Στο άρθρο του, που δημοσιεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2026 στη Yeni Şafak, ο Καραγκιούλ περιγράφει μια Μέση Ανατολή η οποία, κατά την εκτίμησή του, βρίσκεται στα πρόθυρα μιας πολύ ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Το κεντρικό του επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στη συμβατική στρατιωτική ισχύ της. Αντίθετα, υποστηρίζει πως πρέπει να αναζητήσει ένα νέο σύστημα στρατηγικής αποτροπής, με τη συμμετοχή του Πακιστάν, το οποίο διαθέτει πυρηνικά όπλα, και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο αρθρογράφος συνδέει την πρότασή του με την προοπτική μιας νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η αναμέτρηση δεν θα περιοριστεί απαραίτητα στην Τεχεράνη.

Πρόκειται για ιδιαίτερα επιθετική γεωπολιτική αρθρογραφία, με σειρά προβλέψεων και καταγγελιών που δεν συνοδεύονται από ανεξάρτητη τεκμηρίωση. Δεν αποτελεί ανακοίνωση επίσημης αλλαγής της τουρκικής πυρηνικής πολιτικής.

«Ο Νετανιάχου μπορεί να προκαλέσει πυρηνικό πόλεμο»

Ο Καραγκιούλ επανέρχεται στις προηγούμενες προειδοποιήσεις του για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστηρίζοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει μια δραματική στρατιωτική κλιμάκωση προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία.

Εκτιμά ότι ακόμη και μια εκλογική ήττα δεν αποκλείει μια τέτοια εξέλιξη, καθώς το χρονικό διάστημα έως τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να αξιοποιηθεί για στρατιωτική δράση.

Στο σημείο αυτό επικαλείται και τις δηλώσεις του Αμερικανού σχολιαστή Tucker Carlson, ο οποίος υποστήριξε στις 2 Νοεμβρίου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται, υπό ισραηλινή πίεση, να διατάξει πυρηνική επίθεση εναντίον ιρανικής εγκατάστασης μέσα στις επόμενες ημέρες.

Οι δηλώσεις του Carlson έχουν καταγραφεί από διεθνή μέσα ενημέρωσης, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει αποφασίσει ή προετοιμάζει χρήση πυρηνικών όπλων.

Ο Καραγκιούλ προχωρά περισσότερο, θεωρώντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πυρηνική κλιμάκωση και σε άλλα μέτωπα, από την Ουκρανία έως την Κορεατική Χερσόνησο.

«Μετά το Ιράν, στόχος η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στην Τουρκία ως πιθανό επόμενο στόχο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.

Ο αρθρογράφος επικαλείται δηλώσεις που αποδίδει στον Ιρανό αξιωματούχο Μοχσέν Ρεζαΐ, σύμφωνα με τις οποίες το Ισραήλ θα μπορούσε, μετά το Ιράν, να στραφεί εναντίον της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι δεν γνωρίζει κατά πόσον οι συγκεκριμένες πληροφορίες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρίζει ότι οι στρατηγικές εξελίξεις δικαιολογούν την αντιμετώπιση ενός τέτοιου σεναρίου ως σοβαρής απειλής.

Κατά τον Καραγκιούλ, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κινδύνους που υπερβαίνουν τη σύγκρουση με τους Χούθι στην Υεμένη.

Εκτιμά ότι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν εσωτερικές αντιπαραθέσεις, φυλετικές συγκρούσεις ή θρησκευτικές εντάσεις για την αποσταθεροποίηση του σαουδαραβικού κράτους.

Φτάνει μάλιστα στο σημείο να προειδοποιήσει για ενδεχόμενη συνωμοσία με στόχο τη Μέκκα και τη Μεδίνα, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη τέτοιου σχεδίου.

Στην ίδια συλλογιστική εντάσσει και τις αεροπορικές επιδρομές της Ιορδανίας στο συριακό έδαφος, τις οποίες αντιμετωπίζει ως πιθανό μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αναδιάταξης.

Το Ιράν και το ενδεχόμενο αντιποίνων ακόμη και στις ΗΠΑ

Ένα από τα πιο ακραία σενάρια του άρθρου αφορά την πιθανότητα ιρανικών πληγμάτων εναντίον αμερικανικών στόχων στην Ευρώπη ή ακόμη και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η ιρανική αντίσταση στις προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις ανέτρεψε τις προσδοκίες για γρήγορη κατάρρευση της Τεχεράνης.

Κατά την εκτίμησή του, η αδυναμία επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων με συμβατικά μέσα ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ στην εξέταση πιο καταστροφικών επιλογών.

Ισχυρίζεται επίσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Βρετανία και στη Γερμανία, ακόμη και στόχους στη Νέα Υόρκη και στην Ουάσιγκτον.

Δεν προσκομίζει, ωστόσο, αποδείξεις ότι η Τεχεράνη διαθέτει επιχειρησιακά συστήματα ικανά να πραγματοποιήσουν τέτοιου είδους πλήγματα.

Ο αρθρογράφος διατυπώνει επίσης το υποθετικό σενάριο να διαθέτει το Ιράν πυρηνικό όπλο ή να έχει αποκτήσει τέτοια δυνατότητα από τρίτη χώρα. Το παρουσιάζει ως ενδεχόμενο και όχι ως επιβεβαιωμένη πληροφορία.

Το μεγάλο μήνυμα: Κοινή πυρηνική αποτροπή Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας

Το σημαντικότερο σημείο του άρθρου αφορά την πρόταση δημιουργίας ενός κοινού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Ο Καραγκιούλ δεν περιορίζεται σε μια γενική αναφορά περί αμυντικής συνεργασίας, αλλά ζητά να συγκροτηθεί άμεσα μια κοινή στρατηγική πυρηνικής αποτροπής.

«Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία πρέπει επειγόντως, χωρίς να χάσουν ούτε μία ημέρα, να δημιουργήσουν μια κοινή πυρηνική αποτροπή. Πρέπει να συγκροτήσουν μια κοινή πυρηνική αμυντική ασπίδα», γράφει χαρακτηριστικά.

Υποστηρίζει ότι η ισορροπία αποτροπής πρέπει να είναι αμοιβαία, ώστε οποιαδήποτε χώρα εξετάζει τη χρήση πυρηνικών όπλων να γνωρίζει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει ανάλογες συνέπειες.

Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συμμετοχής του Πακιστάν, το οποίο αποτελεί ήδη πυρηνική δύναμη, σε αντίθεση με την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, ο Καραγκιούλ δεν εξηγεί πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας τέτοιος μηχανισμός, ούτε εάν θα στηριζόταν σε κοινή διοίκηση, σε εγγυήσεις πυρηνικής προστασίας ή στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων.

Επομένως, η παρέμβασή του συνιστά πολιτική και στρατηγική πρόταση και όχι ανακοίνωση συμφωνίας μεταξύ των τριών χωρών.

Προειδοποίηση για τις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν

Ο Καραγκιούλ συνδέει την εξωτερική απειλή με τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία και τις συζητήσεις για εντάσεις στις σχέσεις Άγκυρας–Μπακού.

Αναφέρεται ειδικότερα σε οικονομικές και πολιτικές υποθέσεις που απασχολούν την τουρκική επικαιρότητα, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να καταναλώνει τις δυνάμεις της σε εσωτερικές συγκρούσεις την ώρα που διαμορφώνονται νέες απειλές στην περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετεί και τη συζήτηση περί τουρκικής και αζερικής έντασης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εσωτερικές και περιφερειακές αντιπαραθέσεις δεν είναι άσχετες με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Δεν παρουσιάζει πάντως συγκεκριμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν οργανωμένη εξωτερική παρέμβαση στις συγκεκριμένες υποθέσεις.

«Τέλος στις εθνοτικές και θρησκευτικές διαμάχες»

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του άρθρου είναι το κάλεσμα για υπέρβαση των εθνοτικών και θρησκευτικών διαφορών στη Μέση Ανατολή.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις μεταξύ σουνιτών και σιιτών, όπως και οι εθνικές αντιπαραθέσεις, χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για την αποδυνάμωση των κρατών της περιοχής.

Προειδοποιεί ότι η συνέχιση αυτών των διαχωρισμών σε μια περίοδο ενδεχόμενης γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική.

Με αυτή τη θέση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο ασφαλείας που θα περιλαμβάνει χώρες με διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές ταυτότητες, όπως η σιιτική Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, η σουνιτική Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με την ευρύτερη αντίληψη του αρθρογράφου περί γεωπολιτικής συσπείρωσης των κρατών της περιοχής απέναντι σε εξωτερικές απειλές.

«Η Τουρκία δεν μπορεί να ανεχθεί συγκαλυμμένες επιχειρήσεις στο εσωτερικό της»

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης αυστηρές προειδοποιήσεις για την εσωτερική ασφάλεια της Τουρκίας.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η Άγκυρα οφείλει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τις οργανώσεις και τα δίκτυα που θεωρεί ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί αποσταθεροποίησης.

Αναφέρεται στους Χούθι, στη Σομαλιλάνδη και στην Αλ Σαμπάμπ, παρουσιάζοντάς τους ως παραδείγματα δυνάμεων που, κατά την άποψή του, μπορούν να αξιοποιούνται από τρίτους για την πρόκληση περιφερειακών κρίσεων.

Υποστηρίζει ότι η εποχή των συγκρούσεων μέσω ενδιάμεσων οργανώσεων σταδιακά αντικαθίσταται από την προοπτική απευθείας στρατιωτικών αντιπαραθέσεων μεταξύ κρατών.

Για τον λόγο αυτό ζητά από την τουρκική ηγεσία να επιλύσει γρήγορα τις εσωτερικές εκκρεμότητες και να εξουδετερώσει τις δραστηριότητες που θεωρεί απειλητικές για την εθνική ασφάλεια.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει τη στρατιωτική προετοιμασία με την απαίτηση μεγαλύτερης εσωτερικής συνοχής και αυξημένης κρατικής κινητοποίησης.

«Ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό»

Το άρθρο ολοκληρώνεται με ένα κάλεσμα συνολικής εθνικής κινητοποίησης.

Ο Καραγκιούλ θεωρεί ότι η Τουρκία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή και ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στην ενίσχυση της στρατιωτικής της ισχύος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Χρησιμοποιεί τη χαρακτηριστική τουρκική έκφραση Asker Millet, η οποία αποδίδεται ως «έθνος-στρατός» ή «στρατιωτικό έθνος» και παραπέμπει στην παραδοσιακή αντίληψη περί στενής σύνδεσης της στρατιωτικής ισχύος με την εθνική ταυτότητα.

Επαναλαμβάνει την απαίτησή του η Τουρκία να καταστεί επειγόντως πυρηνική δύναμη, χωρίς να προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Η καταληκτική του αναφορά είναι χαρακτηριστική:

«Ο ύπνος είναι αυτοκτονία. Η καθυστέρηση είναι αυτοκτονία. Η αναβολή είναι αυτοκτονία. Η Τουρκία πρέπει επειγόντως να γίνει πυρηνική δύναμη. Ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε στο έθνος-στρατό!»

Η σημασία της παρέμβασης Καραγκιούλ

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη δημοσιογραφική σημασία επειδή προέρχεται από έναν αρθρογράφο με στενή πολιτική συνάφεια προς το κυβερνητικό στρατόπεδο της Τουρκίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι θέσεις του αποτελούν επίσημη κυβερνητική πολιτική. Αποτυπώνουν, ωστόσο, μια αντίληψη στρατηγικής ασφάλειας που αντιμετωπίζει την ανάπτυξη πυρηνικής αποτροπής ως πιθανή απάντηση στις περιφερειακές απειλές.

Η πρόταση για συνεργασία με το πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία συνδυάζεται με το αίτημα συνολικής στρατιωτικής κινητοποίησης της Τουρκίας και την αντίληψη ότι οι μελλοντικοί πόλεμοι ενδέχεται να έχουν πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση.

Το άρθρο περιλαμβάνει επίσης ακραίους συλλογικούς χαρακτηρισμούς κατά του Ισραήλ και των Ισραηλινών, τους οποίους ο συγγραφέας συνδέει με τις εκτιμήσεις του για έναν ενδεχόμενο παγκόσμιο πόλεμο. Πρόκειται για ρητορική που πρέπει να διακρίνεται από την κριτική σε συγκεκριμένες κυβερνητικές ή στρατιωτικές αποφάσεις.

Το βασικό πολιτικό μήνυμα του Καραγκιούλ είναι σαφές: θεωρεί ότι η Τουρκία πρέπει να προετοιμαστεί για ένα περιβάλλον γενικευμένης στρατιωτικής αναμέτρησης και να αναζητήσει πυρηνική αποτροπή μέσω περιφερειακών συμμαχιών.

Τον κίνδυνο να αξιοποιήσει η Τουρκία τη σχεδιαζόμενη ενημέρωση μέσω Γαλλίας για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου ως επιχείρημα αναγνώρισης δικαιοδοσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο επισήμανε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης. Μιλώντας στη Βασιλική Πολίτου, στον Θήτα FM 107,1, άσκησε κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας, στην αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην ανάγνωση της αιγυπτιακής στάσης.

Υπέρ της διασύνδεσης, με προειδοποίηση για τους χειρισμούς

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης ξεκαθάρισε εξαρχής ότι υποστηρίζει την ηλεκτρική διασύνδεση. Τη χαρακτήρισε γεωπολιτικό πρόγραμμα που μπορεί να ωφελήσει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ και να δημιουργήσει νέα δεδομένα στις σχέσεις τους με τις χώρες της περιοχής, εφόσον δεν εγκλωβιστεί στη διαφθορά και στη μικροπολιτική.

Η ένστασή του επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να ξεπεραστούν οι τουρκικές αντιδράσεις. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει τη διέλευση του καλωδίου με την αποδοχή δικών της αξιώσεων επί της υφαλοκρηπίδας.

Υποστήριξε ότι, για το συγκεκριμένο είδος ερευνών που περιέγραψε, δεν προκύπτει τουρκικό δικαίωμα αδειοδότησης ή απαίτησης ενημέρωσης, ακόμη και στις περιοχές όπου προβάλλονται αμφισβητήσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε την επιλογή της γαλλικής διαμεσολάβησης, θεωρώντας ότι η Αθήνα επιχειρεί να αποφύγει τόσο την κρίση με την Τουρκία όσο και το εσωτερικό πολιτικό κόστος μιας απευθείας γνωστοποίησης.

Οι δύο κίνδυνοι: Σιωπηρή αποδοχή και estoppel

Ο αναλυτής εστίασε σε δύο νομικές έννοιες: τη σιωπηρή αποδοχή και το estoppel, τις οποίες παρουσίασε ως πιθανούς κινδύνους που πρέπει να συνεκτιμηθούν πριν επιλεγεί η τελική διαδικασία.

Στην πρώτη περίπτωση, υποστήριξε ότι η ελληνική συναίνεση σε γαλλική ενημέρωση της Τουρκίας θα μπορούσε να προβληθεί από την Άγκυρα ως έμμεση αποδοχή της αξίωσής της να έχει λόγο στις εργασίες.

Στη δεύτερη, περιέγραψε το ενδεχόμενο η Τουρκία να επικαλεστεί αντιφατική ελληνική συμπεριφορά. Να ισχυριστεί, δηλαδή, ότι η Ελλάδα αποδέχθηκε, μέσω τρίτου, μια διαδικασία από την οποία ωφελήθηκε για την προώθηση του έργου και στη συνέχεια αρνήθηκε τις συνέπειες που η τουρκική πλευρά θα επιχειρούσε να της αποδώσει.

Κατά τον Χαραλαμπίδη, μια τέτοια επιχειρηματολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική συζήτηση για θαλάσσιες οριοθετήσεις ή σε δικαστική αντιπαράθεση. Η προειδοποίησή του αφορά την πιθανή αξιοποίηση της διαδικασίας από την Τουρκία και όχι διαπίστωση ότι έχει ήδη αναγνωριστεί τουρκική δικαιοδοσία.

Η κυβερνητική θέση είναι διαφορετική. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ του CNN Greece, η σχεδιαζόμενη διαδικασία αφορά απλή ενημέρωση των σχετιζόμενων κρατών και όχι αίτημα αδείας, με την Αθήνα να υποστηρίζει ότι η γνωστοποίηση δεν παράγει νομικές συνέπειες. Το ακριβές περιεχόμενο της επικοινωνίας βρίσκεται, επομένως, στο επίκεντρο της συζήτησης.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Κριτική για κινήσεις «κατόπιν εορτής»

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης, ο Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, εξέλιξη που έχει καταγραφεί και σε σχετικό ρεπορτάζ της ΕΡΤ.

Η κριτική του επικεντρώθηκε στην αποτυχία αποτροπής αυτής της εξέλιξης και στην προηγούμενη ελληνική προσέγγιση προς την ανατολική Λιβύη και τον Χαλίφα Χαφτάρ. Υποστήριξε ότι η Αθήνα είχε επενδύσει σε αυτό το στρατόπεδο, χωρίς να κατορθώσει να εμποδίσει την προσέγγισή του με την Τουρκία.

Αξιολόγησε θετικά την ανάδειξη του ζητήματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά έθεσε ως ουσιαστικό κριτήριο το αποτέλεσμα στο πεδίο. Κατά την άποψή του, οι διπλωματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν εάν δεν επιτρέπουν στην Ελλάδα να ασκεί στην πράξη τα δικαιώματα που επικαλείται.

Έκανε, μάλιστα, παραλληλισμό με το ψευδοκράτος στην κατεχόμενη Κύπρο, ως παράδειγμα παράνομης κατάστασης που εξακολουθεί να υφίσταται. Με αυτή την αναφορά θέλησε να υπογραμμίσει τον κίνδυνο παγίωσης τετελεσμένων, παρά τη συνεχιζόμενη απόρριψή τους.

Το κεντρικό ερώτημα που έθεσε ήταν εάν η Ελλάδα μπορεί να πραγματοποιεί έρευνες και να αναπτύσσει δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές όπου επικαλείται δικαιώματα ή εάν οι τουρκικές παρεμβάσεις εξακολουθούν να εμποδίζουν την άσκησή τους.

Αίγυπτος: Η στήριξη περνά μέσα από τα συμφέροντά της

Για την Αίγυπτο, ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι οι αντιδράσεις της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο πρέπει να εξετάζονται και υπό το πρίσμα των δικών της θαλάσσιων συμφερόντων.

Εκτίμησε ότι το Κάιρο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη θέση του για να αποκομίσει οφέλη από τις περιφερειακές ισορροπίες. Αναφέρθηκε σε τουρκική προσφορά περίπου 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιας περιοχής προς την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι μέρος των προβαλλόμενων ωφελημάτων αφορά ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα.

Στο ίδιο πλαίσιο επικαλέστηκε ποσοστά 2% για την ελληνική και 17,5% για την κυπριακή πλευρά, χωρίς να αναπτύξει στη συνέντευξη τον υπολογισμό ή την ακριβή γεωγραφική βάση αυτών των μεγεθών.

Επισήμανε επίσης τη στρατιωτική συνεργασία Αιγύπτου–Τουρκίας, αναφερόμενος σε ναυτικές δραστηριότητες και ασκήσεις στην περιοχή της Αλεξάνδρειας.

«Δεν λέω ότι είναι εχθρός μας η Αίγυπτος», διευκρίνισε. Το επιχείρημά του ήταν ότι η σύγκλιση σε ορισμένα ζητήματα δεν εξαλείφει τις διαφορετικές επιδιώξεις κάθε χώρας και ότι οι σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα συμφέροντα και τις συγκεκριμένες πράξεις.

Η αμφισβήτηση των «ήρεμων νερών»

Κλείνοντας, ο Χαραλαμπίδης επανήλθε στην πολιτική των «ήρεμων νερών», υποστηρίζοντας ότι η εικόνα αποκλιμάκωσης δεν εμπόδισε την Τουρκία να συνεχίσει την προώθηση των διεκδικήσεών της.

Συνέδεσε αυτή την κριτική με τις εξελίξεις στη Λιβύη και με το καλώδιο, προειδοποιώντας ότι οι χειρισμοί για την υλοποίηση της διασύνδεσης χρειάζονται προσοχή, ώστε να μη δώσουν στην Άγκυρα πρόσθετα επιχειρήματα.

Επανέλαβε ότι υποστηρίζει το έργο και ότι σκοπός των επισημάνσεών του είναι η πρόληψη δυσμενών εξελίξεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.

Τον κίνδυνο να μετατραπούν οι τουρκικές διεκδικήσεις σε τετελεσμένα, εφόσον δεν συναντήσουν ουσιαστική ελληνική αντίδραση, υπογράμμισε ο Κωνσταντίνος Γρίβας στη συνέντευξή του στον Νίκο Παπαδάτο για το Diplomatic Front. Ο καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων συνέδεσε την ασφάλεια της Ελλάδας με τις ανατροπές στο διεθνές σύστημα, ασκώντας κριτική στην αναμονή εξωτερικής προστασίας και στην αντιμετώπιση των τουρκικών αξιώσεων ως απλής ρητορικής.

Στον πυρήνα της παρέμβασής του βρίσκεται η θέση ότι η χώρα χρειάζεται δική της στρατηγική, με κριτήριο την εθνική ανεξαρτησία, την αποτρεπτική ισχύ και τη διατήρηση της συνοχής της. Οι συνεργασίες με τρίτες χώρες, κατά τον ίδιο, αποκτούν ουσία όταν στηρίζονται στην ελληνική αποφασιστικότητα και σε συγκεκριμένες συγκλίσεις συμφερόντων.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» και το «αντίστροφο 1821»

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας περιέγραψε την τουρκική πολιτική ως διαρκή υβριδικό πόλεμο, ήπιο ως προς τα χρησιμοποιούμενα μέσα, αλλά ολοκληρωτικό ως προς την επιδίωξή του. Κατά την εκτίμησή του, ο μεσοπρόθεσμος στόχος της Άγκυρας είναι να μετατρέψει το Αιγαίο σε χώρο συγκυριαρχίας και να περιορίσει καθοριστικά την ελληνική γεωπολιτική αυτονομία.

Σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, χρησιμοποίησε τη διατύπωση «αντίστροφο 1821» για να περιγράψει τον κίνδυνο άτυπης υπαγωγής της Ελλάδας στην τουρκική επιρροή. Διευκρίνισε ότι δεν αναφέρεται αναγκαστικά σε στρατιωτική κατοχή, αλλά σε μια κατάσταση στην οποία η Αθήνα θα αδυνατεί να αναλάβει πρωτοβουλίες χωρίς την έγκριση της Άγκυρας.

Το ζήτημα, υποστήριξε, υπερβαίνει τη διαφορά για επιμέρους κυριαρχικά δικαιώματα: αφορά τη συνοχή της χώρας και τη δυνατότητά της να λειτουργεί ως ανεξάρτητο κράτος.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η παγίδα της αδράνειας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ελληνική αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου και των ευρύτερων θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας. Απέρριψε ως ανεπαρκή τη λογική ότι η Αθήνα μπορεί να τις παρακάμπτει επειδή δεν παράγουν νόμιμα αποτελέσματα.

Η προειδοποίησή του αφορά τη διαφορά ανάμεσα στη νομική απόρριψη μιας αξίωσης και στην αποτροπή της πρακτικής επιβολής της. Κατά την ανάλυσή του, η συστηματική προβολή διεκδικήσεων μπορεί, εφόσον δεν αντιμετωπιστεί, να δημιουργήσει υπόβαθρο τετελεσμένων και να αξιοποιηθεί μέσα σε μεταβαλλόμενους διεθνείς συσχετισμούς.

Για να εξηγήσει τη θέση του, αναφέρθηκε στην ιστορική διαμόρφωση των θαλάσσιων ζωνών: από τον κανόνα της βολής του πυροβόλου και τις πρώιμες αντιλήψεις για τα χωρικά ύδατα έως τις μεταπολεμικές διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα, τις πρωτοβουλίες λατινοαμερικανικών κρατών, την Ινδονησία και τις συγκρούσεις της Ισλανδίας για την αλιεία.

Μέσα από αυτά τα παραδείγματα ανέδειξε τη δική του ανάγνωση για την αλληλεπίδραση δικαίου, κρατικών αξιώσεων και ισχύος. Παράλληλα, ενέταξε τη «Γαλάζια Πατρίδα» σε μια ευρύτερη τάση αντιμετώπισης θαλάσσιων ζωνών ως προέκτασης εθνικού εδάφους, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα είχε η επικράτηση τέτοιων αντιλήψεων για τα ελληνικά νησιά.

Το καλώδιο και η προειδοποίηση για τουρκική έγκριση

Απαντώντας σε ερώτηση του Νίκου Παπαδάτου για το καλώδιο και την αναφορά σε ενδεχόμενη γαλλική μεσολάβηση, ο Γρίβας εξέφρασε έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε διαδικασία θα μπορούσε, κατά την κρίση του, να εκληφθεί ως αποδοχή τουρκικού δικαιώματος έγκρισης.

Υποστήριξε ότι ακόμη και μια ενέργεια που παρουσιάζεται ως απλή ενημέρωση, πολύ περισσότερο όταν η Ελλάδα αποσύρεται από το προσκήνιο και αναθέτει σε τρίτους τη συνεννόηση, μπορεί να ενισχύσει τις τουρκικές θέσεις. Χαρακτήρισε μια τέτοια εξέλιξη «τεράστιο αυτογκόλ».

Η τοποθέτησή του αφορά τους κινδύνους ενός τέτοιου χειρισμού. Από τη συνέντευξη δεν προκύπτει επιβεβαίωση ότι έχει ήδη συμφωνηθεί συγκεκριμένη διαδικασία μεσολάβησης ή ενημέρωσης της Τουρκίας.

Το υποθετικό σενάριο Τουρκίας–Αιγύπτου

Ο δημοσιογράφος έθεσε επίσης το υποθετικό ενδεχόμενο συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου. Ο Γρίβας το αντιμετώπισε ως εξαιρετικά δυσμενές σενάριο για τα ελληνικά συμφέροντα, τονίζοντας ότι τα κενά που αφήνει μια χώρα μπορούν να καλυφθούν από άλλους περιφερειακούς παράγοντες.

Κατά τη συλλογιστική του, η Αίγυπτος δεν έχει λόγο να προσανατολιστεί υποχρεωτικά προς την Τουρκία, αλλά ούτε να αναμένει επ’ αόριστον ελληνικές πρωτοβουλίες. Το ίδιο σκεπτικό επέκτεινε και στο Ισραήλ: εάν οι εταίροι θεωρήσουν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίξει μια συνεργασία, θα αναζητήσουν άλλες διευθετήσεις.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν είναι ειδικός στο διεθνές δίκαιο. Η απάντησή του αφορούσε τις στρατηγικές συνέπειες του υποθετικού σεναρίου και δεν συνιστούσε παρουσίαση κάποιας ολοκληρωμένης συμφωνίας.

Το Ισραήλ και η αναμονή του ξένου παράγοντα

Ο καθηγητής άσκησε κριτική στην προσδοκία ότι ένας ισχυρός εξωτερικός παράγοντας θα αναλάβει να λύσει τα ελληνικά προβλήματα. Ειδικά για το Ισραήλ, υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο πως θα πολεμήσει για λογαριασμό της.

Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η ανάδειξη μιας υπερβολικά ισχυρής Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί αντιθέσεις συμφερόντων και για άλλες χώρες. Αυτές οι συγκλίσεις, κατά τον ίδιο, πρέπει να αξιοποιούνται με ρεαλισμό, χωρίς να μετατρέπονται σε βεβαιότητα εξωτερικής διάσωσης ή σε υπόθεση ότι οι σημερινές αντιπαραθέσεις θα παραμείνουν αμετάβλητες.

Στο ίδιο πλαίσιο επέκρινε την πορεία των ελληνικών σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα, θεωρώντας ότι ο περιορισμός των διαύλων με μεγάλες δυνάμεις στενεύει τα περιθώρια ελιγμών της χώρας. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα μπορεί να αναζητά συνέργειες με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία και άλλους παράγοντες, με αφετηρία την υπεράσπιση των δικών της συμφερόντων.

Ευρώπη, Ουκρανία και πυρηνική κλιμάκωση

Στο διεθνές σκέλος της συζήτησης, ο Γρίβας περιέγραψε ένα σύστημα πολύ πιο σύνθετο από την παραδοσιακή αντιπαράθεση σταθερών στρατοπέδων. Εκτίμησε ότι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα συνδυάζουν τον ανταγωνισμό με επιμέρους συνεργασίες, ενώ η Δυτική Ευρώπη δυσκολεύεται να προσαρμοστεί.

Άσκησε οξεία κριτική στην ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στη Ρωσία. Υποστήριξε ότι η δυνατότητα της Μόσχας να απειλήσει στρατιωτικά τη Δυτική Ευρώπη είναι εξαιρετικά περιορισμένη και ότι η ενεργειακή απομάκρυνση από τη Ρωσία επιβαρύνει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Παράλληλα, περιέγραψε τις ΗΠΑ ως οικονομικό ανταγωνιστή της Ευρώπης που επιδιώκει την ανασυγκρότηση της δικής του βιομηχανικής βάσης.

Προειδοποίησε ακόμη ότι η πυρηνική κλιμάκωση μπορεί να προκύψει μέσα από αλληλουχία αποφάσεων και αντιδράσεων. Αναφέρθηκε σε υποθετικά σενάρια χρήσης πυρηνικών στο Διάστημα ή σε μεγάλο υψόμετρο, επισημαίνοντας ότι ακόμη και μια αρχικά περιορισμένη χρήση θα μπορούσε να ανοίξει επικίνδυνη αλυσίδα εξελίξεων.

Για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε εξαιρετικά επικίνδυνη μια άμεση στρατιωτική εμπλοκή ευρωπαϊκών χωρών ή του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία, ενώ επέκρινε το επίπεδο γνώσης και προετοιμασίας των σημερινών ηγεσιών απέναντι σε τέτοιους κινδύνους.

Ιράν, Χούθι και τα όρια της στρατιωτικής υπεροχής

Αναφερόμενος στη Μέση Ανατολή, υποστήριξε ότι η κατοχή προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν εξασφαλίζει από μόνη της την επίτευξη πολιτικών και στρατιωτικών στόχων. Στην ανάλυσή του για το Ιράν και τους Χούθι, έδωσε βάρος στις υπόγειες υποδομές, στις ασύμμετρες δυνατότητες και στην ανθεκτικότητα απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους.

Συνέδεσε το ζήτημα με την παραγωγή πυρομαχικών και τη δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών. Εκτίμησε ότι οι περιορισμοί αυτοί αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση με την Κίνα κοντά στην κινεζική περιφέρεια.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι δυτικοί χειρισμοί στην Ουκρανία και στη Γάζα, καθώς και η αντίληψη περί διπλών μέτρων, ενισχύουν την αποστασιοποίηση χωρών του Παγκόσμιου Νότου. Περιέγραψε την ανάδειξη των BRICS+ και άλλων σχημάτων ως μέρος της μετάβασης προς έναν «μεταδυτικό κόσμο».

Καλή γειτονία με εγκατάλειψη των διεκδικήσεων

Κλείνοντας, ο Γρίβας διευκρίνισε ότι επιθυμητός στόχος είναι ένα ειρηνικό περιφερειακό περιβάλλον. Υποστήριξε ότι η Τουρκία μπορεί να αναπτύξει τον ρόλο της ως ευρασιατική δύναμη χωρίς να επιδιώκει κυριαρχία στο Αιγαίο και ότι η εγκατάλειψη αυτής της επιδίωξης θα επέτρεπε σχέσεις καλής γειτονίας.

Μέχρι τότε, επέμεινε στην ανάγκη ελληνικής αντίδρασης, προειδοποιώντας ότι η συσσώρευση υποχωρήσεων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πολέμου. Όπως συνόψισε τη θέση του: «Δεν μπορούμε να έχουμε απόλυτες απαντήσεις στη σημερινή τρομακτικά ρευστή πραγματικότητα, αλλά μπορούμε να έχουμε απόλυτα κριτήρια». Πρώτο κριτήριο, για τον ίδιο, είναι η χώρα.