Νέα επίθεση κατά της Ελλάδας εξαπολύουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αυτή τη φορά με αφορμή την παρουσία αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στον χώρο του Σαντιρβάν στη Δράμα, στο πλαίσιο πολιτιστικής δράσης που συνδέεται με εκθέσεις και εκδηλώσεις του Μουσείου Μπενάκη.

Το θέμα αναδείχθηκε από την τουρκική εφημερίδα Yeni Akit, γνωστή για τον εθνικιστικό και συχνά ακραίο λόγο της, η οποία έκανε λόγο για «ελληνική ντροπή» και επιχείρησε να παρουσιάσει την πολιτιστική αξιοποίηση του ιστορικού χώρου ως δήθεν προσπάθεια «εξάλειψης της οθωμανικής μνήμης».

Στο δημοσίευμα χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα φορτισμένες εκφράσεις, ενώ η παρουσία του αγάλματος του Μακεδόνα στρατηλάτη εμφανίζεται ως μια πράξη «ελληνοποίησης» ενός μνημείου που το τουρκικό μέσο χαρακτηρίζει αποκλειστικά ως «οθωμανική κληρονομιά».

Τι είναι το Σαντιρβάν της Δράμας

Το Σαντιρβάν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια της Δράμας. Ο μιναρές του χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, ενώ το κτίριο ανακαινίστηκε το 1806 από τον Μεχμέτ Χαλίλ Αγά, πατέρα του γνωστού Δράμαλη Πασά.

Το μνημείο λειτούργησε ως τζαμί έως το 1922. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή φιλοξένησε προσφυγικές οικογένειες, ενώ από το 1927 έως το 1981 στέγασε το τυπογραφείο της ιστορικής εφημερίδας «Θάρρος». Το 1983 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και αργότερα αποκαταστάθηκε, μετατρεπόμενο σε χώρο πολιτισμού και εκδηλώσεων.

Σήμερα το Σαντιρβάν λειτουργεί ως πολυχώρος πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις, παρουσιάσεις και δράσεις που αναδεικνύουν την πολυεπίπεδη ιστορία της Δράμας.

Η παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου ενόχλησε την Άγκυρα

Αυτό ακριβώς το πολιτιστικό πλαίσιο φαίνεται ότι ενόχλησε συγκεκριμένους κύκλους στην Τουρκία.

Η Yeni Akit επιχείρησε να παρουσιάσει την έκθεση και την παρουσία του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου όχι ως μια καλλιτεχνική ή ιστορική δράση, αλλά ως «ιδεολογική παρέμβαση» με στόχο την αλλοίωση του χαρακτήρα του χώρου.

Το τουρκικό δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να αποσυνδέσει το μνημείο από τις «ισλαμικές και τουρκικές ρίζες» του, υιοθετώντας μια γνώριμη ρητορική που εμφανίζεται συχνά κάθε φορά που ελληνικοί φορείς αξιοποιούν ή αναδεικνύουν μνημεία με οθωμανικό παρελθόν.

Στην πραγματικότητα, η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία παραβλέπει το γεγονός ότι το Σαντιρβάν δεν έχει εγκαταλειφθεί ούτε καταστραφεί. Αντιθέτως, έχει συντηρηθεί, προστατευθεί και αναδειχθεί ως ιστορικό μνημείο, αποτελώντας σήμερα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής ζωής της Δράμας.

Μιλούν για «βεβήλωση» αυτοί που άλλαξαν τον χαρακτήρα της Αγιάς Σοφιάς

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τουρκικά μέσα κάνουν λόγο για «προσβολή» και «αλλοίωση της ιστορικής μνήμης», τη στιγμή που η ίδια η Τουρκία έχει δεχθεί διεθνή κριτική για τη μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί.

Το εμβληματικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης, που για δεκαετίες λειτουργούσε ως μουσείο και αποτελούσε σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, επανήλθε το 2020 σε καθεστώς μουσουλμανικού τεμένους με απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προκαλώντας αντιδράσεις από την UNESCO, την Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και πλήθος διεθνών οργανισμών.

Η αντίφαση είναι προφανής. Την ώρα που η Ελλάδα διατηρεί, προστατεύει και αξιοποιεί μνημεία διαφορετικών ιστορικών περιόδων, η τουρκική πλευρά καταγγέλλει ως «βεβήλωση» την παρουσία ενός αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου σε έναν πολιτιστικό χώρο.

Η ιστορία ως εργαλείο πολιτικής

Η υπόθεση της Δράμας αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τμήμα του τουρκικού Τύπου επιχειρεί να εργαλειοποιήσει ιστορικά και πολιτιστικά ζητήματα για πολιτικούς σκοπούς.

Ο Μέγας Αλέξανδρος αποτελεί παγκόσμιο ιστορικό σύμβολο του ελληνισμού και η παρουσία του σε μια πολιτιστική έκθεση δεν συνιστά πρόκληση ούτε αμφισβήτηση της ιστορίας οποιουδήποτε μνημείου.

Ωστόσο, στο τουρκικό αφήγημα μετατρέπεται σε αφορμή για νέες επιθέσεις κατά της Ελλάδας, εντασσόμενες σε μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας κλίματος έντασης γύρω από ζητήματα ιστορικής μνήμης, πολιτιστικής κληρονομιάς και εθνικής ταυτότητας.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Δράμα συνεχίζει να αναδεικνύει την πολυπολιτισμική ιστορία της μέσα από δράσεις πολιτισμού και γνώσης. Και αυτό είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως «πρόκληση», όσο κι αν ορισμένοι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου προσπαθούν να το εμφανίσουν έτσι.

Οι αμερικανικές αρχές προχώρησαν στην κατάσχεση 13 διαδικτυακών domains, τα οποία φέρονται να χρησιμοποιούνταν από άτομα που συνδέονται με κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, με στόχο την προσέγγιση Αμερικανών που διαθέτουν πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, τα συγκεκριμένα domains χρησιμοποιούνταν από ψευδεπίγραφες συμβουλευτικές ιστοσελίδες, οι οποίες εμφανίζονταν ως νόμιμες επαγγελματικές πλατφόρμες. Στην πραγματικότητα, όμως, φέρονται να λειτουργούσαν ως «βιτρίνα» για την προσέγγιση προσώπων με διαβαθμισμένη πρόσβαση, κυρίως νυν και πρώην κατόχων αμερικανικών αδειών ασφαλείας.

Η υπόθεση έρχεται λίγες ημέρες μετά τη σπάνια προειδοποίηση της συμμαχίας πληροφοριών Five Eyes, στην οποία συμμετέχουν Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Καναδάς και Νέα Ζηλανδία. Η συμμαχία είχε προειδοποιήσει ότι κινεζικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών χρησιμοποιούν πλατφόρμες όπως το LinkedIn και άλλους επαγγελματικούς ιστότοπους για να αποσπάσουν ευαίσθητες πληροφορίες.

Η εισαγγελέας των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια, Jeanine Pirro, δήλωσε ότι οι κατασχέσεις στέλνουν σαφές μήνυμα πως κάθε προσπάθεια εκμετάλλευσης Αμερικανών που έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητες εθνικές πληροφορίες θα εντοπίζεται και θα εξαρθρώνεται.

Από την πλευρά του, ο Roman Rozhavsky, βοηθός διευθυντής του τμήματος Αντικατασκοπείας και Κατασκοπείας του FBI, τόνισε ότι η υπόθεση δείχνει μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, αξιοποιώντας ακόμη και περιεχόμενο που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να παραπλανήσουν, να στρατολογήσουν ή να πιέσουν πρόσωπα με πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης προειδοποίησε τους πολίτες να αντιμετωπίζουν με εξαιρετική καχυποψία προτάσεις για γρήγορο εισόδημα μέσω ασαφών συμβουλευτικών υπηρεσιών, ειδικά όταν αυτές απευθύνονται σε ανθρώπους με εμπειρία σε κρατικούς, στρατιωτικούς ή ευαίσθητους τεχνολογικούς τομείς.

Η υπόθεση δείχνει μια νέα μορφή κατασκοπευτικής δραστηριότητας, όπου οι παραδοσιακές μέθοδοι στρατολόγησης συνδυάζονται πλέον με ψηφιακά εργαλεία, ψεύτικες επαγγελματικές ταυτότητες, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και τεχνητή νοημοσύνη.

Οι φερόμενοι ως διαχειριστές των ιστοσελίδων αρνήθηκαν οποιαδήποτε εμπλοκή ξένης κυβέρνησης, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την υπόθεση ως μέρος μιας ευρύτερης και οργανωμένης προσπάθειας κινεζικών υπηρεσιών να αποκτήσουν πρόσβαση σε αμερικανικά μυστικά μέσω ψηφιακής παραπλάνησης.

Το μήνυμα των αμερικανικών αρχών είναι σαφές: ο χώρος της κατασκοπείας έχει πλέον μεταφερθεί και στο διαδίκτυο, με τις «αγγελίες εργασίας», τις δήθεν συμβουλευτικές εταιρείες και τις επαγγελματικές πλατφόρμες να μετατρέπονται σε πεδίο στρατολόγησης και συλλογής πληροφοριών.

Σε ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο εστίασε η εκπομπή «Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια», αναδεικνύοντας τη νέα σκληρή σύγκρουση Τουρκίας–Ισραήλ, την ενίσχυση του άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και τον σταδιακό αποκλεισμό της Άγκυρας από το ενεργειακό παιχνίδι της περιοχής.

Αφορμή αποτέλεσαν οι νέες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος εξαπέλυσε επίθεση κατά του Ισραήλ και της συνεργασίας του Ελληνισμού με την Ιερουσαλήμ, κάνοντας ειδική αναφορά στα «δικαιώματα» των Τουρκοκυπρίων στα κατεχόμενα. Η απάντηση από την ισραηλινή πλευρά ήταν ασυνήθιστα σκληρή, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να χαρακτηρίζει τον Τούρκο πρόεδρο «δικτάτορα», «γενοκτόνο» και υποστηρικτή τρομοκρατών.

Η εκπομπή υπογράμμισε ότι η σύγκρουση δεν είναι πλέον απλή ρητορική αντιπαράθεση. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια, το Ισραήλ έχει περάσει σε νέα φάση στρατηγικής αξιολόγησης της Τουρκίας, θεωρώντας ότι ο Ερντογάν έχει ξεπεράσει κόκκινες γραμμές. Η Ιερουσαλήμ βλέπει πλέον την Άγκυρα όχι απλώς ως δύσκολο περιφερειακό παίκτη, αλλά ως απειλή που επιχειρεί να χτίσει δίκτυο επιρροής σε Συρία, Γάζα, Λίβανο, Ανατολική Μεσόγειο και κατεχόμενη Κύπρο.

Κεντρικό θέμα της δεύτερης εκπομπής ήταν η ανάλυση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το λεγόμενο σχέδιο «Ζαβουλών» και την επιχειρησιακή εκδοχή του, την «Οργή του Ποσειδώνα». Όπως παρουσιάστηκε, πρόκειται για μια νέα στρατηγική αντίληψη που θέλει το Ισραήλ να μην εξαρτάται από καμία πύλη ή διαδρομή που μπορεί να ελέγχεται από την Τουρκία. Λιμάνια, εναέριος χώρος, ενέργεια, καλώδια επικοινωνιών, εμπόριο, εφοδιαστικές αλυσίδες και ασφάλεια εντάσσονται πλέον σε ένα ενιαίο πλαίσιο αποτροπής.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάστηκε, αν η τουρκική κατοχή στην Κύπρο εξελιχθεί σε άμεση επιχειρησιακή απειλή, τότε παύει να είναι μόνο κυπριακό ζήτημα και μετατρέπεται σε ζήτημα που αφορά και το Ισραήλ. Η Κύπρος παρουσιάζεται ως κομβικό σημείο, ακόμη και ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Ανατολικής Μεσογείου για την ισραηλινή στρατηγική.

Η εκπομπή στάθηκε ιδιαίτερα και στον ενεργειακό αποκλεισμό της Τουρκίας. Το East Mediterranean Gas Forum, με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και ΗΠΑ σε κεντρικό ρόλο, παρουσιάζεται πλέον όχι μόνο ως ενεργειακή πλατφόρμα, αλλά ως πολιτικό και στρατηγικό σχήμα συνεργασίας. Η Τουρκία, η οποία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, βρίσκεται εκτός τραπεζιού αποφάσεων, γεγονός που προκαλεί έντονο εκνευρισμό στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ηλεκτρική διασύνδεση, την οποία η Άγκυρα πολεμά συστηματικά, όπως φάνηκε και από τις τουρκικές κινήσεις στην περιοχή της Κάσου. Η εκπομπή υπογράμμισε ότι κάθε αγωγός, κάθε καλώδιο και κάθε διαδρομή που παρακάμπτει την Τουρκία μειώνει τη δυνατότητα εκβιασμού της Άγκυρας.

Παράλληλα, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες για τρομοκρατικά δίκτυα που σχεδίαζαν επιθέσεις κατά ισραηλινών στόχων σε Ελλάδα και Κύπρο. Στο επίκεντρο των ερευνών, όπως ειπώθηκε, βρίσκονται επαφές υπόπτων στην Τουρκία, με τις αρχές να εξετάζουν ευρύτερο πανευρωπαϊκό δίκτυο που φέρεται να συνδέεται με σχεδιασμούς εναντίον ισραηλινών στόχων.

Στην εκπομπή τέθηκε επίσης το ζήτημα των F-35 και F-16 που επιδιώκει να επαναφέρει στο τραπέζι ο Ερντογάν στις επαφές του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, όπως τονίστηκε, το ισραηλινό μήνυμα είναι κάθετο: κανένα τουρκικό F-35. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι η ελληνική διπλωματία έχει ενημερώσει φίλους και συμμάχους για τις τουρκικές κινήσεις στην περιοχή.

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό κάδρο μπήκαν και τα ελληνικά drones, με αναφορά στη θεμελίωση νέου εργοστασίου παραγωγής μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων στη Μαλακάσα και στη δημιουργία σχολής εκπαίδευσης χειριστών drones στην Τρίπολη. Η εκπομπή παρουσίασε την εξέλιξη αυτή ως μέρος της προσπάθειας για ενίσχυση ελληνικών εγχώριων δυνατοτήτων.

Τέλος, έγινε αναφορά και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα μαχητικού 6ης γενιάς FCAS, το οποίο φέρεται να οδηγείται σε κατάρρευση λόγω της σύγκρουσης Dassault–Airbus, αλλά και στις πληροφορίες ότι η Ινδία επιχειρεί να μπει στο παιχνίδι με τη Γαλλία. Το θέμα συνδέθηκε με τη μεγάλη μάχη για την αμυντική τεχνολογία του μέλλοντος και την ανάγκη η Ελλάδα να παρακολουθεί τέτοιες εξελίξεις.

Το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής είναι σαφές: η Ανατολική Μεσόγειος επανασχεδιάζεται. Το Ισραήλ περνά σε πιο επιθετική στρατηγική έναντι της Τουρκίας, η Ελλάδα και η Κύπρος αποκτούν αναβαθμισμένο ρόλο, ενώ η Άγκυρα βλέπει να περιορίζεται ενεργειακά, διπλωματικά και στρατηγικά.