Της Φανούλας Αργυρού

Ακόμα μια μαύρη επέτειος 66 αδικοχαμένων ανθρώπων πάνω από το Καστελόριζο, οι οποίοι δολοφονήθηκαν με την έκρηξη βόμβας που είχε τοποθετηθεί στο αεροπλάνο των Βρετανικών Ευρωπαϊκών Αερογραμμών, το οποίο εκτελούσε πτήση CY 284 των Κυπριακών Αερογραμμών από Αθήνα προς Λευκωσία.

Από το 2010 ξεκινήσαμε (η γράφουσα) με τον Μιχάλη Θωμαΐδη, γιο δολοφονημένου επιβάτη, την έρευνα για τα αίτια της καταστροφής του Κομήτη 4B G-ARCO των Βρετανικών Ευρωπαϊκών Αερογραμμών. Ήταν με την παρότρυνση του Μ. Θωμαΐδη που ξεκίνησα την έρευνά μου στο Βρετανικό Εθνικό Αρχείο. Την οποία δημοσιεύσαμε για πρώτη φορά στην ομογενειακή εφημερίδα «Ελευθερία» στο Λονδίνο το 2011.

Η πρώτη δημοσίευση έγινε μετά από 44 χρόνια, στις 30 Ιουνίου 2011, και η δεύτερη στις 7 Ιουλίου 2011. «Η πρώτη ανατίναξη πολιτικού αεροπλάνου στην Ευρώπη στην πρόσφατη ιστορία»

http://www.eleftheria.co.uk/pdf/912016142935ELEFTHERIA30062011.pdf (Φανούλας Αργυρού και Μιχάλη Θωμαΐδη).

http://www.eleftheria.co.uk/pdf/92201611634ELEFTHERIA07072011.pdf

Ακολούθησε η γνωριμία μας με τον συγγραφέα Simon Hepworth μέσω του Μιχάλη Θωμαΐδη (αδελφού της Μαρίας Θωμαΐδη), στον οποίο γνωστοποίησα όλα τα έγγραφα που υπήρχαν στο Βρετανικό Αρχείο στο Kew του Λονδίνου. Για να συνεχίσουμε μια στενή συνεργασία στο Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, με αποτέλεσμα το πολύτομο πρώτο βιβλίο του, Bealine Charlie Oscar – The Mystery of flight CY284.

Το οποίο κυκλοφόρησε το 2018 και κάναμε την παρουσίασή του στη Λεμεσό, στις 11 Οκτωβρίου 2018. Η παρουσίαση διοργανώθηκε από το ΚΥΚΕΜ (Κυπριακό Κέντρο Μελετών) και το Ίδρυμα Μελέτης και Έρευνας Synergy Foundation. Ομιλητές ήταν ο κ. Χρήστος Ιακώβου, Διευθυντής του ΚΥΚΕΜ, και η γράφουσα, με αντιφώνηση του συγγραφέα Simon Hepworth.

Ακόμα ένα βιβλίο

Εντός του 2026 ο συγγραφέας Simon Hepworth εξέδωσε ακόμα ένα βιβλίο, με περισσότερες πληροφορίες για την τραγωδία, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «MURDER IN HIGH PLACES? – THE SECRET INVESTIGATION INTO THE BOMBING OF FLIGHT CY 284».

Το βιβλίο εκδόθηκε στο Λονδίνο από το “Aviation Books Limited.

Από το 2010- 2011 τα έγγραφα μάς είχαν καθοδηγήσει στο συμπέρασμα για πολιτικό κριτήριο στην ανατίναξη του αεροπλάνου. Όπως και οι εφημερίδες στο Λονδίνο και ότι η εγκληματική πράξη στόχευε τη δολοφονία του Στρατηγού Γεώργιου Γρίβα Διγενή.

12 αντίγραφα του Πορίσματος των ανακριτών για τα αίτια εστάλησαν στην Κύπρο.

Και όμως, καμία Κυπριακή Κυβέρνηση μέχρι σήμερα δεν ασχολήθηκε με τη μαζική δολοφονία 66 αδικοχαμένων ανθρώπων. Διατηρείται μια ένοχη άκρα του τάφου σιγή, μια επαίσχυντη περιφρόνηση για την άνανδρη μαζική δολοφονία 66 ανθρώπων. Παρόλο που οι βρετανικές αρχές είχαν στείλει αντίγραφα του πορίσματος του 1968 στην Κυπριακή Κυβέρνηση όπως και στην Κυβέρνηση της Ελλάδας για τα αίτια. Στο πόρισμα αναφερόταν καθαρά ότι η αιτία ήταν βόμβα.

Οι Βρετανικές Αερογραμμές, κατόπιν πρωτοβουλίας της κας Christine Marlborough θυγατέρας θύματος συμφώνησαν και διευθέτησαν Αναμνηστική Πλάκα για τα 66 θύματα της μαζικής δολοφονίας στο Garden of Remembrance at St George’s Chapel στο αεροδρόμιο Heathrow. Στην οποία γράφτηκαν όλα τα ονόματα των θυμάτων. Τα εγκαίνια έγιναν στις 12 Οκτωβρίου 2022 εν τη παρουσία εκπροσώπου των Βρετανικών Αερογραμμών, συγγενών των θυμάτων, του συγγραφέα Σάιμον Χέπγουέρθ, της γράφουσας, του συγγραφέα Λεωνίδα Λεωνίδου, και άλλων ενδιαφερομένων.

Η εφημερίδα «Αγών»

Πέραν της περιφρόνησης και της ένοχης σιωπής των Κυπριακών Αρχών όλων των Κυπριακών Κυβερνήσεων για τη μαζική εκείνη δολοφονία, υπήρξε και ένα ακατανόητο δημοσίευμα στην τότε εφημερίδα «Αγών» που κυκλοφορούσε, του κ. Νίκου Κόσιη. Η εφημερίδα «Αγών» 14.10.1967, όταν ακόμα μάζευαν πτώματα από τη θάλασσα, εντός 48 ωρών απέκλεισε «το ενδεχόμενο εκρήξεως ή πυρκαγιάς».

«Το μυστικό του δυστυχήματος πιθανόν να μην αποκαλυφθεί – το πήρε στον βυθό το «μαύρο κουτί». Έχουν ήδη αποκλεισθεί τα ενδεχόμενα εκρήξεως και πυρκαγιάς» έγραψε η εφημερίδα!

Πώς και από ποια πηγή είχε εξασφαλίσει τέτοια πληροφορία η εφημερίδα «Αγών»;

Στις 12.11.2023 είχα δημοσιεύσει στη «Σημερινή» ανοικτό κάλεσμα στον κ. Νίκο Κόσιη για εξηγήσεις.

https://simerini.sigmalive.com/media/documents/SHMERINH_15223_12.11.2023.pdf σελίδα 15

Το παρέθεσα και πέρσι στην 58ο μαύρη επέτειο, 12.10.2025.

https://simerini.sigmalive.com/article/2025/10/12/kurie-niko-kosie-argeite-n-apantesete-sta-thumata-kai-tous-suggeneis-tous/

Το παραθέτω για μια ακόμη φορά και σήμερα.

«Προς Νίκο Κόσιη,

Κύριε Κόσιη, πέραν των συμβουλών σας προς την Υπ. Δικαιοσύνης για την αντιμετώπιση των εγκληματικών φατριών του υπόκοσμου σήμερα¸ παραμένετε υπόλογος στην ιστορία και στις 66 αθώες ψυχές της μοιραίας πτήσης CY284, που καταστράφηκε από έκρηξη βόμβας στις 12 Οκτωβρίου 1967, όταν η εφημερίδα σας «Αγών» απέκλεισε εντός 48 ωρών «το ενδεχόμενο εκρήξεως ή πυρκαγιάς».

Οι 66 δολοφονηθέντες «θυσιάστηκαν στο βωμό πολιτικών σκοπιμοτήτων της εποχής». Αυτό δεν το λένε μόνο τα βρετανικά έγγραφα στο Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, αλλά το επιβεβαιώνει και η κα Φωτεινή Τομαή στο «Βήμα» από τη θέση της προϊσταμένης της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του Ελληνικού ΥΠΕΞ. (Άρθρο Δέσποινας Ψύλλου «Φ» 28.10.23 « Μυστήριο 56 χρόνων για τη μοιραία πτήση CY 284»).

Κύριε Κόσιη,

Ποια ήταν η πηγή της εφημερίδας σας « Ο Αγών» για κάτι τέτοιο; Eφόσον ακόμα μάζευαν πτώματα και ούτε οι Βρετανοί εμπειρογνώμονες είχαν ξεκινήσει τις εξονυχιστικές των έρευνες που επιβεβαίωσαν πέραν πάσης αμφιβολίας ότι το αεροπλάνο ανατινάχτηκε από βόμβα στρατιωτικού τύπου;

Η μόνη αρχή που απαρχής είχε αποκλείσει τη βομβιστική ενέργεια περιέργως ήταν το Special Branch της Κυπριακής Δημοκρατίας με επικεφαλής τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη. Και στη συνέχεια η Χουντική Κυβέρνηση στην Αθήνα, η οποία φοβόταν να μην κατηγορηθεί για ανεπαρκή ασφάλεια στο αεροδρόμιο γι΄αυτό ζητούσε από τους Βρετανούς να πουν ψέματα, οτιδήποτε άλλο όπως σύγκρουση με άλλο αεροπλάνο κατά προτίμηση τουρκικό!

Το αναπάντητο ερώτημα για το «κουκούλωμα» της βομβιστικής ενέργειας από τον «Αγών» τέθηκε προ ετών με την παρουσίαση του πρώτου βιβλίου του Simon Hepworth στις 11.10.2018 στη Λεμεσό βλέπε εδώ «Ποιοι και γιατί ανατίναξαν τo αεροπλάνο της πτήσης CY 284 το 1967» –

https://www.sigmalive.com/news/537198/poioi-kai-giati-anatinaksan-to-aeroplano-tis-ptisis-cy-284-to-1967 30.10.2018

«Αγών» 14.10.1967, Birmingham Post Αύγουστος 1968. Κατά τη δημοσιογραφική διάσκεψη με τον εμπειρογνώμονα εκρηκτικών V J Clancey να εξηγεί τον στρατιωτικού τύπου μηχανισμό που ανατίναξε το αεροπλάνο.

Κύριε Κόσιη, έχετε υποχρέωση να απαντήσετε γιατί είχατε και έχετε ευθύνη για το δημοσίευμα, για την ιστορική έρευνα, για την αλήθεια, για τους ζωντανούς συγγενείς και τις αδικοχαμένες 66 ψυχές στον τάφο.

Αιωνία τους η Μνήμη.

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

Μερικά μόνο από προηγούμενα δημοσιεύματα.

Αναμνηστική Πλάκα για τα 66 θύματα της «μαζικής δολοφονίας» Η ανατίναξη της πτήσης CY84, 12.10.1967.

https://simerini.sigmalive.com/article/2020/10/4/anamnestike-plaka-gia-ta-66-thumata-tes-mazikes-dolophonias-e-anatinaxe-tes-pteses-cy-284-stis-12-oktobriou-1967/ 4.10.2020

Μνημόσυνο για τα 66 θύματα – η Μητροπολιτική Αστυνομία αναθεωρεί την έρευνα (1967).

https://simerini.sigmalive.com/article/2022/10/14/mnemosuno-gia-ta-66-thumata-tes-tragodias-tes-pteses-cy-284-12-oktobriou-1967/ 14.10.2022.

Ανεπαρκής, ελαττωματική με σοβαρές ελλείψεις, παραλείψεις…

https://simerini.sigmalive.com/article/2023/10/29/aneparkes-elattomatike-me-sobares-elleipseis-paraleipseis/ 29.10.23.

Η επέτειος της αεροπορικής τραγωδίας της 12ης Οκτωβρίου 1967 συνοδεύτηκε με ένα εξαίρετο αφιέρωμα της βρετανικής METRO.

https://simerini.sigmalive.com/article/2024/10/21/mnemoneutekan-kai-phetos-ta-66-thumata-tes-pteses-cy-284/ 21.10.2024.

Αίσθηση προκαλεί η δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος, με αφορμή τη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράκ, Φουάντ Χουσεΐν, στην Κωνσταντινούπολη, επιδόθηκε σε μια εξιδανικευμένη ιστορική αναδρομή για τον ρόλο της σημερινής Τουρκίας. Από τους «Έλληνες αποίκους» και τον Μέγα Κωνσταντίνο μέχρι τον Μωάμεθ τον Πορθητή και τον Μουσταφά Κεμάλ, ο Αμερικανός διπλωμάτης επιχείρησε να συνδέσει διαφορετικές ιστορικές περιόδους με τη σύγχρονη γεωπολιτική θέση της Άγκυρας, παρακάμπτοντας τις κατακτήσεις, τις διώξεις και τις τραγωδίες που σημάδεψαν την ιστορία του ελληνισμού.

Η συνάντηση στον Κεράτιο Κόλπο

Αφορμή για την παρέμβαση του Τομ Μπάρακ αποτέλεσε η συνάντησή του με τον Ιρακινό υπουργό Εξωτερικών Φουάντ Χουσεΐν, στις 10 Οκτωβρίου 2026, στον Κεράτιο Κόλπο της Κωνσταντινούπολης.

Ο Αμερικανός πρέσβης επέλεξε να παρουσιάσει τη συνάντηση όχι μόνο ως μια διπλωματική επαφή μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράκ, αλλά ως συνέχεια μιας ιστορικής παράδοσης που, κατά την άποψή του, καθιστά την Κωνσταντινούπολη σημείο συνάντησης της Ανατολής με τη Δύση.

Στην ανάρτησή του στο Χ ανέφερε ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη συνεργασία Ιράκ, Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας, καθώς και στις κοινές περιφερειακές προκλήσεις.

Χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική τη συνεργασία των τριών χωρών, επισημαίνοντας ότι οι δυσκολίες της περιοχής δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από κανένα κράτος μεμονωμένα.

Μέχρι εκεί, η παρέμβασή του κινούνταν στα αναμενόμενα όρια μιας διπλωματικής ανακοίνωσης.

Η συνέχεια, ωστόσο, απέκτησε έντονο ιστορικό και πολιτικό περιεχόμενο.

Privileged to welcome Iraqi Foreign Minister Fuad Hussein to the shore of the Golden Horn at Tersane. We spoke of the close and enduring alliance between Iraq, the United States, and Türkiye, and of the regional hurdles that confront us all—challenges no nation can clear alone. It was an honor to listen to, and take part in, the wisdom and elegance of one of the most respected diplomats in the region. Baghdad’s envoys have been sailing into this harbor since the days of the caliphs; it felt right to continue that conversation here.

This is the oldest harbor in continuous diplomatic use on earth. Greek colonists sheltered here around 660 BC, Constantine made it the port of his new Rome, and Fatih Sultan Mehmet made it the gateway to a world empire—launching his fleets from the very shipyard where we stood. For sixteen centuries every envoy to Byzantium and then to the Sublime Porte landed beneath these domes—the embassies on one bank, the sultan on the other, and the water between them the negotiating table. To stand here is to stand where East met West and chose, longer than almost anywhere else, to talk rather than fight. Atatürk’s Republic carried that inheritance forward, and Türkiye today remains what this harbor has always been—the place where the world still comes to find each other.

— Ambassador Tom Barrack (@USAMBTurkiye) October 10, 2026

Οι «Έλληνες άποικοι» και η Νέα Ρώμη

Ο Μπάρακ επιχείρησε να παρουσιάσει τον Κεράτιο Κόλπο ως ένα από τα αρχαιότερα διπλωματικά κέντρα του κόσμου.

Αναφερόμενος στην ιστορική διαδρομή της περιοχής, σημείωσε ότι Έλληνες άποικοι εγκαταστάθηκαν εκεί περίπου το 660 π.Χ., ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος την κατέστησε λιμάνι της Νέας Ρώμης και ότι ο Μωάμεθ Β΄ αξιοποίησε τον ίδιο χώρο ως πύλη για την ανάπτυξη της οθωμανικής αυτοκρατορικής ισχύος.

Η αναφορά στους Έλληνες αποίκους είναι ιστορικά θεμελιωμένη, καθώς το αρχαίο Βυζάντιο ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους, σύμφωνα με την παράδοση από τα Μέγαρα.

Ωστόσο, η ιστορία της Κωνσταντινούπολης δεν εξαντλείται σε μια σύντομη αναφορά στην αρχαία ελληνική εγκατάσταση.

Για περισσότερο από μία χιλιετία, η πόλη υπήρξε το πολιτικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό κέντρο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με καθοριστική παρουσία της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης.

Η Νέα Ρώμη του Μεγάλου Κωνσταντίνου εξελίχθηκε στην Κωνσταντινούπολη των αυτοκρατόρων, των Πατριαρχών, της Αγίας Σοφίας και μιας πολιτιστικής κληρονομιάς που επηρέασε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο.

Αυτή η ιστορική πραγματικότητα δεν εξαφανίζεται επειδή η πόλη κατακτήθηκε το 1453.

Ο Μωάμεθ ο Πορθητής και η αποσιώπηση της Άλωσης

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά του Αμερικανού διπλωμάτη στον Μωάμεθ Β΄, τον οποίο παρουσιάζει ως ηγέτη που μετέτρεψε τον Κεράτιο Κόλπο σε πύλη μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας.

Η συγκεκριμένη διατύπωση αναδεικνύει την αυτοκρατορική ισχύ των Οθωμανών, αποφεύγοντας όμως να αναφερθεί στις συνθήκες υπό τις οποίες η Κωνσταντινούπολη πέρασε στην κυριαρχία τους.

Στις 29 Μαΐου 1453, η Κωνσταντινούπολη αλώθηκε από τις οθωμανικές δυνάμεις έπειτα από πολιορκία.

Η πτώση της συνοδεύτηκε από θανάτους, αιχμαλωσίες, λεηλασίες και την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Η Άλωση αποτελεί καθοριστικό γεγονός για την ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία, αλλά και σημείο καμπής για την ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Επομένως, η περιγραφή του Μωάμεθ αποκλειστικά μέσα από τη δημιουργία αυτοκρατορικής ισχύος παρουσιάζει μόνο μία πλευρά της ιστορικής πραγματικότητας.

Το ζήτημα δεν είναι η αμφισβήτηση της σημασίας του Οθωμανού σουλτάνου στην παγκόσμια ιστορία. Είναι η επιλογή ενός εν ενεργεία Αμερικανού διπλωμάτη να χρησιμοποιήσει μια εξιδανικευμένη αφήγηση, χωρίς αναφορά στο κόστος της οθωμανικής κατάκτησης για τους κατακτημένους πληθυσμούς.

Η Κωνσταντινούπολη ως δήθεν διαχρονικός τόπος ειρήνης

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιγραφή της Κωνσταντινούπολης ως τόπου όπου η Ανατολή και η Δύση προτίμησαν επί αιώνες τη διαπραγμάτευση αντί της σύγκρουσης.

Ο Μπάρακ υποστήριξε ότι η περιοχή αποτέλεσε έναν διαρκή χώρο διπλωματικής συνεννόησης, με τις ξένες πρεσβείες και την οθωμανική εξουσία να βρίσκονται στις αντίθετες όχθες του Κερατίου.

Είναι γεγονός ότι η Κωνσταντινούπολη υπήρξε μεγάλο εμπορικό και διπλωματικό κέντρο.

Όμως η ιστορία της περιλαμβάνει πολιορκίες, πολέμους, κατακτήσεις και βαθιές θρησκευτικές και πολιτικές συγκρούσεις.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν επεκτάθηκε στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω ειρηνικών διαπραγματεύσεων, αλλά πρωτίστως μέσω στρατιωτικών εκστρατειών.

Παράλληλα, η μεταγενέστερη ιστορία της περιοχής συνδέεται με εκτοπισμούς, διώξεις και βίαιες πληθυσμιακές μεταβολές.

Η διπλωματία ασφαλώς αποτελούσε μέρος της οθωμανικής πολιτικής. Δεν μπορεί όμως να παρουσιάζεται ως το μοναδικό ή κυρίαρχο χαρακτηριστικό μιας αυτοκρατορικής ιστορίας που διαμορφώθηκε και μέσα από πολέμους.

Η αναφορά στον Μουσταφά Κεμάλ

Στο τέλος της ιστορικής του αναδρομής, ο Τομ Μπάρακ συνέδεσε την Οθωμανική Αυτοκρατορία με την Τουρκική Δημοκρατία που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ.

Κατά τον Αμερικανό διπλωμάτη, το νέο τουρκικό κράτος συνέχισε την κληρονομιά του Κερατίου Κόλπου ως τόπου συνάντησης διαφορετικών λαών και πολιτισμών.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επιλεκτική ιστορική αφήγηση.

Η συγκρότηση της σύγχρονης Τουρκίας πραγματοποιήθηκε μέσα στις δραματικές συνθήκες που ακολούθησαν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Για τον ελληνισμό, η περίοδος αυτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Μικρασιατική Καταστροφή, την καταστροφή της Σμύρνης, τον ξεριζωμό των ελληνικών πληθυσμών και την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών.

Η κεμαλική πολιτική οικοδόμησε επίσης ένα συγκεντρωτικό εθνικό κράτος, στο οποίο η μονοκομματική διακυβέρνηση αποτέλεσε βασικό χαρακτηριστικό της πρώτης περιόδου.

Ο χαρακτηρισμός του συγκεκριμένου πολιτικού συστήματος ως πλήρως δημοκρατικού με τα σημερινά κριτήρια δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα.

Αξίζει πάντως να διευκρινιστεί ότι ο Μπάρακ δεν αποκάλεσε προσωπικά τον Κεμάλ «δημοκράτη». Αναφέρθηκε στην Τουρκική Δημοκρατία και στη συνέχιση μιας ιστορικής κληρονομιάς.

Αυτό που προκαλεί συζήτηση είναι η επιλογή του να παρουσιάσει τη μετάβαση από τη βυζαντινή στην οθωμανική και στη σύγχρονη τουρκική περίοδο ως μια σχεδόν αδιάκοπη παράδοση συνεννόησης.

Η Τουρκία στο επίκεντρο της αμερικανικής περιφερειακής στρατηγικής

Η ιστορική αναδρομή του Μπάρακ δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη σημερινή εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Αμερικανός διπλωμάτης δεν περιορίζεται πλέον στα καθήκοντα του πρέσβη στην Άγκυρα. Είναι παράλληλα ειδικός προεδρικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, γεγονός που του επιτρέπει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής.

Η επιλογή αυτή αντανακλά τη σημασία που αποδίδει η κυβέρνηση Τραμπ στη συνεργασία με την Τουρκία για τη διαχείριση περιφερειακών κρίσεων.

Η Άγκυρα διαθέτει στρατιωτική παρουσία και ισχυρά συμφέροντα στη βόρεια Συρία, διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με το Ιράκ και επιδιώκει να εδραιωθεί ως βασικός παράγοντας στις ενεργειακές και μεταφορικές διασυνδέσεις της περιοχής.

Αυτή η γεωπολιτική πραγματικότητα εξηγεί γιατί η Ουάσιγκτον επιδιώκει στενή συνεργασία με την τουρκική ηγεσία.

Δεν εξηγεί, ωστόσο, την ανάγκη υιοθέτησης μιας τόσο εξιδανικευμένης παρουσίασης της οθωμανικής και τουρκικής ιστορίας.

Η τουρκική δημοσιότητα και οι ύμνοι στον Πορθητή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος με τον οποίο υποδέχθηκαν τις δηλώσεις του Μπάρακ τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Η εφημερίδα Türkiye, σε δημοσίευμα της 10ης Οκτωβρίου, επέλεξε να αναδείξει τους ιστορικούς επαίνους του Αμερικανού πρέσβη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην αναφορά του στον Μωάμεθ τον Πορθητή.

Ανάλογη προβολή έδωσε και το Rûdaw, παραθέτοντας την ιστορική περιγραφή του Μπάρακ για τον Κεράτιο Κόλπο και τον σημερινό ρόλο της Τουρκίας.

Η θετική υποδοχή των δηλώσεων στον τουρκικό Τύπο δεν προκαλεί έκπληξη.

Η εικόνα της Τουρκίας ως ιστορικού κέντρου αυτοκρατορικής ισχύος και σύγχρονου διπλωματικού διαμεσολαβητή βρίσκεται κοντά στην αντίληψη που προβάλλει η Άγκυρα για τον διεθνή ρόλο της.

Το γεγονός ότι αυτή η αφήγηση προέρχεται από έναν υψηλόβαθμο Αμερικανό διπλωμάτη της προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Η Αθήνα οφείλει να παρακολουθεί τις εξελίξεις με όρους στρατηγικής ανάλυσης.

Η Τουρκία είναι σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί αναθεωρητικές διεκδικήσεις εις βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και αμφισβητεί πλευρές του υφιστάμενου καθεστώτος ασφαλείας στο Αιγαίο.

Η ανάδειξη της Άγκυρας ως κεντρικού παράγοντα στη Μέση Ανατολή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον θα διαχειρίζεται τις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Τουρκία.

Από τις δηλώσεις του Μπάρακ δεν προκύπτει αυτομάτως αλλαγή της αμερικανικής στάσης στα ελληνοτουρκικά.

Είναι όμως σαφές ότι η κυβέρνηση Τραμπ προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας, ειδικά στη Συρία και στο Ιράκ.

Η συγκεκριμένη πολιτική πρέπει να αξιολογείται με βάση τις αποφάσεις, τις στρατιωτικές συνεργασίες και τις διπλωματικές πρωτοβουλίες που τη συνοδεύουν.

Η ιστορία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής εξιδανίκευσης

Η παρέμβαση του Τομ Μπάρακ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χρησιμοποίησης της ιστορίας για την υποστήριξη σύγχρονων διπλωματικών επιδιώξεων.

Ο Αμερικανός πρέσβης συνέδεσε την αρχαία ελληνική παρουσία, τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, την οθωμανική κατάκτηση και το κράτος του Μουσταφά Κεμάλ σε μία ενιαία αφήγηση ιστορικής συνέχειας.

Όμως η Κωνσταντινούπολη δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό σημείο από το οποίο πέρασαν διαδοχικές αυτοκρατορίες.

Υπήρξε πρωτεύουσα ενός κράτους με βαθιά ελληνική πολιτιστική και γλωσσική ταυτότητα, κέντρο της ορθόδοξης χριστιανοσύνης και σημείο αναφοράς για τον ελληνισμό επί αιώνες.

Η οθωμανική κατάκτηση του 1453 δεν ήταν μια ειρηνική μεταβίβαση εξουσίας. Και η δημιουργία της σύγχρονης Τουρκίας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον ξεριζωμό των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας και την τραγωδία του 1922.

Η διπλωματία μπορεί να επιλέγει τους συμβολισμούς της. Η ιστορική έρευνα, όμως, οφείλει να αποτυπώνει και όσα δεν εξυπηρετούν τις σημερινές πολιτικές σκοπιμότητες.

Το ουσιαστικό μήνυμα της παρέμβασης Μπάρακ δεν βρίσκεται μόνο σε όσα είπε για τον Μωάμεθ τον Πορθητή και τον Μουσταφά Κεμάλ, αλλά κυρίως στην εικόνα που επιχειρεί να διαμορφώσει για τη σημερινή Τουρκία: ενός κράτους που η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ως βασικό συνομιλητή για το μέλλον της Μέσης Ανατολής.

Και αυτή είναι μια γεωπολιτική εξέλιξη που η Ελλάδα δεν μπορεί να αγνοήσει.

Μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για το παρόν και το μέλλον του Ελληνισμού πραγματοποίησε ο διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Μελέτης Μελετόπουλος, μιλώντας στην εκπομπή του Greek News and Radio FL με θέμα την πορεία της Ελλάδας μετά την Επανάσταση του 1821.

Ο κ. Μελετόπουλος περιέγραψε την κατάσταση της χώρας ως «υπαρξιακή κρίση», υποστηρίζοντας ότι δεν είναι πλέον αυτονόητο πως η Ελλάδα θα εξέλθει από αυτήν ως συγκροτημένο και ακμαίο έθνος κατά τον επόμενο αιώνα.

«Διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση, η πατρίδα μας διέρχεται μια πολύ σοβαρή υπαρξιακή κρίση», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ως βασικότερες απειλές κατονόμασε το δημογραφικό πρόβλημα, τη φυγή των νέων στο εξωτερικό, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, την υποχώρηση της παραγωγής και την κρίση στην εκπαίδευση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην οικονομία, επισημαίνοντας το μεγάλο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, καθώς και τη χαμηλή αγοραστική δύναμη των Ελλήνων. Κατά την εκτίμησή του, η χώρα βρίσκεται σε «ελεύθερη πτώση», χωρίς τις ηγετικές φυσιογνωμίες που θα μπορούσαν να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη και να προτείνουν ένα συνολικό σχέδιο εξόδου από την κρίση.

Από την εθνική ολοκλήρωση στην υποχώρηση

Κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, ο Μελέτης Μελετόπουλος σημείωσε ότι το ελληνικό κράτος, από το 1830 και μετά, πέτυχε να ενσωματώσει σημαντικές ελληνικές περιοχές και πληθυσμούς. Αναφέρθηκε στη Θεσσαλία, στην Κρήτη, στη Μακεδονία, στην Ήπειρο, στη Θράκη και στα νησιά του Αιγαίου, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη πορεία τεράστιο ιστορικό επίτευγμα.

Αντίθετα, για τη μεταπολιτευτική περίοδο υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει υποχωρήσει τόσο στο εσωτερικό όσο και στα εθνικά της μέτωπα. Μίλησε για κατάρρευση της παιδείας, αποδυνάμωση του πολιτισμού, πτώση του επιπέδου της δημόσιας ζωής και απουσία μακρόπνοης εθνικής στρατηγικής.

«Διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση κινδυνεύουμε να χάσουμε ακόμη και όσα κερδίσαμε με αυτήν», ήταν μία από τις πλέον ηχηρές αποστροφές της παρέμβασής του.

Προειδοποίηση για τις τουρκικές αγορές ακινήτων

Ο κ. Μελετόπουλος εξέφρασε επίσης έντονη ανησυχία για αγορές ακινήτων από τουρκικά συμφέροντα σε νησιά του Αιγαίου και σε παραμεθόριες περιοχές. Αναφέρθηκε ειδικά στη Χίο, στη Λέρο, στη Μυτιλήνη, στην Τήνο και στον Έβρο, υποστηρίζοντας ότι ολόκληρες εκτάσεις και περιουσίες περνούν σε ξένα χέρια χωρίς να υπάρχει επαρκής κρατική αντίδραση.

Παράλληλα, άσκησε σκληρή κριτική στην πολιτική κατευνασμού απέναντι στην Τουρκία. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα δεν θα επέλεγε εύκολα μια στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Ελλάδας, ακόμη και αν υπήρχε μικρή πιθανότητα αποτυχίας, και υπογράμμισε ότι η Αθήνα οφείλει να στηρίζεται με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στο διεθνές δίκαιο.

Κατά τον ίδιο, η έλλειψη εθνικής αυτοπεποίθησης και η υποχωρητική στάση δεν περιορίζουν τις τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά τις ενθαρρύνουν.

«Η Ομογένεια είναι το κλειδί»

Κεντρική θέση στην παρέμβασή του είχε ο ρόλος των Ελλήνων του εξωτερικού. Ο Μελέτης Μελετόπουλος εξήρε την αγάπη των ομογενών για την πατρίδα, επισημαίνοντας ότι πολλές φορές είναι ισχυρότερη και πιο ανιδιοτελής από εκείνη που συναντά κανείς στο εσωτερικό της χώρας.

Κάλεσε την Ομογένεια να συμμετάσχει ενεργότερα στα ελληνικά πράγματα, είτε μέσω φυσικής παρουσίας και επενδύσεων είτε μέσω της πολιτικής και κοινωνικής της παρέμβασης. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ψήφο των αποδήμων, την οποία χαρακτήρισε κρίσιμο παράγοντα για την ανανέωση της πολιτικής ζωής.

«Πρέπει να ενδιαφερθείτε για την πατρίδα σας και να εμπλακείτε με κάποιον τρόπο», ήταν το μήνυμά του προς τους Έλληνες της Διασποράς.

Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι η Ελληνική Επανάσταση προετοιμάστηκε και κυοφορήθηκε στα μεγάλα κέντρα της Ομογένειας, όπως η Βιέννη, η Τεργέστη, η Οδησσός, η Αγία Πετρούπολη και το Παρίσι.

«Ένας λαός που δεν θέλει να σωθεί, δεν θα σωθεί»

Κλείνοντας, ο Μελέτης Μελετόπουλος τόνισε ότι κανένας ηγέτης δεν μπορεί να σώσει μόνος του τη χώρα. Όπως είπε, χρειάζεται μια συνολική αφύπνιση της ελληνικής κοινωνίας, η ανασυγκρότηση του εκπαιδευτικού συστήματος, η επανασύνδεση με τις ιστορικές ρίζες και η ανάκτηση της εθνικής αυτοπεποίθησης.

Η αλλαγή, προειδοποίησε, προϋποθέτει προσπάθεια, θυσίες και εγκατάλειψη χρόνιων ιδεοληψιών και βολεμάτων.

«Αν η ελληνική κοινωνία αντισταθεί σε ένα σχέδιο σωτηρίας της, τότε το τέλος της είναι προδιαγεγραμμένο», κατέληξε, συνοψίζοντας την παρέμβασή του με τη φράση: «Ένας λαός που δεν θέλει να σωθεί, δεν θα σωθεί».