Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η διορισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη, υπέγραψαν συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης — δύο χωρών που στο κοντινότερο σημείο τους απέχουν 352 μίλια. Ωστόσο, η χάραξη αυτής της γραμμής απαιτεί την παραβίαση των υδάτων της Ρόδου, της Καρπάθου και τη διχοτόμηση του ανατολικού άκρου της Κρήτης. Ήταν το ισοδύναμο μιας υποθετικής συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Αιγύπτου και Ιταλίας, η οποία θα διασταύρωνε τα ύδατα της Λιβύης και της Μάλτας.

Η συμφωνία αντικατόπτριζε τόσο τον νέο ιμπεριαλισμό της Τουρκίας όσο και την έλλειψη πραγματικής κυριαρχίας της Λιβύης. Όσον αφορά τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ στην Τρίπολη υπήρχε μόνο για να επικυρώνει τυφλά την αρπαγή πόρων από την Τουρκία.

Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια.

Όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Τρίπολης, Μοχάμεντ Ταχέρ Σιάλα, υπέγραψε τη συμφωνία, μεγάλο μέρος του κόσμου την καταδίκασε. Αντικατόπτριζε τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης με έδρα την Τρίπολη. Το προηγούμενο που δημιούργησε η Τουρκία με τον νέο της μεσογειακό χάρτη ήταν τόσο επιζήμιο για το ναυτικό δίκαιο όσο οι διεκδικήσεις του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ και η «Γραμμή των Εννέα Παυλών» της Κίνας.

Η λιβυκή εξουσία διχοτομήθηκε μετά την πτώση του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Ο πρώην Στρατάρχης της εποχής Καντάφι, Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής των Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων της Λιβύης, κυριαρχεί στην ανατολική Λιβύη. Αφού ισλαμιστικές πολιτοφυλακές —πολλές από τις οποίες υποστηρίζονταν από την Τουρκία, το Κατάρ και άλλα ριζοσπαστικά κράτη— δολοφόνησαν τον Αμερικανό Πρέσβη Κρις Στίβενς, οι δυνάμεις του Χαφτάρ ξεκίνησαν την Επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» (Operation Dignity) και εκδίωξαν τις πολιτοφυλακές από τη Βεγγάζη. Σήμερα, οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης ελέγχουν το 80% της χώρας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, υπό τον μη εκλεγμένο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, ελέγχει χαλαρά την υπόλοιπη χώρα και παρέχει καταφύγιο στις εναπομείνασες πολιτοφυλακές.

Αρχικά, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοθετικό σώμα που εποπτεύει τις περιοχές που ελέγχουν οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης, απέρριψε τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας. Αυτό άλλαξε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν, μετά από συντονισμένες πιέσεις (lobbying) της Τουρκίας, η Βουλή των Αντιπροσώπων επικύρωσε ξαφνικά τη συμφωνία.

Η επικύρωση δεν καθιστά τη θαλάσσια συμφωνία περισσότερο νόμιμη και είναι πιθανώς ένα λάθος για τον στρατάρχη και τον γιο του, Σαντάμ: Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια. Η αντιπαραβολή ανάμεσα στην περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου από την Τρίπολη και την επιβεβαίωσή του από τη Βεγγάζη αποτελούσε ισχυρό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την υπόθεσή της. Αργά αλλά σταθερά, οι ευρωπαϊκές χώρες το αναγνώριζαν αυτό: η Ιταλία και η Ελλάδα άνοιξαν και οι δύο προξενεία στη Βεγγάζη, ενώ και άλλες χώρες θα ακολουθούσαν αν δεν υπήρχε η παρεμβολή του Ντμπεϊμπά. Τώρα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώνεται για να καταδικάσει την κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η Βεγγάζη θα ήταν τυχερή αν τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών δεν ανακαλούσαν τους διπλωμάτες τους. Η Αίγυπτος, ένας σημαντικός εταίρος της διοίκησης του Χαφτάρ, καταδίκασε επίσης την κίνηση.

Παρ’ όλα αυτά, η Ουάσινγκτον και η Δύση θα πρέπει να αναλογιστούν τα δικά τους λάθη. Η Τουρκία άσκησε πιέσεις τη στιγμή που άλλες χώρες αρνούνταν να εμπλακούν με τη Βεγγάζη. Με οποιοδήποτε αντικειμενικό κριτήριο, η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη θα έπρεπε να διακυβερνά τη Λιβύη. Έχει εκπληρώσει την αποστολή μιας κυβέρνησης πετυχαίνοντας τεράστια ανάπτυξη, ενώ η υπεξαίρεση και η στασιμότητα χαρακτηρίζουν την Τρίπολη. Ο Ντμπεϊμπά φιλοξενεί έναν μεγάλου μεγέθους μουφτή (Grand Mufti) του οποίου οι θέσεις αντικατοπτρίζουν εκείνες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Το σημαντικότερο είναι ότι οι Χαφτάρ είναι εθνικιστές. Δεν προωθούν τον σχισματισμό. Το αρχικό σύνταγμα της Λιβύης όριζε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη ως συμπρωτεύουσες, ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό της Νότιας Αφρικής.

Η αρχική αγκαλιά προς την Τρίπολη ήταν αυθαίρετη. Η Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και ο βοηθός της —και μετέπειτα Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας— Τζέικ Σάλιβαν, ευνόησαν τους ισλαμιστές στη μετά-Καντάφι τάξη πραγμάτων της Λιβύης, ακόμη και αφού οι Λίβυοι τους απέρριψαν στις εκλογές. Η λογική τους —καθώς και εκείνη των Ευρωπαίων και των Ηνωμένων Εθνών— ήταν ότι η περιθωριοποίηση των ισλαμιστών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη βία· έτσι, ο κατευνασμός έγινε επίσημη πολιτική.

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει τις απαρχές αυτής της πολιτικής. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικότερα λειτουργεί τυφλά, αρνούμενο ακόμη και να στελεχώσει μια κανονική πρεσβεία στην Τρίπολη, διατηρώντας την αντ’ αυτού στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απομακρύνθηκε στον απόηχο της επίθεσης στο προξενείο χωρίς να καταβάλει στην τοπική οικογένεια που είχε εκμισθώσει το ακίνητο τα οφειλόμενα ενοίκια, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Αγνοώντας τη Βεγγάζη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και πολλοί στην Ευρώπη άνοιξαν την πόρτα στην Τουρκία να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία. Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας κακόβουλος παίκτης, αλλά ο ηγέτης της δεν είναι ούτε παθητικός ούτε τεμπέλης. Η επίμονη άσκηση πιέσεων κάμπτει σταδιακά τις αντιστάσεις.

Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορεί να ενοχλούνται με τους Χαφτάρ, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν κάνει τίποτα διαφορετικό από όσα έχουν κάνει οι αρχές της Τρίπολης, τις οποίες οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι αγκαλιάζουν. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί παραμελούσαν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα εκείνες τις δυνάμεις που προσαρμόζουν εδώ και καιρό τις πολιτικές τους στις ευρωπαϊκές ερμηνείες και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Αν και οι πλειστηριασμοί υποστήριξης είναι απρεπείς, υπάρχουν περιθώρια ελιγμών. Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά. Η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να λάβει τη θέση ότι οι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, της οποίας η θητεία των μελών έχει λήξει προ πολλού, είναι άνευ σημασίας. Για να είναι συνεπείς, επομένως, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει επίσης να σταματήσουν το αφήγημα (τη φαντασίωση) περί του καθεστώτος Ντμπεϊμπά.

Αντί να χρησιμοποιηθεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για την απομόνωση της ανατολικής Λιβύης προς όφελος μιας κυβέρνησης που βρίσκεται ακόμη περισσότερο στην τσέπη των Τούρκων, η κοινή θέση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να είναι ο καθορισμός εκλογών τώρα και η σύνδεση της βοήθειας και της συνεργασίας με την επανεξέταση και την απόρριψη της θαλάσσιας συμφωνίας της Τουρκίας από το νέο νομοθετικό σώμα.

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Ενώ ο Γάλλος πρόεδρος απολαμβάνει συναυλίες της Σελίν Ντιόν και αρκείται σε ευχολόγια και αυταπόδεικτες δηλώσεις, η Γαλλία φλέγεται και μάλιστα τα φλεγόμενα φρύγανα ενδέχεται να παρασυρθούν από τους ανέμους της παγκοσμιοποίησης και να πυρπολήσουν τις υπόλοιπες εύφλεκτες χώρες της δυτικής Ευρώπης.

Είναι δε, ηλίου φαεινότερον ότι οι εξεγέρσεις είναι οργανωμένες από διεθνή κέντρα και έχουν σκοπό να αποσταθεροποιήσουν όχι μόνο την κυβέρνηση και την προεδρία, αλλά τον ίδιο τον εθνικό κορμό και κάθε έννοια νομιμότητας και ασφάλειας εντός της χώρας.

Ισλαμοαριστεροί φασίστες επιτίθενται στο μέσο άνθρωπο, τον χριστιανό, το ίδιο το κράτος, τη νομιμότητα και τη στοιχειώδη αίσθηση ασφαλείας του πολίτη ενώ θυσιάζουν ανερυθρίαστα τις επιχειρήσεις των μικρομεσαίων. Μέσα στον ψευδεπίγραφο επαναστατικό και αντισυστημικό τους οίστρο, δεν απασχολούνται ποσώς αν από αυτή τη μαζική καταστροφή μόνο τα μεγάλα κεφάλαια θα μπορέσουν να ανακάμψουν, καταδικάζοντας μια ολόκληρη κοινωνική τάξη σε φτωχοποίηση και ανεργία και μεγαλώνοντας έτι περαιτέρω την κοινωνική ψαλίδα που ευαγγελίζονται ότι προσπαθούν να μειώσουν. Η τυφλή τους απέχθεια σε καθετί που εκφράζει τη συντήρηση και το κατεστημένο, τους καθιστά ακούσια όργανα της ύπουλης παγκοσμιοποίησης και ευκαιριακούς συμμάχους με το μισαλλόδοξο ισλαμισμό, σε μια καθελικτική περιδίνηση προς μια καπιταλιστική ισλαμοφασιστική δυστοπία που θα καταπατήσει οικτρά όλα όσα ευαγγελίζονται.

Ανίκανοι να ανατρέψουν το πογκρόμ του μέσου αστού, οι Γάλλοι πολίτες γίνονται οι ακουσίως απαθείς μάρτυρες μιας νέας «Νύκτας των Κρυστάλλων» με τους ίδιους στο ρόλο των Εβραίων μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Άραγε πόσο θα κρατήσει το αρχικό «πάγωμα» μέχρι να βρει μια αιματηρή διέξοδο  από τη σιωπηλή αγανάκτηση και την εκθετικά σωρευόμενη οργή ετών;

Δεδομένου ότι οι ανεπαρκείς αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις δεν μπορούν ούτε κατά διάνοια να καταστείλουν το κίνημα, ένα τυχαίο αιματηρό γεγονός είναι, κατά πάσαν πιθανότητα, αναμενόμενο. Σαν θεατές μιας αρχαίας τραγωδίας μπορούμε να προεξοφλήσουμε την φρικτή έκβαση, χωρίς καν να γνωρίζουμε εκ των προτέρων το μύθο.

Άραγε οι διοργανωτές της «επανάστασης» δεν το γνωρίζουν αυτό; Άραγε το αποδέχονται σαν μια ανεπιθύμητη δευτερογενή απώλεια ή σαν το «απαραίτητο» αίμα που θα ποτίσει το δέντρο της ελευθερίας;

Πολύ φοβάμαι ότι οι σαδιστικοί νόες που κινούν τα νήματα της παγκοσμιοποίησης έχουν ακόμα χειρότερους σκοπούς. Καθώς βλέπουν τους εθνοκεντρικούς Ευρασιάτες αντιπάλους τους να επικρατούν στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τα παίζουν όλα για όλα στη Δυτική Ευρώπη για να διασώσουν ότι μπορεί να διασωθεί από τις χειραγωγούμενες κυβερνήσεις τους που βρίσκονται στα έσχατα της αποδρομής. Θα φανταζόταν λοιπόν κάποιος ότι μια διεθνιστική αριστερά που διεκδικεί περισσότερα οικονομικά προνόμια και συμπεριλαμβάνει τις καταπιεσμένες μουσουλμανικές μειονότητες θα μπορούσε να ηγηθεί μιας «επαναστάσεως» που θα αφυπνίσει τη Γαλλία και θα εγκαθιδρύσει μια αριστερόστροφη παγκοσμιοποιητική κυβέρνηση που θα βασιστεί στην αθρόα μετανάστευση και μερικά επιπλέον κοινωνικά προνόμια.  Δεδομένου, όμως, του εγγενούς σωβινισμού -αν όχι ρατσισμού- των Γάλλων και της στροφής τους, ήδη, προς την πιο εθνική λαϊκή δεξιά της Λεπέν, αυτή η προοπτική δεν φαντάζει πολύ πιθανή. Δεδομένων κιόλας και των εκτρόπων της εξεγέρσεως, είναι πολύ πιο πιθανό να στραφούν περισσότεροι προς τη δεξιά, αντιμετωπίζοντας την σαν μόνη εναλλακτική απέναντι σε κάτι που είναι πολύ ξένο στο γαλλικό τρόπο ζωής και τον απειλεί άμεσα και ριζικά.

Άρα το σχέδιο της παγκοσμιοποίησης είναι πιθανότατα πολύ διαφορετικό και ακόμα πιο δόλιο. Διότι μόλις έχουμε τους πρώτους νεκρούς, η βία θα αυξηθεί εκθετικά και οι δυνάμεις ασφαλείας δεν θα μπορούν να κάνουν τίποτε πέραν από το να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους, πόσο μάλλον τους ανοχύρωτους πολίτες. Θα καταλήξουμε σε ακρότητες και γενικευμένες εσωτερικές διαμάχες με κάθετη αύξηση της πόλωσης. Ο κόσμος θα τρομοκρατηθεί και με την κατάλληλη προπαγάνδα θα καταλήξει να στραφεί ενάντια στη βία και να δαιμονοποιήσει τις φωνές που ζητούν την υπεράσπιση του έθνους και της καθεστηκυίας τάξης, βαφτίζοντας τις φασιστικές, εθνικιστικές, ρατσιστικές και ακραίες.

Παράλληλα θα έχουμε μια γενική κατάλυση του κράτους για κάποιο χρονικό διάστημα και η οικονομική ζημιά θα ανακατέψει την τράπουλα ώστε, στο ενδιάμεσο, να καρπωθούν τα λάφυρα οι ισχυροί της παγκοσμιοποίησης που θέλουν να λεηλατήσουν αδρά την Ευρώπη προτού την παραδώσουν στους Ρώσους.

Δεδομένο είναι πάντως ότι θα υπάρξει πόλωση και πιθανότατα να ανέλθουν νέες δυνάμεις που θα μπορούσαν να συνεργαστούν καλύτερα με την παγκοσμιοποίηση για κάποιο ακόμα χρονικό διάστημα.

Η μάζα των μέσων ανθρώπων δεν είναι αρκετά κοινωνικά και πολιτικά συνειδητή οπότε οι προπαγανδιστές της παγκοσμιοποίησης θα μπορέσουν να «παίξουν» με το συναίσθημα της απαξίας και της ενοχής μέσα από τη θυματοποίηση των πρώτων νεκρών μουσουλμάνων ή «αγνών αγωνιστών της επανάστασης» ώστε να απομακρυνθεί ο κόσμος από την εθνική δεξιά και να διώξει το σκύλο από το μαντρί, κατά το διαχρονικό μύθο του Αισώπου, ώστε οι λύκοι να ενεργήσουν απρόσκοπτα.

Ο Μακρόν δεν πρόκειται να επιβιώσει πολιτικά αυτής της διεργασίας, αλλά είναι ήδη στο πέρας της χρησιμότητάς του και οι ταγοί του θα τον ανταμείψουν με κάτι αρκετά δελεαστικό για να υποδυθεί αυτός την Ιφιγένεια εν Παρισίοις.

Όταν ένας λαός αντιμετωπίζει μια τόσο οργανωμένη και συγκεκαλλυμένη αντίσταση στη βούλησή του και ένα τόσο ενδελεχώς στημένο παιχνίδι, η μόνη λύση είναι, τραγικά, η ένοπλη. Πλέον, όμως, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να πολεμήσει για μια πατρίδα που έχει ταυτίσει με μια αδιάσπαστη σειρά κίβδηλων κυβερνήσεων και όταν τα ιδανικά του κυμαίνονται μεταξύ του άκρατου υπερκαταναλωτισμού και του εγωκεντρικού ηδονισμού…

Μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχουμε κορυφώσεις στη Μεση Ανατολή, την Ουκρανία και, κατά τραγική ειρωνεία, στη Δυτική Ευρώπη.

Για τουρκική αντίδραση στην επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου προειδοποίησε ο διευθυντής του Naftemporiki.gr, Μιχάλης Ψύλος, στην εκπομπή «Geopolitics» με τον Σάββα Καλεντερίδη. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι σε Αθήνα και Άγκυρα, τα πραγματικά οφέλη του Κάθετου Διαδρόμου για την Ελλάδα, οι ενεργειακές συνεννοήσεις ΗΠΑ–Ρωσίας και οι ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.

Ο Μιχάλης Ψύλος περιέγραψε ένα περιβάλλον στο οποίο οι ενεργειακές συμφωνίες, οι επιχειρηματικές επιδιώξεις και οι στρατηγικοί ανταγωνισμοί διαμορφώνουν τις σχέσεις των κρατών. Για την Ελλάδα, όπως προέκυψε από τη συζήτηση, το κρίσιμο ζητούμενο είναι πώς η γεωγραφική της θέση και οι συμμαχίες της θα μετατραπούν σε συγκεκριμένα οφέλη και σε ουσιαστική προστασία των συμφερόντων της.

Το καλώδιο και η τουρκική απαίτηση για «άδεια»

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και στις κινήσεις που αναμένονται για την επανέναρξη των ερευνών. Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε το ερώτημα πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα όταν εκδοθεί η σχετική NAVTEX και κινηθεί το ερευνητικό πλοίο.

«Η Τουρκία θα αντιδράσει. Είναι σαφές», απάντησε ο Μιχάλης Ψύλος, εκτιμώντας ότι η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη πως η διέλευση του καλωδίου προϋποθέτει τη δική της συγκατάθεση, είτε αυτή ζητηθεί από την ελληνική πλευρά είτε από τις εμπλεκόμενες εταιρείες.

Ο ίδιος μετέφερε την εικόνα ότι πριν από την 28η Οκτωβρίου θα μπορούσαν να αρχίσουν οι σχετικές διαδικασίες. Παράλληλα, συνέδεσε την πιθανή τουρκική κλιμάκωση με το ενδεχόμενο προώθησης ρυθμίσεων για τη «Γαλάζια Πατρίδα» στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.

Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτή τη διαδικασία ως διαπραγματευτικό εργαλείο, επιδιώκοντας ανταλλάγματα γύρω από την όδευση του καλωδίου.

Ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι ενδεχόμενη μετατόπιση της διαδρομής προς νοτιότερες περιοχές θα συναντούσε σοβαρές τεχνικές και οικονομικές δυσκολίες, εξαιτίας των μεγάλων θαλάσσιων βαθών και του πρόσθετου κόστους. Έθεσε, όμως, και την πολιτική διάσταση: μια αλλαγή υπό τουρκική πίεση θα μπορούσε, όπως επισήμανε, να εκληφθεί ως αποδοχή τουρκικής δικαιοδοσίας στην περιοχή.

Ο Μιχάλης Ψύλος συμφώνησε ότι εδώ βρίσκεται το μεγάλο δίλημμα που καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική κυβέρνηση.

Η ανισορροπία Αθήνας–Άγκυρας στην Ουάσιγκτον

Η συζήτηση άνοιξε με τις αναφορές των δύο συνομιλητών στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και στις συνέπειες για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Ο διευθυντής του Naftemporiki.gr υποστήριξε ότι η κατανομή ρόλων ανάμεσα στους Αμερικανούς εκπροσώπους σε Ελλάδα και Τουρκία ήταν εξαρχής άνιση. Αντιπαρέβαλε το πολιτικό βάρος και την προσωπική πρόσβαση του Τομ Μπάρακ στον Ντόναλντ Τραμπ με την ελληνική περίπτωση, επισημαίνοντας τη σημασία που αποδίδει η αμερικανική διοίκηση στον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας.

Έθεσε, επίσης, το ζήτημα της Ελλάδας ως δεδομένου και αξιόπιστου συμμάχου, διερωτώμενος κατά πόσο αυτή η στάση ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση απέναντι σε μια Τουρκία που διατηρεί περισσότερες επιλογές και διαύλους.

Ωστόσο, διαχώρισε την απουσία πρέσβη από τη λειτουργία της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής. Αναφέρθηκε θετικά στην εμπειρία του Τζόσουα Χακ, τονίζοντας ότι η διπλωματική εργασία συνεχίζεται.

Ο Σάββας Καλεντερίδης επέμεινε στη διάκριση ανάμεσα στην υπηρεσιακή συνέχεια και στην απευθείας πολιτική πρόσβαση στον Λευκό Οίκο. Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκε η δυνατότητα αξιοποίησης της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και προσώπων όπως ο Γκας Μπιλιράκης.

Κάθετος Διάδρομος: Τι κερδίζει η Ελλάδα;

Για τον Κάθετο Διάδρομο, ο Μιχάλης Ψύλος εκτίμησε ότι η σημασία του ενισχύεται από την ευρωπαϊκή προσπάθεια απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια και την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών πηγών τροφοδοσίας.

Έθεσε, πάντως, ως κρίσιμη προϋπόθεση την ύπαρξη αγοραστών και συμβολαίων στις χώρες προς τις οποίες θα κατευθύνεται το φυσικό αέριο. Όπως προέκυψε από τη συζήτηση, η πολιτική υποστήριξη ενός ενεργειακού σχεδίου πρέπει να συνοδεύεται από εμπορική ανταπόκριση.

Στο ερώτημα για τα ελληνικά οφέλη, υποστήριξε ότι ο ρόλος του κόμβου μεταφοράς από μόνος του δεν αρκεί. Συνέδεσε την ουσιαστική αναβάθμιση της χώρας με την πρόοδο των ερευνών και των εξορύξεων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης.

Αναφέρθηκε στις δραστηριότητες της Chevron και της ExxonMobil και μετέφερε ότι, σύμφωνα με συζήτηση που είχε με τον Σταύρο Παπασταύρου, εξεταζόταν η πραγματοποίηση πρώτης ερευνητικής γεώτρησης στο Ιόνιο μέσα στην άνοιξη.

Για τις λιβυκές αντιδράσεις νότια της Κρήτης, επισήμανε τον παράγοντα της τουρκικής επιρροής. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι βασική αμερικανική προτεραιότητα παραμένει η αποτροπή μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης.

Ενέργεια, Τραμπ–Πούτιν και πιέσεις στον Ζελένσκι

Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής, ο Μιχάλης Ψύλος ανέπτυξε την εκτίμηση ότι η επιδίωξη μείωσης του ενεργειακού κόστους στις ΗΠΑ επηρεάζει τις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Ρωσία.

Αναφέρθηκε σε πληροφορίες για χαλάρωση κυρώσεων και διάθεση ρωσικών καυσίμων, συνδέοντάς τες με τις πιέσεις που προκαλούν οι τιμές ενέργειας και μεταφορών στην αμερικανική οικονομία.

Στην ίδια κατεύθυνση ενέταξε τις αναφορές σε αμερικανικό ενδιαφέρον για τους Nord Stream και για περιουσιακά στοιχεία της Lukoil. Κατά την ανάλυσή του, οι επιχειρηματικές επιδιώξεις αποτελούν βασικό παράγοντα μιας πιθανής αμερικανορωσικής συνεννόησης.

Για την Ουκρανία, υποστήριξε ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις. Ο Σάββας Καλεντερίδης ανέδειξε την εξάρτηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από τις αμερικανικές πληροφορίες και το Starlink, εξηγώντας τη σημασία τους για την έγκαιρη προειδοποίηση και τις επικοινωνίες στο πεδίο.

Ο Ψύλος αναφέρθηκε ακόμη στα ονόματα του Βαλέρι Ζαλούζνι και του Κίριλο Μπουντάνοφ ως προσώπων που, σύμφωνα με όσα είπε, συζητούνται σε σενάρια διαδοχής του Ουκρανού προέδρου.

Η Ευρώπη και το κόστος του επανεξοπλισμού

Αιχμηρή ήταν η κριτική του Μιχάλη Ψύλου προς την ευρωπαϊκή στρατηγική. Υποστήριξε ότι ο επανεξοπλισμός αντιμετωπίζεται και ως μέσο ενίσχυσης της οικονομίας και της αμυντικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα στη Γερμανία.

Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε το ζήτημα των κοινωνικών συνεπειών από την ακριβή ενέργεια, την αποβιομηχάνιση και την πίεση στο κράτος πρόνοιας. Συνέδεσε αυτές τις εξελίξεις με τη φτωχοποίηση και την ενίσχυση ακραίων πολιτικών δυνάμεων.

Ο Ψύλος περιέγραψε την Ευρώπη ως εγκλωβισμένη σε μια στρατηγική που δυσκολεύεται να αναθεωρήσει, ενώ αμφισβήτησε την εκτίμηση ότι η Ρωσία διαθέτει τη δυνατότητα να επεκτείνει εύκολα τον πόλεμο σε ευρωπαϊκές χώρες.

Μέση Ανατολή: Συμμαχίες με ανοιχτά μέτωπα

Η συζήτηση επεκτάθηκε στη συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, στον πόλεμο κατά των Χούθι και στο ενδεχόμενο ευρύτερης περιφερειακής συνεννόησης με συμμετοχή του Ισραήλ.

Ο Μιχάλης Ψύλος εκτίμησε ότι οι πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις περιφερειακές ισορροπίες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πρώτης προσέγγισης με την Τουρκία.

Ο Σάββας Καλεντερίδης επισήμανε ότι ο ανταγωνισμός των δύο χωρών στη Συρία έχει συγκεκριμένο υπόβαθρο στο πεδίο, το οποίο παραμένει ανεξάρτητα από τα πρόσωπα στην εξουσία.

Για τους Χούθι, ο Ψύλος υποστήριξε ότι, παρά τη σχέση τους με την Τεχεράνη, διαθέτουν και δικές τους επιδιώξεις στην Υεμένη. Προειδοποίησε, τέλος, για παρατεταμένη ενεργειακή αβεβαιότητα, όσο η Μέση Ανατολή παραμένει εστία συγκρούσεων.

Κύπρος: Οι συμβολισμοί να αποκτήσουν συνέχεια

Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με την Κύπρο και τη συζήτηση για την παρουσία ξένων στρατιωτικών αγημάτων στην παρέλαση της ανεξαρτησίας, καθώς και για την αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο Μιχάλης Ψύλος εξέφρασε την ελπίδα οι συμβολικές αυτές κινήσεις να αποκτήσουν ουσιαστική πολιτική συνέχεια. Απέρριψε τη λογική των δύο κρατών και τάχθηκε υπέρ της επανένωσης του νησιού, με διζωνική ομοσπονδία και ενιαία κυριαρχία.