Η ανάγκη ουσιαστικής αναμόρφωσης της στρατιωτικής θητείας και της εφεδρείας βρέθηκε στο επίκεντρο εσπερίδας του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ), υπό τον συντονισμό του προέδρου του, αντιστράτηγου ε.α. Ιωάννη Μπαλτζώη. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν προβλήματα στην επάνδρωση και την εκπαίδευση των μονάδων, τις συνέπειες της δημογραφικής συρρίκνωσης και την ανάγκη αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην πρόταση για καθολική στράτευση των ανδρών στα 18, στην προοπτική εθελοντικής στράτευσης των γυναικών, στην παροχή ουσιαστικών κινήτρων στους κληρωτούς και στη δημιουργία ενός αποτελεσματικότερου συστήματος εκπαίδευσης των εφέδρων.

Στην εκδήλωση τοποθετήθηκαν ο Ευδόκιμος Μαρκόπουλος, ο αντιστράτηγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης και ο υποστράτηγος ε.α. Ελευθέριος Παπαϊωάννου, ενώ ο Ιωάννης Μπαλτζώης παρουσίασε στοιχεία από το ισραηλινό σύστημα στράτευσης και επιστράτευσης.

Μπαλτζώης: Το ισραηλινό μοντέλο και η σημασία της εκπαιδευμένης εφεδρείας

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης επέλεξε να ξεκινήσει τη συζήτηση παρουσιάζοντας τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ οργανώνει τη στρατιωτική του ισχύ, στηριζόμενο στον συνδυασμό υποχρεωτικής θητείας, μόνιμου προσωπικού και ισχυρής εφεδρείας.

Όπως εξήγησε, το ισραηλινό σύστημα επιτρέπει την ενεργοποίηση ολόκληρων σχηματισμών σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς οι έφεδροι γνωρίζουν εκ των προτέρων τη μονάδα στην οποία ανήκουν, τους συναδέλφους τους και την αποστολή που καλούνται να εκτελέσουν.

Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο σύστημα αποθήκευσης και διατήρησης στρατιωτικού υλικού, γνωστό ως dry storage system, περιγράφοντας την εμπειρία του από επίσκεψη σε ισραηλινές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, άρματα μάχης και στρατιωτικά οχήματα διατηρούνται σε κατάσταση που επιτρέπει την ταχεία ενεργοποίησή τους, περιορίζοντας παράλληλα τις ανάγκες συντήρησης.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υπογράμμισε επίσης τη σημασία της τακτικής μετεκπαίδευσης των εφέδρων και της οικονομικής τους κάλυψης κατά την περίοδο που απομακρύνονται από την εργασία τους.

Η κεντρική διαπίστωση της παρέμβασής του ήταν ότι η εφεδρεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια δύναμη που υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Χρειάζεται συνεχή εκπαίδευση, συγκεκριμένη οργανωτική ένταξη και δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης.

Ευδόκιμος Μαρκόπουλος: Η στρατιωτική θητεία ως σχολείο επιβίωσης

Μια διαφορετική προσέγγιση παρουσίασε ο Ευδόκιμος Μαρκόπουλος, ο οποίος συνέδεσε τη στρατιωτική εκπαίδευση όχι μόνο με την εθνική άμυνα, αλλά και με την επιβίωση των πολιτών σε περιόδους πολέμου ή μεγάλων φυσικών καταστροφών.

Επισήμανε ότι οι σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις δεν περιορίζονται πλέον στα παραδοσιακά πεδία μάχης. Οι επιθέσεις εναντίον στρατηγικών υποδομών, οι επιχειρήσεις μεγάλου βεληνεκούς και οι κίνδυνοι για τα αστικά κέντρα καθιστούν την προετοιμασία των πολιτών ζήτημα ευρύτερης εθνικής ασφάλειας.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες και τις άλλες φυσικές καταστροφές, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική θητεία μπορεί να προσφέρει γνώσεις και δεξιότητες χρήσιμες και στην πολιτική προστασία.

Ο Μαρκόπουλος τάχθηκε υπέρ της μεγαλύτερης διάρκειας της στρατιωτικής εκπαίδευσης, προτείνοντας να εξεταστεί η δυνατότητα εθελοντικής 24μηνης θητείας, με ουσιαστικά ανταλλάγματα για όσους επιλέξουν να την πραγματοποιήσουν.

Στις προτάσεις του περιλαμβάνονται η απόκτηση πιστοποιημένων επαγγελματικών δεξιοτήτων, η ενίσχυση της φυσικής κατάστασης των στρατευσίμων, η συχνότερη πρακτική εκπαίδευση και η αξιοποίηση των γνώσεων που ήδη διαθέτουν οι νέοι.

Για την εφεδρεία εισηγήθηκε σύντομες, επαναλαμβανόμενες εκπαιδεύσεις κοντά στον τόπο κατοικίας των εφέδρων, με τη χρήση κινητών εκπαιδευτικών ομάδων.

Ιπποκράτης Δασκαλάκης: «Ο χαμένος χρόνος» και η ανάγκη πραγματικής εκπαίδευσης

Ο αντιστράτηγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης επικεντρώθηκε στις λειτουργικές αδυναμίες του σημερινού συστήματος, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο η στρατιωτική θητεία και η εφεδρεία ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα είναι ότι πολλοί στρατεύσιμοι αντιμετωπίζουν τη θητεία ως χαμένο χρόνο. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται, όπως εξήγησε, με την περιορισμένη ουσιαστική εκπαίδευση, τις αγγαρείες και την αδυναμία αξιοποίησης των κληρωτών.

Ο Δασκαλάκης υποστήριξε ότι η υπερβολική γραφειοκρατία και η αντικατάσταση της πρακτικής εκπαίδευσης από θεωρητικές παρουσιάσεις έχουν περιορίσει τη μαχητική προετοιμασία.

Έθεσε ως προτεραιότητα την επαναφορά της ρεαλιστικής εκπαίδευσης, με την τήρηση των αναγκαίων μέτρων ασφαλείας, αλλά χωρίς την αποφυγή κάθε απαιτητικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της σταδιακής στράτευσης των γυναικών, την οποία χαρακτήρισε αναγκαία προοπτική, ενώ πρότεινε μεγαλύτερη ευελιξία στην εκπαίδευση των εφέδρων.

Στο πλαίσιο αυτό ανέπτυξε ένα σύστημα που θα συνδυάζει σύντομες ατομικές εκπαιδεύσεις, ειδική εκπαίδευση ανά ειδικότητα και περιοδική συμμετοχή των εφέδρων σε ασκήσεις των μονάδων τους.

Υπογράμμισε, ακόμη, την ανάγκη οικονομικής αποζημίωσης, ασφαλιστικής κάλυψης και έγκαιρου προγραμματισμού των υποχρεώσεων των εφέδρων, ώστε η στρατιωτική τους συμμετοχή να μην προκαλεί δυσανάλογα προβλήματα στην επαγγελματική και οικογενειακή τους ζωή.

Ελευθέριος Παπαϊωάννου: Δημογραφική συρρίκνωση και πρόταση για καθολική στράτευση στα 18

Ιδιαίτερα αναλυτική ήταν η παρέμβαση του υποστράτηγου ε.α. Ελευθέριου Παπαϊωάννου, ο οποίος παρουσίασε ένα ευρύτερο πλαίσιο προτάσεων για την αναδιοργάνωση της στρατιωτικής θητείας και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού.

Ο Παπαϊωάννου συνέδεσε ευθέως το δημογραφικό πρόβλημα με τη μελλοντική δυνατότητα επάνδρωσης των στρατιωτικών μονάδων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι γεννήσεις στην Ελλάδα έχουν μειωθεί από περίπου 114.000 το 2010 σε 65.000 το 2025. Υποστήριξε ότι η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τις επόμενες στρατεύσιμες κλάσεις.

Αναφέρθηκε επίσης στον αριθμό των ανυπότακτων, παραθέτοντας εκτιμήσεις για περίπου 20.000 στο εσωτερικό και 17.000 στο εξωτερικό.

Οι αριθμοί αυτοί παρουσιάστηκαν από τον ομιλητή και δεν αποτελούν ανεξάρτητα διασταυρωμένα στοιχεία του ρεπορτάζ.

Η βασική του εισήγηση ήταν η καθολική στράτευση των ανδρών στην ηλικία των 18 ετών, με δυνατότητα συγκεκριμένων αναβολών, ώστε να διατηρείται η συνέχεια της επαγγελματικής κατάρτισης όπου απαιτείται.

Παράλληλα, πρότεινε την εθελοντική στράτευση των γυναικών σε πρώτη φάση, με προοπτική ευρύτερης αξιοποίησής τους.

Μόρια για τις σπουδές, επαγγελματικά δικαιώματα και οικονομικά κίνητρα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της εισήγησης Παπαϊωάννου αφορούσε τη δημιουργία κινήτρων για τους νέους που υπηρετούν σε απαιτητικές μονάδες.

Πρότεινε την εξέταση ενός συστήματος πρόσθετης μοριοδότησης, της τάξης του 1% έως 2%, σε συνάρτηση με τις συνθήκες και την περιοχή υπηρεσίας.

Ως παράδειγμα ανέφερε έναν υποψήφιο που έχει συγκεντρώσει 18.990 μόρια στις Πανελλαδικές Εξετάσεις και θα μπορούσε, με πρόσθετη μοριοδότηση 1%, να φτάσει τα 19.170 μόρια περίπου.

Πρόκειται για προσωπική πρόταση του ομιλητή και όχι για ισχύουσα ρύθμιση.

Στο ίδιο πλαίσιο εισηγήθηκε την αναγνώριση της στρατιωτικής υπηρεσίας ως επαγγελματικής προϋπηρεσίας σε συγκεκριμένες τεχνικές ειδικότητες, την παροχή επαγγελματικών πιστοποιήσεων, τη μοριοδότηση για διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ και την ενίσχυση της δυνατότητας συνέχισης της υπηρεσίας μέσω του θεσμού των Οπλιτών Βραχείας Ανακατάταξης.

Έκανε ακόμη αναφορά στη δυνατότητα παροχής εκπαίδευσης στις ξένες γλώσσες, στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στον χειρισμό οχημάτων ή ειδικών μηχανημάτων.

ΕΠΟΠ, δόκιμοι αξιωματικοί και αμυντική βιομηχανία

Ο Παπαϊωάννου στάθηκε επίσης στην ανάγκη επανεξέτασης του θεσμού των Επαγγελματιών Οπλιτών, επισημαίνοντας ότι οι απαιτήσεις των μάχιμων μονάδων πρέπει να συνδέονται με την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και την επιχειρησιακή ικανότητα του προσωπικού.

Πρότεινε δυνατότητες μετακίνησης στελεχών σε άλλες υπηρεσίες, όταν δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις συγκεκριμένων μάχιμων καθηκόντων, ώστε να αξιοποιείται η εμπειρία τους.

Ανέπτυξε επίσης προτάσεις για τον θεσμό των Δόκιμων Εφέδρων Αξιωματικών και την αξιοποίηση πτυχιούχων σε εξειδικευμένες θέσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αμυντική βιομηχανία και στην ανάγκη διατήρησης του επιστημονικού δυναμικού στην Ελλάδα. Επικαλέστηκε την τουρκική εμπειρία για να υποστηρίξει ότι η ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής τεχνολογίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα στρατηγικής ισχύος.

Το κρίσιμο ζήτημα της αποτροπής

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους, οι ομιλητές συνέκλιναν στην ανάγκη αναβάθμισης της εκπαίδευσης, της επάνδρωσης και της επιχειρησιακής ετοιμότητας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η συζήτηση ανέδειξε ότι η στρατιωτική θητεία δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα από το δημογραφικό, την οικονομία, την αγορά εργασίας και την αμυντική βιομηχανία.

Το βασικό ζητούμενο που αναδείχθηκε στην εσπερίδα του ΕΛΙΣΜΕ ήταν η δημιουργία ενός συστήματος στο οποίο ο κληρωτός θα εκπαιδεύεται ουσιαστικά, ο έφεδρος θα διατηρεί την επιχειρησιακή του ικανότητα και οι στρατιωτικές μονάδες θα διαθέτουν το προσωπικό που απαιτείται για την αποστολή τους.

Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας αποτέλεσε τον κοινό παρονομαστή των παρεμβάσεων, με τους ομιλητές να υπογραμμίζουν ότι η ύπαρξη σύγχρονων οπλικών συστημάτων δεν αρκεί χωρίς κατάλληλα εκπαιδευμένο και οργανωμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Το ενδεχόμενο αμερικανικού πυρηνικού πλήγματος εναντίον του Ιράν αποτέλεσε ένα από τα πλέον ανησυχητικά ζητήματα που ανέδειξε ο Σταύρος Καλεντερίδης.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε σε δημοσίευση του Αμερικανού δημοσιογράφου Τάκερ Κάρλσον, ο οποίος, σύμφωνα με όσα μετέφερε, υποστήριξε ότι στην Ουάσιγκτον εξετάζεται ακόμη και η χρησιμοποίηση πυρηνικού όπλου εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων.

Κατά την παρουσίαση του Καλεντερίδη, το επίκεντρο των σχετικών σεναρίων βρίσκεται σε υπόγειες εγκαταστάσεις στο όρος Πικάξ (Pickaxe Mountain), όπου εκτιμάται ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει συγκεντρώσει σημαντικές ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι η μεγάλη ανθεκτικότητα των υπόγειων εγκαταστάσεων δημιουργεί στρατιωτικά διλήμματα στην αμερικανική πλευρά, καθώς τα συμβατικά όπλα ενδέχεται να μην επαρκούν για την καταστροφή τους.

Πρόκειται, ωστόσο, για ισχυρισμούς και σενάρια που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα.

Ο ρόλος Νετανιάχου και οι πολιτικές ισορροπίες στο Ισραήλ

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Μπενιαμίν Νετανιάχου και στην πίεση που, σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, ασκείται προς την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ για συνέχιση ή κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.

Ο αναλυτής συνέδεσε την πολεμική ένταση με τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στη συγκρότηση κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Στο πλαίσιο αυτό, διατύπωσε την εκτίμηση ότι μια νέα μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναδιάταξη των πολιτικών συμμαχιών και ενδεχομένως στη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στον πρώην αρχηγό των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ, εξετάζοντας το ενδεχόμενο να αναλάβει πολιτικό ρόλο σε μια κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης.

Υπενθύμισε επίσης τα προηγούμενα παραδείγματα συνεργασίας του Μπένι Γκαντς με τον Νετανιάχου, καθώς και τη συμμετοχή του Άιζενκοτ στο ισραηλινό πολεμικό συμβούλιο μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.

Ο κίνδυνος παγκόσμιας αποσταθεροποίησης

Ο Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η χρήση πυρηνικού όπλου.

Όπως επισήμανε, ένα τέτοιο πλήγμα δεν θα περιοριζόταν στις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν, αλλά θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές σύστημα ασφαλείας.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, θα μπορούσε να επηρεάσει τη στρατηγική συμπεριφορά άλλων πυρηνικών δυνάμεων, μεταξύ των οποίων η Ρωσία, η Ινδία, το Πακιστάν και η Βόρεια Κορέα.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που θα είχε μια πυρηνική έκρηξη στο περιβάλλον, στην ασφάλεια του πληθυσμού και στην οικονομία της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Ιδιαίτερη εντύπωση του προκάλεσε βίντεο που, όπως ανέφερε, προβλήθηκε από την ιρανική κρατική τηλεόραση και περιείχε οδηγίες προστασίας των πολιτών σε περίπτωση πυρηνικής έκρηξης.

Ο αναλυτής θεώρησε την προβολή τέτοιων οδηγιών ένδειξη της σοβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζεται στην Τεχεράνη το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης.

Ρωσικό φυσικό αέριο με αμερικανικό μεσάζοντα

Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην ενεργειακή πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης επικαλέστηκε πληροφορίες της Wall Street Journal, τις οποίες συνέδεσε με δημοσιεύματα ουκρανικών μέσων, σχετικά με αμερικανική πρόταση για επανέναρξη της μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Η ιδιαιτερότητα του σχεδίου, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, είναι ότι η εμπορική διαχείριση θα μπορούσε να πραγματοποιείται μέσω αμερικανικής εταιρείας ή επενδυτικού σχήματος.

Με αυτόν τον τρόπο, οι ΗΠΑ θα αποκτούσαν ρόλο διαμεσολαβητή στις ενεργειακές συναλλαγές μεταξύ Ρωσίας και ευρωπαϊκών κρατών.

Ο αναλυτής άσκησε έντονη κριτική στην προοπτική αυτή, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αφού περιόρισαν την ενεργειακή τους συνεργασία με τη Μόσχα, θα μπορούσαν τελικά να αγοράζουν το ίδιο προϊόν μέσω αμερικανικού μεσάζοντα και με πρόσθετο κόστος.

Ο ρόλος της Ουκρανίας και οι προτάσεις Ουίτκοφ – Κούσνερ

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε ο Καλεντερίδης, το σχέδιο προβλέπει επίσης την αξιοποίηση υφιστάμενων αγωγών που διέρχονται από την Ουκρανία.

Το Κίεβο θα μπορούσε να αποκτήσει οικονομικά οφέλη από τα τέλη διαμετακόμισης, ενώ εξετάστηκε και η δημιουργία ειδικού χρηματοοικονομικού μηχανισμού για τη διαχείριση των εσόδων της ρωσικής πλευράς.

Στην ανάλυση αναφέρθηκαν τα ονόματα του Στιβ Ουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι, κατά τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν, συνδέονται με τις σχετικές διαπραγματευτικές προτάσεις.

Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα ενός μηχανισμού που θα περιόριζε τη χρήση των ρωσικών εσόδων για στρατιωτικούς σκοπούς, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αξιοποιεί άλλους οικονομικούς πόρους για την πολεμική της βιομηχανία.

Η αντίδραση των Βρυξελλών και η ενεργειακή εξάρτηση

Ο αναλυτής αναφέρθηκε στην αντίθεση ευρωπαϊκών αξιωματούχων απέναντι στην προοπτική επαναφοράς του ρωσικού φυσικού αερίου.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον Ευρωπαίο επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και στη θέση υπέρ της οριστικής απεξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες.

Κατά τον Καλεντερίδη, η ευρωπαϊκή πολιτική έχει οδηγήσει σε αύξηση του ενεργειακού κόστους και σε ενίσχυση της εξάρτησης από ακριβότερες εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Στην ίδια ενότητα αναφέρθηκε στους αγωγούς Nord Stream, στις εκρήξεις που προκάλεσαν την καταστροφή τμημάτων τους και στις αντικρουόμενες εκδοχές για τους υπευθύνους.

Παρουσίασε επίσης την ενεργειακή κρίση ως παράγοντα που επηρεάζει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο επιβαρύνει τις διεθνείς αγορές.

Ουκρανία: Καταγγελίες για χώρους κράτησης και βασανιστήρια

Στην αρχή της εκπομπής ο Σταύρος Καλεντερίδης παρουσίασε σοβαρές καταγγελίες για παράνομη κράτηση και κακομεταχείριση ανθρώπων σε εγκατάσταση στην περιοχή Πετροπαβλίβσκα Μπορσαχίβκα, κοντά στο Κίεβο.

Σύμφωνα με την αφήγησή του, στον συγκεκριμένο χώρο φέρονται να κρατούνταν περίπου 40 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και ένας ανήλικος, ενώ απέδωσε την ευθύνη για τις καταγγελλόμενες πρακτικές σε πρόσωπα συνδεόμενα με την Αζόφ.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η υπόθεση αποκαλύφθηκε μετά τη διαφυγή τεσσάρων κρατουμένων και την ενημέρωση των οικογενειών τους και των αρχών.

Αναφέρθηκε ακόμη σε εικόνες τραυματισμένων ανθρώπων, καθώς και σε παλαιότερες καταγγελίες για χώρους κράτησης στη Μαριούπολη.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες είναι εξαιρετικά σοβαρές και απαιτούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Η παρουσίασή τους στην εκπομπή δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει τον αριθμό των κρατουμένων, τις συνθήκες κράτησης ή την ευθύνη συγκεκριμένης στρατιωτικής μονάδας.

Η Τουρκία ως πιθανός διαμεσολαβητής

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε επίσης στο ενδεχόμενο συνάντησης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Τουρκία.

Επικαλούμενος πληροφορίες που απέδωσε στο CNN Türk, σημείωσε ότι η ουκρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να εξετάσει μια τέτοια συνάντηση, με την Άγκυρα να επιδιώκει διαμεσολαβητικό ρόλο.

Παράλληλα, μίλησε για πιθανές τεχνικές διαβουλεύσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διπλωματική της θέση και τον ρόλο της στον Εύξεινο Πόντο.

Η ανάλυση ολοκληρώθηκε με αναφορά στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, τα αποτελέσματα των οποίων δεν είχαν ακόμη γίνει γνωστά κατά τη διάρκεια της ζωντανής μετάδοσης.

Σε ιδιαίτερα αιχμηρές δηλώσεις προχώρησε ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των μόνιμων κοινοβουλευτικών επιτροπών, αναφερόμενος σε αυτό που χαρακτήρισε «μυστικό σχέδιο» με εξωτερική υποστήριξη.

Σύμφωνα με τον Αρμένιο πρωθυπουργό, στο εσωτερικό της χώρας δεν υπάρχουν οι απαραίτητοι πόροι για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι αυτό απολαμβάνει την υποστήριξη συγκεκριμένων κύκλων στη Ρωσία και στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.

Ο Πασινιάν ισχυρίστηκε ακόμη ότι πρόσωπα στάλθηκαν στην Αρμενία έχοντας λάβει συγκεκριμένες υποσχέσεις, συνδέοντας την πολιτική δραστηριότητα της αντιπολίτευσης με εξωτερικές εγγυήσεις.

Προειδοποίησε μάλιστα ότι η συνέχιση αυτής της δραστηριότητας θα οδηγήσει, κατά την εκτίμησή του, σε πολιτική καταστροφή για όσους συμμετέχουν.

Οι δηλώσεις του αποτελούν πολιτικές καταγγελίες του πρωθυπουργού και όχι ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα στοιχεία για οργανωμένη ρωσική επιχείρηση.

Ξεκίνησε η προετοιμασία του TRIPP – Σιδηρόδρομοι, δρόμοι και ενεργειακά δίκτυα

Στο δεύτερο σημαντικό θέμα του δελτίου, ο Νικόλ Πασινιάν ανακοίνωσε ότι η αρμενική κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει πρακτικές ενέργειες για την υλοποίηση του προγράμματος «Trump Route for International Peace and Prosperity» (TRIPP).

Η ανακοίνωση έγινε κατά τη συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027 στην Εθνοσυνέλευση.

Η κυβέρνηση προχωρά με δική της πρωτοβουλία στην προετοιμασία των τεχνικών μελετών για τις υποδομές που προβλέπει το σχέδιο, ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις όταν ολοκληρωθεί η συγκρότηση της εταιρείας ανάπτυξής του.

Οι σχεδιαζόμενες υποδομές περιλαμβάνουν σιδηροδρομικές συνδέσεις, αυτοκινητοδρόμους και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο Πασινιάν υποστήριξε ότι το TRIPP θα συμβάλει στην άρση του αποκλεισμού που αντιμετωπίζει η Αρμενία εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες, επιτρέποντας την ανάπτυξη συνδέσεων τόσο στον άξονα Ανατολής–Δύσης όσο και στον άξονα Βορρά–Νότου.

Διευκρίνισε πάντως ότι δεν θα ενταχθούν όλες οι νέες υποδομές στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Τα ζητήματα κατασκευής αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου θα εξεταστούν σε μεταγενέστερο στάδιο.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς αφορά τις μεταφορικές και ενεργειακές διασυνδέσεις του Νοτίου Καυκάσου, μιας περιοχής όπου διασταυρώνονται τα συμφέροντα της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Τουρκίας, της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Κανονικά συνεχίζεται η παροχή ρωσικού φυσικού αερίου

Παρά τα δημοσιεύματα που είχαν προκαλέσει ανησυχία για ενδεχόμενη διακοπή των ρωσικών προμηθειών, η Gazprom Armenia ανακοίνωσε ότι η τροφοδοσία της χώρας με φυσικό αέριο συνεχίζεται κανονικά.

Η εταιρεία, σύμφωνα με όσα μετέδωσε το πρακτορείο Interfax, διέψευσε στην πράξη τις πληροφορίες που είχαν δημοσιευθεί τον Σεπτέμβριο στην αρμενική εφημερίδα Hraparak, σύμφωνα με τις οποίες η Ρωσία σχεδίαζε να διακόψει τις παραδόσεις από την 1η Νοεμβρίου.

Το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο δελτίο, η Gazprom προμήθευσε την Αρμενία με περίπου 2,77 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

Παράλληλα, η χώρα προμηθεύεται περίπου 476 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως από το Ιράν, μέσω συμφωνίας ανταλλαγής φυσικού αερίου με ηλεκτρική ενέργεια.

Η τιμή του ρωσικού φυσικού αερίου αναφέρθηκε στα 177,50 δολάρια ανά χίλια κυβικά μέτρα, με τη σχετική συμφωνία να ισχύει έως τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027.

Από ρωσικής πλευράς, ο αναπληρωτής γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας Αλεξέι Σεβτσόφ υποστήριξε ότι η Αρμενία εξασφαλίζει ευνοϊκούς όρους προμήθειας και ότι η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών θα συνεπαγόταν μεγαλύτερο κόστος.

Νέο Σύνταγμα και ειρηνευτική συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η ανακοίνωση του Πασινιάν ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να δημοσιοποιήσει μέσα στον Νοέμβριο το σχέδιο του νέου Συντάγματος της Αρμενίας.

Όπως εξήγησε, θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση, κατά την οποία θα εξεταστούν οι προτάσεις και οι παρατηρήσεις που θα κατατεθούν.

Το συνταγματικό ζήτημα συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια οριστικοποίησης της ειρηνευτικής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν.

Οι δύο χώρες μονογράφησαν συμφωνία στις 8 Αυγούστου 2025, ωστόσο το Μπακού θέτει ως προϋπόθεση για την τελική υπογραφή την τροποποίηση του αρμενικού Συντάγματος.

Η αζερική πλευρά υποστηρίζει ότι το προοίμιο του Συντάγματος, μέσω της αναφοράς στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, εμπεριέχει εδαφικές διεκδικήσεις έναντι του Αζερμπαϊτζάν.

Αντίθετα, η αρμενική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το ισχύον Σύνταγμα δεν περιλαμβάνει εδαφικές διεκδικήσεις έναντι οποιουδήποτε κράτους.

Ο Πασινιάν έχει επίσης υποστηρίξει ότι στο νέο συνταγματικό κείμενο δεν πρέπει να υπάρχει αναφορά στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

Στην τελευταία του παρέμβαση, ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως τη στάση της αντιπολίτευσης με την ειρηνευτική διαδικασία. Υποστήριξε ότι, εφόσον αποδειχθεί πως η συνταγματική αλλαγή εξασφαλίζει την υπογραφή της συμφωνίας και η αντιπολίτευση εξακολουθήσει να αντιδρά, τότε η στάση της θα ισοδυναμεί, κατά τον ίδιο, με αντίθεση στην ειρήνη.

Προανήγγειλε μάλιστα ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να ασκηθεί κοινωνική πίεση, με πρωτοβουλία της κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Πρόκειται για μια τοποθέτηση που αναδεικνύει το βάθος της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τις συνταγματικές αλλαγές και τις σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν.

Το Ερεβάν επενδύει στην τεχνολογία – Silicon Mountains 2026

Το δελτίο ολοκληρώθηκε με τις εξελίξεις στον τεχνολογικό τομέα και τη διοργάνωση της διεθνούς συνόδου και έκθεσης Silicon Mountains 2026 στο Ερεβάν.

Η διοργάνωση, που ξεκίνησε στις 3 Νοεμβρίου, πραγματοποιείται με την υποστήριξη του αρμενικού Υπουργείου Βιομηχανίας Υψηλής Τεχνολογίας.

Για πρώτη φορά, η σύνοδος διευρύνει το αντικείμενό της με παράλληλη τεχνολογική έκθεση, υπό τον τίτλο «Επενδύσεις στην Καινοτομία».

Στόχος είναι η ενίσχυση των διεθνών συνεργασιών, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η προσέλκυση επενδύσεων.

Μεταξύ των ομιλητών αναφέρεται ο Καμ Γκαφαριάν, εκτελεστικός πρόεδρος και συνιδρυτής της X-energy, ενώ συμμετέχουν εκπρόσωποι διεθνών τεχνολογικών οργανισμών και επιχειρήσεων.

Η διοργάνωση προσφέρει στις αρμενικές νεοφυείς επιχειρήσεις τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τις τεχνολογικές τους λύσεις και να αναζητήσουν νέους επιχειρηματικούς εταίρους.