Του Χρήστου Κηπουρού

ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ

Πώς, κ. Μητσοτάκη, να περιμένουμε προστασία για τον Άδρα {Ερυθροπόταμο}, τον Έβρο και το Θρακικό πέλαγος από το τουρκικό χρυσωρυχείο στο Rozino Βουλγαρίας, όταν προχθές ακόμη διαφημίζατε τις Σκουριές και το Πέραμα Έβρου; Αλλά και να λέγατε κάτι στον Βούλγαρο ομόλογό σας, δεν θα απαντούσε, πλην όμως θα περνούσε από το μυαλό του το: “είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα”!

1. Η Φύση δεν Αναγνωρίζει Σύνορα

Από το λογοτεχνικό «Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι» μέχρι το πυρηνικό παράδοξο του 1986, όταν το νέφος του Τσερνόμπιλ «σταμάτησε στην Αδριανούπολη», η προπαγάνδα προσπαθούσε πάντα να επιβάλει σύνορα στη φύση. Σήμερα, η καθησυχαστική ρητορική που θέλει τα τοξικά απόβλητα να σταματούν στο Τελωνείο του Ιβαΐλοβγκραντ καταρρέει. Τα ποτάμια και οι αέρηδες δεν χρειάζονται διαβατήριο.

2. Άδρας: Η Θρακική Ρίζα του Ύδατος

Το ιστορικό όνομα του ποταμού είναι το θρακικό «Άδρας», από όπου παράγεται το «ύδωρ», μοιραζόμενο το ίδιο συμφωνικό σύμπλεγμα με τους «Οδρύσες». Όταν αναφερόμαστε στον «Άδρα» ή την «Άδρα», ξαναζωντανεύουμε τον αρχέγονο κώδικα της θρακικής φύσης. Αντίθετα, ο «Ερυθροπόταμος» είναι ένα άψυχο μεταφραστικό αντιδάνειο της οθωμανικής ονομασίας Kızıl Dere (Κόκκινο Ρέμα) —ενός ονόματος βαμμένου με το αίμα της σφαγής του Kızıldere το 1972 μέσα στην Τουρκική επικράτεια. Με την ευκαιρία προτείνω την επαναφορά του Θρακικού ονόματος: “Άδρας”.

3. Η Παγκόσμια Γλώσσα των Ποταμών

Οι δικαιολογίες ότι ο Άδρας θα μπερδεύεται με τον Άρδα αποτελούν ιστορική άγνοια. Οι δύο ποταμοί είναι και αδέλφια και Θράκες. Η γλωσσολογία αποδεικνύει ότι οι παλαιότερες διάλεκτοι, η Θρακική και η Βασκική, μοιράζονται την ίδια ρίζα για το νερό. Δεν είναι τυχαίο ότι το συμφωνικό σύμπλεγμα -βρ- του δικού μας Έβρου ταξίδεψε ως τον ποταμό Έβρο της Ισπανίας (Ebro).

4. Η Διασυνοριακή Οικολογική Αλυσίδα της Ροδόπης

Η ευρωπαϊκή στρατηγική για το περιβάλλον δεν μπορεί να εθελοτυφλεί μπροστά στη γεωγραφική πραγματικότητα. Ο ορεινός όγκος της Σάπκας, η γενέτειρα του Άδρα, κοντά στο Μεγάλο Δέρειο, αποτελεί στην προστατευόμενη βορειοδυτική του πλευρά ένα ζωτικό καταφύγιο για την άγρια ζωή, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με το ευρύτερο δίκτυο προστασίας της Ανατολικής Ροδόπης. Για τα σπάνια αρπακτικά πτηνά και την πανίδα της περιοχής, οι κοιλάδες του Άδρα και του Άρδα δεν αποτελούν διαχωριστικές γραμμές κρατών, αλλά ενιαίους οικολογικούς διαδρόμους επιβίωσης και αναζήτησης τροφής. Όπως οι άνεμοι και το νερό περνούν transit, έτσι και η άγρια ζωή αγνοεί τα τελωνεία. Η θεσμική θωράκιση αυτών των δύο κοιλάδων με την ένταξή τους στο καθεστώς Natura 2000 αποτελεί τη μοναδική νομική και φυσική δικλείδα ασφαλείας απέναντι στα επεκτατικά σχέδια της βαριάς μεταλλουργίας, που απειλεί να δηλητηριάσει τις υδάτινες αρτηρίες του Έβρου.

5. Η Χαριστική Βολή στη Λαβωμένη Θράκη

Αυτή η νέα βιομηχανική απειλή της επίπλευσης έρχεται να λειτουργήσει ως η απόλυτη χαριστική βολή για ένα οικοσύστημα που προσπαθεί ακόμα να αναγεννηθεί από τις στάχτες του. Μετά την πρωτοφανή καταστροφή που υπέστη το Δάσος της Δαδιάς, οι εναπομείναντες πληθυσμοί της άγριας πανίδας εξαρτώνται πλέον ζωτικά από τις γειτονικές, άθικτες κοιλάδες του Άδρα και του Άρδα. Η υποβάθμιση αυτών των καταφυγίων θα σπάσει οριστικά τον τελευταίο κρίκο της τοπικής τροφικής αλυσίδας.

6. Ολιστική Προστασία: Από τη “Νοστιμίδα” στις Γιορτές του Άρδα

Η διεκδίκηση της Natura 2000 δεν αφορά μόνο τις στατιστικές της βιοποικιλότητας, αλλά την ίδια τη ζωή των ανθρώπων της Θράκης. Στις κοιλάδες αυτές δεν ευδοκιμεί απλώς μια σπάνια χλωρίδα και πανίδα· εδώ γεννιέται η αυθεντική τοπική “Νοστιμίδα”, τα παραδοσιακά προϊόντα της θρακικής γης που ποτίζονται από αυτά τα νερά και τρέφουν την περιοχή. Αυτή η βαθιά σχέση του ανθρώπου με το ποτάμι σφραγίζεται κάθε χρόνο πολιτισμικά στις όχθες των Καστανιών με τις ιστορικές Γιορτές του Άρδα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναγνωρίσει αυτόν τον κοινό φάκελο φύσης, οικονομίας και πολιτισμού, υψώνοντας μια ασπίδα προστασίας πριν το Rozino μετατρέψει την ιστορική Θράκη σε μια απέραντη, τοξική χαράδρα.

7. Φιλομνήμη Εναντίον Τοξικού Θανάτου

Αυτό το οικοσύστημα είναι πηγή ζωής για το Διδυμότειχο. Πριν αρχίσει το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου από το Rozino, η φιλομνήμη προβάλλει ως δύναμη αγώνα. Φιλομνήμη είναι οι μπαξεβάνισσες του κάμπου που έβγαζαν τις πιο νόστιμες ντομάτες-μήλο: Η Τζαμάλινα, η Ανθούλα, η Γκρόζενα. Παιδί ήμουν στο μανάβικο του πατέρα μου και τα θυμάμαι σαν χθες. Πόσο δραματική θα είναι η συνέχεια, όταν ο παραποτάμιος κάμπος κατακλυσθεί από τα χρυσά και τα καρκινικά απόβλητα, με το νερό να θυμίζει μεταστατικό ασθενή;

Αυτή η συλλογική μνήμη των ανθρώπων του μόχθου είναι που μετατρέπει την ανάγκη προστασίας σε ζήτημα υπαρξιακό: η αυθεντική τοπική ταυτότητα και η παραδοσιακή αγροτική οικονομία, που θεμελιώνουν τον φάκελο για την ανακήρυξη της περιοχής σε Natura 2000, απειλούνται άμεσα με βιομηχανικό αφανισμό.

8. Το Έγκλημα της «Επίπλευσης»

Αυτή η βιβλική καταστροφή έχει συγκεκριμένο τεχνικό όνομα: «μέθοδος της επίπλευσης» (flotation). Για να αποσπάσουν τα ελάχιστα ψήγματα χρυσού, οι εταιρείες θα μετατρέψουν εκατομμύρια τόνους γης σε τοξική λάσπη. Η διαδικασία απαιτεί αδιανόητες ποσότητες νερού. Οι μελέτες ομολογούν ότι το έργο στο Rozino έχει αρνητικό υδατικό ισοζύγιο. Θα «ρουφούν» ασταμάτητα το καθαρό νερό από τον κοινό μας υδροφόρο ορίζοντα, στερεύοντας τις πηγές της Ροδόπης.

Η αποστράγγιση αυτή παραβιάζει κατάφορα κάθε αρχή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα, η οποία επιβάλλει τη διατήρηση της καλής ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των υδάτινων σωμάτων, καθιστώντας το έργο περιβαλλοντικά παράνομο στον πυρήνα του.

9. Η Γεωστρατηγική Πονηριά για τον Άρδα

Πίσω από αυτό κρύβεται μια βαθύτερη γεωστρατηγική πονηριά που ξεπερνά κάθε τοπικό όριο. Αν και οι κοίτες των δύο ποταμών στην περιοχή του Ιβαΐλοβγκραντ απέχουν σε ευθεία γραμμή μόλις 12 με 15 χιλιόμετρα, η τουρκική εταιρεία γνωρίζει ότι οι πόροι του Άδρα θα στερέψουν γρήγορα από το μέγεθος της τοξικής επίπλευσης. Ο πραγματικός, κρυφός τους στόχος είναι να απλώσουν το δίκτυο των αντλήσεών τους στον μεγάλο ποταμό Άρδα (που πηγάζει από το όρος Κούλα), απομυζώντας ολόκληρο το υδατικό σύστημα της διασυνοριακής ζώνης. Σχεδιάζουν μια τεράστια υδάτινη επιδρομή, μετατρέποντας την περιοχή από το Ιβαΐλοβγκραντ μέχρι το Διδυμότειχο σε έναν απέραντο, ανοιχτό τοξικό λάκκο και τάφο.

Η στρατηγική αυτή υπονόμευση των διασυνοριακών υδάτων καθιστά την κοινή θωράκιση μέσω του δικτύου Natura 2000 ως τη μοναδική υπερεθνική νομική ασπίδα που μπορεί να μπλοκάρει τις αυθαίρετες βιομηχανικές αντλήσεις και να διασφαλίσει την κυριαρχία των φυσικών πόρων της περιοχής.

Εδώ εφαρμόζεται στην πράξη η γνωστή ισλαμική διδαχή: «αν δεν πάει ο Μωάμεθ στο βουνό, πάει το βουνό στον Μωάμεθ». Για τη θιασώτρια του Ισλάμ, Türkerler, το δίλημμα είναι ξεκάθαρο: ή θα πάρουν το νερό του Άρδα να το πάνε στο Rozino, ή θα φέρουν το Rozino στο νερό του Άρδα. Η στρατηγική αυτή υπονόμευση των διασυνοριακών υδάτων καθιστά την κοινή θωράκιση μέσω του δικτύου Natura 2000 ως τη μοναδική υπερεθνική νομική ασπίδα που μπορεί να μπλοκάρει τις αυθαίρετες βιομηχανικές αντλήσεις και να διασφαλίσει την κυριαρχία των φυσικών πόρων της περιοχής

10. Διασυνοριακή Μόλυνση και Ιστορική Ευθύνη

Ο ποταμός μας, πηγάζοντας από τη Σάπκα, μπαίνει στη Βουλγαρία για να ξαναμπεί στην Ελλάδα. Η λεκάνη απορροής του Μπιάλα Ρέκα συνδέει άμεσα το Rozino με τον Άδρα, τον Έβρο και το Θρακικό Πέλαγος, όπου θα συνευρεθούν οι δυο μολύνσεις από τα ισάριθμα χρυσωρυχεία: Το Rozino και το Πέραμα. Απέναντι σε αυτό, οι γείτονές μας στο Ιβαΐλοβγκραντ οφείλουν να αναμετρηθούν με την ιστορία τους. Δηλώνουν περήφανοι για τη θρακική τους καταγωγή και τους Οδρύσες. Τους ρωτάμε ευθέως: Αν επιτρέψετε να δηλητηριαστεί το νερό του Άδρα για τα κέρδη μιας πολυεθνικής, τότε τι σόι Θράκες είστε;

Η Σύμβαση του Espoo για τη διασυνοριακή περιβαλλοντική επίπτωση προσφέρει το απαραίτητο διεθνές νομικό πλαίσιο ώστε οι τοπικές κοινωνίες και των δύο πλευρών των συνόρων να ορθώσουν κοινό ανάστημα, απαιτώντας από την Ευρωπαϊκή Ένωση την καθολική προστασία αυτού του ιστορικού και οικολογικού λίκνου πριν η καταστροφή καταστεί μη αναστρέψιμη.

11. Διπλή Ασπίδα Natura 2000 Τώρα!

Εδώ όφειλε η Ευρώπη, αν δεν ήταν «Στενώπη» και «Τυφλώπη», να ανακηρύξει τις κοιλάδες Άδρα και Άρδα σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Αντ αυτού, το σήμα με τη νεκροκεφαλή απειλεί να γίνει σήμα κατατεθέν. Όταν η Αθήνα στηρίζει τις εξορύξεις με κυάνιο στην ελληνική πλευρά, χάνει κάθε διπλωματικό πλεονέκτημα. Οι τοπικοί φορείς, που θα ζητήσουν την κήρυξη του Πρωθυπουργού ως persona non grata, θυμίζουν ότι η ασφάλεια του Έβρου δεν θυσιάζεται.

Επειδή καναδικές εταιρείες κάνουν «τράμπες» με τουρκικές και η επίσημη πολιτική απουσιάζει, οι αφίσες μας γίνονται το όπλο μας. Είναι επιτακτική ανάγκη να περάσουμε στην άμεση πρωτοβουλία κοινών δράσεων. Μέσα από την κινητοποίηση Ελλήνων και Βουλγάρων, οφείλουμε να ζητήσουμε από την Ε.Ε. να ανακηρυχθούν οι κοιλάδες Άδρα και Άρδα ως ενιαία, διασυνοριακή ζώνη “NATURA 2000”.

Ένα επιπλέον επιχείρημα είναι το ότι ήδη η Σάπκα, από την οποία πηγάζει ο Άδρας, έχει ήδη χαρακτηριστεί ως Natura 2000 στην βορειοδυτική της πλευρά, ενώ στη βορειοανατολική πλευρά ως προστατευόμενη περιοχή για την άγρια ζωή. Αυτή η υφιστάμενη διασυνοριακή προστασία της Ροδόπης καθιστά τις δύο κοιλάδες τη φυσική, γεωγραφική της προέκταση. Αν σπάσει αυτή η συνέχεια, αποκόπτεται ολόκληρο το δίκτυο μετακίνησης των σπάνιων αρπακτικών πτηνών και διαλύεται η οικολογική ισορροπία της περιοχής. Ποια χλωρίδα και ποια πανίδα; Εδώ συνυπάρχει η Νοστιμίδα. Τα παραδοσιακά αγροτικά προϊόντα που τρέφουν τον Έβρο και η ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά των ανθρώπων του δεν μπορούν να θυσιαστούν στο βωμό της τοξικής κερδοσκοπίας. Μόνο ο κοινός διασυνοριακός αγώνας μπορεί να εγγυηθεί ότι δε θα αφήσουμε να γίνει η πατρίδα μας ένας απέραντος τοξικός τάφος.

Υ. Γ.: Στην ανάρτηση που ακολουθεί βρίσκεται η προς στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πρόταση-Αναφορά για την κοινή, διασυνοριακή ανακήρυξη των κοιλάδων του Άδρα και του Άρδα ως προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000. Η θεσμική αυτή παρέμβαση θα στηριχθεί στις ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας, καθώς και στις αρχές της διασυνοριακής περιβαλλοντικής συνεργασίας. Το κείμενο της πρότασης με τις υπογραφές των πολιτών κοινοποιείται ταυτόχρονα σε περιβαλλοντικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς της Βουλγαρίας για συντονισμό των κοινών διασυνοριακών δράσεων.

____________

Διδυμότειχο Οκτώβριος 2026,

Γράφει o Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης

Η Αλβανία διανύει περίοδο αυξημένης κοινωνικής και πολιτικής έντασης. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου με αφορμή περιβαλλοντικά ζητήματα, εξελίχθηκαν σταδιακά μετατοπίζοντας το επίκεντρο διαμαρτυρίας στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην παραίτηση της κυβέρνησης.

Από τις 13 Οκτωβρίου 2026, οι διαδηλώσεις στα Τίρανα, με τη συμμετοχή φοιτητών, γιατρών και άλλων κοινωνικών ομάδων, συνοδεύτηκαν από κλιμάκωση των συγκρούσεων με την αστυνομία, βανδαλισμούς δημόσιων κτιρίων, συλλήψεις και επεισόδια εντός της Βουλής, προσδίδοντας σε αυτές ευρύτερη πολιτική διάσταση.

Την 18 Οκτωβρίου 2026, ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας, υποστήριξε ότι οι διαδηλώσεις απειλούν την Ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και όχι την κυβέρνησή, αποδίδοντας παράλληλα την υποκίνησή τους σε εξωτερικούς παράγοντες, «ξένα χέρια». Οι δηλώσεις αυτές αναδεικνύουν την όξυνση της πολιτικής αντιπαράθεσης σε μια κρίσιμη φάση της ενταξιακής πορείας της Αλβανίας.

Η σημερινή ένταση επαναφέρει στη μνήμη την κρίση του 1997, η οποία παρά τις ουσιώδεις διαφορές ως προς τα αίτια και τις συνθήκες αποτελεί χρήσιμο πλαίσιο προβληματισμού.

Διαδηλώσεις στα Τίρανα,Οκτώβριος 2026.Πηγή Vyolltsa/Wikimedia Commons,CC0 1.0

Παρούσα κατάσταση

Η Αλβανία μέλος του ΝΑΤΟ από το 2009, συνεχίζει την ενταξιακή της πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έχοντας ανοίξει 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια εκ των οποίων 4 έχουν κλείσει προσωρινά.

Η ΕΕ συνδέει την ολοκλήρωση των διαδικασιών με την λειτουργία του κράτους δικαίου, των δημοκρατικών θεσμών και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.

Όπως προκύπτει από σχετικές εκθέσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ η διαφθορά, οι διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα χρήματος αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τα Τίρανα, για την αντιμετώπιση των οποίων έχουν δημιουργηθεί νέα θεσμικά όργανα .

Οι πρόσφατες σε εξέλιξη έρευνες από την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) για την επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (SHISH) και οι έλεγχοι από το Εθνικό Γραφείο Ερευνών (BKH) στο Υπουργείο Άμυνας και σε χώρους που συνδέονται με την κρατική KAYO και την TIMAK επαναφέρουν στο προσκήνιο ζητήματα διαφθοράς, θεσμικής λογοδοσίας και λειτουργίας του κράτους δικαίου.

Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) σε συνδυασμό με το Ειδικό Δικαστήριο κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος(CJKKO) αποτελούν βασικό πυλώνα της δικαστικής μεταρρύθμισης και της προσπάθειας ενίσχυσης του κράτους δικαίου.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν τις δύο όψεις της σημερινής Αλβανίας. Αφενός η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση και αφετέρου η δυνατότητα των ειδικών εισαγγελικών και δικαστικών θεσμών να ερευνούν υψηλόβαθμους αξιωματούχους αποτελεί ένδειξη θεσμικής αλλαγής.

Στο περιφερειακό επίπεδο, το Κόσοβο παραμένει κρίσιμο ζήτημα.Την 16 Σεπτεμβρίου2026 η πρωτόδικη απόφαση των Ειδικών Δικαστικών Τμημάτων για το Κόσοβο στη Χάγη, καταδίκασε για εγκλήματα πολέμου τέσσερα πρώην ηγετικά στελέχη του UCK και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Αλβανία και το Κόσοβο ,αναδεικνύοντας το ιστορικό φορτίο και τη διασυνοριακή διάσταση του ζητήματος.

Για την Αθήνα , η στήριξη της Ευρωπαϊκής πορείας των Τιράνων , προϋποθέτει την προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στη Βόρειο Ήπειρο, την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Ιόνιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας. Αλυτρωτικά αφηγήματα, όπως το δήθεν θέμα των «Τσάμηδων», εξακολουθούν να εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο ακόμη και στη Βουλή της γείτονος επιβαρύνοντας τις σχέσεις των δυο κρατών .

Απομάκρυνση Αμερικανών πολιτών από τα Τίρανα,1997.Πηγή,DoD,Brett Siegel, U.S. Navy.

Διαπιστώσεις- Συμπεράσματα

Το 1997 στην Αλβανία η οικονομική κρίση μετά την κατάρρευση των χρηματοοικονομικών πυραμίδων οδήγησε σε βίαια επεισόδια, τμήματα του στρατού και της αστυνομίας εγκατέλειψαν τις θέσεις τους,οπλισμός λεηλατήθηκε από στρατόπεδα και ακολούθησε ένοπλη σύγκρουση με περίπου 2000 νεκρούς και αποδιοργάνωση της κρατικής λειτουργίας. Η παράνομη διακίνηση οπλισμού σε όμορες χώρες καθώς και η απόδραση κρατουμένων από τις φυλακές επηρέασε την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.

Η σημερινή πολιτική και κοινωνική ένταση έχει διαφορετική αφετηρία , διαφορετικά χαρακτηριστικά και το κράτος διαφορετική συνοχή, όμως η εμμένουσα δυσαρέσκεια, η αμφισβήτηση της κρατικής εξουσίας και η κλιμακούμενη βία προκαλούν συνειρμούς και προβληματισμό. Η αυστηρότερη στάση των δυνάμεων ασφαλείας μέχρι στιγμής δεν έχει περιορίσει την ένταση και σύμφωνα με αναλυτές αναγκαιεί πολιτική λύση για την εκτόνωση της κατάστασης.

Η Αλβανία αντιμετωπίζει εσωτερικές και περιφερειακές προκλήσεις. Η πολιτική ένταση στο εσωτερικό, οι σχέσεις με το Κόσοβο και τη Σερβία και η διαχείριση ιστορικών και εθνικών διαφορών επηρεάζουν το περιβάλλον ασφάλειας στα Δυτικά Βαλκάνια.

Η Ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της περιοχής δύναται να συμβάλει στη σταθερότητα και να περιορίσει την επιρροή δυνάμεων εκτός Γηραιάς Ηπείρου, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ειρηνική διαχείριση των διαφορών.

Τα Τίρανα δεν εγκαταλείπουν τον Ευρωατλαντικό προσανατολισμό. Η πρόοδος των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και η λειτουργία των ειδικών θεσμών κατά της διαφθοράς δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση παραμένει στρατηγικός στόχος, με εκφρασμένο από την κυβέρνηση ορίζοντα το 2030. Η Ευρωπαϊκή πορεία όμως δεν έχει εξαλείψει τις εσωτερικές παθογένειες και τις περιφερειακές αντιθέσεις.

Το κρίσιμο λοιπόν δεν είναι η ύπαρξη νέων θεσμών καταπολέμησης της διαφθοράς, αλλά η ικανότητά τους να λειτουργούν ανεξάρτητα, να ολοκληρώνουν τις έρευνες και να οδηγούν σε οριστικές δικαστικές αποφάσεις.

Μια Ευρωπαϊκά ενσωματωμένη και θεσμικά λειτουργική Αλβανία είναι προτιμότερη από μια απομονωμένη ή αποσταθεροποιημένη όμορη χώρα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται οποιαδήποτε έκπτωση των Ελληνικών εθνικών συμφερόντων και των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου .

Για την Ελλάδα η στήριξη της Ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας, έχει συγκεκριμένες προϋποθέσεις όπως αυτές προαναφέρθηκαν. Η Ευρωπαϊκή όμως πορεία της γείτονος δεν συνεπάγεται αυτόματη επίλυση των διμερών διαφορών και εκκρεμοτήτων.

Την 7 Σεπτεμβρίου 2026, στη συνέντευξη τύπου της 90ης ΔΕΘ, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος επισήμανε ότι η πρόοδος στην αποτύπωση των περιουσιών και στην προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας δεν είναι επαρκής, τονίζοντας ότι «την κατάλληλη στιγμή» η Ελλάδα θα ασκήσει τα δικαιώματά της. Παράλληλα χαρακτήρισε το ζήτημα όχι αποκλειστικά διμερές, αλλά ζήτημα που άπτεται του Ευρωπαϊκού δικαίου.

Το παραπάνω εκτιμάται ότι σηματοδοτεί την δυνατότητα και την πρόθεση της Αθήνας να χρησιμοποιήσει την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των Τιράνων ως εργαλείο για την προστασία της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας.

Στη χερσόνησο του Αίμου, η σταθερότητα δεν εξασφαλίζεται μόνο από τη βούληση που διατυπώνεται με διεθνείς δεσμεύσεις, αλλά κυρίως από την ικανότητα έμπρακτης εφαρμογής τους, η οποία συχνά προϋποθέτει την υπέρβαση αγκυλώσεων του παρελθόντος.

Η Αλβανία αποτελεί σήμερα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δύσκολης ισορροπίας, με το βλέμμα στην Ευρώπη, αλλά με το παρελθόν παρόν.

Më parë del shpirti se huqi
(Πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά η συνήθεια)

Πηγές

Πρωθυπουργός της Ελλάδος , «Συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης».

Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος , «Αλβανία – Διμερείς Σχέσεις».

Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος, «Ελληνική Εθνική Μειονότητα Αλβανίας».

European Commission, Albania Report 2025, 4 November 2025.

Council of the European Union, Albania – EU Accession Negotiations.

Council of the European Union, Ninth Accession Conference with Albania, 14 July 2026.

Council of the European Union, Enlargement: Albania and EU Provisionally Close Negotiations on Science and Research, Education and Culture, and External Relations, 14 July 2026.

U.S. Department of State, 2026 Investment Climate Statements: Albania.

International Monetary Fund (IMF), The Rise and Fall of the Pyramid Schemes in Albania (1999), IMF eLibrary.

Congressional Research Service (CRS), Albania: Country Background Report

Kosovo Specialist Chambers, Hashim Thaçi et al. – Case.

Kosovo Specialist Chambers, Thaçi et al.: Trial Judgment Pronounced, 16 September 2026.

Associated Press, A Hague Court Convicts Kosovo’s Former President Thaci of War Crimes and Sentences Him to 25 Years, 16 September 2026.

Albanian Telegraphic Agency (ATA), Albania Marks 82nd Anniversary of Cham Albanian Expulsion with Commemorative Events, 26 June 2026.

Reuters, Albania Court Suspends Spy Chief, Orders House Arrest in Graft Probe, 22 September 2026.

Reuters, Albanian PM Says Protests Pose Threat to EU Membership, Not Government, 18 October 2026.

Tirana Times, Albania’s Arms Industry Faces International Trafficking Probe, 3 October 2026.

Panorama / News24, Audiotapes for Arms Trafficking, SPAK Registers Two Criminal Offenses after Checks on Ron Yeffet, Ardi Veliu and Persons Connected to KAYO, 3 October 2026.

Balkan Insight, Tougher Security Response Won’t Solve Albania’s Growing Crisis, Experts Say, 16 October2026.

Σοβαρές καταγγελίες για τη διασύνδεση της Ρωσικής Εκκλησίας με μηχανισμούς πληροφοριών και πολιτικής επιρροής διατυπώνει ο Ιρλανδοαμερικανός συγγραφέας και αναλυτής, με αφορμή το βιβλίο «Wolves in Sheep’s Clothing: The Russian Orthodox Church’s Threat to European Security and Democracy», το οποίο συνυπογράφει με την Oksana Shadrina.

Η συνέντευξη, που δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου, περιλαμβάνει αναφορές στην Ελλάδα, στο Άγιον Όρος, στην αντιπαράθεση Μόσχας–Οικουμενικού Πατριαρχείου και στη στήριξη του πολέμου στην Ουκρανία από τη ρωσική εκκλησιαστική ηγεσία. Οι ισχυρισμοί για συγκεκριμένες επιχειρήσεις παρακολούθησης και εκβιασμού αποδίδονται στον ίδιο· στο δημοσίευμα δεν παρατίθενται τα πρωτογενή υπηρεσιακά έγγραφα που θα επέτρεπαν την ανεξάρτητη εξέτασή τους.

Οι αναφορές για τη Σούδα

Το σημαντικότερο σκέλος της συνέντευξης για την ελληνική ασφάλεια αφορά τη ναυτική βάση της Σούδας. Ο O’Hurley υποστηρίζει ότι αποτέλεσε ιδιαίτερο στόχο ρωσικών δραστηριοτήτων παρακολούθησης, οι οποίες πραγματοποιούνταν από ακίνητα που συνδέονται με τη Ρωσική Εκκλησία.

Επικαλείται εκτιμήσεις ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών και δημοσιογραφικές έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες ακίνητα συνδεδεμένα με ρωσικούς και εκκλησιαστικούς φορείς, τόσο στην Κρήτη όσο και στην ηπειρωτική Ελλάδα, έχουν χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση ευαίσθητων στρατιωτικών και ναυτικών εγκαταστάσεων.

Ο αναλυτής συνδέει το ενδιαφέρον για τη Σούδα με τη στρατηγική σημασία της ως κόμβου εφοδιαστικής και επιχειρησιακής υποστήριξης, καθώς και με την παρουσία αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων που επιχειρούν στη Μεσόγειο. Δεν κατονομάζει, πάντως, στη συνέντευξη συγκεκριμένα ακίνητα ούτε προσδιορίζει τον χρόνο και τα τεχνικά μέσα των φερόμενων επιχειρήσεων.

Στο ίδιο πλαίσιο επαναφέρει τις απελάσεις Ρώσων διπλωματών από την Ελλάδα το 2018, συνδέοντάς τες με καταγγελίες για απόπειρες επηρεασμού προσώπων και παρεμβάσεις γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Ο Πετρόφσκι, το «kompromat» και ο Κύριλλος

Ξεχωριστή βαρύτητα έχουν οι ισχυρισμοί του για τον Ντμίτρι Ιβάνοβιτς Πετρόφσκι, τον οποίο περιγράφει ως λαϊκό συνεργάτη του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας.

Κατά τον O’Hurley, ο Πετρόφσκι ελέγχθηκε από τις αμερικανικές αρχές σε αεροδρόμιο των ΗΠΑ και πληροφορίες από τον φορητό υπολογιστή του παρέπεμπαν σε κοινές επιχειρήσεις της FSB και εκκλησιαστικών μηχανισμών, με στόχο τον εκβιασμό θρησκευτικών ηγετών.

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι τα στοιχεία αυτά υποδήλωναν γνώση του σχεδίου από τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο, αφήνοντας ανοιχτό και το ενδεχόμενο προσωπικής έγκρισής του. Πρόκειται για καταγγελία του συνεντευξιαζόμενου και όχι για δικαστική διαπίστωση που παρουσιάζεται στο δημοσίευμα.

Παράλληλα, αναφέρεται στη συλλογή επιβαρυντικού υλικού —του λεγόμενου «kompromat»— και ισχυρίζεται ότι τέτοιες πρακτικές χρησιμοποιήθηκαν σε προσπάθειες υπονόμευσης της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου του 2016 στο Κολυμπάρι της Κρήτης.

Εκκλησιαστικά ακίνητα κοντά σε κρίσιμες εγκαταστάσεις

Ο O’Hurley εντάσσει τις αναφορές για την Ελλάδα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Επικαλείται περιπτώσεις απελάσεων Ρώσων κληρικών από τη Βουλγαρία, την Εσθονία και τα Σκόπια, καθώς και την απόκτηση ακινήτων κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές.

Αναφέρεται ειδικότερα σε ναό κοντά σε αεροπορικό διάδρομο στη Σουηδία και σε εκκλησιαστική παρουσία κοντά στο Κέντρο Διακλαδικού Πολέμου του ΝΑΤΟ στο Σταβάνγκερ της Νορβηγίας. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή τέτοιων θέσεων δημιουργεί ερωτήματα για δραστηριότητες πέραν της εξυπηρέτησης των θρησκευτικών αναγκών.

Στη Μολδαβία, περιγράφει διαφορετικό μηχανισμό επιρροής: προσκυνηματικά ταξίδια στη Ρωσία, παροχές προς κληρικούς και προπληρωμένες κάρτες, με αντάλλαγμα, όπως καταγγέλλει, την αναπαραγωγή φιλορωσικών μηνυμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά την εκλογική περίοδο του 2025.

Άγιον Όρος και πολιτική εκμετάλλευση των πνευματικών δεσμών

Για τον Άθω, ο αναλυτής διακρίνει τους ιστορικούς πνευματικούς δεσμούς από την αξιοποίησή τους για κρατικές επιδιώξεις. Υποστηρίζει ότι η Μόσχα έχει εντάξει τη ρωσική παρουσία στο Άγιον Όρος σε μια ευρύτερη στρατηγική θρησκευτικής διπλωματίας.

Επικαλείται αναφορές για Ρώσους επισκέπτες με μοναχική ιδιότητα που παραμένουν στην Ελλάδα μετά τη λήξη της θεώρησής τους και μετακινούνται στη χώρα. Συνδέει ορισμένες τέτοιες περιπτώσεις με ανησυχίες των υπηρεσιών ασφαλείας, χωρίς να παρουσιάζει στη συνέντευξη συγκεκριμένες δικογραφίες ή αποφάσεις.

Η σχέση Πούτιν–Κυρίλλου και η σύγκρουση με το Φανάρι

Ο O’Hurley περιγράφει τη σχέση της ρωσικής πολιτικής και εκκλησιαστικής ηγεσίας ως σχέση αμοιβαίων ανταλλαγμάτων: η Εκκλησία προσφέρει πολιτική νομιμοποίηση, ενώ το κράτος ενισχύει την περιουσία, τα προνόμια και την κοινωνική επιρροή της.

Ασκεί ιδιαίτερα έντονη κριτική στη θρησκευτική δικαιολόγηση του πολέμου στην Ουκρανία. Κατά την άποψή του, η παρουσίαση της σύγκρουσης ως ιερής αποστολής υπηρετεί την κινητοποίηση της ρωσικής κοινωνίας και υποτάσσει την εκκλησιαστική λειτουργία στους κρατικούς στόχους.

Αντίστοιχα, ερμηνεύει την αντιπαράθεση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως διεκδίκηση ευρύτερης επιρροής στον ορθόδοξο κόσμο. Συνδέει τη θεωρία της «Τρίτης Ρώμης» με την ιδεολογία του «Ρωσικού Κόσμου» και υπερασπίζεται τον ρόλο του Φαναρίου στην ενότητα της Ορθοδοξίας.

Ο ίδιος, ο οποίος έχει τιμηθεί ως Άρχων Νομοφύλαξ του Οικουμενικού Πατριαρχείου, υποστηρίζει ακόμη ότι η επίκληση των «παραδοσιακών αξιών» από τη Μόσχα λειτουργεί ως μέσο πολιτικής συσπείρωσης και επιρροής. Αντιπαραθέτει σε αυτή τη χρήση την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την έμπρακτη κοινωνική μέριμνα.

Για την προοπτική εκκλησιαστικής συμφιλίωσης, θεωρεί αναγκαία την επανεξέταση της σχέσης της Ρωσικής Εκκλησίας με το κράτος. Εκτιμά ότι ο τερματισμός του πολέμου, από μόνος του, δεν αρκεί για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης χωρίς ουσιαστική αυτοκριτική της εκκλησιαστικής ηγεσίας.