Ιστορία - Πολιτισμός
Μια συγκριτική προσέγγιση της πολεμικής προσπάθειας του Αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας
του Χρόνη Βάρσου, Φιλολόγου-Ιστορικού Ερευνητή
Η ευρύτερη εθνο-αποδομητική τάση των τελευταίων δεκαετιών έχει οδηγήσει σταθερά σε μια μυωπική και εμμονική προσέγγιση των γεγονότων του 1821-1829 που τείνει να καταστεί κυρίαρχη, υποβαθμίζοντας συνειδητά τον στρατιωτικό παράγοντα στην εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης. Έντονα – έως μονομερώς – προβάλλεται μέσω των μηχανισμών αναπαραγωγής της κυρίαρχης εθνομηδενιστικής ιδεολογίας (σχολική εκπαίδευση, πανεπιστήμια, ΜΜΕ και δημοσιογραφικό κόσμο) ο διπλωματικός και πολιτικός παράγοντας ως ο αποκλειστικά καθοριστικός για την ευτυχή κατάληξη του 9ετούς αιματηρού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Αναδεικνύεται σε «σωτήρια» η παρέμβαση των δυτικών δυνάμεων που λίγο πολύ «χάρισαν» ως δώρο την ελευθερία στους «απολίτιστους και καθυστερημένους ραγιάδες», ιδίως με τη ναυμαχία του Ναβαρίνου (8/20 Οκτωβρίου 1827). Ταυτόχρονα παραγνωρίζεται συστηματικά, για προφανείς λόγους, η καθοριστική συμβολή του Ρωσσο-τουρκικού πολέμου (Απρίλιος 1828-Σεπτέμβριος 1829) και η συνθήκη της Αδριανούπολης (2/14 Σεπτεμβρίου 1829) που επέβαλαν τελικά στον σουλτάνο την πολυπόθητη ανακωχή, σύμφωνα με την Ιουλιανή Συνθήκη του Λονδίνου (24 Ιουνίου/6 Ιουλίου 1827), κάτι που ισοδυναμούσε με οθωμανική παράδοση και αναγκαστική αναγνώριση της Ανεξαρτησίας της Ελλάδος.
Έτσι, για παράδειγμα, στο συλλογικό έργο «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 – ΕΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ», εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ, Αθήνα 2009, διαβάζει κανείς στο οπισθόφυλλο του βιβλίου ότι «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένα γεγονός μεγάλης πολιτικής σημασίας για τους κατακτημένους ελληνικούς πληθυσμούς, γεωπολιτικής εμπλοκής και ιδεολογικών κινητοποιήσεων για την Ευρώπη. Οι πρώτες μάχες την άνοιξη και το καλοκαίρι του ’21, αν και ελάχιστης στρατιωτικής σημασίας, εμπέδωσαν την πεποίθηση ότι οι Έλληνες μπορούσαν να νικήσουν τους Οθωμανούς. (…)».
Προφανώς η παρεμπόδιση και αναχαίτιση των πολλαπλών, πολυπληθών οθωμανικών εκστρατευτικών σωμάτων την περίοδο Απριλίου-Αυγούστου 1821 στην ανατολική Στερεά, που επεδίωκαν να φτάσουν στον Μοριά για να βοηθήσουν την πολιορκούμενη Τρίπολη (Ομέρ Βρυώνης, Κιοσέ Μεχμέτ, Δεμίρ, Χατζή Μεχμέτ Μπεϋράν, Μεμίς, Σιαχίν Αλή, Χατζή Μπεκήρ, Μαχμούτ Δράμαλης), δυνάμεως αθροιστικά τουλάχιστον 25.000, δεν αξίζει ιδιαίτερης μνείας. Πώς άραγε θα είχε εξελιχθεί η υπόθεση του Αγώνα αν σ’ εκείνες τις «ασήμαντες» μάχες στη Στερεά (Αλαμάνα, Γραβιά, Βασιλικά) ή τις αντίστοιχες στον Μοριά (Βαλτέτσι, Δολιανά, Γράνα) δεν είχαν επικρατήσει οι επαναστάτες; Τι θα είχε συμβεί αν όλες αυτές οι σουλτανικές δυνάμεις από τα Γιάννενα, τη Θεσσαλονίκη και τα μικρασιατικά παράλια έφταναν στην Πελοπόννησο και συνενώνονταν με τις εκεί – προφανώς κατά τους συγγραφείς – «ασήμαντες» τουρκικές δυνάμεις, που ανέρχονταν στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1821 σε περίπου άλλες 25.000 ενόπλους (Τρίπολη 14.000, Πάτρα 5.000, λοιπά φρούρια 4.000); Προφανέστατα, η Τρίπολη θα είχε σωθεί από τον ασφυκτικό αποκλεισμό του Κολοκοτρώνη και έως την Άνοιξη του 1822, σε συνδυασμό με την πτώση του Αλή πασά και την κάθοδο του Δράμαλη, θα είχε σβήσει κάθε επαναστατική εστία.
Λογικά «άνευ αξίας» (παρά το ότι απασχόλησαν τεράστιες σουλτανικές δυνάμεις τους πρώτους μήνες, στοιχείο απαραίτητο για τη στερέωση της επανάστασης στα πρώτα της βήματα) θα θεωρούνται από τους συγγραφείς του έργου και η επανάσταση στη Χαλκιδική (Μάιος-Οκτώβριος 1821) για την καταστολή της οποίας απαιτήθηκαν άλλες 20.000 Τούρκων υπό τον Μεχμέτ Εμίν Εμπού Λουμπούτ, καθώς και το τεράστιο οθωμανικό εκστρατευτικό σώμα των 30.000 στη Μολδοβλαχία (Μάιος-Σεπτέμβριος 1821) για την αντιμετώπιση του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Για να μην αναφερθούν οι τουλάχιστον 40.000 σουλτανικοί, υπό τον Χουρσίτ, που δρούσαν στην Ήπειρο εναντίον του Αλή πασά και των Σουλιωτών. Το ίδιο «ασήμαντη» θα είναι προφανώς και η δράση εντός του 1821 του ελληνικού επαναστατικού στόλου ή η πυρπόληση του τουρκικού δικρότου στην Ερεσσό από τον Παπανικολή που παρεμπόδισε την κυριαρχία του σουλτανικού στόλου στο Αιγαίο και τον ανεφοδιασμό των τουρκικών φρουρίων στον Μοριά στο πρώτο κρίσιμο στάδιο του Αγώνα.
Η γενική αυτή τάση απαξίωσης ή μη προβολής και ανάδειξης του πολεμικού φρονήματος και των μαχητικών επιδόσεων των Ελλήνων αγωνιστών σε ξηρά και θάλασσα, καθίσταται εντελώς εκτός πραγματικότητας, αν μελετήσει κανείς και τις αντίστοιχες αναμετρήσεις της ίδιας περιόδου λαμβάνοντας παραδείγματα από την ταυτόχρονη επανάσταση στη Λατινική Αμερική εναντίον των Ισπανών (1808-1829) με περίπου παρόμοιο οπλισμό και τεχνολογία αλλά και την προ 40ετίας Αμερικανική Επανάσταση (1775-1783) εναντίον της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Το στρατιωτικό αποτέλεσμα στην ισπανική Λατινική Αμερική, μια έκταση από την Καλιφόρνια μέχρι τη Γη του Πυρός, κρίθηκε ουσιαστικά στις 3 μεγάλες καθοριστικές μάχες (Maipu 5/4/1818, Carabobo 24/6/1821 και Ayacucho 9/12/1824), που συγκρίνοντάς τες από την άποψη του μεγέθους των εμπλεκομένων (10-13.000) όσο και των εκατέρωθεν απωλειών (της τάξεως των περίπου 2.000 νεκρών εκάστη), υπολείπονται μακράν από τις αντίστοιχες του Αγώνα του 1821. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αμερικανική Επανάσταση αφού αθροίζοντας τις απώλειες των Αμερικανών επαναστατών και των Άγγλων στις 25 πιο φονικές μάχες (από ένα σύνολο 240 μαχών) μετά βίας φτάνουμε στο μισό των απωλειών του Δράμαλη το καλοκαίρι του 1822 (!). Για παράδειγμα, στις μάχες Δερβενάκια – Αγ. Σώστης – Αγιονόρι στις 26-28 Ιουλίου 1822 χάθηκαν 4-5.000 Τούρκοι, περίπου 4.000 απώλειες είχε ο σουλτανικός στόλος μόνο από τα 3 δίκροτα που χάθηκαν το 1821-1822 σε Ερεσσό, Χίο και Τένεδο, σχεδόν 2.500 Τουρκο-Αιγύπτιοι εξοντώθηκαν στο νησάκι της Κλείσοβας έξω από το Μεσολόγγι, τον Μάρτιο 1826, ενώ στην άγνωστη για πολλούς, μάχη του Κόρακα Χανίων σκοτώθηκαν περίπου 2.000 Τούρκοι τον Μάιο 1828. Αντίστοιχα και οι Έλληνες ένοπλοι αγγίζουν υψηλούς αριθμούς απωλειών, όπως ενδεικτικά, στη 2η πολιορκία του Μεσολογγίου (περίπου 4.500), σε Κάσο και Ψαρά (περίπου 4.000) ή τους 1.700 περίπου στην καταστροφική μάχη του Ανάλατου (Φάληρο) τον Απρίλιο 1827. Επιπλέον, οι χερσαίες και ναυτικές συγκρούσεις αυτού του μεγέθους, με τις αντίστοιχες απώλειες, είναι για την περίοδο της Επανάστασης κάποιες δεκάδες (!)
Και να ληφθεί υπ’ όψιν ότι οι Λατινοαμερικάνοι επαναστάτες ευτύχησαν (σε αντίθεση μ’ εμάς) να έχουν μια ενιαία και στιβαρή πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία επιπέδου Simon Bolivar και Jose de San Martin (όπως και οι Αμερικανοί τον Washington) που συντόνιζε τον αγώνα και δεν ετίθετο υπό ουδεμιάς αμφισβήτησης. Εξάλλου το πεδίο της μάχης απείχε από την Ισπανία (ή την Αγγλία)… έναν ολόκληρο Ατλαντικό ωκεανό, ενώ στην ελληνική περίπτωση η γειτνίαση με την Κωνσταντινούπολη, ως κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά και το διχαστικό πνεύμα που επεκράτησε με τους 2 εμφυλίους (1823-1825) δεν επέτρεψε από το 1822 και μετά την πλήρη στρατιωτική επικράτηση των επαναστατών έναντι των Τούρκων. Εξάλλου η ισχύς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το μέγεθος του στρατού και του στόλου που κινητοποίησε (π.χ στη ναυμαχία του Γέροντα 29 Αυγούστου 1824 ο ελληνικός στόλος αντιμετώπισε μια ενωμένη τουρκο-αιγυπτιακή αρμάδα μεγαλύτερη από αυτη στο Ναβαρίνο το 1827), οι σύμμαχοι που ενίσχυσαν τον σουλτάνο (οι πασάδες του Αλγερίου, της Τύνιδας, της Τρίπολης και φυσικά ο Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου), καθιστούσαν το ελληνικό επαναστατικό εγχείρημα απίστευτα πιο δύσκολο από αυτό των Λατινοαμερικάνων ή των βορειο-Αμερικάνων.
Οι συνολικές απώλειες των Ισπανών εκτιμώνται για όλη την περίοδο 1808-1829 σε λιγότερες από 40.000 άνδρες, ενώ στον πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας οι απώλειες μάχης για τους εμπλεκόμενους Αμερικανούς, Γάλλους, Άγγλους και Γερμανούς συμμάχους τους (εξαιρουμένων των ασθενειών) δεν ξεπέρασαν τις 25.000. Ενδεικτικά, στη δική μας περίπτωση, μόνο η στρατιά του Δράμαλη απώλεσε την περίοδο Ιουλίου 1822 – Φεβρουαρίου 1823 πάνω από 25.000 άνδρες, η τουρκική φρουρά της Τρίπολης περίπου 12.000 την περίοδο της πολιορκίας (Απρίλιος-Σεπτέμβριος 1821), οι Κιουταχής και Ιμπραήμ τουλάχιστον 15-20.000 στη 2η πολιορκία του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1825-Απρίλιος 1826), ενώ το αποβατικό σώμα του Χοσρέφ στα Ψαρά τον Ιούνιο 1824 μεταξύ 4-8.000 (!) [Σημειωτέον, το παρόν άρθρο δεν υπεισέρχεται στις απώλειες του άμαχου πληθυσμού (νεκροί και αιχμάλωτοι) διότι απολύτως καμιά σύγκριση δεν υφίσταται με την αντίστοιχη επανάσταση στη Λατινική Αμερική ή τις ΗΠΑ, αρκεί μόνο να λάβουμε υπ’ όψιν μας τις σφαγές της Χίου, της Σαμοθράκης, των Ψαρών, της Κάσου, της Κωνσταντινούπολης, της Θεσσαλονίκης, της Νάουσας, της Χαλκιδικής, των Κυδωνιών ή του Μεσολογγίου με τις εκατόμβες νεκρών].
Ακόμη και τα ισπανικά εκστρατευτικά σώματα στην Αμερική της περιόδου 1812-1829 φαντάζουν μικροσκοπικά (αθροιστικά λιγότεροι από 45.000 Ισπανοί πολέμησαν στην Αμερική) σε σχέση με τα αντίστοιχα σουλτανικά που εξεστράτευαν κάθε Άνοιξη προς καλοκαίρι για να καταπνίξουν την Επανάσταση, πολλώ δε μάλλον συγκρινόμενα με αυτά του Δράμαλη το 1822, του Μουσταή το 1823, του Δερβίς το 1824, του Κιουταχή το 1825 ή του Ιμπραήμ το 1825-1828. Τα αριθμητικά μεγέθη της τιτάνιας σύγκρουσης που διεξήχθη την περίοδο 1821-1829 συγκρινόμενα με τις 2 αντίστοιχες επαναστάσεις στην Αμερική ήταν καταφανώς συντριπτικά.
Η ηθελημένη απαξίωση της ελληνικής πολεμικής κινητοποίησης στο χερσαίο και ναυτικό πεδίο μάχης της περιόδου 1821-1829 αποδεικνύεται και από το ότι ποτέ δεν γίνεται αναφορά από τους πανεπιστημιακούς μας (ή τουλάχιστον μερίδας αυτών) στις πολεμικές συγκρούσεις των επόμενων 2 ετών μετά το Ναβαρίνο (Οκτώβριος 1827 – Σεπτέμβριος 1829) που απελευθέρωσαν τη Στερεά αλλά και τις μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες των Κρητών επαναστατών το 1828-1829. Ποτέ δεν δίνεται για παράδειγμα, μια πειστική απάντηση στο ερώτημα αν θα χρειαζόταν το Ναβαρίνο και η ξένη επέμβαση, στο εφικτό σενάριο ήττας του Κιουταχή στην Αττική από τον Γ. Καραϊσκάκη την Άνοιξη του 1827 (στην περίπτωση που ο στρατηγός δεν πέθαινε) και καθόδου του στον Μοριά όπου σε συνεργασία με τον Θ. Κολοκοτρώνη θα αντιμετώπιζαν από κοινού τον Ιμπραήμ. Αντίθετα στη δική μας περίπτωση υπερτονίζεται, από τη γνωστή ομάδα των εθνομηδενιστών, ο ρόλος της διπλωματίας, των πολιτικών και η παρέμβαση των ξένων δυνάμεων, στη λογική ότι η ελευθερία μας «χαρίστηκε». Στο αντίστοιχο παράδειγμα της Λατινικής Αμερικής, φυσικά, δεν θεωρείται το «Δόγμα Μονρόε» ή η ουσιαστική άρνηση της Βρετανίας να μεταφέρει ισπανικό στρατό πέραν του Ατλαντικού, ως οι βασικοί παράγοντες που «χάρισαν» την ελευθερία στους Λατινοαμερικάνους (!)
Αλλά και στην περίπτωση της Αμερικανικής Επανάστασης, κανένας εχέφρων πολίτης, πανεπιστημιακός ή πολιτικός των ΗΠΑ δεν θεωρεί ότι η Ανεξαρτησία τους «χαρίστηκε» επειδή έφτασε σε βοήθεια των Αμερικανών επαναστατών γαλλικός στρατός στην Αμερική με τον Lafayette ή ο γαλλικός στόλος νίκησε τον βρετανικό στη ναυμαχία του Chesapeake το 1781 και απέκλεισε ναυτικά τον λόρδο Cornwallis στο Yorktown εξαναγκάζοντάς τον σε παράδοση ή πολύ περισσότερο επειδή η Ισπανία και η Ολλανδία κήρυξαν την ίδια περίοδο τον πόλεμο στην Αγγλία βοηθώντας προφανώς στο μέγιστο βαθμό την υπόθεση της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας (!). Το αντίθετο. Είναι υπερήφανοι για τους προγόνους τους και τους τιμούν, μνημονεύοντας με κάθε τρόπο τους αγώνες και τις θυσίες τους, εντάσσοντας σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, της έρευνας και της ψυχαγωγίας την προσφορά και τον ηρωισμό τους.
Ακόμη και η 12μερη πολιορκία 260 Αμερικανών στο Alamo του Τέξας το 1836 από τους 2.000 Μεξικανούς του Antonio Lopez de Santa Anna έχει αναγορευτεί στο αμερικανικό «Μεσολόγγι» και έχει εξαχθεί στον πλανήτη προβαλλόμενη ποικιλοτρόπως μέσω κινηματογραφικών ταινιών, τηλεοπτικών σειρών, επιτραπέζιων και ηλεκτρονικών παιχνιδιών αλλά και σειρών ντοκιμαντέρ, πλούσιας βιβλιογραφίας, χαρτών και πλήθους διδακτορικών. Εξαίρετοι επιστήμονες και μελετητές της στρατιωτικής ιστορίας ασχολούνται με το Alamo, δηλαδή με μια στρατιωτική επιχείρηση όπου 212 Αμερικανοί θυσιάστηκαν για την ελευθερία του Τέξας από το Μεξικό και περίπου 400 στρατιώτες του Santa Anna έχασαν τη ζωή τους. Τα μεγέθη φυσικά από άποψη αναλογιών και απωλειών είναι μη συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα της Γραβιάς όπου ο Ανδρούτσος με 118 άντρες αντιμετώπισε 7.000 Τούρκους ή της Κλείσοβας (150 υπερασπιστές με τον Κίτσο Τζαβέλα νίκησαν αποβατικά σώματα 6.000 Τουρκο-Αιγυπτίων επιφέροντάς τους απώλειες άνω των 2.500 ανδρών με κόστος 32 άνδρες (!!!)
Ακόμη και η νίκη της αποικιοκρατικής Βρετανίας στην πολυδιαφημισμένη μάχη του οχυρού Rorke’s Drift εναντίον 4.000 οπλισμένων με δόρατα (!) Ζουλού το 1879 από 150 στρατιώτες εξοπλισμένους με τυφέκια Martini–Henry (!) προβάλλεται ως στρατιωτικός «θρίαμβος» λόγω της μεγάλης αναλογίας απωλειών (400 νεκροί Ζουλού έναντι μόλις 17 Βρετανών). Μια απλή σύγκριση με την περίπτωση της Κλείσοβας και τις απώλειες των επιτιθέμενων (όπου Έλληνες και Τουρκο-Αιγύπτιοι διέθεταν τον ίδιο σε γενικές γραμμές οπλισμό), αρκεί για να κατανοήσουμε τη μαχητική αξία των προγόνων μας σ’ εκείνο το νησάκι της λιμνοθάλασσας του Μεσολογγίου την 25η Μαρτίου του 1826. Το ζήτημα είναι ότι το Rorke’s Drift είναι «βρετανικό» και άρα παγκοσμίως γνωστό μέσω ταινιών, παιχνιδιών, ντοκιμαντέρ και βιβλίων, ενώ η «ελληνική» Κλείσοβα παντελώς άγνωστη ακόμη και στην Ελλάδα στον απλό πολίτη ή μαθητή.
Δυστυχώς η τάση ολικής αποδόμησης του 1821 προωθείται συστηματικά στη νέα γενιά. Ο μαθητής ή ο φοιτητής αγνοούν σε μεγάλο βαθμό τη στρατιωτικο-πολιτική και διπλωματική ιστορία της Επανάστασης σε βαθμό ανησυχητικό. Η σύγχυση με το Έπος του 1940-41 έχει καταστεί ανέκδοτο πλέον στα media. Οι αγωνιστές όμως του 1821 και τα κατορθώματά τους δεν έχουν την ανάγκη αναγνώρισης (αυτό κρίθηκε όχι μόνο από την ελληνική αλλά την παγκόσμια ιστορία) αλλά προβολής και μελέτης. Δεν είναι δυνατόν καθώς πλησιάζουμε στα 200 χρόνια από την Εθνική Παλιγγενεσία να μην υπάρχουν αντίστοιχα θεματικά σχολικά βιβλία, μεταπτυχιακά, πλούσια βιβλιογραφία, παρουσιάσεις, ντοκιμαντέρ, ακόμη και παιχνίδια διαδικτυακά και επιτραπέζια που θα έχουν ως αντικείμενο τη ζωή, το έργο και τα κατορθώματα των ηρώων της Επανάστασης αλλά και την εξέλιξη της απελευθερωτικής προσπάθειας σε όλα τα επίπεδα με άξονα τον χρόνο και τον τόπο, ελληνικό και ευρωπαϊκό. Η Επιτροπή «Ελλάδα 2021» αν θέλει να δικαιολογήσει την ύπαρξή της, προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί, πράγμα απίθανο βέβαια με τη δεδομένη σύνθεση και τους εκπεφρασμένους ποικιλοτρόπως προσανατολισμούς της.
Εμείς οι νεοέλληνες όμως δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε τη φράση του Δημητρίου Βικέλα «η ελευθερία μας, κατεκτήθη δια της σπάθης και θυσιών ακαταλογίστων».
ΑΡΔΗΝ-ΡΗΞΗ
cognoscoteam.gr
GEOPOLITICO
Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές
Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.
Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.
«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.
Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα
Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».
Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.
«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.
«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»
Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.
«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.
Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.
Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.
Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό
Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.
«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.
Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.
Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά
Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.
Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.
Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης
Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.
Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.
Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.
GEOPOLITICO
Ο Σαμουήλ παραδίδεται στους Βουλγάρους: Μας κατέκλεψαν και τους επιβραβεύουμε!
Το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Άρθρο του βυζαντινολόγου Σταύρου Γουλούλη
Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης, Δρ. βυζαντινολόγος ” Εφημ. Ελευθερία, Λάρισα 04 Οκτωβρίου 2026, σελ. 15.
Τελικά η κυβέρνηση προέβη αιφνίδια σε συμφωνία με την Βουλγαρία, ανταλλαγή του (υποτιθέμενου) λειψάνου του κατακτητή της Λάρισας Σαμουήλ με 48 κειμήλια. Είναι γνωστό πως βρέθηκε στον τάφο Γ στο νότιο κλίτος της βασιλικής του Αγίου Αχιλλίου (προορισμένη για Αρχιεπισκοπή του κράτους του Σαμουήλ, ο μεγαλύτερος ναός στα Βαλκάνια στην βυζαντινή περίοδο!) στο νησί της Πρέσπας την δεκαετία του ’60 και ταυτίσθηκε από τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο. Για την ακρίβεια ο αείμνηστος, μέγας επιστήμων στον τομέα του, εδώ χωρίς να είναι Ειδικός, προχώρησε σε ταύτιση που δεν έχουν αποδεχτεί όλοι οι Ιστορικοί. Δημοσίευσε δε την σχετική πρόταση σε βουλγαρικό περιοδικό! Τον θεωρούσε Βούλγαρο και το κράτος του βουλγαρικό. Κακώς, αφού υπάρχουν πολλά κενά σε έναν τάφο χωρίς επιγραφική μαρτυρία. Ο Σαμουήλ πέθανε στην Πρίλαπο (Πρίλεπ) βορείως των Σκοπίων (Οκτ. 1014), βλέποντας στρατιώτες του τυφλωμένους από τον Βασίλειο Β΄.
Ας δεχτούμε όμως ότι το λείψανο είναι γνήσιο. Εδώ διαφωνούν οι Σκοπιανοί. Δέχονται, εύλογα, ότι ο Σαμουήλ και τα αδέλφια του, τέκνα του κόμη Νικολάου (Κομητόπουλοι), συγκρότησαν δυναστεία με κέντρο την Πρέσπα και την Αχρίδα. Ως Αρμένιοι στην καταγωγή, υπήρξαν αξιωματούχοι του Βυζαντίου (Ρωμανίας) κι εκμεταλλεύτηκαν ότι οι παλαιοί Βούλγαροι επί Τσιμισκή παρέδωσαν τα βασιλικά σύμβολα στην Κων/πολη το 971, οπότε δημιούργησαν μία κεντρική βαλκανική αυτοκρατορία (997 κ.ε.), πρόδρομο του ‘μακεδονικού’ έθνους. (Μάλιστα ο τελευταίος Βούλγαρος βασιλικός γόνος, ο Ρωμανός, ήταν απλός αξιωματούχος τους στα Σκόπια). Ο Σαμουήλ θεωρείται κάτι σαν ο ιδρυτής (founder) του κράτους των.
Οι δύο βόρειοι γείτονες, λοιπόν, ερίζουν, για έναν βασιλιά, αλλά όπως θα δείξω, μάλλον σε ‘ξένον αχυρώνα’, αφού αυτός εντάσσεται και στον βυζαντινό πολιτισμό. Εμείς τον μάθαμε βέβαια σε εποχή αντικομμουνισμού ως Σλάβο μέγα εχθρό του Βυζαντίου, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι, είχε συνεργασία με τον Βασίλειο Β΄.
Προφανώς το λείψανό του αποκτά υπεραξία για τις δύο χώρες. Aξίζει όχι 48 κειμήλια, που τέτοια έχουμε χιλιάδες, αλλά πολύ περισσότερο. Δεν εισέρχεται στην ανταλλακτική λογική. Αποτελεί πολιτικό κεφάλαιο πρώτου μεγέθους, δεν είναι κειμήλιο. Είναι συνδεδεμένο με μνημείο της Ελλάδας, συνδέεται με την ελληνική ιστορία (και την Λάρισα!). Δεν συγκρίνεται ούτε με τα πολύ περισσότερα από τα 48 κειμήλια που έκλεψαν οι Βούλγαροι στο α΄μισό του 20ού αιώνα ή τα περιβόητα μακεδονικά χειρόγραφα. Οι Βούλγαροι είναι σαν να κόβουν τα πόδια των Σκοπιανών, θα είναι σε θέση ακόμη και να αφομοιώσουν τα Σκόπια. (Εμποδίζουν τα Σκόπια να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν τους αναγνωρίζουν γλώσσα, εθνότητα, τίποτα). Στην ουσία χαρίζουμε στους Βουλγάρους το πιο σημαντικό πλεονέκτημα και μπορεί να δούμε να ενώνονται τα δύο κράτη, ενώ εμείς θα μείνουμε στα 48 «κειμήλια». Κι ενώ χαρίσαμε στα Σκόπια το όνομα της Μακεδονίας, ακριβώς για να είναι αντίβαρο στην Μεγάλη Βουλγαρία, τώρα χαρίζουμε στην Βουλγαρία το πιο σημαντικό τεκμήριο αλλά και το επιστημονικό και ηθικό πλεονέκτημα να πετύχει αυτό που δεν θέλουμε. Είμαστε σχιζοφρενείς ;
Δεν πιστεύουμε τους Σκοπιανούς γιατί ενέταξαν τα επιχειρήματά τους στον αλυτρωτισμό τους και βλέπουν τον Σαμουήλ ως ‘Μακεδόνα’. Αλλά είναι ανάγκη να πάμε στο άλλο άκρο; Βασικό επιχείρημά τους είναι ότι στην διάρκεια των πολέμων που διεξήγαγε η δυναστεία των Κομητοπούλων οι σύγχρονοι βυζαντινοί συγγραφείς ποτέ δεν αποκαλούν το κράτος αυτών Βουλγαρία ή τους κατοίκους «Βουλγάρους» (βλ. Mitko Panov, The Blinded State, εκδ. Brill, Leiden, 2019, σσ. 9-10, 29 κ.ε.: «το τυφλωμένο κράτος, το κράτος που το τύφλωσαν»). Τους λένε Μυσούς, Σκύθες, βαρβάρους, Κομητόπουλους. Οι Βυζαντινοί μόνον μετά το 1018, την οριστική νίκη από τον Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο, αποκαλούν (Νέο)Βουλγάρους όλους τους Σλάβους (Σλαβόφωνους) από τον Δούναβη μέχρι την Νότια Ελλάδα (όσους δεν έδιωξαν οι Βυζαντινοί). Υπήρχε πολιτική σκοπιμότητα γι’ αυτό, δεν είναι της ώρας. Θέμα (=διοικητικό διαμέρισμα) Βουλγαρίας τότε οργάνωσαν στην περιοχή των Σκοπίων. Η Αρχιεπισκοπή Βουλγαρίας, διάδοχος της παλαιάς, είχε πλέον έδρα την Αχρίδα και έπιανε μόνον την ΒΔ Βαλκανική.
Ο Σαμουήλ έφτιαξε μία αυτοκρατορία (997 κ.ε.) (νέο)Βουλγάρων/Σλάβων και Ρωμαίων μαζί με τους Λατινόφωνους (Βλάχους). Γι΄αυτό κατέλαβε την Λάρισα (985/6) όπου η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Βλάχοι, ιδίως αφότου το 980 ο Βασίλειος Β΄ έδωσε στον αρχηγό τους Νικουλιτζά τον τίτλο του άρχοντα των Βλάχων της Ελλάδος. Μετέφερε τους κατοίκους στην πρωτεύουσα Πρέσπα (βλ. Στ. Γουλούλης, δες Θεσσαλικό Ημερολόγιο 90, Σεπ. 2026), όπου έχτισε τον αρχιεπισκοπικό ναό αφιερωμένο στον Άγιο Αχίλλιο. Ο πολιούχος άγιος της Λάρισας συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, αυτή που νομιμοποίησε ως θεσμό, δόγμα και οργάνωση την χριστιανική Εκκλησία. Ήθελε οι αρχιεπισκοπικός ναός να συνδέεται με το ρωμαϊκό κράτος. Η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου κτίσθηκε στην δεκαετία 1004/5-1014 με την συνδρομή του Βυζαντίου, εκφράζει τον βυζαντινό πολιτισμό, καμία σχέση με ναούς του βουλγαρικού κράτους προ του 971 (βλ. μελέτες: Γουλούλης Academia.edu).
Ο Άγιος Αχίλλιος Πρέσπας όπως δέχονται όλοι συνδέεται και με το ρωμαϊκό κράτος, περισσότερο τον κόσμο των λατινοφώνων-Βλάχων. Άλλωστε στο κράτος του Σαμουήλ υπήρχαν αντίπαλοι αλλά οι «φρονούντες τα των Ρωμαίων», όσοι ήθελαν να υπαχθούν στον αυτοκράτορα. Εκκλησιαστικώς πάντως δεν υπήρξε σχίσμα.
Οι σημερινοί Βλάχοι (Λατινόφωνοι) των Σκοπίων και της Αλβανίας υπήρξαν πολίτες αυτού του κράτους, και είναι γνωστό ότι αισθάνονται Ρωμιοί, αποβλέποντας στην Ελλάδα, την κληρονόμο του ελληνόφωνου Βυζαντίου. Αναγνωρίζοντας Βούλγαρο τον Σαμουήλ, αποβάλλουμε την ρωμαϊκή ταυτότητά του και του ηγεμόνα και των πολιτών του.
Γίνεται φανερό ότι το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Κανονικά η κ. Μενδώνη όφειλε να συγκαλέσει ένα επιστημονικό συνέδριο για τον Σαμουήλ, να κατατεθούν οι απόψεις (Βουλγάρων, Σκοπιανών, Ελλήνων) κι όχι στα ξαφνικά (λέγε με ‘πονηρά’) να προχωρήσει σε αυθαίρετη ανταλλαγή. Με την επιστήμη λύνονται τα εθνικιστικά πάθη, ούτε με φοβίες (π.χ. για το βλαχικό) ούτε με φωνάρες. «Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας».
GEOPOLITICO
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς και όχι μόνο
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Πολύ συχνά ο ερευνητής/σχολιαστής της ιστορίας κι των διεθνών σχέσεων, οφείλει να απομακρύνεται και να παρακολουθεί τα γεγονότα ώστε να τοποθετηθεί περισσότερο εμπεριστατωμένα επί των διαφόρων θεμάτων. Μας έκανε αλγεινή εντύπωση η ένταση της ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ κατά την πρόσφατη επέτειο Αλώσεως της Τριπολιτσάς. Ανερυθρίαστα δήλωσε πως στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 συντελέσθηκε γενοκτονία κατά του τουρκικού πληθυσμού της πόλης. Διατείνεται δε, περί περαιτέρω ενεργειών σε διεθνές επίπεδο για σχετική αναγνώριση. Ενδιαφέρον ακούγεται….
Για την ιστορία όμως και την αλήθεια, ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Η Άλωση της Τριπολιτσάς εδραίωσε την Επανάσταση των Ελλήνων και είχε ως νόημα την αφύπνιση ενός λαού που είχε μάθει να ζει κατά τις βουλήσεις της εκάστοτε τοπικής τουρκικής διοίκησης. Ενός λαού που ανήκε καθ΄ ολοκληρίαν στον πασά, τον αγά και που του όριζε την μοίρα ο δερβέναγας, ο γενίτσαρος κι ο τσαούσης. Αυτός ο κόσμος πολιόρκησε την Τριπολιτσά κι αυτός την άλωσε. Η όποια βιαιότητα αναπτύχθηκε, δεν ήτανε τίποτε περισσότερο από την δικαιολογημένη οργή μιας κοινωνίας υπόδουλης για αιώνες. Πολλοί λοιπόν είναι οι λόγοι που καθιστούν έωλο το αφήγημα της γείτονος.
Αρχικά, μπορεί κάποιος να μας πει που αλλού στην Επανάσταση υπήρξε ανάλογη πρακτική από πλευράς Ελλήνων? Π ο υ θ ε ν ά. Υπήρξαν πολλές πολιορκίες και πέσανε αρκετά κάστρα. Μπορεί να πει άραγε το τουρκικό ΥΠΕΞ τι έπραξαν οι Οθωμανοί όταν ανέκτησαν την Τριπολιτσά από τους Έλληνες που αλληλοεξοντώνονταν? Μια πόλη Νάουσα, σας λέει τίποτε ευαίσθητοι γείτονες? Μήπως κάποιο Σούλι λίγο νωρίτερα? Μπορεί να μας περιγράψει κάποιος τούρκος αξιωματούχος τι συνέβη στην Έξοδο του Μεσολογγίου? Η δράση του Ιμπραήμ στον Μωριά ήτανε πολιτισμένη? Πόσοι νέοι και νέες μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Αιγύπτου και παρά τις προσπάθειες του Κόδρινγκτον μετά το Ναυαρίνο δεν επέστρεψαν ποτέ? Αν μη τι άλλο, είναι ένα καθαρό παράδειγμα εθνοκάθαρσης. Η Χίος του ολοκληρωτικού αφανισμού 100 και πλέον χιλιάδων, σας λέει κάτι κύριοι του τουρκικού ΥΠΕΞ? Τα Ψαρά που βρίσκονται λίγο παραδίπλα? Η Κάσος νοτιότερα? Πως κόπτεσθε περί Τριπολιτσάς όταν λίγους μήνες νωρίτερα με την έκρηξη της Επανάστασης κατασφάχθηκε η Σμύρνη και η Λευκωσία? Μάλλον δεν δικαιούσθε δια να ομιλείτε….
Μπορούμε όμως να πάμε το θέμα και παραπίσω στην Ιστορία. Από το Ματζικέρτ το 1071 μέχρι την Άλωση του 1453 και τους μετέπειτα αιώνες της οθωμανικής υπερεξάπλωσης, μπορείτε να μας πείτε πως οι ολίγες χιλιάδες σελτζούκων και οθωμανών υπερίσχυσαν των εκατομμυρίων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας? Πως ανατράπηκαν αυτά τα αριθμητικά δεδομένα? Φυσικά μπορούμε να πάμε και στις αρχές του 20ου αιώνα. Όταν τα 8 εκατομμύρια γνήσιων τούρκων μέσα σε εκατό χρόνια έγιναν 80…. Ξέρετε τα νούμερα δεν βγαίνουν. Και το λέει και η γενετική αυτό, από τον πληθυσμό σας, το 11% είναι γνήσια τουρκικό, για το υπόλοιπο ένα τεστ dna μπορεί να δώσει κατάλληλα τις απαντήσεις. Χωρίς βέβαια να μπαίνει σε ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος από όπου κι αν προέρχεται, δεν θα αποφύγουμε να συγκρίνουμε τα γεγονότα της Τριπολιτσάς με τα όσα διαδραματίσθηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης. Μάλλον δεν υπάρχει σύγκριση.
Μεταφερόμενοι βέβαια στα καθ΄ημάς, δεν μπορούμε να μην προβληματισθούμε. Καμία απάντηση από τα δικά μας θεσμικά όργανα, καμία ένσταση από τους ένθεν κακείθεν πολιτικούς φορείς. Λες και το θέμα αφορά κάποιους άλλους κι όχι τον οίκο μας. Σε επίπεδο κοινωνίας κι εκεί υποτονική αντίδραση. Τα φαινόμενα αυτά δυστυχώς δεν περνούν απαρατήρητα από το τουρκικό κράτος. Από την στήλη αυτή και ήδη προς ενός έτους (25/09/25) έχουμε επισημάνει πως τα «ήρεμα νερά βρωμάνε». Το χειρότερο είναι πως μετά τα περί συνωστισμού στην προκυμαία της Σμύρνης, αναπτύχθηκε στο εσωτερικό μια ιδιότυπη «αυτοκριτική» με κεντρικό θέμα (κι όχι μόνο) την πολιορκία κι άλωση της Τριπολιτσάς, φθάνοντας να λοιδωρηθούν ο Κολοκοτρώνης κι η Μπουμπουλίνα (…). Τέτοια σημάδια θεσμικής ατονίας και κοινωνικής αφασίας, είναι βέβαιο πως δεν περνάνε απαρατήρητα από τους γείτονες. Οι οποίοι ανάλογα προσαρμόζουν τις πρακτικές τους.
Μένοντας απαθείς όμως απέναντι στις τουρκικές ιστορικές ουτοπίες, περνάμε εντελώς λάθος μηνύματα και στους «συμμάχους» μας, πάσης λογής και φύσεως. Φαινομενικά ασύνδετο αλλά νοηματικά απόλυτα συνδεδεμένο, είναι το γεγονός της υπογραφής αμυντικής συμφωνίας Γαλλίας και Τουρκίας. Στο πρόσφατο παρελθόν πανηγυρίσαμε την ελληνογαλλική προσέγγιση (από το 2019 κι εντεύθεν), την οποία και χρηματοδοτήσαμε αδρότατα. Κι απ΄ ότι αποδεικνύεται χωρίς καμιά δικλείδα ασφαλείας υπέρ ημών. Σχετικά είχαμε συστηθεί με το πρώτο μας άρθρο (06/03/25) περί της τοποθέτησης πυραύλων meteor στα τουρκικά Eurofighter. Έχουμε επίσης τοποθετηθεί πως μας αντιμετωπίζουν οι Γάλλοι με σχετικό άρθρο στις 03/02/26. Όταν λοιπόν οι Γάλλοι μας βλέπουν χαλαρούς κι υπεράνω σε ιστορικά θέματα στα οποία είχανε άμεση εμπλοκή, τότε καταλαβαίνουν πως πίσω από την αποφυγή της ξεκάθαρης απάντησης σε μια ιστορική ανακρίβεια υπάρχει σοβαρό πνευματικό κενό.
Να γιατί δεν είναι μόνο του το αφήγημα της Τριπολιτσάς. Διότι περνάει στους άλλους την εντύπωση της χαλαρής αντιμετώπισης των καταστάσεων. Από την στήλη πολύ επιθυμούμε την εγρήγορση και την αφύπνιση. Μην ξεχνάμε πως από τα πλέον σοβαρά που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα είναι το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου. Επ΄ αυτού έχουμε σχετικά τοποθετηθεί από πέρυσι (04/11/25) για την σοβαρότητα του θέματος. Στο οποίο υπήρξε η εξέλιξη της συμμετοχής σε πλειοψηφικό μετοχικό πακέτο γαλλικής εταιρείας. Με εκκωφαντική σιωπή σε ιστορική διαστρέβλωση θα πορευθούμε, ελπίζοντας σε ξένη λύση? Το ένα είναι μια απλή τοποθέτηση σε γεγονότα, το άλλο είναι τοποθέτηση στο διεθνές γίγνεσθαι. Το ένα αφορά πράγματα που έγιναν, το άλλο εκείνα που επέρχονται.
Κλείνοντας θα συμπεράνουμε (για μια φορά ακόμα) ότι οι τουρκικές πρακτικές ακολουθούν συγκεκριμένο κι αναλλοίωτο μοτίβο. Υπέχουν δηλαδή θέση προβιάς λύκου, με τις γνωστές ιδιότητες. Δεν μπορούμε να προσδοκάμε τίποτε όταν σιωπούμε. Τουναντίον, οι «φίλοι» θα βρίσκουν ευκαιρίες για παίγνια στην πλάτη μας κι σε βάρος ημών. Να διευκρινίσουμε δε, πως επειδή βρισκόμαστε σε άτυπη προεκλογική περίοδο, ότι δεν τοποθετούμαστε πολιτικά. Όπως πάντα τοποθετούμαστε εθνικά κι η πολιτική απουσία μας θλίβει, αν όχι καταθλίβει λόγω της γενικής αντιμετώπισης. Να γιατί το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας