζακστάν και της Κιργιζίας στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών.
Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία επιθυμεί τη διατήρηση της Αρμενίας στον CSTO κυρίως για λόγους διεθνούς κύρους και ενδεχομένως προσδοκώντας μια μελλοντική πολιτική αλλαγή στο Ερεβάν.
Ο Μπαταλιάν υποστήριξε, ωστόσο, ότι η αποχώρηση από τον CSTO δεν σημαίνει υποχρεωτικά ένταξη στο ΝΑΤΟ, το οποίο επίσης δεν θεωρεί δεδομένο εγγυητή της αρμενικής ασφάλειας.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο Ιράν, εκτιμώντας ότι η θέση της Τεχεράνης υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Αρμενίας λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη στρατιωτική επέκταση του Αζερμπαϊτζάν προς τη νότια Αρμενία.
Νέες συμφωνίες Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης
Παράλληλα με την κρίση στις σχέσεις με τον CSTO, η Αρμενία ενισχύει την πρακτική συνεργασία της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις Βρυξέλλες υπογράφηκαν συμφωνίες για τη συμμετοχή της χώρας στα ευρωπαϊκά προγράμματα Customs και Fiscalis, που αφορούν την τελωνειακή και φορολογική διοίκηση.
Οι συμφωνίες αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, στην ενίσχυση της θεσμικής τους ικανότητας και στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας με τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η αρμενική πλευρά παρουσίασε την εξέλιξη ως πρακτικό αποτέλεσμα της συνεργασίας που προβλέπει η Συνολική και Ενισχυμένη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης.
RAND Corporation: Υποθετικό σενάριο για τη Ρωσία μετά τον Πούτιν
Το δελτίο ολοκληρώνεται με αναφορά σε υποθετική μελέτη της αμερικανικής RAND Corporation για το μέλλον των σχέσεων Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την παρουσίαση, το σενάριο εξετάζει μια υποθετική κατάσταση κατά την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει από φυσικά αίτια τον Ιανουάριο του 2027, προκαλώντας εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των ρωσικών ελίτ.
Στο ίδιο σενάριο, οι υπηρεσίες ασφαλείας επικρατούν και ένας πρώην στρατηγός της FSB αναλαμβάνει την προεδρία. Η νέα ηγεσία προχωρά σε κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία με αντάλλαγμα μερική άρση των κυρώσεων, αλλά οι διαπραγματεύσεις καταλήγουν σε αδιέξοδο εξαιτίας του εδαφικού ζητήματος.
Πρόκειται αποκλειστικά για υποθετικό σενάριο και όχι για πρόβλεψη ή πληροφορία περί επικείμενου θανάτου του Ρώσου προέδρου.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης