Αναλύσεις
Η Τουρκία ετοιμάζεται για νέα εισβολή στη Συρία! Αλλά θα πρέπει να πάρει την άδεια από τον Πούτιν
Σήμανε συναγερμός στην Άγκυρα. Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Συναγερμός στην Άγκυρα, με τον Ερντογάν να προετοιμάζεται να εισβάλει για τέταρτη φορά στη βόρειο Συρία
Ο Ερντογάν πρέπει τώρα να πάρει από τη Ρωσία, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να την δώσει, για να μην χάσει τον έλεγχο της περιοχής, να διατηρήσει έναν ρόλο στο Κουρδικό και για να μην δυσαρεστήσει τον Άσαντ
Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Ο Ερντογάν το τελευταίο διάστημα δεν παραλείπει να τονίζει ότι το Ισραήλ πρόκειται να επιτεθεί στην Τουρκία. Αντίστοιχη δήλωση έκανε προ ολίγων ημερών και ο υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ. Ο Τούρκος πρόεδρος στηρίζει τον ισχυρισμό του στο γεγονός ότι την κυβέρνηση Νετανιάχου στηρίζουν δύο κόμματα, τα οποία είναι υπέρ της επέκτασης του Ισραήλ στα λεγόμενα «υπεσχημένα εδάφη» ή άλλως στη «Γη της Επαγγελίας», περιοχή που είναι γνωστή ως Ιουδαία, την οποία υποσχέθηκε ο Θεός στους Ισραηλίτες σύμφωνα με την προφορική παράδοση η οποία καταγράφηκε στο βιβλίο της Γενέσεως. Στο χάρτη η «Γη της Επαγγελίας» εκείνεται από τις όχθες του Νείλου μέχρι τις όχθες του Ευφράτη και καταλαμβάνει ένα μέρος της σημερινής τουρκικής επικράτειας.

Πάντως πρέπει να σημειωθεί ότι ο χάρτης αυτός της «Γης της Επαγγελίας» βρίσκεται σε στολές αρκετών Ισραηλινών στρατιωτών που μάχονται στα μέτωπα της Γάζας και του Λιβάνου, τροφοδοτώντας έτσι τη ρητορική στην Τουρκία, κυρίως σε εθνικιστικούς και ισλαμιστικούς κύκλους, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση Ερντογάν, για σχέδιο επέκτασης του Ισραήλ στα «υπεσχημένα εδάφη».
Όμως, όπως είναι κατανοητό, για να φθάσει το Ισραήλ στο σημείο να επιτεθεί στην Τουρκία, θα πρέπει να έχει καταλάβει ένα σημαντικό μέρος του Λιβάνου και της Συρίας, για να αποκτήσει γεωτραφική πρόσβαση στα σύνορα με την Τουρκία να είναι αντικειμενικά δυνατή μια επίθεση κατά της τουρκικής επικράτειας.
Κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τα σχέδια της κυβέρνησης του Ισραήλ, εκτός από την ίδια την κυβέρνηση και το ισραηλινό κράτος. Πάντως, με δεδομένο ότι το Ισραήλ δεν πέτυχε τους στόχους του στη Γάζα, αφού ο πόλεμος συνεχίζεται, ούτε στο Λίβανο, κατά της Χεζμπολάχ, όπου αντιμετωπίζει σοβαρά επιχειρησιακά προβλήματα, στην παρούσα φάση είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς το Ισραήλ θα φθάσει στο σημείο να επιτεθεί στην Τουρκία.
Άρα, η μόνη περίπτωση να απειλήσει το Ισραήλ την Τουρκία, είναι η υποστήριξη του Κουρδικού, κάτι το οποίο δήλωσε φανερά ο νέος υπουργός Εξωτερικών, Γεδεών Σάαρ, ο οποίος κατά την ανάληψη των καθηκόντων του δήλωσε ότι «ο κουρδικός λαός είναι ο μεγαλύτερος λαός της περιοχής που δεν έχει αποκτήσει πολιτική ανεξαρτησία». Στη συνέχεια, αφού ανέφερε ότι στη Συρία οι Κούρδοι έχουν αποκτήσει ντε φάκτο αυτονομία και στο Ιράκ το καθεστώς αυτονομίας στο βόρειο τμήμα της χώρας αναγνωρίζεται από το Ιρακινό Σύνταγμα, στάθηκε στους Κούρδους που κατοικούν στις δύο γειτονικές χώρες, λέγοντας ότι «υφίσταται την καταπίεση και την επιθετικότητα από το Ιράν και την Τουρκία».

Ο νέος Ισραηλινός υπουργός εξωτερικών επισήμανε ότι το Ισραήλ πρέπει να κατανοήσει ότι σε μια περιοχή όπου θα είναι πάντα μειονότητα «οι φυσικοί σύμμαχοί του» είναι οι υπόλοιπες εθνικές μειονότητες της περιοχής, με τις οποίες οφείλει να ενδυναμώσει τις σχέσεις του, διευκρινίζοντας ότι το Ισραήλ θα πρέπει να τείνει χείρα φιλίας και να υποστηρίξει τους Κούρδους «τόσο σε πολιτικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο ασφαλείας».
Προφανώς το τελευταίο, η υποστήριξη σε «επίπεδο ασφαλείας» είναι αυτό που σήμανε συναγερμό στην Άγκυρα, με τον Ερντογάν να προετοιμάζεται να εισβάλει για τέταρτη φορά στη βόρειο Συρία. Οι άλλες τρεις ήταν με την «Επιχείρηση Ασπίδα του Ευφράτη» (Αύγουστος 2016), με την «Επιχείρηση Κλάδος Ελαίας» (Ιανουάριος 2018) και με την «Επιχείρηση Πηγή Ειρήνης» (Οκτώβριος 2019).
Με τις δύο πρώτες επιχειρήσεις η Τουρκία κατόρθωσε να δημιουργήσει μια ζώνη ασφαλείας αρκετών δεκάδων χιλιομέτρων στο εσωτερικό της Συρίας, δυτικά του ρου του Ευφράτη ποταμού, εκτοπίζοντας από το Αφρίν και τις λοιπές περιοχές εκατοντάδες χιλιάδες Κούρδους και διαπράττοντας μέχρι σήμερα εγκλήματα πολέμου. Με την τρίτη επιχείρηση κατέλαβε ανατολικά του Ευφράτη ποταμού, μήκους 155χλμ και βάθους 30χλμ μέσα στο συριακό έδαφος, μεταξύ των πόλεων Σερεκάνιγιε και Γκίρε Σπί.
Τα σύνορα Συρίας-Τουρκίας εκτείνονται σε μήκος 911χλμ. Από αυτά τα 442 είναι δυτικά του Ευφράτη και όπως προαναφέρθηκε ελέγχονται πλήρως με κατοχή συριακού εδάφους από τον τουρκικό στρατό και παραστρατιωτικές ομάδες υποστηριζόμενες από την Τουρκία.
Από τα υπόλοιπα 469χλμ., η Τουρκία ελέγχει τα 155, μετά την επιχείρηση «Πηγή Ειρήνης». Τώρα ο Ερντογάν σχεδιάζει να καταλάβει πρώτα τα 81χλμ που εκτείνονται από το Κομπάνι μέχρι την πόλη Γκίρε-Σπί (Τελ Αμπιάντ) και στη συνέχεια την περιοχή από την πόλη Σερεκάνιγιε (Ρας αλ Άιν) μέχρι τα σύνορα με το Ιράκ.
Σημειώνεται ότι ενώ η Τουρκία είναι απολύτως ασφαλής, δεδομένου ότι κατά μήκος των συνόρων έχει χτίσει ένα από τα μακρύτερα τείχη του κόσμου (873χλμ), ύψους τριών και πάχους δύο μέτρων, διεξάγει αυτές τις επιχειρήσεις όχι για λόγους ασφαλείας, αλλά για να απομακρύνει από τις περιοχές αυτές τον Κουρδικό πληθυσμό και να εγκαταστήσει μουσουλμάνους, τους οποίους σταδιακά εκτουρκίζει. Επίσης, με τις επιχειρήσεις αυτές καταλαμβάνει έδαφος της Συρίας, στο οποίο χτίζει κρατικές δομές ελεγχόμενες από την Τουρκία, κατά τα πρότυπα των κατεχομένων στην Κύπρο.
Το θέμα είναι ότι με το άρθρο 5 του Μνημονίου του Σότσι της 22ας Οκτωβρίου 2019, που υπογράφηκε μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν, μετά την αποχώρηση των στρατιωτών των ΗΠΑ από την περιοχή και μετά την ολοκλήρωση της «Επιχείρησης Πηγή Ειρήνης», η Τουρκία αναγνώρισε στη Ρωσία ρόλο στην περιοχή μεταξύ Κομπάνι και Γκίρες Σπι, δηλαδή την περιοχή που θέλει να καταλάβει ο Ερντογάν.
Το συγκεκριμένο άρθρο λέει εν συντομία: «Η ρωσική στρατιωτική αστυνομία και οι συνοριοφύλακες της Συρίας θα εισέλθουν στη συριακή πλευρά των συνόρων, η οποία βρίσκεται έξω από την περιοχή της Επιχείρησης Πηγή Ειρήνης και θα διασφαλίσουν ότι οι δυνάμεις του YPG με τον οπλισμό τους θα μετακινηθούν σε απόσταση 30χλμ από τα σύνορα Τουρκίας/Συρίας. Στο πλαίσιο αυτό, θα ξεκινήσουν κοινές περιπολίες Τουρκίας-Ρωσίας σε βάθος 10 χιλιομέτρων μέχρι τα σύνορα.»
Άρα, ενώ για την «Επιχείρησης Πηγή Ειρήνης» ο Ερντογάν φρόντισε και πήρε άδεια για να εισβάλει στη Συρία από τον Τραμπ, τώρα πρέπει να πάρει από τη Ρωσία, η οποία δεν φαίνεται διατεθειμένη να την δώσει, για να μην χάσει τον έλεγχο της περιοχής, να διατηρήσει έναν ρόλο στο Κουρδικό και για να μην δυσαρεστήσει τον Άσαντ. Οψόμεθα.

Αναλύσεις
Ρωσία, Κίνα και ΗΠΑ αναδιατάσσουν την παγκόσμια ισορροπία – Η Ευρώπη απούσα από τις εξελίξεις
Οι στρατιωτικές κινήσεις στην Ανατολική Ασία και στον Ειρηνικό Ωκεανό δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα περιστατικά. Αντίθετα, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό γεωπολιτικό σκηνικό, το οποίο θα πρέπει να παρακολουθήσουμε με ιδιαίτερη προσοχή. Η Ρωσία και η Κίνα αυξάνουν τη στρατιωτική τους δραστηριότητα, ενώ η Ευρώπη φαίνεται για ακόμη μία φορά να βρίσκεται έξω από το τραπέζι των μεγάλων αποφάσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά για την παραβίαση του ιαπωνικού εναέριου χώρου από δύο ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη, τα οποία εντοπίστηκαν κοντά στο νησί Οκινουσίμα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα αεροσκάφη παρέμειναν περίπου τρία λεπτά το καθένα στον ιαπωνικό εναέριο χώρο, προκαλώντας την άμεση απογείωση ιαπωνικών αναχαιτιστικών. Το Τόκιο προχώρησε σε αυστηρή διπλωματική διαμαρτυρία προς τη Μόσχα.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί η πορεία των ρωσικών αεροσκαφών προς την ευρύτερη περιοχή της Ταϊβάν και του Ειρηνικού, καθώς οι σχετικές αναφορές κάνουν λόγο και για παραβιάσεις εναέριων χώρων στην περιοχή της Ταϊβάν και της Νότιας Κορέας. Πρόκειται για κινήσεις που αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα όταν συνδυάζονται με τη συγκέντρωση περισσότερων από 100 πολεμικών πλοίων και σκαφών ακτοφυλακής της Κίνας γύρω από την Ταϊβάν και σε περιοχές του δυτικού Ειρηνικού.
Το ερώτημα είναι τι ακριβώς επιδιώκεται και ποιο μήνυμα στέλνουν αυτές οι στρατιωτικές κινήσεις.
Ο χρονισμός ασφαλώς δεν περνά απαρατήρητος. Στην Κίνα πραγματοποιείται η σύνοδος κορυφής του APEC στη Σεντζέν, όπου ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχεται τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι τρεις ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν τις διεθνείς εξελίξεις, την περιφερειακή ασφάλεια, αλλά και το ζήτημα των πυρηνικών όπλων. Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να ανοίξει τη συζήτηση για τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων των τριών χωρών.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης δύο μεγάλες πολεμικές εστίες, η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή, με την κατάσταση στο Ιράν να παραμένει ένα από τα κρίσιμα ζητήματα της διεθνούς ασφάλειας.
Και εδώ προκύπτει ένα πολύ σημαντικό πολιτικό ζήτημα. Πού βρίσκεται η Ευρώπη;
Ένας υποτίθεται απομονωμένος από τη δύση Ρώσος πρόεδρος βρίσκεται στην ίδια συνάντηση με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ η Ευρώπη απουσιάζει. Δεν συμμετέχει ισότιμα, δεν βρίσκεται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και δεν γνωρίζει ποιες συνεννοήσεις μπορεί να προκύψουν για το μέλλον της διεθνούς ισορροπίας.
Την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις συζητούν για πυρηνικά, πολέμους και περιφερειακή ασφάλεια, η Ευρώπη εξακολουθεί να αναλώνεται σε μια πολιτική που συχνά μοιάζει περισσότερο προσανατολισμένη στην πράσινη μετάβαση παρά στην πραγματική στρατηγική της αυτονομία.
Η Ελλάδα το γνωρίζει καλά από την απολιγνιτοποίηση της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ στη Γερμανία είδαμε πρόσφατα την κατεδάφιση εγκαταστάσεων του εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής στο Μόρμπουργκ του Αμβούργου, μιας μονάδας που κατασκευάστηκε με επένδυση περίπου τριών δισεκατομμυρίων ευρώ και λειτούργησε για έξιμισι χρόνια.
Αυτή είναι η αντίφαση της Ευρώπης. Την ώρα που ο κόσμος αναδιατάσσεται, εκείνη μοιάζει να ασχολείται με τα καλαμάκια και να χάνει τη στρατηγική της θέση.
Θεωρώ ότι το επόμενο διάστημα πρέπει να εστιάσουμε ιδιαίτερα στον Ειρηνικό. Οι κινήσεις της Ρωσίας, η στρατιωτική παρουσία της Κίνας γύρω από την Ταϊβάν και η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ μπορεί να αποτελούν ενδείξεις μιας ευρύτερης αναδιάταξης της παγκόσμιας ισορροπίας δυνάμεων.
Ο κόσμος αλλάζει και το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση ή αν θα αποφασίσει επιτέλους να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στη νέα διεθνή πραγματικότητα.
GEOPOLITICO
Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος: Με λάθος αποφάσεις η Ευρώπη δεν μπορεί να φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία
Την απόφαση των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο στις 13 Νοεμβρίου 2026 σχετικά με τη σύνθεση της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ομάδας για το Ουκρανικό επικρίνει σε άρθρο του ο πρέσβης επί τιμή Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος. Αμφισβητεί τη διπλωματική αξιοπιστία κυβερνήσεων που έχουν υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία και εκτιμά ότι η συμμετοχή τους δεν δημιουργεί τις προϋποθέσεις ουσιαστικής διαμεσολάβησης. Αντιπροτείνει την αξιοποίηση προσωπικοτήτων και έμπειρων διπλωματών με διεθνές κύρος και ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα, το Κίεβο και την Ουάσιγκτον, υπογραμμίζοντας ότι η επίτευξη βιώσιμης ειρήνης απαιτεί ρεαλισμό και διάθεση συμβιβασμού.
Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΙΣ ΕΙΡΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ.ΜΕ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΑΛΛΕΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ
Γράφει ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος
Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απειλές για την ευρωπαική ασφάλεια αλλά και την οικονομία της.Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες και πρωτοβουλίες για την εξεύρεση λύσης,ειρηνευτική συμφωνία δεν έχει ακόμα επιτευχθεί.Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος και με ποιους όρους θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις.
Στις 13 Νοεμβρίου 2026 στο Δουβλινο oι Ευρωπαίοι «ηγέτες» κατέληξαν σε μια συγκεκριμένη απόφαση.Αντί να ορίσουν έναν και μοναδικό εκπρόσωπο,όπως είχε συζητηθεί αρχικά με το όνομα του Προέδρου του Ευρωπαικού Συμβουλίου ,Αντόνιο Κόστα,αποφάσισαν η ευρωπαική ομάδα διαπραγμάτευσης να αποτελείται από τα θεσμικά οργανα της Ε.Ε και από την Συμμαχία των Προθύμων δηλαδη Γαλλία,Γερμανία,Ιταλία,Πολωνία και Ηνωμένο Βασίλειο που δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Η απόφαση αυτή εξασφαλίζει ευρύτερη ευρωπαική εκπροσώπηση ,ωστόσο δεν απαντά σε ένα ουσιαστικό ζήτημα .Διαθέτουν όλοι οι συμμετέχοντες την απαραίτητη διπλωματική αξιοπιστία για να συμβάλλουν στην προσέγγιση των αντιμαχομένων πλευρών?
Η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά η γενικότερη πολιτική στάση των κυβερνήσεων ,πλήν Ιταλίας,που τήρησαν σκληρή στάση απέναντι στην Ρωσία δημιουργούν ευλόγους προβληματισμούς ως προς την δυνατότητα άσκησης ουσιαστικής διαμεσολάβησης .Επίσης δεν πρόκειται η Μόσχα να δεχθεί παρόμοια σύνθεση εφόσον οι ηγεσίες δεν αλλάξουν.
Συνεπώς θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά η συμμετοχή προσωπικοτήτων ,διπλωματών, και πρώην αξιωματούχων που διατήρησαν μια ουδέτερη και ισορροπημένη στάση κατά την διάρκεια του πολέμου.Πρόσωπα με διεθνές κύρος,εμπειρία και δυνατότητα επικοινωνίας τόσο με την Μόσχα,το Κίεβο οσον και με την Ουάσιγκτων.
Η επίτευξης της ειρήνης απαιτεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας,ρεαλισμό και διάθεση συμβιβασμού.Η Ευρώπη δικαιούται και πρέπει να έχει λόγο στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια και την οικονομία της.Ομως η πραγματική της δύναμη δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των εκπροσώπων της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αλλά από την ειλικρινή της διάθεση να συμβάλλει στην επίτευξη μιάς βιώσιμης ειρήνης.
Για αυτούς τους λόγους η απόφαση της 13ης Νοεμβρίου της Ευρωπαικής Ενωσης είναι,οπως πολλες άλλες,λανθασμένη και επιβάλλεται να αλλάξει.
GEOPOLITICO
Το αζερικό «πλυντήριο» και οι επιχειρηματικές διαδρομές του Τραμπ!
Όταν τα πετροδολάρια του Μπακού συναντούν τα κέντρα της παγκόσμιας εξουσίας. Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική δημοσιογραφική έρευνα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde
Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική δημοσιογραφική έρευνα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde της 17/11/2026 του Jeremie Baruch επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με σοβαρές πολιτικές και γεωοικονομικές προεκτάσεις: τις διαδρομές του αζερικού χρήματος και τις σχέσεις επιχειρηματικών εταιρειών του Ντόναλντ Τραμπ με το διαβόητο δίκτυο ξεπλύματος χρήματος που έγινε γνωστό ως «Azerbaijani Laundromat» – το «πλυντήριο του Αζερμπαϊτζάν».
Η έρευνα, η οποία βασίζεται σε περισσότερα από 15 εκατομμύρια εσωτερικά τραπεζικά αρχεία της Deutsche Bank και σε δικαστικά έγγραφα, παρουσιάζει στοιχεία που συνδέουν εταιρείες του σημερινού Αμερικανού προέδρου με χρηματοοικονομικές οντότητες οι οποίες φέρονται να συμμετείχαν στο συγκεκριμένο δίκτυο.
Δεν πρόκειται για μια απλή επιχειρηματική συναλλαγή αμφίβολης προέλευσης. Πρόκειται για μια υπόθεση που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο το καθεστώς του Ιλχάμ Αλίγιεφ φέρεται να αξιοποίησε πολύπλοκες χρηματοοικονομικές διαδρομές, εταιρείες-κελύφη και διεθνείς τραπεζικούς μηχανισμούς, προκειμένου να διοχετεύει χρήματα και να οικοδομεί δίκτυα επιρροής πέρα από τα σύνορα του Αζερμπαϊτζάν.
Η διαδρομή των 141.261 δολαρίων
Σύμφωνα με τη Le Monde, την άνοιξη του 2015, λίγο πριν ανακοινώσει την υποψηφιότητά του για το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών, ο Ντόναλντ Τραμπ συμμετείχε σε ένα πολυτελές ξενοδοχειακό επενδυτικό σχέδιο στο Μπακού, το Trump International Hotel & Tower Baku.
Στις 16 Απριλίου 2015, η εταιρεία DT Marks Baku LLC, η οποία ανήκε στον Τραμπ και είχε αναλάβει την είσπραξη δικαιωμάτων χρήσης του εμπορικού του σήματος, επιχείρησε να εισπράξει το ποσό των 141.261,82 δολαρίων.
Τα χρήματα προέρχονταν από την Faberlex LP, μια εταιρεία-κέλυφος με έδρα τη Σκωτία, χωρίς γραφεία και εργαζομένους, η οποία χρηματοδοτούνταν από την κρατική τηλεπικοινωνιακή εταιρεία του Αζερμπαϊτζάν, Baktelecom.
Η πρώτη μεταφορά απέτυχε εξαιτίας λάθους στον αριθμό του τραπεζικού λογαριασμού. Ωστόσο, η ίδια ακριβώς χρηματική αξία μεταφέρθηκε την επόμενη ημέρα σε άλλη υπεράκτια εταιρεία, την Datemile Alliance, και δώδεκα ημέρες αργότερα κατέληξε στην THC Baku Services, μια ακόμη εταιρεία του Τραμπ.
Το ίδιο ποσό πέρασε μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες από τέσσερις διαφορετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, συνοδευόμενο από τρεις διαφορετικές αιτιολογίες πληρωμής.
Η Le Monde επισημαίνει ότι αυτή η πρακτική αποτελεί χαρακτηριστικό μηχανισμό λειτουργίας των δικτύων ξεπλύματος χρήματος: πολλαπλές μεταφορές, εταιρείες-βιτρίνες και αλλαγές στις αιτιολογίες των συναλλαγών, ώστε να καθίσταται δυσκολότερος ο εντοπισμός της πραγματικής προέλευσης των κεφαλαίων.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο στοιχείο: σύμφωνα με τα εσωτερικά αρχεία της Deutsche Bank, οι εταιρείες Faberlex και Datemile βρίσκονταν στον πυρήνα του «Azerbaijani Laundromat».
Ένα δίκτυο σχεδόν τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων
Το «Azerbaijani Laundromat» αποκαλύφθηκε το 2017 από το διεθνές δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας OCCRP και τη Le Monde.
Επρόκειτο για ένα μυστικό χρηματοοικονομικό σύστημα ύψους σχεδόν τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, χρησιμοποιήθηκε για τη διοχέτευση δημόσιου χρήματος προς την αζερική ελίτ και την εξαγορά πολιτικής επιρροής στο εξωτερικό.
Η υπόθεση είχε ήδη προκαλέσει σοβαρά ερωτήματα για τις σχέσεις του Μπακού με Ευρωπαίους πολιτικούς, αξιωματούχους και θεσμικούς παράγοντες.
Η νέα έρευνα προσθέτει μια ακόμη διάσταση: τη σύνδεση εταιρειών του Ντόναλντ Τραμπ με επιχειρηματικές οντότητες που σχετίζονται με αυτό το δίκτυο.
Τα εκατομμύρια και οι τραπεζικές αναφορές
Οι αποκαλύψεις δεν περιορίζονται στη συγκεκριμένη συναλλαγή των 141.261,82 δολαρίων.
Σε εμπιστευτικό υπόμνημα του Μαΐου 2020, ο Brian Hagerty, διευθυντής της Deutsche Bank στις ΗΠΑ αρμόδιος για τις χρηματοοικονομικές πληροφορίες, αναφέρει ότι οντότητες που φέρονταν να συνδέονται με αζερικά και ρωσικά δίκτυα ξεπλύματος χρήματος είχαν καταβάλει τουλάχιστον τρία εκατομμύρια δολάρια σε δύο εταιρείες του Τραμπ πριν από τον Σεπτέμβριο του 2015.
Το ίδιο υπόμνημα αναφέρεται και σε άλλη αναφορά ύποπτης συναλλαγής, η οποία υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2017 και αφορούσε επιπλέον 5,2 εκατομμύρια δολάρια σε άλλες εταιρείες του επιχειρηματικού ομίλου Τραμπ.
Στις 16 Ιανουαρίου 2020, η Deutsche Bank είχε ήδη υποβάλει επίσημη αναφορά ύποπτης συναλλαγής για τις εταιρείες DT Marks Baku και THC Baku, εξαιτίας της σύνδεσής τους με το αζερικό δίκτυο.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιώδης διευκρίνιση στο ίδιο το έγγραφο: ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είχε κατονομαστεί προσωπικά ως ύποπτος.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική. Τα στοιχεία αφορούν τις εταιρείες του και τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές τους. Δεν αποδεικνύουν ότι ο ίδιος γνώριζε την παράνομη προέλευση των χρημάτων ή ότι συμμετείχε προσωπικά σε μηχανισμό ξεπλύματος.
Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τη σοβαρότητα των ερωτημάτων που προκύπτουν για τις επιχειρηματικές διαδρομές και τους μηχανισμούς ελέγχου.
Η τραπεζική προστασία ενός Αμερικανού προέδρου;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο η Deutsche Bank διαχειρίστηκε τις οικονομικές σχέσεις της με τον Τραμπ μετά την εκλογή του το 2016.
Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος είχε τότε ανεξόφλητες οφειλές προς την τράπεζα που ξεπερνούσαν τα 300 εκατομμύρια δολάρια. Η Deutsche Bank δημιούργησε ένα ειδικό καθεστώς διαχείρισης για τον ίδιο και το περιβάλλον του, με την ονομασία «covered client».
Η πρόσβαση στα σχετικά αρχεία περιορίστηκε σε ελάχιστους υπαλλήλους, ενώ οι ειδοποιήσεις για τους συγκεκριμένους λογαριασμούς έφεραν την ένδειξη «Confidentialité = 99».
Η ίδια η εσωτερική αλληλογραφία της τράπεζας αποκαλύπτει ότι η διασταύρωση των διαφορετικών εταιρικών οντοτήτων του επιχειρηματικού ομίλου Τραμπ ήταν εξαιρετικά δύσκολη και ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος ήταν αποσπασματικά.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι εύλογο: κατά πόσο η πολιτική ισχύς ενός πελάτη μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών τραπεζικού ελέγχου;
Από το Μπακού στην Ουάσιγκτον
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα όταν εξετάζεται μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων του Αζερμπαϊτζάν με τη διεθνή πολιτική και οικονομική ελίτ.
Το καθεστώς Αλίγιεφ δεν στηρίζεται μόνο στην ενεργειακή του ισχύ. Επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη διεθνών σχέσεων, στην οικονομική διπλωματία και στη δημιουργία δικτύων επιρροής.
Η αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου, οι επιχειρηματικές συμφωνίες και η προσέγγιση πολιτικών και οικονομικών παραγόντων αποτελούν σημαντικά εργαλεία της εξωτερικής του πολιτικής.
Η υπόθεση του «Azerbaijani Laundromat» είχε ήδη δείξει πώς το χρήμα μπορούσε να μετατρέπεται σε πολιτική επιρροή στην Ευρώπη. Οι νέες αποκαλύψεις της Le Monde αναδεικνύουν ότι οι διαδρομές αυτές δεν περιορίζονταν στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αρμενία.
Όταν η διαφθορά γίνεται εργαλείο γεωπολιτικής
Για την Αρμενία και τον αρμενικό λαό, η διεθνής δράση του Μπακού δεν μπορεί να εξετάζεται αποκλειστικά μέσα από τις στρατιωτικές απειλές, τις εδαφικές διεκδικήσεις ή τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κρατών.
Υπάρχει και ένα άλλο πεδίο αντιπαράθεσης: η μάχη για τη διεθνή εικόνα, την πολιτική επιρροή και τη διαμόρφωση των αποφάσεων στα ισχυρά κέντρα εξουσίας.
Ένα καθεστώς που έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για αυταρχισμό, διαφθορά και σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει κάθε λόγο να επιδιώκει να περιορίσει τη διεθνή του απομόνωση και να εξασφαλίσει ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς συμμάχους.
Η ενεργειακή εξάρτηση, τα οικονομικά συμφέροντα και τα δίκτυα επιρροής μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι παραβιάσεις δικαιωμάτων και οι εγκληματικές πρακτικές υποχωρούν μπροστά στην εξυπηρέτηση γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.
Η περίπτωση του Αζερμπαϊτζάν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί η διεθνής κοινότητα οφείλει να εξετάζει όχι μόνο τι δηλώνουν τα κράτη, αλλά και πώς χρηματοδοτούν και οικοδομούν την επιρροή τους.
Για την Ελλάδα, μια χώρα που διατηρεί ιστορικούς δεσμούς με την Αρμενία και έχει άμεσο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα στον Νότιο Καύκασο, οι αποκαλύψεις αυτές αποτελούν επίσης λόγο προβληματισμού. Η οικονομική συνεργασία με οποιοδήποτε κράτος δεν μπορεί να αποσυνδέεται πλήρως από τη διαφάνεια, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τα ερωτήματα παραμένουν
Η έρευνα της Le Monde δεν αποδεικνύει προσωπική ποινική εμπλοκή του Ντόναλντ Τραμπ. Αποκαλύπτει, όμως, συγκεκριμένες οικονομικές διαδρομές, εταιρικές συνδέσεις και τραπεζικές αναφορές που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα.
Και κυρίως υπενθυμίζει κάτι που συχνά παραβλέπεται: η διεθνής πολιτική επιρροή δεν οικοδομείται πάντοτε μέσα από επίσημες διπλωματικές συμφωνίες και δημόσιες συμμαχίες. Μπορεί να οικοδομείται και μέσα από αδιαφανείς χρηματοοικονομικές διαδρομές, επιχειρηματικές συνεργασίες και δίκτυα συμφερόντων.
Όταν ένα καθεστώς διαθέτει τα μέσα να μετατρέπει τον πλούτο του σε διεθνή επιρροή, το ζήτημα παύει να είναι αποκλειστικά οικονομικό. Γίνεται βαθιά πολιτικό και γεωπολιτικό.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πού κατέληξαν τα χρήματα του αζερικού «πλυντηρίου». Είναι πόσες πολιτικές πόρτες άνοιξαν στη διαδρομή τους και ποια συμφέροντα εξυπηρετήθηκαν.
Και για την Αρμενία, το Αρτσάχ και ολόκληρη την περιοχή του Νοτίου Καυκάσου, αυτή δεν είναι μια υπόθεση που μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μακρινό οικονομικό σκάνδαλο.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης