Σε ένα Ιράν που βιώνει βαθύ και στοχευμένο ψηφιακό μπλακάουτ, η συζήτηση στους κύκλους των διαδηλωτών και της διασποράς έχει ένα επαναλαμβανόμενο όνομα: Έλον Μασκ. Αφορμή, δύο παράλληλες κινήσεις που παρουσιάζονται ως «στήριξη» προς τους διαδηλωτές: η λειτουργία του Starlink ως εναλλακτικής οδού πρόσβασης στο διαδίκτυο και η αλλαγή του emoji της ιρανικής σημαίας στο X προς το προ ισλαμικής πανάστασης σύμβολο με τον λέοντα που εγείρεται.

Η φράση που κυκλοφορεί: «Δεν υπάρχει ίντερνετ στο Ιράν. Μόνο Starlink»

Το μήνυμα που μεταφέρεται σε αναρτήσεις/βίντεο και αναπαράγεται από χρήστες είναι ωμό: «Δεν υπάρχει ίντερνετ στο Ιράν… μόνο Starlink», με άμεση επίκληση προς τον Μασκ και αναφορά ότι «έστειλε Starlink για να έχουν πρόσβαση στο ίντερνετ». Η εικόνα αυτή “κουμπώνει” με την πραγματικότητα που καταγράφουν διεθνή ρεπορτάζ: μέρος των Ιρανών καταφέρνει να συνδεθεί μέσω δορυφορικών τερματικών Starlink, που έχουν εισαχθεί/διοχετευθεί παράνομα στη χώρα.

Αυτό δεν σημαίνει καθολική κάλυψη. Σύμφωνα με Reuters και άλλα μεγάλα μέσα, η πρόσβαση είναι περιορισμένη, άνιση, συχνά “patchy”, και εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα τερματικών, κόστος και τοπικές συνθήκες (παρεμβολές, επιτήρηση).

Starlink: «τελευταίος κρίκος» – αλλά με υψηλό ρίσκο

Το Starlink εμφανίζεται ως τελευταίος κρίκος προς τον έξω κόσμο για όσους έχουν πρόσβαση σε τερματικά, όμως η χρήση του στο Ιράν είναι επισήμως απαγορευμένη και οι Αρχές φέρονται να εντείνουν την προσπάθεια εντοπισμού/κατάσχεσης εξοπλισμού, ακόμη και με παρεμβολές. Ο Guardian περιγράφει ένα ολόκληρο «οικοσύστημα» λαθραίας τεχνολογίας (με κεντρικό ρόλο τα τερματικά Starlink) και σημειώνει ότι η κατοχή/χρήση μπορεί να επισύρει βαριές ποινές βάσει νομοθεσίας του 2025.

Και η σημαία στο X: όχι μόνο «συμβολισμός», αλλά και πολιτικό μήνυμα

Παράλληλα, προκάλεσε θόρυβο η αλλαγή του emoji της ιρανικής σημαίας στο X, που πλέον εμφανίζει τον Λέοντα – σύμβολο που έχει ισχυρό φορτίο για τμήματα της αντιπολίτευσης και της διασποράς. Ωστόσο, αναλύσεις σημειώνουν ότι πρόκειται κυρίως για συμβολική κίνηση, με περιορισμένη πρακτική επίδραση όταν το διαδίκτυο είναι κλειστό.

Σημαντική λεπτομέρεια: σύμφωνα με δημοσιεύματα/καταγραφές γύρω από το Twemoji, η αλλαγή φαίνεται να πέρασε μέσα από διαδικασία ενημέρωσης του emoji set του X (και όχι ως “χειροκίνητη” παρέμβαση από τον ίδιο τον Μασκ σε μια νύχτα, όπως κυκλοφόρησε σε αφηγήσεις στα social).

Τι σημαίνει πολιτικά

Η ουσία για το πεδίο είναι απλή: όταν το κράτος κλείνει το ίντερνετ, η ικανότητα των διαδηλωτών να βγάλουν εικόνα προς τα έξω και να συντονιστούν εξαρτάται από παράκαμψη (δορυφορικά, proxies, ειδικές εφαρμογές, VPN/εργαλεία). Σε αυτό το σκηνικό, το Starlink λειτουργεί και ως τεχνικό εργαλείο και ως σύμβολο διεθνούς στήριξης – έστω κι αν η πρόσβαση αφορά μειοψηφία και συνοδεύεται από μεγάλο ρίσκο.

IRAN INTERNATIONAL:Το Ιράν αναβιώνει τις συγκεντρώσεις πίστης μετά την θανατηφόρα καταστολή των διαδηλωτών

Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης

Η Τεχεράνη πραγματοποίησε τη Δευτέρα μεγάλες φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις σε αρκετές πόλεις με στόχο την αντιμετώπιση των πανεθνικών διαδηλώσεων που αμφισβητούν την διακυβέρνησή της, σε μια στρατηγική που έχει αναπτύξει εναντίον προηγούμενων μαζικών αναταραχών που τελικά κατεστάλησαν με θανατηφόρα βία.
Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να πειστούν οι σκεπτικιστές, αλλά να προβληθεί μια εικόνα ελέγχου και λαϊκής υποστήριξης σε μια στιγμή ορατής έντασης.
Μετά από ημέρες συνεχών διαδηλώσεων που ζητούσαν την ανατροπή του συστήματος, οι αρχές οργάνωσαν αντισυλλήψεις σε αρκετές πόλεις τη Δευτέρα, παρουσιάζοντάς τες ως λαϊκή καταδίκη των ίδιων των διαμαρτυριών.
Η κρατική τηλεόραση απεικόνισε τις συγκεντρώσεις ως μαζικές καταγγελίες αναταραχών, επαναλαμβάνοντας τους επίσημους ισχυρισμούς ότι η εξέγερση καθοδηγούνταν από «ένοπλους τρομοκράτες» και ξένους αντιπάλους.
Μια γνώριμη κινητοποίηση
Οι μηχανισμοί των συγκεντρώσεων ακολούθησαν ένα σενάριο που πολλοί Ιρανοί αναγνωρίζουν. Οι κρατικοί φορείς προσέλκυσαν τους συμμετέχοντες σε κεντρικά σημεία στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις, βασιζόμενοι στην διοικητική πίεση και την πρόσβαση σε δημόσιους πόρους.
Η κάλυψη στη συνέχεια ενισχύθηκε από την κρατική τηλεόραση και τα μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Σε πρόσφατες μεταδόσεις, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν ένα μείγμα πλάνων από το επίπεδο του εδάφους και αεροφωτογραφιών που αποσκοπούσαν στην απεικόνιση της κλίμακας. Ορισμένες από τις εικόνες δείχνουν ορατά πλήθη, υπογραμμίζοντας ότι οι αρχές διατηρούν μια βάση υποστήριξης.
Είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια οι αριθμοί, η διάρκεια των συγκεντρώσεων ή αν όλες οι εικόνες αντικατοπτρίζουν ζωντανά γεγονότα της ίδιας ημέρας. Παρόμοιες οπτικές τεχνικές — συμπεριλαμβανομένης της επαναχρησιμοποίησης πλάνων ή της κυκλοφορίας αχρονολόγητων αεροφωτογραφιών — έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια προηγούμενων κύκλων διαμαρτυριών.
Ακόμα και αν τις λάβουμε ως έχει, οι συγκεντρώσεις φάνηκαν περιορισμένες σε διάρκεια και γεωγραφική εξάπλωση.
Αντιθέτως, οι διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης συνεχίζονται εδώ και εβδομάδες, ξεσπώντας σε εκατοντάδες τοποθεσίες σύμφωνα με καταμετρήσεις που συνέταξαν ακτιβιστές και ερευνητές, παρά τους κινδύνους που ενέχουν.
Η αντίθεση οξύνεται από τις συνθήκες υπό τις οποίες λαμβάνει χώρα η καθεμία: οι φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις πραγματοποιούνται υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, ενώ οι διαδηλωτές έχουν αντιμετωπίσει πυροβολισμούς, μαζικές συλλήψεις και θανατηφόρα βία.
Έλεγχος πληροφοριών ως πλαίσιο
Αυτός ο γύρος διαδηλώσεων πραγματοποιήθηκε εν μέσω ασυνήθιστα αυστηρών περιορισμών στην επικοινωνία. Για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, η σύνδεση στο διαδίκτυο σε μεγάλο μέρος του Ιράν έχει περιοριστεί απότομα, σύμφωνα με ομάδες για τα ψηφιακά δικαιώματα και αναφορές χρηστών, με αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να μην μπορούν να επικοινωνούν ελεύθερα ή να μοιράζονται πληροφορίες.
Αντιθέτως, τα μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το Κράτος και τους Φρουρούς της Επανάστασης συνέχισαν να δημοσιεύουν χωρίς διακοπή. Πρακτορεία όπως το Tasnim, το Fars και το Mehr διατήρησαν πλήρη πρόσβαση, κατακλύζοντας τις τηλεοπτικές και διαδικτυακές πλατφόρμες με επίσημες αφηγήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εξαιρετικά ασύμμετρο περιβάλλον πληροφόρησης. Ενώ οι απλοί πολίτες δυσκολεύονται να καταγράψουν γεγονότα ή να επαληθεύσουν τις εξελίξεις, τα μέσα ενημέρωσης που είναι ευθυγραμμισμένα με το κράτος κυριαρχούν στον δημόσιο χώρο με επιμελημένη εικόνα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι συγκεντρώσεις παρουσιάζονται σε μεγάλο βαθμό με τους όρους των αρχών, με περιορισμένα ανεξάρτητα μέσα για την επιβεβαίωση της κλίμακας, του χρονισμού ή της συμμετοχής.

Μια επαναλαμβανόμενη ακολουθία
Παρόμοιες κρατικά οργανωμένες συγκεντρώσεις ακολούθησαν σημαντικά κινήματα διαμαρτυρίας το 2009, το 2019 και το 2022, κάθε φορά παρουσιάζονταν ως επιδείξεις διαρκούς νομιμότητας. Σε κάθε περίπτωση, συνέπεσαν με εντατικοποιημένα μέτρα ασφαλείας και αυστηρότερους ελέγχους κατά της διαφωνίας.
Αποδεικτικά στοιχεία για τον ανθρώπινο αριθμό θανάτων συνεχίζουν να εμφανίζονται παρά τις προσπάθειες περιορισμού της τεκμηρίωσης.
Βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο τις τελευταίες ημέρες, τα οποία δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτούν ανεξάρτητα, φαίνεται να δείχνουν πτώματα σε ένα νεκροτομείο στο Καχριζάκ, με συγγενείς που πενθούν να είναι συγκεντρωμένοι κοντά — εικόνες που έρχονταν σε έντονη αντίθεση με τις επίσημες μεταδόσεις ενότητας και αποφασιστικότητας.
Σε μήνυμα που δημοσιεύθηκε την Κυριακή το βράδυ, ο Ρεζά Παχλαβί περιέγραψε τη στιγμή ως μια νέα φάση σε αυτό που αποκάλεσε εθνική εξέγερση, προτρέποντας τους υποστηρικτές να αμφισβητήσουν τον έλεγχο του κράτους επί των πληροφοριών και του δημόσιου χώρου.
Αυτό που τελικά υπογραμμίζουν οι ανταγωνιστικές εικόνες είναι ένα ερώτημα που το θέαμα από μόνο του δεν μπορεί να απαντήσει: πώς θα έμοιαζαν οι ιρανικές πόλεις αν οι αντίπαλες πλευρές μπορούσαν να συγκεντρωθούν υπό συγκρίσιμες συνθήκες.
Η επιστροφή σε αυτή την γνώριμη χορογραφία έρχεται καθώς οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται παρά τους αυστηρούς περιορισμούς στην επικοινωνία, τις εκτεταμένες συλλήψεις και το υψηλό προσωπικό κόστος συμμετοχής.
Η επανειλημμένη διοργάνωση συγκεντρώσεων πίστης δεν υποδηλώνει εμπιστοσύνη, αλλά την απουσία άλλων εργαλείων για την επίδειξη συναίνεσης. Προσεκτικά πλαισιωμένες εικόνες μπορεί να κυκλοφορούν για ένα διάστημα, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν επ’ αόριστον την αξιοπιστία που βασίζεται στην ευρεία δημόσια εμπιστοσύνη.
Τελικά, το θέατρο μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση μιας κρίσης, αλλά δεν την επιλύει.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει εμπλουτισμένες στρατιωτικές επιλογές εναντίον του Ιράν, σε μια περίοδο που η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη με **ευρείας κλίμακας αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και αιματηρή καταστολή.

Ρεπορτάζ: Τραμπ «ανοίγει» το φάσμα στρατιωτικών επιλογών κατά του Ιράν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, λογίζεται ότι έχει μπροστά του ένα διευρυμένο μενού στρατιωτικών επιλογών για ενδεχόμενη επιχείρηση κατά του Ιράν, εν μέσω των μαζικών αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων που συγκλονίζουν την Ισλαμική Δημοκρατία και της σκληρής καταστολής από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας. Οι επιλογές αυτές, που έχουν παρουσιαστεί στον Τραμπ από επιτελείς και συμβούλους, περιλαμβάνουν πλήγματα εναντίον πυρηνικών εγκαταστάσεων και υποδομών βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και άλλες στρατιωτικές δράσεις υψηλού επιπέδου — χωρίς όμως να έχει ληφθεί τελική απόφαση.

Σύμφωνα με τους New York Times, όπως μεταδίδεται από διεθνή πρακτορεία και αναλύσεις, η αμερικανική διοίκηση εξετάζει σενάρια που εκτείνονται από κυβερνοεπιθέσεις και περιορισμένες χτυπήματα ακριβείας μέχρι εκτεταμένες αεροπορικές επιχειρήσεις εναντίον κρίσιμων θεσμικών και στρατιωτικών στόχων του ιρανικού καθεστώτος. Το πεντάγωνο έχει περιλάβει στα σενάρια αυτά δράσεις πέρα από τα παραδοσιακά αεροπορικά πλήγματα, αναζητώντας τρόπους να «διαταράξει» τις ιρανικές δομές διοίκησης, επικοινωνιών και λοιπών κρίσιμων υποδομών.

Το πολιτικό και στρατιωτικό περιβάλλον

Οι επιλογές αυτές έρχονται καθώς οι διαδηλώσεις στο Ιράν γίνονται όλο και πιο αιματηρές και εκτεταμένες, με χιλιάδες διαδηλωτές να αντιμετωπίζουν βίαιη καταστολή, και ενώ η Τεχεράνη έχει επιβάλει διακοπή του διαδικτύου και άλλους περιορισμούς στην επικοινωνία. Η αμερικανική πλευρά διατυπώνει ανοικτά ότι η διπλωματία παραμένει «η προτιμητέα οδός», αλλά η παρουσία του ευρύτερου σχεδιασμού στρατιωτικών επιλογών στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ισχύος προς την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι συζητήσεις στο Λευκό Οίκο αναμένεται να συνεχιστούν σε υψηλό επίπεδο — με αντιπροσωπείες αμυντικών και διπλωματικών συμβούλων να παρουσιάζουν επιλογές και σενάρια στον πρόεδρο εν όψει πιθανών στρατιωτικών κινήσεων πριν από οποιαδήποτε πιθανή συνάντηση με Ιρανούς αξιωματούχους.

Ιρανική αντίδραση και διεθνής διάσταση

Η Τεχεράνη έχει ανταπαντήσει σε αυτές τις απειλές, διαμηνύοντας ότι είναι έτοιμη και για πόλεμο και για διαπραγματεύσεις υπό «δίκαιους όρους», ενώ η ίδια η συμμετοχή σε συνομιλίες εμφανίζεται αμφίβολη, με τους Ιρανούς αξιωματούχους να υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε εξωτερική στρατιωτική επέμβαση θα αποτελούσε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Σε αυτό το κλίμα, η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία φέρεται να παροτρύνει την κυβέρνηση να έχει διαθέσιμες και «μη συμβατικές» επιλογές — όπως κυβερνοεπιθέσεις και άλλες μορφές πίεσης — πέρα από τις παραδοσιακές αεροπορικές εκστρατείες, χωρίς όμως να έχει ακόμη προκύψει απόφαση για συγκεκριμένη εντολή ή ημερομηνία.

Συγκρατημένη προσέγγιση με πιέσεις

Οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ τονίζουν ότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση για στρατιωτική εντολή, ενώ παράλληλα διατηρούν ανοιχτούς διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη. Η στρατιωτική προετοιμασία ωστόσο θεωρείται από ορισμένους αναλυτές ως προσπάθεια διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος πριν από οποιεσδήποτε πιθανές συνομιλίες με τους Ιρανούς, όχι μετά· η Ουάσινγκτον θέλει να κρατήσει «μοχλό πίεσης» πριν από τις διερευνητικές επαφές.

Σε κάθε περίπτωση, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με υψηλή ανησυχία το πώς θα εξελιχθεί αυτή η περίπλοκη ισορροπία μεταξύ διπλωματίας και στρατιωτικής πρόκλησης, καθώς μια οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια των ΗΠΑ θα έχει ευρείες γεωπολιτικές συνέπειες στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής.