Άμυνα

Το παρασκήνιο των σχέσεων ΗΠΑ / Ιράν

Δημοσιεύτηκε στις

14 Ιανουαρίου 2020 στις 13:01

από τον

του Τιερί Μεϊσάν

Διατάζοντας τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί στο Ιράκ, ο πρόεδρος Τραμπ θα μπορούσε να είχε προκαλέσει τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι τουλάχιστον η έκδοση της αντιπολίτευσης στις ΗΠΑ και του διεθνούς Τύπου. Για τον Τιερί Μεϊσάν, αυτό που συμβαίνει στο παρασκήνιο είναι πολύ διαφορετικό από το θέαμα στη σκηνή. Σύμφωνα με τον ίδιο, κινούμαστε προς μια συντονισμένη στρατιωτική απόσυρση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν από τη Μέση Ανατολή.


Μιλώντας για την “κρίση των ομήρων” του 1979 μεταξύ του προέδρου Κάρτερ και του Ιράν, ο πρόεδρος Τραμπ ξύπνησε την υπερηφάνεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά αυτή η ιστορία είναι μόνο μια μεροληπτική παρουσίαση του δημοσιογράφου Walter Cronkrite. Αναφερόμενος σε αυτή, έστειλε ένα μήνυμα στο Ιράν το οποίο είχε διαπραγματευτεί με επιτυχία ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα με τον πρόεδρο Ρέιγκαν.

Δύο διαιρεμένες χώρες

Οι σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι ακόμη πιο δύσκολες να κατανοηθούν, καθώς αυτά τα δύο κράτη είναι βαθιά διαιρεμένα:

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κυβερνώνται από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τράμπ, αλλά όλοι οι ειδικοί βλέπουν ότι η ομοσπονδιακή διοίκηση του αντιτίθεται σφόδρα, δεν ακολουθεί τις οδηγίες του και συμμετέχει στη συνεχιζόμενη κοινοβουλευτική διαδικασία για τη καθαίρεση του.

Δεν πρόκειται για πολιτική διαίρεση μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατών, δεδομένου ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν προήλθε από αυτό το κόμμα, έστω και αν έλαβε την εντολή για τις προεδρικές εκλογές, αλλά για πολιτισμικό χάσμα: αυτό των τριών αγγλο-σαξονικών εμφύλιων πολέμων (ο βρετανικός εμφύλιος πόλεμος, η αμερικανική ανεξαρτησία και ο αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος ). Σήμερα θέτει αντίπαλή την κουλτούρα των rednecks, κληρονόμων της «κατάκτησης της Δύσης», με εκείνη των Πουριτανών, κληρονόμων των «Πατέρων Προσκυνητών» του Mayflower [1].

Υπάρχουν δύο ανταγωνιστικές εξουσίες στο Ιράν: αφενός, η κυβέρνηση του Σεΐχη Χασάν Ροχανί και, αφετέρου, ο Οδηγός της Επανάστασης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί. Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, δεν είναι αυτή ή αυτή η ομάδα που παραλύει τη χώρα, αλλά ο αγώνας μέχρι θάνατο που διεξάγεται μεταξύ των δυο ομάδων.

• Ο Πρόεδρος Ροχανί εκπροσωπεί τα συμφέροντα της αστικής τάξης της Τεχεράνης και του Ισπαχάν, ήτοι των έμπορων που στρέφονται προς το διεθνές εμπόριο και πλήττονται σκληρά από τις κυρώσεις των ΗΠΑ.
Ο Σεΐχης Ροχανί είναι μακροπρόθεσμος φίλος του αμερικάνικου βαθιού κράτους: ήταν η πρώτη ιρανική επαφή με τη κυβέρνηση Ρέιγκαν και το Ισραήλ κατά τη διάρκεια της υπόθεσης Ιράν-Κόντρας, το 1985. Ήταν εκείνος που εισήγαγε τον Hachemi Rafsanjani στο πλευρό των ανδρών του Oliver North, επιτρέποντάς του να αγοράσει όπλα, να γίνει αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και παρεμπιπτόντως ο πλουσιότερος άνθρωπος της χώρας, και ύστερα πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Σεΐχης Ροχανί επελέγη από τη κυβέρνηση Ομπάμα και τον Αλί-Άκμπαρ Βεβαλάτι, κατά τη διάρκεια των μυστικών διαπραγματεύσεων στο Ομάν το 2013 για να τερματίσει τον λαϊκό εθνικισμό του προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και να αποκαταστηθούν οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

• Αντίθετα, ο Οδηγός της Επανάστασης είναι ένας θεσμός που δημιουργήθηκε από τον Ιμάμη Ρουόλαχ Χομεϊνί στο μοντέλο του σοφού της Δημοκρατίας του Πλάτωνα – δεν υπάρχει τίποτα το μουσουλμανικό σε αυτό-.
Ο Αγιατολάχ Χαμενέι πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές αποφάσεις δεν παραβιάζουν τις αρχές του Ισλάμ και εκείνες της αντί-ιμπεριαλιστικής επανάστασης του 1978. Είναι αυτός που διευθύνει την πολιτοφυλακή των Φρουρών της Επανάστασης στις οποίες άνηκε ο στρατηγός Κασέμ Σολεϊμανί. Διαθέτει έναν εξαιρετικά μεταβλητό προϋπολογισμό, ανάλογα με τις απρόβλεπτες διακυμάνσεις των εσόδων από το πετρέλαιο.
Επομένως, είναι αυτός – και όχι η κυβέρνηση Ροχανί – που πλήττεται περισσότερο από τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Τα τελευταία χρόνια, προσπάθησε να εδραιωθεί ως αναφορά στο κόρφο του Ισλάμ γενικά, προσκαλώντας στην Τεχεράνη όλους τους θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες του μουσουλμανικού κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των πιο σκληρών αντιπάλων του.

Οι περισσότερες αποφάσεις που ελήφθησαν από τη μία ή την άλλη εξουσία, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ιράν, αντικρούονται αμέσως από τον ανταγωνιστή της. Μια άλλη δυσκολία στην κατανόηση του τι συμβαίνει προέρχεται από τα ψέματα που έχουν συσσωρευτεί από αυτές τις δύο δυνάμεις για χρόνια, πολλά από τα οποία είναι ακόμα πολύ παρόντα. Θα αναφερθούμε μόνο σε αυτά που έχουν αναφερθεί τις τελευταίες ημέρες:

Δεν υπήρξε ποτέ κρίση ομήρων το 1979. Το αμερικανικό διπλωματικό προσωπικό που κρατήθηκε αιχμάλωτο συνελήφθη επ’ αυτόφωρο κατά μια πράξη κατασκοπείας. Η πρεσβεία της Τεχεράνης ήταν η έδρα της CIA για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Δεν ήταν οι Ιρανοί, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες που παραβίαζαν τις υποχρεώσεις του διπλωματικού καθεστώτος. Δύο πεζοναύτες της φρουράς της πρεσβείας κατάγγειλαν τις ενέργειες της CIA, το κατασκοπευτικό υλικό εξακολουθεί να είναι ορατό στις εγκαταστάσεις της πρεσβείας και τα εξαιρετικά μυστικά έγγραφα που κατασχέθηκαν επί τόπου δημοσιεύθηκαν σε περισσότερους από 80 τόμους.

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν αναγνώρισε ποτέ το κράτος του Ισραήλ, αλλά ποτέ δεν είχε σκοπό να εξαλείψει τον εβραϊκό πληθυσμό του. Συνηγορεί για την αρχή “ένας άνθρωπος, μία φωνή”, ενώ συνεχίζει να θεωρεί ότι ισχύει και για όλους τους Παλαιστίνιους που έχουν μεταναστεύσει και απέκτησαν ξένη εθνικότητα. Το 2019, κατέθεσε ένα σχέδιο δημοψηφίσματος αυτοδιάθεσης στη γεωγραφική Παλαιστίνη (δηλαδή ταυτόχρονα στο Ισραήλ και στην πολιτική Παλαιστίνη) στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Το Ιράν και το Ισραήλ δεν αποτελούν μη αναστρέψιμους εχθρούς, δεδομένου ότι εκμεταλλεύονται από κοινού τον αγωγό Eilat-Ashkelon, κοινή ιδιοκτησία των δύο κρατών [2].

Το Ιράν σταμάτησε κάθε έρευνα για το ατομικό όπλο, το 1988, όταν ο ιμάμης Χομεϊνί δήλωσε ότι τα όπλα μαζικής καταστροφής είναι ασυμβίβαστα με το όραμά του για το Ισλάμ. Τα έγγραφα που κλέφτηκαν από το Ισραήλ και αποκαλύφθηκαν από τον πρωθυπουργό του, τον Benjamin Netanyahu το 2018 πιστοποιούν ότι η επακόλουθη έρευνα επικεντρώθηκε μόνο σε μια γεννήτρια κρουστικών κυμάτων (μέρος που χρησιμοποιείται για την κατασκευή πυροκροτητή ατομικής βόμβας) [3]. Δεν πρόκειται για πυρηνικό κομμάτι, αλλά για μηχανικό κομμάτι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άλλες χρήσεις.


Ιδωμένο από τη Δύση, ο πρόεδρος Τραμπ μόλις πρόσθεσε τον Κασέμ Σολεϊμανί στο πίνακα του κυνηγιού των δολοφονημένων τρομοκρατών. Αλλά ιδωμένο από τη Μέση Ανατολή, μόλις άλλαξε πλευρά: αφού σκότωσε τον Χαλίφη Αμπού Μπακρ αλ-Βαγκντάδι, σκότωσε τώρα τον βασικό εχθρό του Ντάες, τον Κασέμ Σολεϊμάνι.

Η δολοφονία του ήρωα

Δεδομένων αυτών των βασικών γεγονότων, ας εξετάσουμε τη δολοφονία του στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί και την κρίση που προκάλεσε.

Ο στρατηγός Σουλεϊμάνι ήταν ένας εξαιρετικός στρατιώτης.
Ξεκίνησε την καριέρα του κατά τη διάρκεια του πολέμου που επιβλήθηκε από το Ιράκ (1980-88). Οι ειδικές του δυνάμεις, το τμήμα Al-Quods (ήτοι Ιερουσαλήμ στα αραβικά και περσικά), βοήθησαν όλους τους πληθυσμούς των θυμάτων του ιμπεριαλισμού στη Μέση Ανατολή. Ήταν, για παράδειγμα, παρόν στο πλευρό του Λιβανέζου σαγιέντ Χασάν Νασράλα και του Σύρου στρατηγού Χασάν Τουρκμάνι στη Βηρυτό, που αντιμετώπιζαν την ισραηλινή επίθεση το 2006.

Διαχώριζε τον ιμπεριαλισμό και τις Ηνωμένες Πολιτείες και διαπραγματεύτηκε πολλές φορές με την Ουάσινγκτον, προτείνοντας ακόμα και εύκαιρες συμμαχίες, όπως για παράδειγμα το 2001 με τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους τον νεώτερο, κατά των Αφγανών Ταλιμπάν. Ωστόσο, από τον Μάιο του 2018, του επέτρεψαν να πολεμήσει μόνο στο πλευρό των σιιτικών κοινοτήτων. Παραβιάζοντας την κατάπαυση του πυρός του πολέμου του 1973, ξεκίνησε επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ από το έδαφος της Συρίας, βάζοντας τη Δαμασκό σε μεγάλη αμηχανία.

Ο πρόεδρος Τραμπ κατανοούσε βέβαια τον στρατιωτικό ρόλο που έπαιζε κάτω από τις διαταγές του Ayatollah Khamenei, αλλά όχι το σύμβολο που είχε γίνει και το θαυμασμό που απολάμβανε σε σχεδόν κάθε στρατιωτική ακαδημία στον κόσμο.

Πήρε σοβαρό ρίσκο με το να εγκρίνει την εξάλειψή του και διακινδύνεψε τη ίδια τη δική του φήμη στη Μέση Ανατολή. Πράγματι, ενώ ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είχε σταματήσει να αντιτάσσεται στη στήριξη της χώρας του στην Αλ Κάιντα και το Ντάες, έγινε τώρα υπεύθυνος για το θάνατο ενός άνδρα που ενσωμάτωνε αυτό τον αγώνα σε πολλά θέατρα των επιχειρήσεων με το αίμα του. Δεν υπάρχει λόγος να σταθούμε στην παρανομία αυτής της δολοφονίας. Αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα τη συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών από τότε που υπάρχουν.

Η δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί ακολούθησε τον χαρακτηρισμό των Φρουρών της Επανάστασης από την Ουάσινγκτον ως “τρομοκρατική οργάνωση” (sic). Οι Ιρανοί μοιράζονται το έντονο συναίσθημα ότι αποτελούν έναν λαό, ένα πολιτισμό. Συνεπώς, ο θάνατός του συνέδεσε προσωρινά τις δύο πολιτικές δυνάμεις σε ένα ενιαίο συναίσθημα. Εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους κατά τη διάρκεια της κηδείας του.

Η ανάφλεξη δεν θα πραγματοποιηθεί

Όλα τα δυτικά μέσα μαζικής ενημέρωσης αποκάλυψαν τα σχέδια ια αντίποινα του Ιράν εδώ και αρκετά χρόνια.
Αλλά δεν είναι από αυτά τα σχέδια που ενέργησαν ούτε ο πρόεδρος Ροχανί, ούτε ο Οδηγός Χαμενεί. Οι Ιρανοί δεν είναι παιδιά που παίζουν πόλεμο στην αυλή του σχολείου. Αποτελούν ένα Έθνος.

Οι δύο ηγέτες αντέδρασαν επομένως σύμφωνα με το ανώτερο συμφέρον της χώρας τους, όπως το αντιλαμβάνονται. Επομένως, δεν πρέπει να δίνεται σημασία στις βροντερές δηλώσεις που απαιτούν εκδίκηση. Δεν θα υπάρξει εκδίκηση του Ιράν όπως δεν υπήρχε εκδίκηση της Χεζμπολάχ για την παράνομη ισραηλινή δολοφονία του Imad Moughniyah το 2008 στη Δαμασκό.

Για τον Σεΐχη Ροχάνι, ανεξάρτητα από το θάνατο του στρατηγού Σολεϊμανί, είναι απαραίτητο να γίνει επανασύνδεση με την Ουάσινγκτον. Μέχρι στιγμής, θεωρούσε ότι η κυβέρνηση Ομπάμα είναι ο συνομιλητής που του επέτρεψε να έρθει στην εξουσία. Ο Ντόναλντ Τράμπ ήταν μόνο ένα ατύχημα στη διαδρομή και ανέμενε τη καθαίρεση του από την αρχή της προεδρίας του (Russiagate και τώρα Ukrainegate).
Ως εκ τούτου, είχε απορρίψει τις πολυάριθμες εκκλήσεις του για διαπραγματεύσεις. Αλλά ο πρόεδρος Τραμπ είναι ακόμα εκεί και αναμένεται να μείνει στη θέση του για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Επηρεασμένη από τις παράνομες κυρώσεις, η ιρανική οικονομία βυθίστηκε. Η αντίδραση της διεθνούς συμπάθειας για τη παράνομη δολοφονία του στρατηγού Σουλεϊμανί του επιτρέπει επομένως να προσεγγίσει αυτές τις διαπραγματεύσεις όχι σε θέση κατωτερότητας, αλλά σε θέση ισχύος.

Για τον Αγιατολάχ Χαμενεί, όχι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι θηρευτές για το Ιράν εδώ και έναν αιώνα, αλλά ο Ντόναλντ Τράμπ δεν είναι άνθρωπος του λόγου.
Όχι επειδή δεν τήρησε τις υποσχέσεις του, αλλά επειδή δεν κράτησε εκείνες του προκάτοχού του.

Η συμφωνία 5 + 1 εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Ιράν την θεωρούσε ως νόμο γραμμένο στο μάρμαρο. Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ την έσκισε, γεγονός το οποίο είχε κάθε δικαίωμα να κάνει. Δίπλα σε αυτή τη δημόσια συμφωνία, μια άλλη, μυστική, διευκρίνιζε τη διανομή των επιρροών στη Μέση Ανατολή. Το δεύτερο αυτό κείμενο ακυρώθηκε επίσης από τον πρόεδρο Τραμπ και είναι αυτό το κείμενο που σκοπεύει να επαναδιαπραγματευτεί διμερώς.

Το Ιράν ανακοίνωσε γρήγορα ότι δεν τηρεί πλέον τη συμφωνία 5 + 1, ενώ οι Ιρακινοί φιλο-ιρανοί βουλευτές απαίτησαν την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη χώρα τους.
Σε αντίθεση με αυτό που κατάλαβαν τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, αυτές οι δύο αποφάσεις δεν ήταν υπερθερματικές, αλλά προσφορές ειρήνης. Η συμφωνία 5 + 1 δεν υπάρχει πλέον μετά την απόσυρση των ΗΠΑ. Το Ιράν το αναγνωρίζει αφού προσπάθησε μάταια να την σώσει. Η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων όχι μόνο από το Ιράκ, αλλά από όλη τη Μέση Ανατολή είναι δέσμευση του Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας. Δεν μπορούσε να την επιτύχει, δεδομένης της αντίθεσης της κυβέρνησης του. Το Ιράν τίθεται στην πλευρά του.

Το ισχυρό λόμπι πετρελαίου των ΗΠΑ υποστήριξε τον πρόεδρο Τραμπ για την αμφισβήτηση του “Δόγματος Κάρτερ”. Το 1980, ο πρόεδρος Jimmy Carter είχε διακηρύξει ότι το πετρέλαιο από τον Κόλπο ήταν απαραίτητο για την οικονομία των ΗΠΑ. Κατά συνέπεια, δημιουργήθηκε το CentCom από τον διάδοχό του και το Πεντάγωνο εγγυόταν τη πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στο πετρέλαιο του Κόλπου. Αλλά σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ανεξάρτητες στο ενεργειακό τομέα. Δεν χρειάζονται πλέον αυτό το πετρέλαιο και επομένως δεν χρειάζεται πλέον να αναπτύξουν τα στρατεύματά τους σε αυτή την περιοχή. Για τις ΗΠΑ, το διακύβευμα έχει μετατοπιστεί. Δεν πρόκειται πλέον να ιδιοποιηθούν το αραβο-περσικό πετρέλαιο, αλλά να ελέγχουν τις παγκόσμιες ροές του πετρελαίου.

Οι πολιτικοί ηγέτες δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν στην ανάπτυξη των μέσων επικοινωνίας. Μιλούν πάρα πολύ και πολύ γρήγορα. Παίρνουν θέσεις και δεν μπορούν πλέον να κάνουν πίσω. Αφού πρόφεραν απίστευτες εκκλήσεις για εκδίκηση, οι Φρουροί της Επανάστασης έπρεπε να αντιδράσουν. Αλλά αφού ήταν υπεύθυνοι, δεν έπρεπε να κάνουν τα πράγματα χειρότερα. Ως εκ τούτου, επέλεξαν να βομβαρδίσουν δύο αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Ιράκ χωρίς να προκαλέσουν απώλειες. Ακριβώς όπως η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν προφέρει καταδίκες κατά της Συρίας για φερόμενη χρήση χημικών όπλων. Στη συνέχεια, τελικά, βομβάρδισαν μια στρατιωτική βάση χωρίς να προκαλούν θύματα (αλλά προκάλεσαν πυρκαγιά που έκανε θύματα γύρω από τη βάση).
Κατά τη διάρκεια αυτής της δύσκολης περιόδου, ο ιρανικός στρατός κατέρριψε κατά λάθος ένα ουκρανικό αεροσκάφος γραμμής που απογειωνόταν από την Τεχεράνη. Αυτό το επεισόδιο ανακατανείμει τα χαρτιά στο Ιράν επειδή ο κανονικός στρατός εξαρτάται από τον Σεΐχη Ροχάνι ενώ η πολιτοφυλακή των Φρουρών της Επανάστασης εξαρτάται από τον Οδηγό Χαμενεΐ.

Είναι αυτονόητο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα παραιτηθούν χωρίς αντάλλαγμα. Η στρατιωτική τους απόσυρση θα πραγματοποιηθεί μόνο σε συντονισμό με την στρατιωτική απόσυρση του Ιράν.
Ο στρατηγός Κασέμ Σολεϊμανί ενσωμάτωνε ακριβώς την ιρανική στρατιωτική ανάπτυξη. Αυτή η διπλή απόσυρση βρίσκεται σήμερα υπό διαπραγμάτευση. Είμαστε ήδη μάρτυρες μιας αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συρία και το Ιράκ προς το Κουβέιτ. Το επεισόδιο της επιστολής που απεστάλη και στη συνέχεια ακυρώθηκε από τον στρατηγό William Sheely III, που ανάγγειλε την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ, πιστοποιεί ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές βρίσκονται όντως σε εξέλιξη.

Ο Κασέμ Σολεϊμανί θα ήταν σίγουρα περήφανος για τη ζωή του, εάν ο θάνατός του συνέβαλε στην εδραίωση της περιφερειακής ειρήνης.

Τιερί Μεϊσάν

Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά

Πηγή Ινφογνώμων Πολιτικά (Ελλάδα)

[1] “Οι Ηνωμένες Πολιτείες Θα μεταλλαχτούν ή θα γίνουν κομμάτια”, του Τιερί Μεϊσάν, Μετάφραση Κριστιάν Άκκυριά, Ινφογνώμων Πολιτικά (Ελλάδα) , Δίκτυο Βολταίρος, 26 octobre 2016.

[2] « Israël et l’Iran exploitent ensemble le pipeline Eilat-Ashkelon », Réseau Voltaire, 2 janvier 2018.

[3] “Shock Wave Generator for Iran’sNuclear Weapons Program:More than a Feasibility Study », David Albright and Olli Heinonen, FDD, May 7, 2019. (PDF – 4.3 Mo).

ΔΙΚΤΥΟ ΒΟΛΤΑΙΡΟΣ | ΔΑΜΑΣΚΟΣ (ΣΥΡΙΑ) | 14 JANVIER 2020

عربي DEUTSCH ENGLISH فارسى FRANÇAIS ITALIANO ROMÂNĂ РУССКИЙ TÜRKÇE

Σχετικά θέματαΠυρηνικά Όπλα

Κριστιάν

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Άλμα στον θόλο της αεράμυνας

Αγορά τρίτου BARAK MX, ήρθαν μονάδες του Drone dome, στον δρόμο το IRON BEAM (λέιζερ) και στο πλάνο το IRON DOME

Δημοσιεύτηκε

7 ώρες πριν

στις

11 Οκτωβρίου 2026

από τον

Γιάννος Χαραλαμπίδης

Του Δρ. Γιάννου Χαραλαμπίδη, ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Άλμα αεράμυνας διενεργείται από την Εθνική Φρουρά για να κλείσει ένας θόλος αεράμυνας, ανάλογος με εκείνο της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η Κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε παραγγελία μιας τρίτης συστοιχίας του αντιαεροπορικού αντιβαλλιστικού συστήματος BARAK MX, συστοιχιών ενίσχυσης της αεράμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, συστοιχιών DRONE DOME και δύο συστημάτων λέιζερ LITE BEAM από το Ισραήλ, που θα αναπτυχθούν στο νησί σε λογικό χρονικό διάστημα. Μέρος των συστοιχιών DRONE DOME βρίσκεται ήδη στην Κύπρο για να κλείσει την τρύπα της χαμηλής ζώνης αεράμυνας και δη για την προστασία των BARAK MX. Είναι, ταυτοχρόνως, στα πλάνα της Εθνικής Φρουράς η αγορά και του IRON DOME με βεληνεκές 70 χιλιόμετρα, προκειμένου να αντικατασταθούν τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα BUK.

Τα F-16, ΗΠΑ και Ισραήλ

Η όλη αρχιτεκτονική ενισχύει την υφιστάμενη αντιαεροπορική προστασία σε πολυεπίπεδο σύστημα αποτροπής – σύστημα ζωνών – με δυνατότητες αντιμετώπισης απειλών διαφορετικής εμβέλειας, ταχύτητας, τεχνολογίας και κόστους. Σε αυτόν τον σχεδιασμό περιλαμβάνονται, επίσης, τα 4 ελληνικά F-16, που ανήκουν και αυτά σε συγκεκριμένο σχεδιασμό για την υποστήριξη της Κύπρου σε περίοδο κρίσης. Επειδή, βεβαίως, η Τουρκία ενοχλείται από τις εξελίξεις αυτές, καθότι ουδόλως θέλει την ενίσχυση της αποτροπής των Ελλήνων της Κύπρου, είναι θυμωμένη. Ένα, δε, από τα ζητήματα που θα πρέπει να έχει πάντα κάποιος υπ’ όψιν, είναι τις απειλές της, τις οποίες κανείς δεν δικαιούται να υποτιμά. Γι’ αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι το Ισραήλ εξασφαλίζει την ανάπτυξη των οπλικών συστημάτων που αγοράζει η Κύπρος από το ίδιο. Είναι, δε, οι αγορές αυτές με την ανοχή των ΗΠΑ, αφού εντάσσονται ως εργαλεία αυτοάμυνας και περιφερειακής ασφάλειας. Σε αυτή την περιφερειακή ασφάλεια εμπίπτει και η Βάση Ανδρέας Παπανδρέου, η οποία, κατόπιν συμφωνίας με την Κυπριακή Δημοκρατία, χρησιμοποιείται από τους Αμερικανούς.

BARAK MX: Η αντιαεροπορική προστασία μέσου και μεγάλου βεληνεκούς

Το ισραηλινό BARAK MX, της Israel Aerospace Industries (IAI), αποτελεί ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας, με δυνατότητα συνδυασμού ραντάρ AESA, κέντρου διαχείρισης μάχης και διαφορετικών αναχαιτιστικών πυραύλων. Ως γνωστόν, η οικογένεια περιλαμβάνει BARAK SR εμβέλειας 15 χιλιομέτρων, MR 35 χιλιομέτρων, LR 70 χιλιομέτρων και ER 150 χιλιομέτρων. Σύμφωνα με τον κατασκευαστή, δύναται να προσβάλλει εναέριους στόχους σε ύψος έως 30 χιλιομέτρων. Κάθε εκτοξευτής της συγκεκριμένης έκδοσης μπορεί να μεταφέρει οκτώ αναχαιτιστές.

Η προσθήκη τρίτου ολοκληρωμένου συστήματος θα αυξήσει τις δυνατότητες ταυτόχρονων εμπλοκών, την αλληλοεπικάλυψη των ζωνών άμυνας και την ανθεκτικότητα του δικτύου απέναντι σε επιθέσεις κορεσμού. Θα διευκόλυνε επίσης την αντιμετώπιση μαχητικών αεροσκαφών, πυραύλων cruise, UAV και τακτικών βαλλιστικών απειλών.

Συστοιχίες IRON DOME: Η ενδιάμεση αντιπυραυλική ασπίδα

Το IRON DOME, που αναπτύχθηκε από τη Rafael, χρησιμοποιεί τον αναχαιτιστή Tamir και έχει σχεδιαστεί πρωτίστως για την αντιμετώπιση ρουκετών, βλημάτων πυροβολικού και όλμων, ενώ διαθέτει δυνατότητες αντιμετώπισης UAV και άλλων εναέριων απειλών. Η εμβέλειά του κυμαίνεται περίπου μεταξύ 4 και 70 χιλιομέτρων. Μία τυπική συστοιχία περιλαμβάνει ραντάρ εντοπισμού και παρακολούθησης, κέντρο διαχείρισης μάχης και τρεις έως τέσσερις εκτοξευτές, με έως 20 πυραύλους ανά εκτοξευτή.

Υπό αυτές τις συνθήκες, εάν πάρουμε ως παράδειγμα τέσσερις εξοπλισμένες συστοιχίες, θα ήταν δυνατό να διαθέτουν 240 έως 320 έτοιμους προς εκτόξευση αναχαιτιστές Tamir. Το βασικό πλεονέκτημα του IRON DOME είναι η δυνατότητα υπολογισμού της προβλεπόμενης πορείας των εισερχόμενων απειλών, ώστε να επιλέγονται για αναχαίτιση εκείνες που κατευθύνονται σε προστατευόμενες περιοχές. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο συγκεκριμένος τρόπος δράσης περιορίζει την άσκοπη κατανάλωση πυρομαχικών.

Ένα ολοκληρωμένο IRON DOME περιλαμβάνει:

Ραντάρ EL/M-2084: Εντοπίζει και παρακολουθεί εισερχόμενους στόχους.
Κέντρο διοίκησης και ελέγχου (BMC): Υπολογίζει την τροχιά των απειλών και εκτιμά εάν κατευθύνονται προς προστατευόμενες περιοχές.
Εκτοξευτές πυραύλων: Φέρουν τους αναχαιτιστικούς πυραύλους.
Αναχαιτιστές Tamir: Καταστρέφουν τις απειλές στον αέρα.
Συστήματα επικοινωνιών και υποστήριξης: Συνδέουν τους αισθητήρες, τη διοίκηση και τους εκτοξευτές.

DRONE DOME: Αντιμετώπιση της απειλής των μη επανδρωμένων

Στον σύγχρονο πόλεμο διαπιστώνει κάποιος τη μαζική χρήση ή, αλλιώς, τις επιθέσεις κατά σμήνη των UAV και των περιφερόμενων πυρομαχικών (loitering ammunition). Η τακτική αυτή έχει μεταβάλει την οικονομία του σύγχρονου πολέμου, διότι ένα φθηνό drone μπορεί να προκαλέσει τον αμυνόμενο να χρησιμοποιήσει δυσανάλογα ακριβό αναχαιτιστικό πύραυλο.

Το DRONE DOME της Rafael αντιμετωπίζει αυτή την ανισορροπία μέσω συνδυασμού αισθητήρων, διενέργειας ηλεκτρονικού πολέμου και συστημάτων εξουδετέρωσης. Στο εν λόγω σύστημα περιλαμβάνονται ραντάρ RPS-42 με εμβέλεια έως 5 χιλιόμετρα και RPS-82 έως και 10 χιλιόμετρα, καθώς και ηλεκτροοπτικοί αισθητήρες των οποίων η δυνατότητα εντοπισμού και αναγνώρισης φτάνει έως και 8 χιλιόμετρα. Παρέχεται περιμετρική, δηλαδή κυκλική, επιτήρηση, 360 μοιρών.

Οι εχθρικές αναχαιτίσεις γίνονται με δύο τρόπους: Πρώτος, παρεμβολές επικοινωνιών (jamming) και δορυφορικής πλοήγησης, που φέρουν την ονομασία (soft kill). Στόχος είναι η απώλεια ελέγχου ή η αδυναμία ολοκλήρωσης της αποστολής του. Δεύτερος, μέσω διασύνδεσης με μέσα φυσικής καταστροφής (hard kill). Σχετικά με αυτήν τη δράση γίνεται χρήση λέιζερ, αναχαιτιστικών πυραύλων, αντιαεροπορικών πυροβόλων ή ειδικών αναχαιτιστικών drones για την καταστροφή ή αχρήστευση του στόχου.

Το DRONE DOME περιλαμβάνει πέντε βασικά υποσυστήματα:

Ραντάρ RPS-42 ή RPS-82: Εντοπίζει και παρακολουθεί μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες (EO/IR): Αναγνωρίζουν οπτικά τους στόχους, ημέρα και νύχτα.
Αισθητήρες ραδιοσυχνοτήτων (RF): Ανιχνεύουν εκπομπές επικοινωνίας και μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό του drone ή του χειριστή του.
Σύστημα ηλεκτρονικών παρεμβολών (jammer): Παρεμβαίνει στην επικοινωνία και στη δορυφορική πλοήγηση των drones.
Κέντρο διοίκησης C4I: Ενοποιεί τις πληροφορίες των αισθητήρων και διαχειρίζεται την αντιμετώπιση της απειλής.

LITE BEAM (Ελαφρά Δέσμη Λέιζερ): Η νέα διάσταση των όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ)

Το LITE BEAM (Ελαφρά Δέσμη) αποτελεί σύστημα λέιζερ υψηλής ενέργειας, ισχύος 10 kW, με κατασκευάστρια τη Rafael. Πρόκειται για σύστημα σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση μικρών drones και εναέριων απειλών χαμηλού ύψους. Έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί εμπλοκές σε αποστάσεις έως 3 χιλιομέτρων, υπό κατάλληλες συνθήκες, και προσαρμόζεται σε τροχοφόρα οχήματα 4×4, 6×6 και 8×8, καθώς και σε ερπυστριοφόρες πλατφόρμες.

Το σημαντικότερο πλεονέκτημά του είναι ότι δεν απαιτεί συμβατικούς αναχαιτιστικούς πυραύλους. Το κόστος κάθε εμπλοκής συνδέεται κυρίως με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργική υποστήριξη. Η απόδοση και η αποτελεσματικότητά του εξαρτώνται από την οπτική επαφή, την ατμοσφαιρική διαύγεια και τον χρόνο παραμονής της δέσμης στον στόχο. Επομένως, τα LITE BEAM θα αποτελούσαν για την Κύπρο οπλικά συστήματα εγγύς προστασίας και όχι υποκατάστατο της πυραυλικής αεράμυνας.

Το LITE BEAM αποτελείται από τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:

Μονάδα λέιζερ υψηλής ενέργειας: Παράγει δέσμη λέιζερ ισχύος 10 kW για τη φυσική εξουδετέρωση στόχων.
Οπτικό σύστημα κατεύθυνσης δέσμης: Εστιάζει την ενέργεια σε συγκεκριμένο σημείο του στόχου.
Ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες: Επιτρέπουν τον εντοπισμό και την παρακολούθηση απειλών ημέρα και νύχτα.
Σύστημα σταθεροποίησης και σκόπευσης: Διατηρεί την ακρίβεια της δέσμης κατά την παρακολούθηση του στόχου.
Σύστημα τροφοδοσίας και θερμικής διαχείρισης: Παρέχει την απαιτούμενη ηλεκτρική ενέργεια και υποστηρίζει την ασφαλή λειτουργία του λέιζερ.
Μονάδα διοίκησης και ελέγχου: Επιτρέπει τη λειτουργία από το όχημα ή από απομακρυσμένο σταθμό και τη διασύνδεση με άλλα συστήματα εντοπισμού.
Η στρατηγική σημασία για την Κυπριακή Δημοκρατία

Ο συνδυασμός των τεσσάρων διαφορετικών τεχνολογιών θα μπορούσε να δημιουργήσει αλληλοσυμπληρούμενες ζώνες αντιμετώπισης αεροπορικών και πυραυλικών απειλών. Για την Κύπρο, η οποία αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής κατοχής από το 1974 και βρίσκεται γεωγραφικά κοντά σε περιοχές υψηλής στρατιωτικής δραστηριότητας, μια τέτοια αρχιτεκτονική θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτροπή και την προστασία ζωτικών κρατικών υποδομών.

Η αποτελεσματικότητά της, όμως, θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη ενιαίου συστήματος διοίκησης και ελέγχου, επαρκών αποθεμάτων πυρομαχικών, αξιόπιστων αισθητήρων και συνεχούς τεχνικής υποστήριξης.

Το ουσιαστικό στρατηγικό ζητούμενο δεν είναι απλώς ο πολλαπλασιασμός των αντιαεροπορικών μέσων, αλλά η συγκρότηση ενός συνεκτικού, ανθεκτικού και οικονομικά βιώσιμου συστήματος αεράμυνας που θα αυξάνει το κόστος της επιθετικής ενέργειας και θα ενισχύει την αποτρεπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ποια αντικείμενα και εγκαταστάσεις προστατεύει κάθε σύστημα

Στιγμιότυπο οθόνης 2026-10-09 130443.png

^{Διευκρίνιση:}^{Τα BARAK MX και IRON DOME εξυπηρετούν κυρίως την άμυνα περιοχών, ενώ τα DRONE DOME και LITE BEAM επικεντρώνονται περισσότερο στην τοπική και προστασία συγκεκριμένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών από εχθρικές εναέριες απειλές. Οι δυνατότητές τους αλληλοσυμπληρώνονται, αλλά η πραγματική κάλυψη εξαρτάται από τη διαμόρφωση, τους αισθητήρες, τη διασύνδεση και τις συνθήκες εμπλοκής.}

Διπλή Ασπίδα με Ελλάδα συν το Ισραήλ

Η ενίσχυση της κυπριακής αεράμυνας με ισραηλινά συστήματα BARAK MX, IRON DOME, DRONE DOME και LITE BEAM αποκτά ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία σε συνάρτηση με την ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η συμφωνία Ελλάδας–Ισραήλ, ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ, η οποία υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 2026, προβλέπει την ανάπτυξη ολοκληρωμένου δικτύου αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας, με συστήματα BARAK MX, SPYDER και David’s Sling, καθώς και σύγχρονα ραντάρ και ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η χρησιμοποίηση κοινών ή τεχνολογικά συμβατών ισραηλινών συστημάτων από Ελλάδα και Κύπρο δημιουργεί προϋποθέσεις για στενότερη συνεργασία στην ανταλλαγή πληροφοριών, στην έγκαιρη προειδοποίηση και στην αντιμετώπιση εναέριων απειλών. Ήδη έχουν γίνει πρώτες συζητήσεις μεταξύ Αθηνών και Λευκωσίας για τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου αεράμυνας με δύο θόλους συν τον έναν του Ισραήλ. Η προοπτική αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει την αμυντική συνεργασία των τριών κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την επίτευξη ενιαίου δικτύου απαιτούνται πιο στέρεες πολιτικές αποφάσεις, τεχνική διαλειτουργικότητα και συμφωνημένες διαδικασίες διοίκησης και ελέγχου. Η στρατηγική σημασία μιας τέτοιας συνεργασίας έγκειται στη δυνατότητα συντονισμένης αντιμετώπισης απειλών όπως η τουρκική ή της τρομοκρατίας, που θα έχει ως στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όπως αναφέραμε σχετικώς στις 6 Σεπτεμβρίου, η απόσταση Ελλάδας – Κύπρου είναι μεγαλύτερη από το βεληνεκές των βασικών επίγειων συστημάτων αναχαίτισης. Συνεπώς, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν καλύπτει την Κύπρο. Κάλυψη του γεωγραφικού κενού πρέπει να συνιστά συνδυασμό Αεροσκαφών Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ελέγχου (EMB-145H Erieye της Πολεμικής Αεροπορίας), μαχητικών, κατάλληλων ναυτικών μονάδων και κυπριακής πολυεπίπεδης αεράμυνας.

Εφόσον υπάρχει πρόθεση για ένα κοινό σύστημα αεράμυνας, που ενδεχομένως να φτάνει ώς το Ισραήλ, θα πρέπει να ληφθούν τα εξής μέτρα στη λογική του Δόγματος:

Κοινή αεροπορική εικόνα [Recognised Air Picture (RAP) – Αναγνωρισμένη Αεροπορική Εικόνα].
Αυτό ισχύει σήμερα. Ελλάδα και Κύπρος ανταλλάσσουν στρατιωτικές πληροφορίες και η Κύπρος διαθέτει πλαίσιο Link 16, «Ζεύξη Τακτικών Δεδομένων 16». Αυτό σημαίνει ότι, εάν ελληνικό AEW&C (Αερομεταφερόμενη Έγκαιρη Προειδοποίηση και Έλεγχος) εντοπίζει αεροσκάφος ανατολικά της Ρόδου, μεταδίδει το ίχνος μέσω Link 16 και αυτό εμφανίζεται σχεδόν άμεσα σε κυπριακό κέντρο επιχειρήσεων ή άλλη συμβατή μονάδα. Ως εκ τούτου, όλα τα ελληνικά και κυπριακά ραντάρ, πλοία και αεροσκάφη τροφοδοτούν αμφίδρομα την ίδια εικόνα στόχων.
Διασύνδεση C2 (Διοίκηση και Έλεγχος). Σήμερα υπάρχουν εθνικά κέντρα και επιχειρησιακή συνεργασία. Αυτό που επιβάλλεται είναι ασφαλής σύνδεση Ελληνικού C2 και Κυπριακού C2 μέσω Gateway. Δηλαδή Πύλης Διασύνδεσης, χωρίς απώλεια εθνικού ελέγχου.
Σύνδεση αισθητήρων με BARAK. Από τεχνικής άποψης, το BARAK υποστηρίζει δικτυοκεντρική λειτουργία. Συνεπώς, οι ελληνικοί αισθητήρες θα πρέπει να μπορούν να δίνουν δεδομένα στο κυπριακό BARAK και κυπριακοί αισθητήρες στα ελληνικά, μετά από τεχνική πιστοποίηση.
Εμπλοκή με Δεδομένα Απομακρυσμένου Αισθητήρα. Δεν είναι επιβεβαιωμένο ότι εφαρμόζεται ήδη. Ούτως ή άλλως, πρέπει ο στόχος που εντοπίζεται από ελληνικό ραντάρ να μπορεί να μεταδίδεται σε πραγματικό χρόνο στο κυπριακό σύστημα αεράμυνας, ώστε αυτό να μπορεί να τον αναχαιτίσει, και αντίστροφα.

^{Αεροσκάφος AEW&C (Αερομεταφερόμενη Έγκαιρη Προειδοποίηση και Έλεγχος).}

^{Το LITE BEAM τοποθετημένο σε θωρακισμένο όχημα, η μονάδα λέιζερ και σε έκθεση αμυντικής βιομηχανίας. Το σύστημα προορίζεται κυρίως για την αντιμετώπιση drones σε αποστάσεις περίπου 2–3 χιλιομέτρων, ανάλογα με τη διαμόρφωση και τις συνθήκες.}

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Ελλάδα–Ινδία: Ανοίγει ο δρόμος για αμυντική συνεργασία και ναυπηγεία – Η στρατηγική σημασία του IMEC

Στο επίκεντρο της συνάντησης του Έλληνα υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα με τον γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh βρέθηκαν η ναυτική συνεργασία, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η ναυπηγική βιομηχανία. Οι συνομιλίες στο Νέο Δελχί αναδεικνύουν τη διεύρυνση των ελληνοϊνδικών σχέσεων σε τομείς στρατηγικής σημασίας, την ώρα που Αθήνα και Νέο Δελχί εξετάζουν τις προοπτικές συνεργασίας τους στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).

Δημοσιεύτηκε

2 ημέρες πριν

στις

10 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας και Ινδίας πραγματοποιήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, με τη συνάντηση του γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh και του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανου Γκίκα στο Νέο Δελχί.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ινδικού υπουργείου Άμυνας, οι δύο πλευρές εξέτασαν τις δυνατότητες ενίσχυσης της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια, στην προστασία των ακτών και στη ναυπηγική βιομηχανία.

Η ινδική πλευρά υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Ινδία, ως δύο χώρες με ισχυρή ναυτική παράδοση και σημαντικά συμφέροντα στις θαλάσσιες μεταφορές, έχουν κοινό ενδιαφέρον για την ασφάλεια των ναυτικών και τη διατήρηση ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών.

Defence Secretary Shri Rajesh Kumar Singh met Deputy Minister of Maritime Affairs & Insular Policy of Greece Mr Stefanos Gkikas in New Delhi on October 08, 2026. The two sides discussed #IndiaGreece defence and strategic cooperation with emphasis on #maritimecooperation, coastal security and shipbuilding. As two prominent maritime nations, India and Greece have common interest and stakes in the maritime sector including the need to ensure safety and security of seafares.

@EmbIndiaAthens
@MEAIndia

— Ministry of Defence, Government of India (@SpokespersonMoD) October 8, 2026

Η ναυτική διάσταση της στρατηγικής συνεργασίας

Το ενδιαφέρον της συνάντησης δεν περιορίζεται στη ναυτιλία. Η συμμετοχή του ανώτατου υπηρεσιακού αξιωματούχου του ινδικού υπουργείου Άμυνας καταδεικνύει ότι η συνεργασία εξετάζεται και μέσα από το πρίσμα της περιφερειακής ασφάλειας.

Για την Ινδία, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η προστασία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων αποτελούν ζωτικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπορική ναυτιλία, υποδομές λιμένων και ναυπηγικές εγκαταστάσεις, στοιχεία που μπορούν να δημιουργήσουν περιθώρια συνεργασίας με το Νέο Δελχί.

Στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας, η αναφορά στα ναυπηγεία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για διερεύνηση κοινών τεχνικών προγραμμάτων, συνεργασίας σε επισκευές πλοίων, θαλάσσια επιτήρηση και τεχνολογίες ναυτικής ασφάλειας.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη σύμβαση ή συμφωνία συμπαραγωγής.

Στο βάθος ο οικονομικός διάδρομος IMEC

Η επίσκεψη του Στέφανου Γκίκα στην Ινδία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς φόρουμ «Sagarmanthan: The Great Oceans Dialogue 2026».

Στις επαφές του τέθηκαν επίσης οι προοπτικές ελληνικής συμμετοχής στον οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.

Για την Αθήνα, η συμμετοχή σε αυτή τη γεωοικονομική πρωτοβουλία θα μπορούσε να αναβαθμίσει τον ρόλο ελληνικών λιμένων ως κόμβων διακίνησης αγαθών και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στις εμπορικές συνδέσεις Ασίας και Ευρώπης.

Ωστόσο, η υλοποίηση του IMEC εξαρτάται από επενδύσεις, διακρατικές συμφωνίες και τις συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Η γεωπολιτική παράμετρος

Η αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων αποκτά πρόσθετη σημασία στο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου και του Ινδικού Ωκεανού.

Η Ελλάδα αναζητεί δυνατότητες διεύρυνσης των στρατηγικών της συνεργασιών πέρα από το παραδοσιακό ευρωατλαντικό πλαίσιο, ενώ η Ινδία επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία στις εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές προς την Ευρώπη.

Σε αυτή την εξίσωση πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι στενές αμυντικές σχέσεις Τουρκίας–Πακιστάν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ελληνοϊνδική προσέγγιση αποτελεί επίσημα αντίβαρο σε αυτές.

Το ουσιαστικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να μετατραπεί η πολιτική σύγκλιση σε συγκεκριμένα προγράμματα οικονομικής, τεχνολογικής και αμυντικής συνεργασίας.

Η συνάντηση στο Νέο Δελχί δείχνει ότι υπάρχουν πεδία κοινού ενδιαφέροντος. Το επόμενο βήμα θα είναι η διαμόρφωση συμφωνιών με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Σχέδιο για παραγωγή X-BAT στην Ελλάδα! Το μαχητικό της τεχνητής νοημοσύνης και η στρατηγική του Αιγαίου

Στρατηγική συμφωνία της αμερικανικής Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία βιομηχανικής βάσης του μη επανδρωμένου μαχητικού X-BAT στην Ελλάδα – Το αεροσκάφος κάθετης απογείωσης, η τεχνολογία Hivemind, τα 400 εκατ. δολάρια από τις ΗΠΑ και η προοπτική ελληνικής συμπαραγωγής. Γιατί το Πεντάγωνο ενδιαφέρεται για ένα σύστημα που μπορεί να επιχειρεί από νησιά και πλοία χωρίς αεροδιαδρόμους.

Δημοσιεύτηκε

3 ημέρες πριν

στις

9 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Μια συμφωνία με σημαντικές προοπτικές για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και τη μελλοντική επιχειρησιακή αρχιτεκτονική των Ενόπλων Δυνάμεων υπεγράφη στην Αθήνα στις 8 Οκτωβρίου 2026, σε μια περίοδο ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI και ο ελληνικός όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία για τη διερεύνηση της ανάπτυξης παραγωγικών εγκαταστάσεων, υποδομών συναρμολόγησης και κέντρων τεχνικής υποστήριξης του X-BAT στην Ελλάδα, ενός αυτόνομου μη επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους που ενσωματώνει τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.

Η συμφωνία ανακοινώθηκε στο περιθώριο της ευρύτερης ενίσχυσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, μετά και την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι αποτελεί μέρος συγκεκριμένης εξοπλιστικής συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε ο Ρούμπιο.

Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα συμμετοχή στην αλυσίδα παραγωγής μιας νέας κατηγορίας αυτόνομων πολεμικών αεροσκαφών, με προοπτικές αξιοποίησης τόσο από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και από άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Τι είναι το X-BAT και γιατί ενδιαφέρει την Ελλάδ

Shield AI unveils X-BAT VTOL collaborative combat aircraft concept - European Security & Defence

Το X-BAT αποτελεί ένα υπό ανάπτυξη μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, σχεδιασμένο να επιχειρεί χωρίς πιλότο στο εσωτερικό του και χωρίς την ανάγκη συμβατικού αεροδιαδρόμου.

Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL) επιτρέπει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κατασκευάστριας εταιρείας, την ανάπτυξή του από πλοία, απομακρυσμένες χερσαίες εγκαταστάσεις και νησιωτικές περιοχές.

Αυτό είναι το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για την Ελλάδα.

Σε ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης στο Αιγαίο, τα αεροδρόμια και οι υποδομές απογείωσης αποτελούν πιθανούς στόχους εχθρικών επιθέσεων. Ένα αεροσκάφος που δεν εξαρτάται από συμβατικούς διαδρόμους μπορεί, εφόσον αποδώσει επιχειρησιακά όπως σχεδιάζεται, να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διασπορά και ανάπτυξη της αεροπορικής ισχύος.

Η ίδια η Shield AI στην επίσημη ανακοίνωσή της αναφέρεται ειδικά στη γεωγραφία του Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα καλείται να υπερασπιστεί εκατοντάδες νησιά και μια ιδιαίτερα εκτεταμένη ακτογραμμή.

Η δυνατότητα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών από μικρές, διάσπαρτες εγκαταστάσεις θα μπορούσε να περιορίσει την επιχειρησιακή εξάρτηση από μεγάλες αεροπορικές βάσεις.

Εμβέλεια 1.000 ναυτικών μιλίων και οπλισμός βαρέων μαχητικών

Η Shield AI σχεδιάζει το X-BAT ως αεροσκάφος κρούσης μεγάλης εμβέλειας, με δυνατότητες που παραπέμπουν σε επανδρωμένα μαχητικά υψηλών επιδόσεων.

X-BAT | Σχεδιαζόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά

Ακτίνα μάχης

1.000 ν.μ.

Επιδιωκόμενη επίδοση

Μέγιστη εμβέλεια

2.000+ ν.μ.

Στόχος κατασκευαστή

Κατηγορία οπλισμού

2.000 lb

Εσωτερικοί χώροι οπλισμού

Κινητήρας

F110

GE Aerospace

Προβλέπονται αποστολές αέρος–αέρος, αέρος–εδάφους, ηλεκτρονικού πολέμου και ISR (πληροφορίες, επιτήρηση, αναγνώριση).

Οι επιδόσεις αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους της Shield AI, όχι αποτελέσματα ολοκληρωμένων πτητικών δοκιμών.

Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει εσωτερικούς χώρους μεταφοράς οπλισμού κατηγορίας έως 2.000 λιβρών, με διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες των αντίστοιχων χώρων του F-35.

Στο πλαίσιο των πιθανών επιχειρησιακών εφαρμογών του έχουν αναφερθεί όπλα όπως οι AGM-154 JSOW και AGM-158C LRASM. Ωστόσο, η ενσωμάτωση και πιστοποίηση των συγκεκριμένων πυραύλων στο X-BAT δεν έχει επιβεβαιωθεί ως ολοκληρωμένη δυνατότητα.

Η σχεδίαση προβλέπει επίσης αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου και αναγνώρισης, με το αεροσκάφος να μπορεί να δρα σε περιοχές όπου η πρόσβαση επανδρωμένων μαχητικών ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Hivemind: Ο ψηφιακός πιλότος της Shield AI

Στην καρδιά του X-BAT βρίσκεται το Hivemind, το λογισμικό αυτονομίας που αναπτύσσει η Shield AI.

Το σύστημα επιδιώκει να παρέχει δυνατότητα αυτόνομης πτήσης και εκτέλεσης αποστολών, ακόμη και σε περιβάλλοντα με παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης και στις επικοινωνίες.

Αυτή η λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρησιακές συνθήκες όπου ο αντίπαλος χρησιμοποιεί μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να διακόψει τις επικοινωνίες και να δυσχεράνει τη λειτουργία μη επανδρωμένων συστημάτων.

Η τεχνολογία Hivemind έχει ήδη εφαρμοστεί σε άλλα συστήματα της εταιρείας, μεταξύ των οποίων το V-BAT.

Η επέκτασή της στο X-BAT αποτελεί ένα σημαντικότερο τεχνολογικό βήμα, καθώς αφορά πλέον ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο να μεταφέρει ισχυρότερο οπλισμό και να εκτελεί αποστολές υψηλότερης επιχειρησιακής πολυπλοκότητας.

Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις συνεργατικών αποστολών με επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως τα F-35, στο πλαίσιο της φιλοσοφίας loyal wingman.

Αυτή η χρήση αποτελεί πιθανή μελλοντική εφαρμογή και όχι ήδη πιστοποιημένη συνεργασία του X-BAT με την ελληνική έκδοση των F-35.

Ο ρόλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η ελληνική συμπαραγωγή

Η συμφωνία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπει τη διερεύνηση δημιουργίας μιας εγχώριας βιομηχανικής βάσης για την παραγωγή εξαρτημάτων, την ολοκλήρωση αεροσκαφών και τη μακροπρόθεσμη συντήρηση του X-BAT.

Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Ελευθερίας Πιπεροπούλου στο Capital.gr, στις 9 Οκτωβρίου, οι δύο εταιρείες βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για τις οριστικές συμφωνίες που θα καθορίσουν το εύρος της ελληνικής συμμετοχής.

Πριν αρχίσει οποιαδήποτε παραγωγική δραστηριότητα, θα πρέπει να εντοπιστούν και να πιστοποιηθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος.

Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των εγκαταστάσεων και των παραγωγικών δυνατοτήτων, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση αποτελούν οι κυβερνητικές και εξαγωγικές εγκρίσεις.

Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναλαμβάνει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τον συντονισμό του ελληνικού δικτύου προμηθευτών και τη λειτουργία του τοπικού γραφείου του προγράμματος. Η Shield AI θα διατηρήσει την ευθύνη ανάπτυξης του αεροσκάφους, του λογισμικού αυτονομίας και των συστημάτων αποστολής.

Σημαντική είναι και η προοπτική συνεργασίας με ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, δημιουργώντας δυνατότητες ανάπτυξης εξειδικευμένου προσωπικού και νέων τεχνολογιών.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία έναρξης παραγωγής ή οριστική κατανομή του βιομηχανικού έργου.

Η Ελλάδα ως περιφερειακό κέντρο για Κύπρο, Βαλκάνια και Νοτιοανατολική Ευρώπη

Ο σχεδιασμός των δύο εταιρειών δεν περιορίζεται στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.

Η συμφωνία προβλέπει τη διερεύνηση υποδομών που θα μπορούσαν να καταστήσουν την Ελλάδα περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, συντήρησης και εφοδιαστικής υποστήριξης των X-BAT.

Στην ανακοίνωσή της, η Shield AI προσδιορίζει ως δυνητική περιοχή εξυπηρέτησης την Κύπρο, τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή θα μπορούσε να αποκτήσει εξαγωγικό προσανατολισμό, δημιουργώντας δραστηριότητες που δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από παραγγελίες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσει η Shield AI και στην Πολωνία, όπου τον Σεπτέμβριο υπέγραψε επιστολή προθέσεων με τις PGZ και WZL-2 για συμμετοχή στην ανάπτυξη, παραγωγή και υποστήριξη του X-BAT.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η αμερικανική εταιρεία επιδιώκει να διαμορφώσει ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργαζόμενων βιομηχανιών στην Ευρώπη.

Η Shield AI έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα

Η νέα συμφωνία δεν αποτελεί την πρώτη συνεργασία της αμερικανικής εταιρείας με την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Το μη επανδρωμένο V-BAT χρησιμοποιείται ήδη από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις για αποστολές επιτήρησης. Τον Ιούνιο του 2026, ο Ελληνικός Στρατός υπέγραψε συμφωνία επέκτασης του στόλου των V-BAT, ενώ η Shield AI ανακοίνωσε τη δημιουργία γραφείου στην Αθήνα.

Παράλληλα, η εταιρεία συνεργάζεται με το EFA Group στον τομέα των τεχνολογιών αυτονομίας και έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την ALTUS LSA για την ενσωμάτωση ελληνικής ανάπτυξης συστημάτων στο V-BAT.

Η διεύρυνση αυτής της συνεργασίας προς το X-BAT δημιουργεί προοπτικές συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων σε ένα τεχνολογικά πιο απαιτητικό πρόγραμμα.

Ψήφος εμπιστοσύνης 400 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ

Σχεδόν ταυτόχρονα με τη συμφωνία στην Αθήνα, η Shield AI ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.

Στις 8 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκε πρόσθετη κυβερνητική χρηματοδότηση 150 εκατ. δολαρίων, την οποία η εταιρεία θα συμπληρώσει με ισόποση ιδιωτική επένδυση.

Τον Αύγουστο είχε προηγηθεί ξεχωριστή χρηματοδότηση 50 εκατ. δολαρίων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, επίσης με αντίστοιχη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων της Shield AI.

Έτσι, οι συνολικές ανακοινωμένες δεσμεύσεις για την ανάπτυξη του X-BAT ανέρχονται στα 400 εκατ. δολάρια, μοιρασμένα ισόποσα μεταξύ αμερικανικής κρατικής χρηματοδότησης και κεφαλαίων της εταιρείας.

Η χρηματοδότηση υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις δοκιμές του προγράμματος και δεν πρέπει να συγχέεται με εγκεκριμένο ποσό για κατασκευή εργοστασίου στην Ελλάδα.

Οι πρώτες πτητικές δοκιμές μέσα στο 2026

Η ανάπτυξη του X-BAT βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής πρωτοτύπων.

Περίπου 500 μηχανικοί της Shield AI και συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων η GE Aerospace, εργάζονται στην ανάπτυξη των πρώτων αεροσκαφών.

Σύμφωνα με την εταιρεία, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δοκιμές κινητήρα, ενσωμάτωση του συστήματος κατεύθυνσης ώσης και αεροδυναμικές δοκιμές των χώρων οπλισμού.

Οι πρώτες πτητικές δοκιμές πλήρους κλίμακας προγραμματίζονται για το τέλος του 2026.

Παράλληλα, η Shield AI έχει ανακοινώσει ότι οι βασικές εγκαταστάσεις παραγωγής και δοκιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονται στις πολιτείες της Ουάσιγκτον και του Κάνσας, αντίστοιχα.

Επομένως, η προοπτική ελληνικής συμμετοχής αφορά ένα πρόσθετο βιομηχανικό και υποστηρικτικό σκέλος του προγράμματος και δεν αντικαθιστά την αμερικανική παραγωγική βάση.

Τι μπορεί να σημαίνει για το Αιγαίο

Από ελληνικής πλευράς, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συνδέεται με τη δυνατότητα ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος χωρίς την αποκλειστική χρήση συμβατικών αεροπορικών βάσεων.

Η γεωγραφία του Αιγαίου δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για την άμυνα των νησιών, τη διατήρηση επιχειρησιακής ετοιμότητας και την προστασία στρατηγικών υποδομών.

Ένα αυτόνομο αεροσκάφος που μπορεί να επιχειρεί από εναλλακτικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με επανδρωμένα μαχητικά, συστήματα επιτήρησης και δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.

Ωστόσο, η επιχειρησιακή αξία του X-BAT θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές επιδόσεις του, την αξιοπιστία του λογισμικού αυτονομίας, τη δυνατότητα συντήρησης και επανεξοπλισμού σε προωθημένες θέσεις και την ανθεκτικότητά του απέναντι σε σύγχρονες αντιαεροπορικές απειλές.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η συμφωνία Shield AI–ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δεν αποτελεί ακόμη ανακοίνωση αγοράς X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Η απόκτηση του συστήματος θα αποτελούσε ξεχωριστή εξοπλιστική απόφαση, με διαφορετικές οικονομικές και επιχειρησιακές παραμέτρους.

Το μεγάλο διακύβευμα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία

Η συμφωνία για το X-BAT δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία, αλλά η αξιοποίησή της θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των οριστικών συμβάσεων.

Για την Ελλάδα, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα συναρμολόγησης ενός προηγμένου αεροσκάφους. Βρίσκεται στη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην παραγωγή εξαρτημάτων, στην ανάπτυξη τεχνολογίας, στην τεχνική υποστήριξη και στη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας.

Η εμπλοκή του ελληνικού βιομηχανικού οικοσυστήματος σε προγράμματα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την αυτονομία μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, εφόσον εξασφαλιστεί ουσιαστικό βιομηχανικό έργο.

Ειδικά για την ελληνική άμυνα, η δυνατότητα εγχώριας υποστήριξης και συντήρησης ενός συστήματος αποκτά στρατηγική σημασία σε περιόδους κρίσης, όταν η εξάρτηση από εξωτερικές εφοδιαστικές αλυσίδες μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακούς περιορισμούς.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το αρχικό μνημόνιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα βιομηχανικής παραγωγής με ουσιαστική ελληνική προστιθέμενη αξία.

Το X-BAT δεν έχει ακόμη αποδείξει τις πλήρεις επιχειρησιακές δυνατότητές του. Η συμφωνία, όμως, ανοίγει στην Ελλάδα μια νέα δυνατότητα συμμετοχής στην αμυντική τεχνολογία της επόμενης δεκαετίας — και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό της ενδιαφέρον.