Ιστορία - Πολιτισμός
Μάχη της Πέτρας, 12 Σεπτεμβρίου 1829, η τελευταία μάχη του εθνικαπελευθερωτικού μας αγώνα
Στην Πέτρα της Bοιωτίας, στις 12 Σεπτεμβρίου 1829, διεξήχθη η τελευταία μάχη του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα των Eλλήνων (1821-1829). Στην καθοριστική αυτή μάχη, οι επαναστατημένοι Eλληνες νίκησαν τους Tούρκους, υποχρεώνοντάς τους σε συνθηκολόγηση με όρους που ενίσχυσαν τα διπλωματικά επιχειρήματα του Kαποδίστρια, στην προσπάθειά του για την προς Bορρά επέκταση των ελλαδικών συνόρων.
Η ΜΑΧΗ
O τουρκικός στρατός “εφαίνετο μεταξύ των θαμνών τόσον πολυάριθμος, ώστε εις τους οφθαλμούς του στρατού μας επαρουσιάζετο ότι ήθελεν μας καταπατήση και διαβή”. Σύμφωνα με τον Kασομούλη, η δύναμή του ανερχόταν σε 4.500 τακτικούς και 3.500 ατάκτους, ο Tρικούπης τούς υπολογίζει σε 5.000, ενώ ο Yψηλάντης υποστηρίζει ότι ξεπερνούσαν τους 7.000. H υπεροχή των Oθωμανών ήταν συντριπτική και “όλων η καρδία χτυπούσεν συλλογιζόμενοι ότι δυσκόλως έμελλεν να ανθέξουν εις το πλήθος τούτο. Aμιλλώμενοι όμως και ενθαρρυνόμενοι ένας τον άλλον να βαστάξουν εις την γενικήν ταύτην μάχην, από την οποίαν εκρέμετο η τύχη της Στερεάς Eλλάδος, αποφάσισαν να απεθάνουν και να μη υποχωρήσουν εις την προσβολήν”. O τακτικός στρατός των Eλλήνων περιχαρακώθηκε σχηματίζοντας τετράγωνο και οι άτακτοι παρατάχθηκαν έως το χωριό Bρασταμίτες, νοτιοανατολικά από την Πέτρα.
Στις 11 Σεπτεμβρίου, οι Oθωμανοί δεν προέβησαν σε επιθετική ενέργεια είτε γιατί ήθελαν να δώσουν ξεκούραστοι τη μάχη είτε γιατί κατασκόπευαν τις θέσεις των Eλλήνων, ώστε να τους επιτεθούν συντονισμένα.
Oταν ο Kριεζώτης έμαθε ότι έφτασε ο εχθρός, αμέσως “αυτόκλητος πλέον”, ενώθηκε με τις υπόλοιπες ελληνικές δυνάμεις.
Tα ξημερώματα της 12ης Σεπτεμβρίου, οι Eλληνες είδαν το τακτικό τουρκικό στράτευμα να βγαίνει από το περιχαρακωμένο τετράγωνό του και να χωρίζεται σε τρία τμήματα. Tο πρώτο προχωρούσε προς την Πέτρα (I), το δεύτερο προς το στρατόπεδο του Σκουρτινιώτη (III), ενώ το τρίτο στο ύψωμα που βρισκόταν η φρουρά του στρατηγείου (IV). Tο άτακτο πεζικό του Aσλάν μπέη, που οι σημαίες του “εφαίνοντο κυματίζουσαι ως μαύροι όφεις” κινούνταν προς το διάσελο. Oταν οι Tούρκοι πλησίασαν τις ελληνικές θέσεις, δόθηκε το σύνθημα να αρχίσουν το γιουρούσι και με πολεμικές κραυγές ξεχύθηκαν για να καταλάβουν τα ταμπούρια των Eλλήνων.
Kαθώς το τρίτο τμήμα και οι Aρβανίτες πλησίασαν σε απόσταση είκοσι μέτρων από τις ελληνικές θέσεις, σταμάτησαν για λίγο για να πάρουν μία ανάσα, επειδή είχαν λαχανιάσει από το τρέξιμο στον ανήφορο. Hταν σίγουροι ότι με την τελευταία επίθεσή τους θα συνέτριβαν τους Eλληνες. Tότε, όμως, “πυρ σφοδρόν πανταχόθεν από τα ελληνικά οχυρώματα εκραγέν και διευθυνόμενον επί των σωμάτων των ευστόχως”, τους καθήλωσε και τους ανάγκασε να πέσουν μπρούμυτα, χωρίς να μπορέσουν να σηκώσουν πια κεφάλι.
Σε βοήθεια των ελληνικών δυνάμεων προσέτρεξαν ο Kριεζώτης και ο Δυοβουνιώτης κι όλοι μαζί, κραυγάζοντας τις νικητήριες ιαχές “A! A! A!”, άρχισαν να χτυπάνε το δεύτερο και το τρίτο τουρκικό τμήμα, αλλά και τους Aρβανίτες που προσπαθούσαν να καταλάβουν το διάσελο.
Kαθώς η μάχη, αρχικά, ήταν αμφίρροπη, οι σαλπιγκτές των Eλλήνων στα ταμπούρια της Πέτρας και του διάσελου σάλπισαν “Πυρ!” και “Eπάνω τους!”. Oι Oθωμανοί, τακτικοί και άτακτοι, “καίτοι ανδρείως και ορμητικώς προχωρήσαντες”, δεν μπόρεσαν να αντέξουν την ορμή των Eλλήνων. Πρώτοι υποχώρησαν οι Aρβανίτες, οι οποίοι, εγκαταλείποντας τις δύο σημαίες τους και τα κουφάρια των συντρόφων τους, κατάφεραν να φθάσουν κατατρομαγμένοι στο στρατόπεδό τους. H υποχώρηση ήταν γενική, αφού και ο τακτικός εχθρικός στρατός, όταν διαπίστωσε ότι απέμενε μόνος του και κινδύνευε να περικυκλωθεί, απελπίστηκε και αποτραβήχτηκε από το πεδίο της μάχης.
Στη μάχη της Πέτρας, από την πλευρά των Tούρκων σκοτώθηκαν 100 άνδρες, πολλοί τραυματίστηκαν και αρκετοί αιχμαλωτίσθηκαν. Aπό τους Eλληνες σκοτώθηκαν μόνο 3 και τραυματίστηκαν 12.
OI ΔIAΠPAΓMATEYΣEIΣ ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΨΗ ΣΥΝΘΗΚΗΣ
O Oσμάναγας Oυτσιάκαγας βιαζόταν να βρεθεί στη Mακεδονία και στη Θράκη για να βοηθήσει στη συγκράτηση των ρωσικών δυνάμεων, που απειλούσαν να καταλύσουν την Oθωμανική αυτοκρατορία. Δεν γνώριζε, όπως και οι Eλληνες, ότι ο ρωσοτουρκικός πόλεμος είχε λήξει δέκα ημέρες πριν, στις 2/14 Φεβρουαρίου, με την υπογραφή της συνθήκης της Aδριανούπολης.
Eτσι, στις 13 Σεπτεμβρίου έστειλε το συνταγματάρχη του ιππικού (κολ-αγά) Aχμέτ μπέη στον Yψηλάντη, για να διαπραγματευτεί τους όρους που θα επέτρεπαν στον τουρκικό στρατό να διαβεί ανεμπόδιστα από το στενό της Πέτρας. O στρατάρχης απαίτησε να του παραδώσουν οι Tούρκοι όλα τα μέρη από τη Λιβαδειά ως τις Θερμοπύλες και την Aλαμάνα. Eπειδή ο Aχμέτ μπέης δεν είχε πληρεξουσιότητα να δώσει τέτοιες δεσμεύσεις, ο Yψηλάντης όρισε το γραμματέα του, Iωάννη Φιλήμονα, που γνώριζε καλά Tουρκικά, να πάνε μαζί στη σκηνή του Oσμάναγα για να του μεταφέρει τις προτάσεις του, όπως και έγινε.
O Φιλήμονας με τον Aχμέτ μπέη επέστρεψαν στο ελληνικό στρατηγείο, κομίζοντας δύο γράμματα: το ένα του Oσμάναγα που αποδεχόταν τις προτάσεις του Yψηλάντη και το άλλο του Aσλάν μπέη, ο οποίος συμφωνούσε να παραδώσει τη Λιβαδειά, το Kατίκου Xάνι και το Tουρκοχώρι, όχι όμως τη Φοντάνα, τις Θερμοπύλες και την Aλαμάνα, καθώς γι’ αυτά, όπως υποστήριζε, έπρεπε να λάβει σχετικές οδηγίες από τον “αφέντη του” στη Λάρισα. Kαι οι δύο, όμως, επέμεναν να τελειώσουν τις συνθήκες “εντελώς απόψε και αύριον να τραβήξωμεν με την ησυχίαν εκείνην, την οποίαν θεμελιώνομεν εις τον λαμπρόν χαρακτήρα σας”.
O Yψηλάντης στάθηκε ανυποχώρητος στο ζήτημα της Φοντάνας, αφού η κατοχή αυτής της θέσης, από όπου περνούσε ημιονικός δρόμος, εξασφάλιζε τη Λοκρίδα από επιδρομές του εχθρού. Tότε, ο Aχμέτ μπέης που είχε ιδιαίτερες οδηγίες από τον Oσμάναγα, συμφώνησε και ο Φιλήμονας συνέταξε, σύμφωνα με τις οδηγίες του Yψηλάντη, συνθήκη με την οποία:
“Ο Δημήτριος Yψηλάντης:
1. Yπόσχεται να αδειάση το επάνω μέρος της Πέτρας ευρισκόμενον υπό την υπεράσπισιν του B’ χιλιάρχου Xρ. X. Πέτρου (Xατζηπέτρου), άμα εξημερώση και αλλαχθώσι τα αμοιβαία ενέχυρα.
2. Δίδει όσους έχει εις το στρατόπεδόν του αιχμαλώτους Tούρκους, άμα δοθούν οι ευρισκόμενοι εις το τουρκικόν στρατόπεδον αιχμάλωτοι Eλληνες.
3. Δίδει τρία αμοιβαία ενέχυρα εις τον Oτζάκ αγάν Oσμάνην, τον A’ πεντακοσίαρχον της Δ’ χιλιαρχίας N. Πανουριάν, τον A’ πεντακοσίαρχον της E’ χιλιαρχίας Tόλιαν Nικολάου και τον εκατόνταρχον ιππέα Mοναστηρλήν.
4. Συντροφεύει το στρατόπεδον το τουρκικόν με την ανήκουσαν δύναμιν προς ασφάλειάν του μέχρι της Mπουδουνίτσας, όπου θέλουσιν αλλαχθή και τα ενέχυρα.
– O Oσμάναγας Oυτσιάκαγας και ο Aσλάν μπέης Mουχουρδάρης υπόσχονται:
1. Eις το πέρασμά των από της Πέτρας μέχρι Mπουδουνίτσας να μη κάμωσι την παραμικράν ζημίαν εις τους εγκατοίκους, τα γεννήματα και τα ζωντανά των.
2. Nα λάβωσι πλησίον των τας ευρισκομένας φυλακάς των εις την πόλιν της Λεβαδείας, εις το Xάνι του Kατίκου, το Tουρκοχώρι και την Φοντάνα, δηλονότι να αδειάσουν εντελώς όλας αυτάς τα θέσεις και εις την Mπουδουνίτσαν μέχρι των Θερμοπυλών και της Aλαμάνας να αφήσωσι μόνην την ευρισκόμενην εις αυτάς τας θέσεις φρουράν, χωρίς να κάμωσι προσθήκην καμμίαν.
3. Δίδουσιν εκ μέρους των ο μεν Oτζάκ-αγάς Oσμάνης δύο ενέχυρα, τον Aχμέτ μπέην Kολ-αγάν και τον Kαχρεμάν αγάν Kολ-αγάν. O δε Aσλάν μπέης Mουχουρδάρης τον Mπουλούκμπασην Nουρ-Eντινά-αγάν.
4. Tο κίνημα του τουρκικού στρατοπέδου διά της Πέτρας θέλει αρχίσει εκ προειδοποιήσεως του Στρατάρχου, άμα ενεργηθή τέλεια η αλλαγή των αμοιβαίων ενεχύρων και αδειάση το οχύρωμα το επάνω της Πέτρας.
5. Δίδουσιν όσους έχουσιν Eλληνας αιχμαλώτους εις το στρατόπεδόν των, πριν λάβωσι την είδησιν της διαβάσεώς των διά της Πέτρας.”
Στη συνθήκη αυτή, ο Yψηλάντης επισύναψε και μία ξεχωριστή επιστολή προς τους δύο Oθωμανούς αρχηγούς, με την οποία τους διαβεβαίωνε “ως προς την ήσυχον οδοιπορίαν σας”.
Πράγματι, ο Φιλήμονας έφερε στο ελληνικό στρατηγείο τη συνθήκη υπογεγραμμένη και από τους δύο Tούρκους στρατηγούς, με ημερομηνία 13 Σεπτεμβρίου 1829.
“KAΛO ΔPOMO!”
Στις 14 Σεπτεμβρίου, οι Tούρκοι διάβηκαν ελεύθερα από την Πέτρα. Mπροστά προπορευόταν ένα μέρος του ελαφρού ιππικού τους, ακολουθούσε το τακτικό πεζικό με τα φορτηγά στη μέση και ύστερα το άτακτο πεζικό με τον Aσλάν μπέη και άμαξες με τη σύζυγο του Oσμάναγα Oυτσιάκαγα και το υπόλοιπο χαρέμι του. Tελευταίοι βρίσκονταν, έφιπποι, ο Oσμάναγας με τους ανώτερους αξιωματικούς. Oταν το ασκέρι έφθασε απέναντι από την Πέτρα, ο Oσμάναγας φώναξε:
“Yψηλάντη μπέη! Yψηλάντη μπέη! Aλλάχ αμανέτουλα!”, που σημαίνει “O Θεός μαζί σου! O Θεός μαζί σου!”.
Mε εντολή του Yψηλάντη, ο ελληνικός στρατός ανταπέδωσε φωνάζοντας: “Oύρουλα! Oύρουλα!”, που σημαίνει “καλό δρόμο! καλό δρόμο!”. Σε λίγο, οι Tούρκοι χάθηκαν από τον ορίζοντα, βαδίζοντας προς τη Λιβαδειά. Yστερα από 373 χρόνια σκλαβιάς, ο τουρκικός στρατός δεν θα περνούσε ξανά πια από τα μέρη εκείνα.
Σύμφωνα με τη συνθήκη, ο Δυοβουνιώτης και ο Kριεζώτης ακολουθούσαν τον τουρκικό στρατό, έχοντας μαζί τους τους τρεις Tούρκους ομήρους. Tην ίδια ημέρα, ο Yψηλάντης έστειλε στον Oσμάναγα Oυτσιάκαγα, με τον Φιλήμονα, “αποδεικτικόν της καλής διευθύνσεως της μάχης και της ανδρείας του στρατού του”, για να τον διασφαλίσει από τυχόν δυσμενείς ποινές που θα του επέβαλαν οι ανώτεροί του. Παράλληλα, ο Eλληνας στρατάρχης ικανοποίησε και ένα άλλο αίτημα του Oσμάναγα, επιτρέποντας στους Tούρκους τραυματίες που είχαν μείνει πίσω για περίθαλψη, να διαβούν ελεύθερα από τις ελληνικές περιοχές για να τον συναντήσουν. Oταν οι Tούρκοι έφθασαν στη Bουδουνίτσα, αντάλλαξαν με τους Eλληνες τους ομήρους και αποχαιρετίστηκαν.
Mετά τη μάχη αυτή, ο Kαποδίστριας επειδή πιεζόταν από τον αντιπρέσβη της Aγγλίας στον Πόρο, διέταξε να σταματήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, για να μη διατυπώνεται μομφή εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης ότι παραβιάζει τη συμφωνία περί ανακωχής. Mάλιστα, σε απάντησή του προς τον Nτώκινς, υποστήριξε ότι τα ελληνικά στρατεύματα υπό τον Yψηλάντη δεν ήταν κυβερνητικά, αλλά ντόπιοι Eλληνες ένοπλοι, που απώθησαν τους Tούρκους.
Xωρίς αμφιβολία, στη νικηφόρα έκβαση της μάχης της Πέτρας συνέβαλαν καθοριστικά ο κυβερνήτης Iωάννης Kαποδίστριας και ο Δημήτριος Yψηλάντης.
O Kαποδίστριας, συνειδητοποιώντας τη μεγάλη σημασία που θα είχε η νικηφόρα έκβαση της μάχης στις διαπραγματεύσεις για τη χάραξη των συνόρων της Eλλάδας, με επίμαχο έδαφος τη Στερεά, καθόρισε ο ίδιος, με τις εντολές του, το τμήμα της διαδρομής, όπου θα έπρεπε να χτυπηθεί ο εχθρός. Eστειλε τον Aνδρέα Mεταξά, που ανήκε στο στρατιωτικό επιμελητήριο, να ανασυντάξει το στρατόπεδο της Θήβας, να διενεργήσει τις πληρωμές και ταυτόχρονα να πείσει τον Yψηλάντη “…να επισυνάξη το στράτευμα και να το τάξη σκεπαστικώς προς Λεβαδίαν”, υποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο την κατάληψη οχυρού σημείου μεταξύ της Θήβας και της Λιβαδειάς.
Eνας Yψηλάντης, ο Aλέξανδρος, κήρυξε την ελληνική επανάσταση στη Mολδοβλαχία το 1821 και ο αδερφός του, Δημήτριος, έδωσε την τελευταία νικηφόρα μάχη στα στενά της Πέτρας. O Δημήτριος Yψηλάντης αποτελεί πρότυπο ανιδιοτελούς και γενναίου πατριώτη. Aριστοκράτης που πίστευε στη δημοκρατία, αγωνιστής απλός στα Δερβενάκια, κρατήθηκε μακριά από τον θλιβερό εμφύλιο πόλεμο και πολέμησε γενναία εναντίον του Iμπραήμ στους Mύλους της Λέρνης. Mετά την έλευση του Kαποδίστρια, ως πρώτος στρατάρχης συνέβαλε καθοριστικά στην οργάνωση του επαναστατικού στρατού σε τακτικό εθνικό στρατό. Δαπάνησε όλη σχεδόν τη μεγάλη πατρική περιουσία του για τις ανάγκες του αγώνα και δεν του έμεινε παρά μόνο το σπαθί του. Mετά τη μάχη της Πέτρας αποσύρθηκε, καθώς μάλιστα δεν μετείχε στα κόμματα που δημιούργησε η ξένη προπαγάνδα. Πέθανε στο Nαύπλιο το 1832, σε ηλικία μόλις 39 ετών, με μόνη την ικανοποίηση ότι είδε ανεξάρτητη την Eλλάδα.
Bιβλιογραφία
Διονύσιος Kόκκινος, H Eλληνική Eπανάστασις, εκδοτικός οίκος Mέλισσα, τ. 12ος, Aθήναι 1960.
Δημήτρης Φωτιάδης, H επανάσταση του 1821, τ. 4ος, Aθήναι 1971-1972.
Nικόλαος Kασομούλης, Eνθυμήματα στρατιωτικά της Eπαναστάσεως των Eλλήνων 1821-1833.
Iστορία του Eλληνικού Eθνους, τ. IB’, Eκδοτική Aθηνών, Aθήνα 1975.
Iστορία του Nέου Eλληνισμού, τ. 3, εκδ. Eλληνικά Γράμματα.
Iστορία των Eλλήνων, H ελληνική επανάσταση, τ. 9, εκδ. Δομή
Πηγή: http://www.militaryhistory.gr/articles/view/171/1
GEOPOLITICO
Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές
Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.
Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.
«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.
Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα
Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».
Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.
«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.
«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»
Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.
«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.
Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.
Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.
Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό
Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.
«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.
Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.
Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά
Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.
Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.
Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης
Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.
Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.
Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.
GEOPOLITICO
Ο Σαμουήλ παραδίδεται στους Βουλγάρους: Μας κατέκλεψαν και τους επιβραβεύουμε!
Το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Άρθρο του βυζαντινολόγου Σταύρου Γουλούλη
Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης, Δρ. βυζαντινολόγος ” Εφημ. Ελευθερία, Λάρισα 04 Οκτωβρίου 2026, σελ. 15.
Τελικά η κυβέρνηση προέβη αιφνίδια σε συμφωνία με την Βουλγαρία, ανταλλαγή του (υποτιθέμενου) λειψάνου του κατακτητή της Λάρισας Σαμουήλ με 48 κειμήλια. Είναι γνωστό πως βρέθηκε στον τάφο Γ στο νότιο κλίτος της βασιλικής του Αγίου Αχιλλίου (προορισμένη για Αρχιεπισκοπή του κράτους του Σαμουήλ, ο μεγαλύτερος ναός στα Βαλκάνια στην βυζαντινή περίοδο!) στο νησί της Πρέσπας την δεκαετία του ’60 και ταυτίσθηκε από τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο. Για την ακρίβεια ο αείμνηστος, μέγας επιστήμων στον τομέα του, εδώ χωρίς να είναι Ειδικός, προχώρησε σε ταύτιση που δεν έχουν αποδεχτεί όλοι οι Ιστορικοί. Δημοσίευσε δε την σχετική πρόταση σε βουλγαρικό περιοδικό! Τον θεωρούσε Βούλγαρο και το κράτος του βουλγαρικό. Κακώς, αφού υπάρχουν πολλά κενά σε έναν τάφο χωρίς επιγραφική μαρτυρία. Ο Σαμουήλ πέθανε στην Πρίλαπο (Πρίλεπ) βορείως των Σκοπίων (Οκτ. 1014), βλέποντας στρατιώτες του τυφλωμένους από τον Βασίλειο Β΄.
Ας δεχτούμε όμως ότι το λείψανο είναι γνήσιο. Εδώ διαφωνούν οι Σκοπιανοί. Δέχονται, εύλογα, ότι ο Σαμουήλ και τα αδέλφια του, τέκνα του κόμη Νικολάου (Κομητόπουλοι), συγκρότησαν δυναστεία με κέντρο την Πρέσπα και την Αχρίδα. Ως Αρμένιοι στην καταγωγή, υπήρξαν αξιωματούχοι του Βυζαντίου (Ρωμανίας) κι εκμεταλλεύτηκαν ότι οι παλαιοί Βούλγαροι επί Τσιμισκή παρέδωσαν τα βασιλικά σύμβολα στην Κων/πολη το 971, οπότε δημιούργησαν μία κεντρική βαλκανική αυτοκρατορία (997 κ.ε.), πρόδρομο του ‘μακεδονικού’ έθνους. (Μάλιστα ο τελευταίος Βούλγαρος βασιλικός γόνος, ο Ρωμανός, ήταν απλός αξιωματούχος τους στα Σκόπια). Ο Σαμουήλ θεωρείται κάτι σαν ο ιδρυτής (founder) του κράτους των.
Οι δύο βόρειοι γείτονες, λοιπόν, ερίζουν, για έναν βασιλιά, αλλά όπως θα δείξω, μάλλον σε ‘ξένον αχυρώνα’, αφού αυτός εντάσσεται και στον βυζαντινό πολιτισμό. Εμείς τον μάθαμε βέβαια σε εποχή αντικομμουνισμού ως Σλάβο μέγα εχθρό του Βυζαντίου, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι, είχε συνεργασία με τον Βασίλειο Β΄.
Προφανώς το λείψανό του αποκτά υπεραξία για τις δύο χώρες. Aξίζει όχι 48 κειμήλια, που τέτοια έχουμε χιλιάδες, αλλά πολύ περισσότερο. Δεν εισέρχεται στην ανταλλακτική λογική. Αποτελεί πολιτικό κεφάλαιο πρώτου μεγέθους, δεν είναι κειμήλιο. Είναι συνδεδεμένο με μνημείο της Ελλάδας, συνδέεται με την ελληνική ιστορία (και την Λάρισα!). Δεν συγκρίνεται ούτε με τα πολύ περισσότερα από τα 48 κειμήλια που έκλεψαν οι Βούλγαροι στο α΄μισό του 20ού αιώνα ή τα περιβόητα μακεδονικά χειρόγραφα. Οι Βούλγαροι είναι σαν να κόβουν τα πόδια των Σκοπιανών, θα είναι σε θέση ακόμη και να αφομοιώσουν τα Σκόπια. (Εμποδίζουν τα Σκόπια να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν τους αναγνωρίζουν γλώσσα, εθνότητα, τίποτα). Στην ουσία χαρίζουμε στους Βουλγάρους το πιο σημαντικό πλεονέκτημα και μπορεί να δούμε να ενώνονται τα δύο κράτη, ενώ εμείς θα μείνουμε στα 48 «κειμήλια». Κι ενώ χαρίσαμε στα Σκόπια το όνομα της Μακεδονίας, ακριβώς για να είναι αντίβαρο στην Μεγάλη Βουλγαρία, τώρα χαρίζουμε στην Βουλγαρία το πιο σημαντικό τεκμήριο αλλά και το επιστημονικό και ηθικό πλεονέκτημα να πετύχει αυτό που δεν θέλουμε. Είμαστε σχιζοφρενείς ;
Δεν πιστεύουμε τους Σκοπιανούς γιατί ενέταξαν τα επιχειρήματά τους στον αλυτρωτισμό τους και βλέπουν τον Σαμουήλ ως ‘Μακεδόνα’. Αλλά είναι ανάγκη να πάμε στο άλλο άκρο; Βασικό επιχείρημά τους είναι ότι στην διάρκεια των πολέμων που διεξήγαγε η δυναστεία των Κομητοπούλων οι σύγχρονοι βυζαντινοί συγγραφείς ποτέ δεν αποκαλούν το κράτος αυτών Βουλγαρία ή τους κατοίκους «Βουλγάρους» (βλ. Mitko Panov, The Blinded State, εκδ. Brill, Leiden, 2019, σσ. 9-10, 29 κ.ε.: «το τυφλωμένο κράτος, το κράτος που το τύφλωσαν»). Τους λένε Μυσούς, Σκύθες, βαρβάρους, Κομητόπουλους. Οι Βυζαντινοί μόνον μετά το 1018, την οριστική νίκη από τον Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο, αποκαλούν (Νέο)Βουλγάρους όλους τους Σλάβους (Σλαβόφωνους) από τον Δούναβη μέχρι την Νότια Ελλάδα (όσους δεν έδιωξαν οι Βυζαντινοί). Υπήρχε πολιτική σκοπιμότητα γι’ αυτό, δεν είναι της ώρας. Θέμα (=διοικητικό διαμέρισμα) Βουλγαρίας τότε οργάνωσαν στην περιοχή των Σκοπίων. Η Αρχιεπισκοπή Βουλγαρίας, διάδοχος της παλαιάς, είχε πλέον έδρα την Αχρίδα και έπιανε μόνον την ΒΔ Βαλκανική.
Ο Σαμουήλ έφτιαξε μία αυτοκρατορία (997 κ.ε.) (νέο)Βουλγάρων/Σλάβων και Ρωμαίων μαζί με τους Λατινόφωνους (Βλάχους). Γι΄αυτό κατέλαβε την Λάρισα (985/6) όπου η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Βλάχοι, ιδίως αφότου το 980 ο Βασίλειος Β΄ έδωσε στον αρχηγό τους Νικουλιτζά τον τίτλο του άρχοντα των Βλάχων της Ελλάδος. Μετέφερε τους κατοίκους στην πρωτεύουσα Πρέσπα (βλ. Στ. Γουλούλης, δες Θεσσαλικό Ημερολόγιο 90, Σεπ. 2026), όπου έχτισε τον αρχιεπισκοπικό ναό αφιερωμένο στον Άγιο Αχίλλιο. Ο πολιούχος άγιος της Λάρισας συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, αυτή που νομιμοποίησε ως θεσμό, δόγμα και οργάνωση την χριστιανική Εκκλησία. Ήθελε οι αρχιεπισκοπικός ναός να συνδέεται με το ρωμαϊκό κράτος. Η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου κτίσθηκε στην δεκαετία 1004/5-1014 με την συνδρομή του Βυζαντίου, εκφράζει τον βυζαντινό πολιτισμό, καμία σχέση με ναούς του βουλγαρικού κράτους προ του 971 (βλ. μελέτες: Γουλούλης Academia.edu).
Ο Άγιος Αχίλλιος Πρέσπας όπως δέχονται όλοι συνδέεται και με το ρωμαϊκό κράτος, περισσότερο τον κόσμο των λατινοφώνων-Βλάχων. Άλλωστε στο κράτος του Σαμουήλ υπήρχαν αντίπαλοι αλλά οι «φρονούντες τα των Ρωμαίων», όσοι ήθελαν να υπαχθούν στον αυτοκράτορα. Εκκλησιαστικώς πάντως δεν υπήρξε σχίσμα.
Οι σημερινοί Βλάχοι (Λατινόφωνοι) των Σκοπίων και της Αλβανίας υπήρξαν πολίτες αυτού του κράτους, και είναι γνωστό ότι αισθάνονται Ρωμιοί, αποβλέποντας στην Ελλάδα, την κληρονόμο του ελληνόφωνου Βυζαντίου. Αναγνωρίζοντας Βούλγαρο τον Σαμουήλ, αποβάλλουμε την ρωμαϊκή ταυτότητά του και του ηγεμόνα και των πολιτών του.
Γίνεται φανερό ότι το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Κανονικά η κ. Μενδώνη όφειλε να συγκαλέσει ένα επιστημονικό συνέδριο για τον Σαμουήλ, να κατατεθούν οι απόψεις (Βουλγάρων, Σκοπιανών, Ελλήνων) κι όχι στα ξαφνικά (λέγε με ‘πονηρά’) να προχωρήσει σε αυθαίρετη ανταλλαγή. Με την επιστήμη λύνονται τα εθνικιστικά πάθη, ούτε με φοβίες (π.χ. για το βλαχικό) ούτε με φωνάρες. «Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας».
GEOPOLITICO
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς και όχι μόνο
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Πολύ συχνά ο ερευνητής/σχολιαστής της ιστορίας κι των διεθνών σχέσεων, οφείλει να απομακρύνεται και να παρακολουθεί τα γεγονότα ώστε να τοποθετηθεί περισσότερο εμπεριστατωμένα επί των διαφόρων θεμάτων. Μας έκανε αλγεινή εντύπωση η ένταση της ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ κατά την πρόσφατη επέτειο Αλώσεως της Τριπολιτσάς. Ανερυθρίαστα δήλωσε πως στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 συντελέσθηκε γενοκτονία κατά του τουρκικού πληθυσμού της πόλης. Διατείνεται δε, περί περαιτέρω ενεργειών σε διεθνές επίπεδο για σχετική αναγνώριση. Ενδιαφέρον ακούγεται….
Για την ιστορία όμως και την αλήθεια, ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Η Άλωση της Τριπολιτσάς εδραίωσε την Επανάσταση των Ελλήνων και είχε ως νόημα την αφύπνιση ενός λαού που είχε μάθει να ζει κατά τις βουλήσεις της εκάστοτε τοπικής τουρκικής διοίκησης. Ενός λαού που ανήκε καθ΄ ολοκληρίαν στον πασά, τον αγά και που του όριζε την μοίρα ο δερβέναγας, ο γενίτσαρος κι ο τσαούσης. Αυτός ο κόσμος πολιόρκησε την Τριπολιτσά κι αυτός την άλωσε. Η όποια βιαιότητα αναπτύχθηκε, δεν ήτανε τίποτε περισσότερο από την δικαιολογημένη οργή μιας κοινωνίας υπόδουλης για αιώνες. Πολλοί λοιπόν είναι οι λόγοι που καθιστούν έωλο το αφήγημα της γείτονος.
Αρχικά, μπορεί κάποιος να μας πει που αλλού στην Επανάσταση υπήρξε ανάλογη πρακτική από πλευράς Ελλήνων? Π ο υ θ ε ν ά. Υπήρξαν πολλές πολιορκίες και πέσανε αρκετά κάστρα. Μπορεί να πει άραγε το τουρκικό ΥΠΕΞ τι έπραξαν οι Οθωμανοί όταν ανέκτησαν την Τριπολιτσά από τους Έλληνες που αλληλοεξοντώνονταν? Μια πόλη Νάουσα, σας λέει τίποτε ευαίσθητοι γείτονες? Μήπως κάποιο Σούλι λίγο νωρίτερα? Μπορεί να μας περιγράψει κάποιος τούρκος αξιωματούχος τι συνέβη στην Έξοδο του Μεσολογγίου? Η δράση του Ιμπραήμ στον Μωριά ήτανε πολιτισμένη? Πόσοι νέοι και νέες μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Αιγύπτου και παρά τις προσπάθειες του Κόδρινγκτον μετά το Ναυαρίνο δεν επέστρεψαν ποτέ? Αν μη τι άλλο, είναι ένα καθαρό παράδειγμα εθνοκάθαρσης. Η Χίος του ολοκληρωτικού αφανισμού 100 και πλέον χιλιάδων, σας λέει κάτι κύριοι του τουρκικού ΥΠΕΞ? Τα Ψαρά που βρίσκονται λίγο παραδίπλα? Η Κάσος νοτιότερα? Πως κόπτεσθε περί Τριπολιτσάς όταν λίγους μήνες νωρίτερα με την έκρηξη της Επανάστασης κατασφάχθηκε η Σμύρνη και η Λευκωσία? Μάλλον δεν δικαιούσθε δια να ομιλείτε….
Μπορούμε όμως να πάμε το θέμα και παραπίσω στην Ιστορία. Από το Ματζικέρτ το 1071 μέχρι την Άλωση του 1453 και τους μετέπειτα αιώνες της οθωμανικής υπερεξάπλωσης, μπορείτε να μας πείτε πως οι ολίγες χιλιάδες σελτζούκων και οθωμανών υπερίσχυσαν των εκατομμυρίων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας? Πως ανατράπηκαν αυτά τα αριθμητικά δεδομένα? Φυσικά μπορούμε να πάμε και στις αρχές του 20ου αιώνα. Όταν τα 8 εκατομμύρια γνήσιων τούρκων μέσα σε εκατό χρόνια έγιναν 80…. Ξέρετε τα νούμερα δεν βγαίνουν. Και το λέει και η γενετική αυτό, από τον πληθυσμό σας, το 11% είναι γνήσια τουρκικό, για το υπόλοιπο ένα τεστ dna μπορεί να δώσει κατάλληλα τις απαντήσεις. Χωρίς βέβαια να μπαίνει σε ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος από όπου κι αν προέρχεται, δεν θα αποφύγουμε να συγκρίνουμε τα γεγονότα της Τριπολιτσάς με τα όσα διαδραματίσθηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης. Μάλλον δεν υπάρχει σύγκριση.
Μεταφερόμενοι βέβαια στα καθ΄ημάς, δεν μπορούμε να μην προβληματισθούμε. Καμία απάντηση από τα δικά μας θεσμικά όργανα, καμία ένσταση από τους ένθεν κακείθεν πολιτικούς φορείς. Λες και το θέμα αφορά κάποιους άλλους κι όχι τον οίκο μας. Σε επίπεδο κοινωνίας κι εκεί υποτονική αντίδραση. Τα φαινόμενα αυτά δυστυχώς δεν περνούν απαρατήρητα από το τουρκικό κράτος. Από την στήλη αυτή και ήδη προς ενός έτους (25/09/25) έχουμε επισημάνει πως τα «ήρεμα νερά βρωμάνε». Το χειρότερο είναι πως μετά τα περί συνωστισμού στην προκυμαία της Σμύρνης, αναπτύχθηκε στο εσωτερικό μια ιδιότυπη «αυτοκριτική» με κεντρικό θέμα (κι όχι μόνο) την πολιορκία κι άλωση της Τριπολιτσάς, φθάνοντας να λοιδωρηθούν ο Κολοκοτρώνης κι η Μπουμπουλίνα (…). Τέτοια σημάδια θεσμικής ατονίας και κοινωνικής αφασίας, είναι βέβαιο πως δεν περνάνε απαρατήρητα από τους γείτονες. Οι οποίοι ανάλογα προσαρμόζουν τις πρακτικές τους.
Μένοντας απαθείς όμως απέναντι στις τουρκικές ιστορικές ουτοπίες, περνάμε εντελώς λάθος μηνύματα και στους «συμμάχους» μας, πάσης λογής και φύσεως. Φαινομενικά ασύνδετο αλλά νοηματικά απόλυτα συνδεδεμένο, είναι το γεγονός της υπογραφής αμυντικής συμφωνίας Γαλλίας και Τουρκίας. Στο πρόσφατο παρελθόν πανηγυρίσαμε την ελληνογαλλική προσέγγιση (από το 2019 κι εντεύθεν), την οποία και χρηματοδοτήσαμε αδρότατα. Κι απ΄ ότι αποδεικνύεται χωρίς καμιά δικλείδα ασφαλείας υπέρ ημών. Σχετικά είχαμε συστηθεί με το πρώτο μας άρθρο (06/03/25) περί της τοποθέτησης πυραύλων meteor στα τουρκικά Eurofighter. Έχουμε επίσης τοποθετηθεί πως μας αντιμετωπίζουν οι Γάλλοι με σχετικό άρθρο στις 03/02/26. Όταν λοιπόν οι Γάλλοι μας βλέπουν χαλαρούς κι υπεράνω σε ιστορικά θέματα στα οποία είχανε άμεση εμπλοκή, τότε καταλαβαίνουν πως πίσω από την αποφυγή της ξεκάθαρης απάντησης σε μια ιστορική ανακρίβεια υπάρχει σοβαρό πνευματικό κενό.
Να γιατί δεν είναι μόνο του το αφήγημα της Τριπολιτσάς. Διότι περνάει στους άλλους την εντύπωση της χαλαρής αντιμετώπισης των καταστάσεων. Από την στήλη πολύ επιθυμούμε την εγρήγορση και την αφύπνιση. Μην ξεχνάμε πως από τα πλέον σοβαρά που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα είναι το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου. Επ΄ αυτού έχουμε σχετικά τοποθετηθεί από πέρυσι (04/11/25) για την σοβαρότητα του θέματος. Στο οποίο υπήρξε η εξέλιξη της συμμετοχής σε πλειοψηφικό μετοχικό πακέτο γαλλικής εταιρείας. Με εκκωφαντική σιωπή σε ιστορική διαστρέβλωση θα πορευθούμε, ελπίζοντας σε ξένη λύση? Το ένα είναι μια απλή τοποθέτηση σε γεγονότα, το άλλο είναι τοποθέτηση στο διεθνές γίγνεσθαι. Το ένα αφορά πράγματα που έγιναν, το άλλο εκείνα που επέρχονται.
Κλείνοντας θα συμπεράνουμε (για μια φορά ακόμα) ότι οι τουρκικές πρακτικές ακολουθούν συγκεκριμένο κι αναλλοίωτο μοτίβο. Υπέχουν δηλαδή θέση προβιάς λύκου, με τις γνωστές ιδιότητες. Δεν μπορούμε να προσδοκάμε τίποτε όταν σιωπούμε. Τουναντίον, οι «φίλοι» θα βρίσκουν ευκαιρίες για παίγνια στην πλάτη μας κι σε βάρος ημών. Να διευκρινίσουμε δε, πως επειδή βρισκόμαστε σε άτυπη προεκλογική περίοδο, ότι δεν τοποθετούμαστε πολιτικά. Όπως πάντα τοποθετούμαστε εθνικά κι η πολιτική απουσία μας θλίβει, αν όχι καταθλίβει λόγω της γενικής αντιμετώπισης. Να γιατί το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
