Οι εκλογές του Ισραήλ και ο αντίπαλος που προτιμά η Άγκυρα

Του Σάι Γκαλ, Israel Hayom

Ο Νετανιάχου έβαλε τον Ερντογάν σε προεκλογική διαφημιστική πινακίδα: «Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου». Ο Ερντογάν απέρριψε την παρουσίαση της Τουρκίας ως απειλής από το Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς την προεκλογική ρητορική. Ωστόσο, Τούρκοι σχολιαστές αναγνωρίζουν ότι οι αντίπαλοι του Νετανιάχου –ο Γκάντι Άιζενκοτ, ο Ναφτάλι Μπένετ, ο Γιαΐρ Γκολάν και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν– διαφέρουν ως προς την προσέγγισή τους, αλλά συμμερίζονται τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ. Κανένας τους δεν θα έδινε στην Άγκυρα το ελεύθερο να ενεργεί ανεξέλεγκτα.

Ο δημόσιος εχθρός του Ερντογάν

Ο δημόσιος εχθρός του Ερντογάν είναι ο πρωθυπουργός του οποίου οι πολιτικοί περιορισμοί εξυπηρετούν την Άγκυρα.

Η σταδιοδρομία του Χακάν Φιντάν συνδέει μεταξύ τους τα εργαλεία άσκησης επιρροής της Τουρκίας: υπήρξε επικεφαλής της TİKA, διηύθυνε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (MİT) επί δεκατρία χρόνια και σήμερα ηγείται του Υπουργείου Εξωτερικών. Ο διάδοχός του στη MİT, Ιμπραχίμ Καλίν, προέρχεται από τον προεδρικό κύκλο του Ερντογάν.

Στο Μπεστεπέ, ο Ερντογάν διαχειρίζεται τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον. Το Υπουργείο Εξωτερικών αμφισβητεί τις ευρωπαϊκές συνεργασίες του Ισραήλ, ενώ η MİT δραστηριοποιείται στη Συρία, στη Λιβύη και στο παλαιστινιακό πεδίο.

Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (MGK) συντονίζει την πολιτική ασφάλειας σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, ενώ το Υπουργείο Άμυνας και η Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών μετατρέπουν τη στρατηγική σε στρατιωτικές δυνατότητες.

Η στρατηγική περίμετρος της Τουρκίας περιλαμβάνει την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο, το Αιγαίο, τον Βόσπορο, τη Συρία και τη Λιβύη. Το δόγμα Mavi Vatan («Γαλάζια Πατρίδα») διαμορφώνει το πλαίσιο των θαλάσσιων διεκδικήσεών της, ενώ τα δίκτυα επιρροής επεκτείνουν την εμβέλεια της Άγκυρας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Το όνομα στην πόρτα του πρωθυπουργικού γραφείου μπορεί να αλλάξει. Ο στρατιωτικός σχεδιασμός του Ισραήλ, όμως, δεν θα σταματήσει με την αποχώρηση του Νετανιάχου.

Ο επόμενος πρωθυπουργός του Ισραήλ θα βρει τον τουρκικό φάκελο να τον περιμένει στην πρώτη του ενημέρωση για ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Η Μοσάντ, η Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) και η διπλωματική υπηρεσία θα παρουσιάσουν τις τουρκικές στρατιωτικές αναπτύξεις στη Συρία και στην κατεχόμενη Κύπρο, τα εξοπλιστικά προγράμματα της Άγκυρας και τα δίκτυα της Χαμάς.

Οι εκλογές δεν μπορούν να αποσύρουν αυτές τις δυνάμεις, να διαλύσουν αυτά τα δίκτυα ή να εξαλείψουν την ανάγκη σχεδιασμού για ενδεχόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η προοπτική μιας σύγκρουσης απορρέει από τις τουρκικές δυνατότητες και αποφάσεις, όχι από την προσωπική αντιπαράθεση του Νετανιάχου με τον Ερντογάν.

Η επιρροή του Κατάρ

Οι εκλογές μπορούν να μεταβάλουν την ελευθερία δράσης του Ισραήλ.

Με καταμετρημένο το 85,6% των ψήφων στις 28 Οκτωβρίου, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου συγκέντρωναν, σύμφωνα με την προβολή των αποτελεσμάτων, 67 έδρες: 48 για τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκτός των αραβικών ψηφοδελτίων και αριθμό-ρεκόρ 19 εδρών για τα αραβικά κόμματα, έναντι 53 εδρών για το μπλοκ του Νετανιάχου.

Το Λικούντ επιδίωξε τον αποκλεισμό της Ραάμ και της Κοινής Λίστας από τις εκλογές, αλλά η σχετική απόφαση ανατράπηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Η άρνηση του Νετανιάχου να κυβερνήσει με αραβικά κόμματα, στάση την οποία συμμερίζονται αρκετοί ηγέτες της αντιπολίτευσης, εμποδίζει τον σχηματισμό κυβέρνησης στηριζόμενης σε αυτή την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ο Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ενώ οι αντίπαλοί του διαφωνούν ως προς τη συμμετοχή των Αράβων στην κυβέρνηση.

Ο αποκλεισμός εξυπηρετεί την Άγκυρα με δύο τρόπους: εμποδίζει την αντικατάσταση του Νετανιάχου και επιτρέπει στον Ερντογάν να αμφισβητεί τον δημοκρατικό χαρακτήρα του Ισραήλ, εμφανιζόμενος ταυτόχρονα ως υπερασπιστής των Αράβων πολιτών του.

Η Τουρκία έχει επιδιώξει να προσεγγίσει τις αραβικές κοινότητες μέσω προγραμμάτων της TİKA, υποτροφιών και θρησκευτικών δράσεων, ιδιαίτερα στην περιοχή του τεμένους Αλ Άκσα, στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Ωστόσο, οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ διεκδικούν πολιτική εξουσία μέσα στη δική τους χώρα: δημοσκόπηση του Μαΐου 2026 έδειξε ότι το 77% υποστήριζε τη συμμετοχή αραβικού κόμματος στην κυβέρνηση και το 64% τη συνεργασία Εβραίων και Αράβων.

Οι τουρκικές πρωτοβουλίες προσέγγισης δεν έχουν υποκαταστήσει την απαίτησή τους για εκπροσώπηση μέσω των ισραηλινών θεσμών.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου επιδίωξε την υποστήριξη του Μανσούρ Αμπάς το 2021.

Ο Αμπάς αποκάλυψε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι δέχθηκε πιέσεις να επιλέξει τον Νετανιάχου αντί του Μπένετ και του Λαπίντ.

Μεταγενέστερα δημοσιεύματα ταυτοποίησαν εκείνον που του τηλεφώνησε ως υψηλόβαθμο στέλεχος της Χαμάς στο Κατάρ, το οποίο προσδοκούσε ότι ο Νετανιάχου θα διατηρούσε τις άτυπες συνεννοήσεις με τη Χαμάς.

Ο Αμπάς επέλεξε τελικά να συμμετάσχει στην κυβέρνηση Μπένετ–Λαπίντ.

Το τουρκοκαταριανό ενδιαφέρον για τον κατακερματισμό της παλαιστινιακής πλευράς εκτείνεται πέρα από αυτό το επεισόδιο.

Η Άγκυρα παρέχει στη Χαμάς πολιτική νομιμοποίηση και καταφύγιο. Αμερικανικές κυρώσεις τεκμηριώνουν την ύπαρξη δικτύων χρηματοδότησης που λειτουργούν μέσω της Τουρκίας.

Το Κατάρ διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με τους κυβερνώντες στη Γάζα.

Και οι δύο χώρες αντλούν επιρροή από μια ένοπλη οργάνωση που έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει τη συγκρότηση μιας ενιαίας παλαιστινιακής κυβέρνησης.

Ένα αποστρατιωτικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος, ο αφοπλισμός της Χαμάς και η εφαρμογή δεσμευτικών ρυθμίσεων ασφαλείας θα περιόριζαν αυτή την επιρροή.

Ένας ασφαλής διαχωρισμός θα εξοικονομούσε στρατιωτικούς πόρους για το Ισραήλ, θα ενίσχυε τους παλαιστινιακούς θεσμούς και θα βελτίωνε τις σχέσεις με την Ευρώπη.

Θα αναζωογονούσε επίσης τις προοπτικές εξομάλυνσης των σχέσεων Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας και του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), παρακάμπτοντας τους τουρκικούς κόμβους διέλευσης και περιορίζοντας τον έλεγχο της Άγκυρας στην περιφερειακή πρόσβαση.

Η επιρροή του Κατάρ φτάνει μέχρι τον στενό κύκλο του Νετανιάχου.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, ένας από τους στενότερους συμβούλους του συναντήθηκε δύο φορές στην Ευρώπη με τον Άλι αλ Θαγουάντι, έμπιστο συνεργάτη του εμίρη του Κατάρ και υπεύθυνο για τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Πρακτικά αστυνομικής ανάκρισης καταγράφουν την παραδοχή του συμβούλου ότι έλαβε σημαντικές πληρωμές για εργασία που σχετιζόταν με το Κατάρ.

Οι ερευνητές εξετάζουν μια φερόμενη εκστρατεία προώθησης των συμφερόντων της Ντόχα μέσα από το πολιτικό περιβάλλον του Νετανιάχου.

Η Άγκυρα και η Ντόχα συντονίζονται σε επίπεδο διπλωματίας, άμυνας και πληροφοριών.

Τον Ιανουάριο, ο Τραμπ διόρισε τον Φιντάν και τον αλ Θαγουάντι στο Εκτελεστικό Συμβούλιο για τη Γάζα, παρά τις ισραηλινές αντιρρήσεις.

Οι διορισμοί έφεραν τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας δίπλα σε έναν Καταριανό αξιωματούχο με τεκμηριωμένη πρόσβαση στον στενό κύκλο του Νετανιάχου, μέσα στο πλαίσιο που είχε διαμορφώσει η Ουάσινγκτον για τη Γάζα.

Το γραφείο του Νετανιάχου δήλωσε ότι οι διορισμοί ήταν αντίθετοι με την κυβερνητική πολιτική και δεν είχαν συντονιστεί με την Ιερουσαλήμ.

Η Ουάσινγκτον προσφέρει στην Άγκυρα έναν ακόμη σημαντικότερο μοχλό επιρροής.

Στις 28 Οκτωβρίου, ο Τραμπ απέδωσε στη δική του δημόσια υποστήριξη τη μετατροπή μιας αναμενόμενης εκλογικής ήττας του Νετανιάχου σε πιθανή νίκη.

Ο Νετανιάχου είχε αναδείξει αυτή την υποστήριξη σε προεκλογικό πλεονέκτημα, επενδύοντας το πολιτικό του κύρος στην εύνοια του Αμερικανού προέδρου.

Τον Ιούλιο, ο Νετανιάχου αντιτάχθηκε στην πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία ή στην προμήθεια κινητήρων για το τουρκικό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών, προειδοποιώντας για τις συνέπειες στην περιφερειακή στρατιωτική ισορροπία.

Ο Τραμπ τον αγνόησε:

«Κανείς δεν μου υπαγορεύει τι πρέπει να πουλάμε».

Αναγνωρίζοντας την εχθρική στάση της Άγκυρας απέναντι στο Ισραήλ και τον Νετανιάχου, πρόσθεσε:

«Απέναντί μου έχουν φερθεί εξαιρετικά».

Το εμπόδιο στην πώληση εξακολουθούσε να είναι η αμερικανική νομοθεσία και όχι η πρόσβαση του Νετανιάχου στον πρόεδρο.

Η Άγκυρα μπορεί να προωθήσει τα συμφέροντά της μέσω του προέδρου, την υποστήριξη του οποίου ο Νετανιάχου έχει αναδείξει σε πολιτικό κεφάλαιο.

Η αντίθεση σε αμερικανικές αποφάσεις ευνοϊκές προς την Τουρκία θέτει σε κίνδυνο τη σχέση την οποία ο ίδιος ο Νετανιάχου παρουσιάζει ως πλεονέκτημα της ηγεσίας του.

Η αμερικανική συμμαχία παραμένει απαραίτητη. Η προεδρική εύνοια, όμως, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη στρατηγική ανεξαρτησία του Ισραήλ.