Διεθνή
Οι ελληνικές ανησυχίες για τον αμερικανό πρεσβευτή στο Βελιγράδι 1961-1963
Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ του συγκεκριμένου άρθρου δεν πρέπει να οδηγήσει σε βιαστικά συμπεράσματα. Για όσους γνωρίζουν καλά την ιστορία του Ψυχρού Πολέμου (ή της Ψυχρής Ειρήνης κατά τον Ηobsbawm) και την κατάσταση όπως αυτή διαμορφώθηκε στη μεταπολεμική Ευρώπη, η προσέγγιση που επιχειρείται εδώ σε ένα θέμα που ταλαιπωρεί εξακολουθητικά την εξωτερική μας πολιτική, το άλλοτε «Μακεδονικό» – σήμερα «Σκοπιανό», επιβεβαιώνει δύο τινά:
ότι επί έξι δεκαετίες οι ελληνικές ανησυχίες για το μόρφωμα που οι Σύμμαχοι επέλεξαν ως θωπεία στον Τίτο για να τον κρατούν μακριά από τη Μόσχα, τη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, ήσαν και δίκαιες και βάσιμες αφενός και αφετέρου ότι άπασες οι ελληνικές κυβερνήσεις είχαν αρραγή και σταθερή θέση για το ζήτημα.
Εναν επιπλέον λόγο, που το κατ΄ άλλους «ανύπαρκτο» θέμα, και υπαρκτό αλλά και σοβαρό έμελλε να αποδειχθεί, συνιστά η ανάμειξη του Τζορτζ Κέναν, του γνωστότερου και σημαντικότερου ίσως εκπροσώπου της αμερικανικής διπλωματίας του Ψυχρού Πολέμου, οι απόψεις του οποίου προσδιόρισαν καταλυτικά τη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ μετά τη λήξη του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο George Frost Κennan το 1947 και τα πρωτοσέλιδα του ελληνικού Τύπου «Τα κενά του κ. Κένναν» («Ελληνικός Βορράς», 29 Μαρτίου 1962), «Ο κ. Τζωρτζ Κένναν συνεζήτησε το “Μακεδονικόν” – Απόλυτος μυστικότης επί των λεχθέντων» («Το Βήμα», φύλλο 31 Μαρτίου 1962). Περίπου με τον ίδιο τίτλο και υπότιτλο «Ανησυχίαι εις Ηνωμένας Πολιτείας διά τας Ελληνογιουγκοσλαβικάς σχέσεις» το φύλλο του «Βήματος» στις 28 Μαρτίου 1962
Η απάντηση στο υποτιθέμενο ερώτημα «ποιος ήταν επιτέλους αυτός ο κ. Κένναν;» δεν είναι δύσκολη. Δύσκολο είναι να κλεισθούν οι γνώσεις και πληροφορίες μας για αυτόν στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου. Ο Τζορτζ Φροστ Κέναν, γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1904 στο Μιλγουόκι με πατέρα δικηγόρο, ορφανός από βρεφική ηλικία, γεγονός που, όπως λένε οι βιογράφοι του, ευθύνεται για την ντροπαλότητα και εσωστρέφειά του, απεδείχθη ως τον θάνατό του, τον Μάρτιο του 2005 στο Πρίνστον του Νιου Τζέρσεϊ, η σημαντικότερη ίσως φυσιογνωμία- και ας παραμένει άγνωστη σε πολλούς- που ανέδειξε η αμερικανική διπλωματία. Οξυδερκής, πολυγραφότατος από νωρίς ήδη, όταν εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία της χώρας του, γνώστης σειράς ευρωπαϊκών γλωσσών, μεταξύ των οποίων η ρωσική και η νορβηγική, βαθύς μελετητής των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων (ο συντάκτης του περίφημου Long Τelegram που θα δούμε παρακάτω), δεν δίστασε να συγκρουσθεί περισσότερο από μία φορά με ανωτέρους του στην ιεραρχία του State Department για τις απόψεις του, γεγονός που στοίχισε ακριβά στην καριέρα του: ο πρώτος προϊστάμενός του στη Μόσχα, πρεσβευτής Τζότζεφ Ντέιβις ζήτησε τη μετάθεσή του το 1938 «για λόγους υγείας», ενώ ο πρέσβης Αβερελ Χάριμαν, στον οποίο οφειλόταν η επανάκαμψή του ως επιτετραμμένου στη Μόσχα μεταξύ 1944-1946, έγραψε για αυτόν ότι «… γνωρίζει καλύτερα τη Ρωσία από τις ΗΠΑ».
Ο Κέναν, συντάκτης εν μια νυκτί του γνωστού ως Long Τelegram εκ 8.000 λέξεων, την παγωμένη νύχτα της 21ης προς 22α Φεβρουαρίου 1946, ενώ βρισκόταν στη διάρκεια της δεύτερης κατά σειρά θητείας του στη Μόσχα, με μοναδικό αποδέκτη τον τότε ΥΠΕΞ Τζέιμς Μπερνς, έμελλε να παραμείνει στην Ιστορία ως ο ανθρώπινος νους πάνω στον οποίο στηρίχθηκε η φιλοσοφία του Δόγματος Τρούμαν, της ανάσχεσης δηλαδή (containment) του σοβιετικού κινδύνου που παραμόνευε να αλώσει την αδύναμη να σταθεί στα πόδια της Ευρώπη μετά τον πόλεμο. Το Δόγμα Τρούμαν, ως γνωστόν, ακολούθησε το σχέδιο οικονομικής βοήθειας προς τις ευρωπαϊκές χώρες, γνωστό ως Σχέδιο Μάρσαλ. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούλιο του 1947 δημοσιευόταν στο περιοδικό «Foreign Αffairs» βαρυσήμαντο άρθρο με την υπογραφή Χ. Ολοι όμως γνώριζαν ποιος κρυβόταν πίσω του: ο ίδιος ο Κέναν, ο οποίος προκαλούσε για μία ακόμη φορά σάλο στους δημοσιογραφικούς και πολιτικούς κύκλους, και θόρυβο μεγαλύτερο και από την εκτόνωση της υδρογονοβόμβας- την ιδέα κατασκευής της οποίας απέρριπτε μέσα στο συγκεκριμένο άρθρο, όπως απέρριπτε και τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας, τον πόλεμο για επανένωση της Κορέας-, ενώ εισηγείτο προσέγγιση των ΗΠΑ με την Ισπανία του Φράνκο για τη δημιουργία ενιαίου μετώπου κατά της ΕΣΣΔ. Προφήτευε εν τέλει, ότι όσο πιο μακριά κρατήσει ο ΨυχρόςΠόλεμος τόσο θα αργήσει να καταρρεύσει η Σοβιετική Ενωση, που σύμφωνα με τον ίδιον ήταν ένα κράμα ανασφάλειας ανακατωμένο με ανατολίτικα στοιχεία κρυψίνοιας και καχυποψίας. Και, φυσικά, επιβεβαιώθηκε και ας χρειάστηκε να συγκρουσθεί με έναν ακόμη ισχυρό αντίπαλο την εποχή εκείνη, τον ίδιο τον προϊστάμενό του, αμερικανό υπουργό ΕξωτερικώνΝτ. Ατσεσον. Η έντονα κριτική του διάθεση δεν τον εγκατέλειψε μέχρι τέλους. Σε ηλικία 98 ετών επέκρινε τον Μπους για τον πόλεμο στο Ιράκ και το λάθος του να συνδέσει την Αλ Κάιντα με τον Σαντάμ Χουσεΐν. Το ίδιο κριτικός στάθηκε ενώπιον και εκείνων που τον τίμησαν τον Φεβρουάριο του 2004 στο Πρίνστον για τα 100 του χρόνια, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο τότε αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ που, κατά τη λαϊκή έκφραση, τα άκουσε για τα καλά.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, η συμπεριφορά αυτού του αιρετικού νου που καταγοήτευσε τον Τζον Κένεντι σε βαθμό ώστε να του ζητήσει να αποδεχθεί ένα νέο πρεσβευτικό πόστο, τη φορά αυτή στο Βελιγράδι, τον Μάιο του 1961, και συγκεκριμένα η πρωτοβουλία του Κέναν να επιλέξει να επισκεφθεί υπό άκρα μυστικότητα τα Σκόπια το διήμερο της 26ης-28ης Μαρτίου 1962, ζητώντας από τη γυναίκα του να παρευρεθεί αντ΄ αυτού στη δεξίωση της εθνικής επετείου της χώρας μας στην ελληνική πρεσβεία, χτύπησε (όχι αδικαιολόγητα) κόκκινο στην Αθήνα, προκαλώντας σχεδόν την ακαριαία αντίδραση της ελληνικής διπλωματίας σε όλες τις μεγάλες πρωτεύουσες.
Σχεδόν ταυτόχρονα με τις οδηγίες Αβέρωφ- τότε έλληνα υπουργό Εξωτερικών- προς πρεσβεία Βελιγραδίου και γενικό προξενείο Σκοπίων κινητοποιούνται και οι πρέσβεις Αργυρόπουλος, Μελάς και Μάτσας σε Βουκουρέστι (απ΄ όπου είχε διέλθει αμέσως μετά τα Σκόπια ο Κέναν), Παρίσι και Ουάσιγκτον αντίστοιχα, ενώ στην Αθήνα εξηγήσεις ζητεί από την αμερικανική πρεσβεία ο διευθυντής της Β΄ Πολιτικής Διευθύνσεως Ι. Κολιακόπουλος. Από το σύνολο της αλληλογραφίας, ωστόσο, προκύπτει ένα και το αυτό: ότι ο Κέναν αγνοούσε ότι η 25η Μαρτίου ήταν εθνική επέτειος για την Ελλάδα και ότι η επίσκεψη είχε δρομολογηθεί προ πολλού. Σε συνομιλία μάλιστα με τον γραμματέα της πρεσβείας μας στο Βελιγράδι Β. Ελευθεριάδη στη διάρκεια γεύματος στην οικία του ομολόγου του αμερικανού Μίλερ, ο γραμματέας Πολιτικών Υποθέσεων της αμερικανικής πρεσβείας κ. Τζόνπολ χαρακτήριζε την επίσκεψη από πλευράς χρόνου σφάλμα (mistake) και διέψευδε την υπόθεση ότι ο αμερικανός πρέσβης επισκέφθηκε τα Σκόπια προκειμένου να ισχυροποιήσει τα επιχειρήματά του μετά λόγου γνώσεως για έκτακτη αποστολή οικονομικής βοήθειας, μετά την απόρριψη από το Κογκρέσο του αιτήματος του Τίτο για αποστολή βοήθειας 500 εκατ. δολαρίων, επειδή ο τελευταίος ερωτοτροπούσε με Κάιρο και Μόσχα (ΑΠΕ 137, 3 Απριλίου 1962, Νικολαρεΐζης από Βελιγράδι).
Ωστόσο παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής πλευράς σε όλα τα επίπεδα, ότι η επίσκεψη ήταν καθαρά εθιμοτυπική και περιελάμβανε- πλην του επίσημου γεύματος στην έπαυλη του προέδρου της ΛΔ Μακεδονίας Λάζαρ Κουλισέφσκι στο οποίο παρεκάθησαν και άλλοι εγχώριοι αξιωματούχοι- επισκέψεις σε εργοστάσια, στη βυζαντινή Μονή Νέρεζι έξω από τα Σκόπια, όπως και στο μουσείο και στην πινακοθήκη της πόλης (ΑΠ Κ 84122, Ελευθεριάδης από Σκόπια, 4 Απριλίου 1962), ένα άλλο στοιχείο, η είδηση που είχε στο μεταξύ διαρρεύσει ότι την ίδια χρονική στιγμή τρεις αμερικανοί καθηγητές, ένας ανθρωπολόγος-βαλκανιολόγος ειδικευμένος σε εθνολογικά ζητήματα Βαλκανίων, ο Ηalpern, ένας άλλος καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, ονόματι Ηoffman, και ο γνωστός Jelavic, σερβικής καταγωγής αμερικανός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα βρίσκονταν για δικές τους έρευνες στα Σκόπια, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι και ο γενικός πρόξενος της Γιουγκοσλαβίας στη Θεσσαλονίκη Στογιάνοβιτς είχε επιλέξει τον ίδιο ακριβώς χρόνο για επίσκεψη στη γενέτειρά του, ήσαν από μόνα τους γεγονότα που σε καμία περίπτωση δεν μπορούσαν να θεωρηθούν αμελητέα. Οπως χαρακτηριστικά σημείωνε σε εκτενές έγγραφό του από το Παρίσι ο έμπειρος διπλωμάτης μας Λ. Μελάς, συγκρατώντας σημεία εκ της συνομιλίας του με τον εκεί αμερικανό πρέσβη Χ. Λαμπουΐς (στη συνέχεια πρέσβης στην Αθήνα), ακόμη και αν όλα τα ανωτέρω αποτελούσαν σατανική σύμπτωση «… πρώτον εμφανίζουν Αμερικανούς ως πιστεύοντας ότι υπάρχει σοβαρόν θέμα,δεύτερον ότι τονώνει γιουγκοσλαυικάς επιδιώξεις, τρίτον ότι δυνατόν δημιουργήση εις Ελληνας εντύπωσιν ότι ερωτοτροπία προς ουδετέρους,ισχυροτέρα (εστί) φιλίας προς πιστούς συμμάχους (ενν. την Ελλάδα )» (ΑΠ 2022/140, 5 Απριλίου 1962).
Εν τω μεταξύ το θέμα άρχισε να διογκούται ωσημέραι στον ελληνικό Τύπο. Οι εφημερίδες «Εστία», «Εθνος», «Το Βήμα» και «Ελληνικός Βορράς» με τον πιο επιτυχή ίσως τίτλο ( «Τα κενά του κ. Κέναν» ) αφιέρωναν πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα. Στις 2 Απριλίου ο Νικολαρεΐζης τηλεγραφεί από το Βελιγράδι ότι ο απεσταλμένος της εφημερίδας «Το Βήμα» Ορφέας Οικονομίδης δεν έγινε δεκτός από τον Κουλισέφσκι. Η εδώ αμερικανική πρεσβεία στην προσπάθειά της να υποβαθμίσει το ζήτημα ( «to play the whole thing down» ), προκειμένου να μη φύγει από τον Τύπο και γίνει θέμα στη Βουλή, διαπράττει το ένα λάθος πάνω στο άλλο, όπως κατά τη συζήτηση που είχε το πρωί της 30ής Μαρτίου ο Κολιακόπουλος με τον σύμβουλο Βrewster, ο τελευταίος ως δικαιολογία είπε ότι «πιθανόν ούτος (ο Κέναν) να μετέβη εκεί προς επιτόπιον έλεγχον ωρισμένων προγραμματισμένων εν Μακεδονία έργων των οποίων την χρηματοδότησιν εκαλούντο να αναλάβουν οι Αμερικανοί». « Παρετήρησα» έγραφε ο Κολιακόπουλος «ότι μία τοιαύτη εκδοχή θα ήτο χειροτέρα και από αυτήν ακόμη την άνευ ουσιαστικού λόγου περιήγησιν του κ. ΚΕΝΝΑΝ εις τα Σκόπια.Τίποτε δεν θα ημπορούσε να ζημιώση τας ελληνοαμερικανικάς σχέσεις περισσότερον από την πληροφορίαν περί παροχής οικονομικής ενισχύσεως εις τα Σκόπια καθ΄ ήν στιγμήν η περί «μακεδονική εθνότητος» θεωρία αποκαλύπτει τας επεκτατικάς εις βάρος της Ελλάδος προθέσεις,διακόπτεται δε η προς την Χώραν μας οικονομική βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών».
Η κυρία Φωτεινή Τομαή είναι προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών.
BHMA
ΦΩΤΕΙΝΗ ΤΟΜΑΗ
Διεθνή
Οι Πακιστανοί διαψεύδουν τους Τούρκους για Υεμένη! Αναφορές για στρατιωτική στήριξη της Άγκυρας στο Ριάντ — Το Ισλαμαμπάντ διαψεύδει τα αεροπορικά πλήγματα
Δημοσιεύματα περιγράφουν διεύρυνση της στρατιωτικής στήριξης προς τη Σαουδική Αραβία, εν μέσω επιθέσεων των Χούθι. Τουρκική εφημερίδα αναφέρει αποστολή άνω των 200 στρατιωτικών ειδικών, ενώ το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι μαχητικά του βομβαρδίζουν την Υεμένη.
Η αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη θέτει σε δοκιμασία την αμυντική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, με αναφορές για μεταφορά στρατιωτικών μέσων και προσωπικού προς το σαουδαραβικό έδαφος. Ωστόσο, η έκταση της εμπλοκής κάθε χώρας παραμένει κρίσιμο και αμφισβητούμενο ζήτημα.
Το The Cradle, σε δημοσίευμά του στις 8 Οκτωβρίου, επικαλείται ρεπορτάζ των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ανώνυμος ανώτερος Πακιστανός στρατιωτικός αξιωματούχος ανέφερε ότι μαχητικά της πακιστανικής Πολεμικής Αεροπορίας χρησιμοποιήθηκαν σε πλήγματα κατά της οργάνωσης Ανσαράλλαχ, γνωστής ως Χούθι.
Την ίδια ημέρα, όμως, το πακιστανικό υπουργείο Ενημέρωσης απέρριψε τον συγκεκριμένο ισχυρισμό ως «ψευδή και κατασκευασμένο». Όπως μετέδωσε το κρατικό Radio Pakistan, το υπουργείο κάλεσε τα διεθνή μέσα να αποφεύγουν εικασίες για τη χρησιμοποίηση των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων στο πλαίσιο της κοινής αμυντικής συμφωνίας της Μέκκας. Συνεπώς, η συμμετοχή πακιστανικών αεροσκαφών σε βομβαρδισμούς δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως επιβεβαιωμένο γεγονός.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος του Πακιστάν, Άχμεντ Σαρίφ Τσόντρι, είχε επιβεβαιώσει στο CNN ότι πακιστανικές δυνάμεις βρίσκονται στη Σαουδική Αραβία. Η δήλωση αυτή αφορά τη στρατιωτική παρουσία στο βασίλειο, χωρίς να επιβεβαιώνει συμμετοχή σε αεροπορικές επιθέσεις κατά της Υεμένης.
Στο τουρκικό σκέλος, η Türkiye Gazetesi υποστηρίζει ότι έχουν μεταφερθεί στη Σαουδική Αραβία περισσότεροι από 200 στρατιωτικοί ειδικοί, μαζί με συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και πυραυλικά συστήματα. Η εφημερίδα περιγράφει ένα «μοντέλο Λιβύης»: παροχή τεχνολογικής, τακτικής και επιμελητειακής υποστήριξης στις δυνάμεις που πολεμούν τους Χούθι.
Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι δεν αναμένεται τουρκική επιθετική δράση στην Υεμένη και ότι η ευρύτερη ανάπτυξη δυνάμεων απαιτεί κοινοβουλευτική έγκριση. Επομένως, η αναφορά σε αποστολή ειδικών δεν ταυτίζεται με επιβεβαιωμένη ανάπτυξη τουρκικών μονάδων μάχης στην Υεμένη.
Το Reuters μεταδίδει επίσης, επικαλούμενο δύο αξιωματούχους, ότι η τουρκική συνδρομή αφορά κυρίως αμυντική και τεχνική υποστήριξη.
Προσοχή απαιτεί και η αναφορά σε Σύρους στρατιώτες. Το The Cradle υποστηρίζει ότι εκατοντάδες Σύροι μαχητές έχουν αναπτυχθεί υπέρ της σαουδαραβικής πλευράς. Ωστόσο, το τουρκικό άρθρο στο οποίο παραπέμπει περιγράφει διαφορετικό ισχυρισμό: παρουσία περισσότερων από 400 πρώην στρατιωτικών του καθεστώτος Άσαντ στα μέτωπα της Σαναά και της Ταΐζ, στο πλαίσιο αναφορών για ενίσχυση του στρατοπέδου των Χούθι. Δεν τεκμηριώνει την αποστολή Σύρων στρατιωτών υπέρ του Ριάντ.
Παράλληλα, το Reuters αναφέρει ότι οι Χούθι κλιμακώνουν τις επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας, με στόχους αεροδρόμια και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το κίνημα ανακοίνωσε πλήγμα στο αεροδρόμιο του Ριάντ, ενώ η σαουδαραβική πλευρά ανέφερε ζημιές από συντρίμμια αναχαιτισμένου πυραύλου.
Η αλληλουχία επιθέσεων και στρατιωτικών ενισχύσεων αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής εμπλοκής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η υποστήριξη των συμμάχων του Ριάντ θα περιοριστεί στην προστασία του σαουδαραβικού εδάφους ή θα επεκταθεί σε άμεση συμμετοχή στον πόλεμο της Υεμένης.
Διεθνή
Ο Ινδός πιλότος που έσωσε 182 ζωές από τρομοκρατική επίθεση στον αέρα – Η μάχη στο πιλοτήριο με το τσεκούρι και η ελληνική σύνδεση
Παγκόσμια αναγνώριση για τον Ινδό κυβερνήτη Smit Machchhar, ο οποίος, παρά τα σοβαρά τραύματα που υπέστη από επίθεση του συγκυβερνήτη του, κατάφερε να αποτρέψει αεροπορική τραγωδία σε πτήση της Flydubai με προορισμό το Ισραήλ. Η συγκλονιστική ιστορία του έμπειρου πιλότου, η απρόσμενη διαδρομή του προς την αεροπορία, η ιδιαίτερη σχέση του με τη Μύκονο και τα σοβαρά ερωτήματα για τα κενά ασφαλείας που επέτρεψαν στον δράστη να βρεθεί στο πιλοτήριο.
Ένα πραγματικό θρίλερ εκτυλίχθηκε στους αιθέρες της Μέσης Ανατολής στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, όταν ένας συγκυβερνήτης επιτέθηκε με τσεκούρι στον κυβερνήτη επιβατικού αεροσκάφους της Flydubai, επιχειρώντας να αποκτήσει τον έλεγχο του αεροπλάνου που εκτελούσε πτήση από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ.
Ο άνθρωπος που βρέθηκε στο επίκεντρο της δραματικής προσπάθειας αποτροπής της τραγωδίας ήταν ο Ινδός πιλότος Smit Machchhar, ο οποίος, παρά τα αλλεπάλληλα χτυπήματα που δέχθηκε, κατάφερε να ανοίξει την πόρτα του πιλοτηρίου, επιτρέποντας σε μέλη του πληρώματος και επιβάτες να ακινητοποιήσουν τον δράστη.
Το αεροσκάφος, ένα Boeing 737, είχε εισέλθει σε επικίνδυνη κάθοδο, προτού ανακτηθεί ο έλεγχός του και πραγματοποιηθεί αναγκαστική προσγείωση στο Ταμπούκ της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με το Associated Press, στην πτήση επέβαιναν συνολικά 182 άνθρωποι, ενώ η αποφασιστική παρέμβαση του κυβερνήτη απέτρεψε μια ενδεχόμενη πολύνεκρη καταστροφή.
Ο συγκυβερνήτης που επιχείρησε να ρίξει το αεροσκάφος
Οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων χαρακτήρισαν το περιστατικό απόπειρα τρομοκρατικής ενέργειας.
Ως δράστης κατονομάστηκε ο υπήκοος του Ομάν Hamam al-Hammami, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποίησε τσεκούρι έκτακτης ανάγκης για να επιτεθεί στον κυβερνήτη και να καταλάβει τον έλεγχο του αεροσκάφους.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο συγκυβερνήτης είχε αντιμετωπίσει προβλήματα κατά την προηγούμενη επαγγελματική του σταδιοδρομία, καθώς υπήρχαν ανησυχίες για ακραίες ιδεολογικές αντιλήψεις και ενδεχόμενη ριζοσπαστικοποίησή του.
Οι αποκαλύψεις αυτές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τις διαδικασίες πρόσληψης και ελέγχου του προσωπικού των αεροπορικών εταιρειών, ιδιαίτερα σε πτήσεις προς περιοχές με αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο.
Η δικαστική διερεύνηση βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ στις 7 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η Σαουδική Αραβία ξεκίνησε ξεχωριστή έρευνα αεροπορικής ασφάλειας με συμμετοχή αρμόδιων φορέων από τις ΗΠΑ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ποιος είναι ο Smit Machchhar – Από την οικογενειακή επιχείρηση στο πιλοτήριο
Η ιστορία του Ινδού κυβερνήτη παρουσιάστηκε αναλυτικά από τον δημοσιογράφο Michael Jansen, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2026 στην εφημερίδα Gulf Today.
Ο Machchhar κατάγεται από τη Βομβάη, την οικονομική πρωτεύουσα της Ινδίας, όπου εξακολουθούν να ζουν οι γονείς του.
Αρχικά σχεδίαζε να ακολουθήσει την οικογενειακή επιχείρηση στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας. Ωστόσο, μία ημερίδα για την αεροπορία, την οποία παρακολούθησε σε ηλικία 19 ετών, άλλαξε ριζικά την πορεία του.
Αποφάσισε να εγκαταλείψει τα αρχικά επαγγελματικά του σχέδια και να ακολουθήσει το όνειρο της πτήσης.
Το 2008 ταξίδεψε στη Νέα Ζηλανδία, όπου εκπαιδεύτηκε επί 18 μήνες για να γίνει πιλότος. Μέχρι τότε δεν είχε σχεδόν καμία ταξιδιωτική εμπειρία εκτός Ινδίας και είχε χρησιμοποιήσει ελάχιστες φορές το αεροπλάνο ως επιβάτης, καθώς τα σιδηροδρομικά εισιτήρια ήταν οικονομικότερα.
Η πρώτη του εμπορική πτήση πραγματοποιήθηκε μεταξύ Μπανγκαλόρ και Νέου Δελχί, παρουσία έμπειρων εξεταστών. Όπως εξομολογήθηκε, αυτό που τον φόβισε περισσότερο δεν ήταν η ίδια η πτήση, αλλά η ευθύνη για τους ανθρώπους που μετέφερε.
Περισσότερες από 9.750 ώρες πτήσης και μια ξεκάθαρη φιλοσοφία ασφαλείας
Πριν ενταχθεί στη Flydubai, όπου εργάζεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ο Machchhar είχε υπηρετήσει επί 11 χρόνια στην ινδική αεροπορική εταιρεία SpiceJet.
Εκεί απέκτησε περισσότερες από 9.750 ώρες πτήσης, αναλαμβάνοντας παράλληλα καθήκοντα εκπαίδευσης και καθοδήγησης νεότερων πιλότων.
Η επαγγελματική του φιλοσοφία χαρακτηρίζεται από την απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια των επιβατών.
Όπως έχει εξηγήσει, δεν θεωρεί πρόβλημα την καθυστέρηση μιας πτήσης όταν τίθεται ζήτημα ασφάλειας. Για τον ίδιο, σημασία έχει όλοι οι επιβάτες να αποβιβάζονται σώοι.
Αυτή η προσέγγιση τον είχε οδηγήσει επανειλημμένα να καθυστερεί αναχωρήσεις για τεχνικούς ελέγχους ή να εκτρέπει αεροσκάφη όταν παρουσιάζονταν έκτακτα ιατρικά περιστατικά.
Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του είχε εκπαιδευτεί και στα Boeing 737 MAX, αντιμετωπίζοντας από κοντά την κρίση εμπιστοσύνης που προκάλεσαν τα δύο πολύνεκρα δυστυχήματα του συγκεκριμένου τύπου αεροσκάφους το 2018 και το 2019.
Η πολυετής εμπειρία του αποδείχθηκε καθοριστική κατά την επίθεση της 30ής Σεπτεμβρίου.
Η ελληνική σύνδεση: Η Μύκονος και η επικίνδυνη προσέγγιση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ελληνικό κοινό παρουσιάζει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της επαγγελματικής πορείας του Ινδού κυβερνήτη.
Όπως αναφέρει ο Michael Jansen, μία από τις πιο δύσκολες πτήσεις της σταδιοδρομίας του Machchhar πραγματοποιήθηκε κατά την προσέγγιση στο αεροδρόμιο της Μυκόνου.
Ο έμπειρος πιλότος αντιμετώπισε το φαινόμενο της διάτμησης ανέμου (windshear), κατά το οποίο παρατηρούνται απότομες μεταβολές της ταχύτητας ή της διεύθυνσης του ανέμου.
Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο κατά τις φάσεις απογείωσης και προσγείωσης, καθώς μπορεί να επηρεάσει αιφνιδιαστικά την ταχύτητα και τη σταθερότητα του αεροσκάφους.
Ο Machchhar αναγκάστηκε να εκτελέσει ειδικό ελιγμό διαφυγής, τον οποίο οι πιλότοι εξασκούν συστηματικά στους εξομοιωτές πτήσης.
Παρά τη δύσκολη εμπειρία, ο Ινδός κυβερνήτης χαρακτήρισε στη συνέχεια το αεροδρόμιο της Μυκόνου ως το αγαπημένο του.
Η συγκεκριμένη αναφορά προσδίδει ξεχωριστό ελληνικό ενδιαφέρον στην ιστορία ενός ανθρώπου που βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις πιο ακραίες καταστάσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας επαγγελματίας πιλότος.
Η πτήση στην οποία γεννήθηκε ένα μωρό
Ο Machchhar έχει μοιραστεί και μία άλλη ασυνήθιστη εμπειρία από την καριέρα του.
Κατά τη διάρκεια πρωινής πτήσης, λίγο μετά την απογείωση, το πλήρωμα καμπίνας ενημέρωσε το πιλοτήριο ότι μία έγκυος επιβάτιδα αντιμετώπιζε πρόωρους πόνους τοκετού.
Ο ίδιος και ο συγκυβερνήτης του ξεκίνησαν αμέσως τις διαδικασίες εκτροπής της πτήσης, εξετάζοντας τις καιρικές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα κοντινών αεροδρομίων.
Λίγα λεπτά αργότερα, ωστόσο, ήρθε μια απρόσμενη ενημέρωση από το πλήρωμα: το μωρό είχε ήδη γεννηθεί.
Το αεροπλάνο προσγειώθηκε και ασθενοφόρο παρέλαβε τη μητέρα και το νεογέννητο, που ήταν και οι δύο καλά στην υγεία τους.
Η αναγνώριση από τον Μόντι και η οικογένεια
Η γενναιότητα του Ινδού πιλότου προκάλεσε κύμα συγκίνησης και αναγνώρισης διεθνώς.
Ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, επικοινώνησε μαζί του μέσω βιντεοκλήσης, επαινώντας την ψυχραιμία και την αποφασιστικότητά του.
Ο κυβερνήτης, ο οποίος νοσηλεύθηκε στο Άμπου Ντάμπι εξαιτίας των τραυμάτων του, μπόρεσε επίσης να επικοινωνήσει με τη σύζυγό του και τα δύο μικρά παιδιά τους, ηλικίας επτά και δύο ετών.
Παρά τη διεθνή προβολή, ο Machchhar έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι επιθυμεί να διαχωρίζει απολύτως την επαγγελματική του ζωή από την οικογένειά του.
Όταν φορά τη στολή, είναι αφοσιωμένος αποκλειστικά στα καθήκοντά του. Όταν όμως αποχωρεί από το πιλοτήριο, θέλει να αφήνει πίσω του την αεροπορία και να αφιερώνει τον χρόνο του στα παιδιά του.
Ένας ήρωας που έφερε στο φως τα κενά ασφαλείας
Η ιστορία του Smit Machchhar δεν περιορίζεται στην προσωπική γενναιότητα ενός πιλότου.
Η επίθεση στο πιλοτήριο επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα για τη διεθνή πολιτική αεροπορία: Πώς είναι δυνατόν ένας επαγγελματίας χειριστής, για τον οποίο φέρεται να υπήρχαν προηγούμενες ενδείξεις ριζοσπαστικοποίησης, να συνεχίζει να εργάζεται σε επιβατικές πτήσεις χωρίς οι σχετικές πληροφορίες να οδηγούν σε αποτελεσματικούς ελέγχους;
Το περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ αεροπορικών εταιρειών, κρατικών αρχών και υπηρεσιών ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις βίαιου εξτρεμισμού.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι ακόμη και τα πλέον προηγμένα τεχνολογικά συστήματα εξαρτώνται από την ανθρώπινη κρίση σε μία κρίσιμη στιγμή.
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ο Smit Machchhar βρέθηκε αντιμέτωπος με μια επίθεση την οποία κανένας πιλότος δεν θα ήθελε να αντιμετωπίσει.
Παρά τον τραυματισμό του, διατήρησε την ψυχραιμία του και συνέβαλε καθοριστικά ώστε 182 άνθρωποι να επιστρέψουν ζωντανοί στις οικογένειές τους.
Και αυτό είναι το στοιχείο που μετέτρεψε έναν έμπειρο Ινδό κυβερνήτη σε διεθνές σύμβολο επαγγελματισμού και θάρρους.
GEOPOLITICO
Τουρκική οπλική υποστήριξη
Το σχέδιο TRIPP, οι νέες σιδηροδρομικές και ενεργειακές συνδέσεις, οι στρατηγικές επαφές στην Τεχεράνη και οι καταγγελίες από το Αζερμπαϊτζάν για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ κυριάρχησαν στο δελτίο «Η φωνή της Αρμενίας», με τη Λιάνα Μανουκιάν.
Η Αρμενία προσβλέπει στο άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα ενισχύει τον διάλογο με το Ιράν για τις μεταφορές, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, οι αντιπαραθέσεις με το Μπακού παραμένουν ενεργές, με νέο σημείο αιχμής τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ.
Αυτή την εικόνα μετέφερε το δελτίο της δημόσιας ραδιοφωνίας της Αρμενίας, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές κινήσεις του Ερεβάν και τις εξελίξεις γύρω από τις υποδομές που μπορούν να μεταβάλουν τον οικονομικό χάρτη του Νοτίου Καυκάσου.
Πασινιάν: Προσδοκίες για ανοιχτά σύνορα και νέες διασυνδέσεις
Μιλώντας στο Αρμενοβρετανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ στο Ερεβάν, ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι αναμένει, στο άμεσο μέλλον και παράλληλα με την ανάπτυξη του έργου TRIPP, το άνοιγμα των αρμενοτουρκικών συνόρων και την έναρξη σιδηροδρομικών συνδέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας–Τουρκίας.
Οι δηλώσεις εκφράζουν τις προσδοκίες της αρμενικής κυβέρνησης, χωρίς στο δελτίο να αναφέρεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας των συνδέσεων.
Ο Πασινιάν αναφέρθηκε επίσης στην προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης του Περσικού Κόλπου με τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτέλεσμα της ευρύτερης άρσης των μεταφορικών αποκλεισμών. Παρουσίασε έναν σχεδιασμό που περιλαμβάνει οδικές αρτηρίες, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνιών, στο πλαίσιο της αρμενικής πρωτοβουλίας «Σταυροδρόμι Ειρήνης».
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το δελτίο, εξετάζονται δυνατότητες κατασκευής πετρελαιαγωγού και αγωγού φυσικού αερίου, ενώ πραγματοποιούνται συζητήσεις για γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε και τη σημασία των καλωδίων επικοινωνιών, συνδέοντας τις υποδομές με τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Επαφές στην Τεχεράνη για το TRIPP και την περιφερειακή ασφάλεια
Στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιρζογιάν, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πορεία υλοποίησης του TRIPP, στην ανάπτυξη υποδομών για την άρση των αποκλεισμών και σε αμοιβαία επωφελή προγράμματα ενεργειακής συνεργασίας. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και η συμμετοχή του Ιράν σε υψηλό επίπεδο στην COP17 του Ερεβάν.
Ο Μιρζογιάν συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των αρμενοϊρανικών σχέσεων και τη σημασία της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις υποδομές που συνδέουν τις δύο χώρες και στην απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων. Ο Αρμένιος υπουργός παρουσίασε τις δυνατότητες ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου που, κατά την αρμενική πλευρά, δημιουργεί η υλοποίηση του TRIPP.
Γέφυρα, ηλεκτρική διασύνδεση και εμπόριο με το Ιράν
Στις συνομιλίες του Μιρζογιάν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξετάστηκαν η κατασκευή δεύτερης γέφυρας στα αρμενοϊρανικά σύνορα, η ταχεία ολοκλήρωση της τρίτης γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απλοποίηση των εμπορευματικών μεταφορών.
Το δελτίο ανέφερε ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι Ειρήνης», με έμφαση στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, μεταφέρθηκε εκτίμηση ειδικού σε θέματα Ιράν ότι στην ατζέντα της επίσκεψης ενδέχεται να βρίσκονται η στάση του Ερεβάν απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ειδικά στον τομέα των αερομεταφορών, και η πιθανή αύξηση των προμηθειών ιρανικού φυσικού αερίου. Πρόκειται για εκτίμηση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, χωρίς να αποδίδεται ως επιβεβαιωμένο περιεχόμενο των επίσημων συνομιλιών.
Ενεργειακές συνομιλίες Αρμενίας–Τουρκίας
Στο πεδίο των αρμενοτουρκικών επαφών, ο αρμόδιος υπουργός της Αρμενίας, Νταβίτ Χουντατιάν, υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της τουρκικής εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι συζητήσεις αφορούσαν την αποκατάσταση και λειτουργία της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Γκιουμρί–Καρς, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Σύμφωνα με το δελτίο, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των ενεργειακών συστημάτων τόσο για τη διμερή όσο και για την περιφερειακή συνεργασία.
Αντιπαράθεση για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ
Ξεχωριστή θέση στο δελτίο είχε η αντιπαράθεση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ, ενόψει της COP17 για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.
Το δελτίο χαρακτήρισε τις πρόσφατες παρεμβάσεις από το Αζερμπαϊτζάν ως νέα ενημερωτική εκστρατεία κατά της Αρμενίας. Παρουσίασε δηλώσεις εκπροσώπων αζερικής περιβαλλοντικής οργάνωσης που ζητούν το κλείσιμο του σταθμού, επικαλούμενοι την παλαιότητα του εξοπλισμού και τον κίνδυνο διασυνοριακής ραδιενεργού ρύπανσης σε περίπτωση ατυχήματος.
Οι αιτιάσεις αυτές καταγράφονται ως ισχυρισμοί των συγκεκριμένων εκπροσώπων. Το δελτίο αντιπαρέβαλε τις αναφορές του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, κατά την επίσκεψή του στην Αρμενία το 2022, για τις βελτιώσεις στην ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης του Οργανισμού.
Παρουσιάστηκαν επίσης καταγγελίες από την αζερική πλευρά για το μεταλλευτικό έργο Αμουλσάρ, τη χρήση υπόγειων υδάτων στην κοιλάδα του Αραράτ και τη λίμνη Σεβάν.
Το δελτίο υπενθύμισε ακόμη την απειλή που είχε διατυπώσει εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούλιο του 2020 για πιθανό πλήγμα στον Μετσαμόρ, αναδεικνύοντας το υπόβαθρο ασφαλείας της αντιπαράθεσης.
Τουρκική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του Καραμπάχ
Στο τελευταίο θέμα παρουσιάστηκαν δηλώσεις Τούρκου αναλυτή για την υποστήριξη της Άγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο στο Καραμπάχ.
Σύμφωνα με όσα του αποδίδει το δελτίο, η Τουρκία μετέφερε πυρομαχικά με μεταφορικά αεροσκάφη από δικές της αποθήκες και από ορισμένες συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι αφαιρούνταν ηλεκτρονικά συστήματα από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να παραδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν.
Οι δηλώσεις παρουσιάζουν, κατά τον συγκεκριμένο αναλυτή, μια τουρκική εμπλοκή που υπερέβαινε την πώληση οπλικών συστημάτων και περιλάμβανε ενεργή υποστήριξη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας