Το επόμενο όπλο που θα αγοράσει η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει την Ευρώπη να χρειαστεί την Ελλάδα

Του Σάι Γκαλ, Το Βήμα

Η πραγματική δοκιμασία της συμφωνίας αεράμυνας «Ασπίδα του Αχιλλέα» ύψους 3,035 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ ξεκινά με το τέλος των παραδόσεων.

Η συμφωνία προβλέπει περίπου 750 εκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το ένα τέταρτο, για το αμυντικό και τεχνολογικό οικοσύστημα της Ελλάδας. Σε αυτήν συμμετέχουν 19 ελληνικές εταιρείες και παρέχεται μια εγχώρια παραγωγική βάση με εξαγωγικό δυναμικό.

Αλλά η κοινή χρήση εργασίας δεν είναι έλεγχος. Η διαρκής απόδοση της Ελλάδας είναι η εξουσία που διατηρεί η βιομηχανία της για να παράγει, να συντηρεί, να τροποποιεί και να πουλάει πέρα ​​από την αρχική παραγγελία.

Στις 20 Οκτωβρίου, ο Υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε σχέδια για τη θέσπιση νομοθετικής ρύθμισης ενός ελάχιστου 25% του μεριδίου της ελληνικής βιομηχανίας σε κάθε πρόγραμμα εξοπλισμών και για τη δυνατότητα της Ελλάδας να συνάπτει συμβάσεις εξαγωγής αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ κυβερνήσεων (G2G) ως πωλητής. Κανένα από τα δύο μέτρα δεν έχει θεσπιστεί. Η νόμιμη συμμετοχή δεν πρέπει να μετατραπεί σε συγκαλυμμένα αντισταθμιστικά οφέλη.

Ένα μερίδιο εργασίας 25% που περιορίζεται σε συναρμολόγηση χαμηλής αξίας μπορεί να έχει μικρότερη σημασία από ένα μερίδιο 10% που εξασφαλίζει μηχανική επάρκεια, σχεδιαστική εξουσία, ευθύνη αναβάθμισης και εξαγωγικό έργο. Τα ποσοστά μετρούν τη δραστηριότητα, όχι την ισχύ.

Η Ασπίδα του Αχιλλέα προσφέρει ήδη μια πιο ουσιαστική δοκιμασία. Η πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική της συνδυάζει το David’s Sling και το SPYDER της Rafael με το BARAK MX της IAI. Σύμφωνα με τη συμφωνία, ελληνικές εταιρείες θα αναπτύξουν το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου με ισραηλινή τεχνολογική υποστήριξη. Ο ελληνικός πηγαίος κώδικας που προκύπτει , συμπεριλαμβανομένων των επακόλουθων τροποποιήσεων και προσθηκών, θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο. Αυτή η εξουσία αφορά το ελληνικό σύστημα διοίκησης και όχι την ιδιόκτητη τεχνολογία των ισραηλινών αναχαιτιστών. Η Αθήνα πρέπει να επεκτείνει αυτό το μοντέλο καθορισμένου εθνικού ελέγχου σε εξαρτήματα, συντήρηση, αναβαθμίσεις, μηχανική και δικαιώματα εξαγωγής όπου το επιτρέπουν οι υπάρχουσες συμφωνίες.

Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή στην τέταρτη φρεγάτα γαλλικής κατασκευής ορίστηκε στο 25%, από περίπου 12% στο αρχικό πρόγραμμα. Ο Δένδιας έχει συνδέσει το έργο με τη μεταφορά τεχνολογίας, την παραγωγή και τη μετάβαση της Ελλάδας από πελάτη σε συμπαραγωγό. Η ελληνική ONEX και η νοτιοκορεατική Hanwha Ocean έχουν συμφωνήσει για τοπικές κατασκευές, εξαγωγές και περιφερειακή υποστήριξη, μετατρέποντας ενδεχομένως τα ελληνικά ναυπηγεία σε περιφερειακό κόμβο.

Στις 14 Οκτωβρίου, Έλληνες και Ινδοί αξιωματούχοι άμυνας συζήτησαν κοινές βιομηχανικές και τεχνολογικές πρωτοβουλίες, δίνοντας στην Αθήνα περιθώριο να διαπραγματευτεί τα δικαιώματα σχεδιασμού και την κοινή χρήση εργασίας από την αρχή. Το F-35, αντίθετα, παρέχει προηγμένη μαχητική ικανότητα χωρίς ελληνική άδεια σχεδιασμού ή το δικαίωμα τροποποίησης και ανάπτυξης του αεροσκάφους.

Χτίζεται ισχυρός αμυντικός άξονας μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας! Η κίνηση Δένδια και η γεωπολιτική απάντηση στη συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν

Η ευρωπαϊκή καταγωγή δεν προσδίδει ελληνική κυριαρχία.

Ένας Ευρωπαίος προμηθευτής μπορεί να αφήσει την Ελλάδα με μικρή εξουσία επί της αγοράς του. Υπό τους κατάλληλους όρους, ένας μη Ευρωπαίος προμηθευτής μπορεί να παρέχει μηχανική ευθύνη, βάθος κατασκευής, εξαγωγικό έργο και συμμετοχή στην επόμενη γενιά.

Σε αντίθεση με τη Γαλλία, η οποία βρίσκεται ήδη εντός της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης, οι ισραηλινές, νοτιοκορεατικές και ινδικές εταιρείες έχουν έναν επιπλέον λόγο να εκτιμούν την Ελλάδα: έναν βιομηχανικό κόμβο της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που προσφέρει εξειδικευμένη βιομηχανία, εθνικές παραγγελίες, κεφάλαια, μηχανική ικανότητα και πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.

Για το Ισραήλ, η Ελλάδα προσφέρει ένα περαιτέρω πλεονέκτημα: μια υφιστάμενη δέσμευση προμηθειών, συμφωνημένη βιομηχανική συμμετοχή και καθιερωμένη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την Αθήνα και τη Λευκωσία σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.

Η δανειακή διευκόλυνση SAFE (Security Action for Europe) ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ για τις αμυντικές προμήθειες από τα κράτη μέλη έχει οικονομικές συνέπειες για αυτές τις διακρίσεις. Τα επιλέξιμα προϊόντα απαιτούν γενικά τουλάχιστον το 65% της αξίας των εξαρτημάτων να προέρχεται από την ΕΕ, την Ουκρανία ή τις χώρες της ΕΖΕΣ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Σε κατηγορίες που περιλαμβάνουν την αεροπορική και πυραυλική άμυνα, οι ανάδοχοι πρέπει επίσης να διαθέτουν εξουσιοδότηση για την ανάπτυξη του προϊόντος χωρίς βέτο τρίτης χώρας. Μια εταιρεία εγκατεστημένη στην ΕΕ υπό ισραηλινό έλεγχο μπορεί να συμμετάσχει, υπό την επιφύλαξη των προβλεπόμενων εγγυήσεων και όρων επιλεξιμότητας.

Πέρα από την κατανομή των 787,7 εκατομμυρίων ευρώ που θα διαθέσει η Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE, υπάρχουν οι προμήθειες σε ολόκληρη την ευρύτερη ευρωπαϊκή εγκατάσταση. Το SAFE χρηματοδοτεί τις προμήθειες και όχι την απεριόριστη έρευνα και ανάπτυξη, αλλά αυτές οι παραγγελίες μπορούν να δικαιολογήσουν επενδύσεις σε μηχανική, κατασκευή, εξαρτήματα, υποστήριξη κύκλου ζωής και από κοινού αναπτυγμένες δυνατότητες που υποστηρίζονται από καθορισμένα βιομηχανικά δικαιώματα. Η Ελλάδα μπορεί να κατασκευάσει ό,τι θα αγοράσουν και άλλοι Ευρωπαίοι με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η Ελλάδα μπορεί να εξασφαλίσει δικαιώματα σχεδιασμού, παραγωγής και εξαγωγής σε συστήματα που ενσωματώνουν ισραηλινή τεχνολογία, ενώ το Ισραήλ αποκτά ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα και πρόσβαση σε προμήθειες που χρηματοδοτούνται από το SAFE σε ολόκληρη την ΕΕ, όπου τα εν λόγω συστήματα πληρούν τις απαιτήσεις του προγράμματος.

Το David’s Sling αναπτύχθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η πώλησή του στη Φινλανδία απαιτούσε την αμερικανική έγκριση. Το Arrow 3, που αναπτύχθηκε μέσω εκτεταμένης συνεργασίας ΗΠΑ-Ισραήλ, απαιτούσε την ίδια έγκριση πριν από την πώλησή του στη Γερμανία. Και τα δύο παρέχουν εξαιρετική στρατιωτική ικανότητα, αλλά εκθέτουν τους περιορισμούς που δημιουργούνται όταν η ανάπτυξη, η παραγωγή και τα νόμιμα δικαιώματα εξαρτώνται από έναν μόνο εταίρο.

Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να αναπαράγει αυτή την εξάρτηση από το Ισραήλ. Το Ισραήλ έχει κάθε λόγο να κατανοήσει την αντίρρηση.

Η Αθήνα μπορεί να γίνει ευρωπαϊκός κόμβος παραγωγής και εξαγωγών για την ισραηλινή αεροπορική και πυραυλική άμυνα, ξεκινώντας με καθορισμένες αρμοδιότητες μηχανικής και κατασκευής στο BARAK MX και επεκτείνοντας, όπου το επιτρέπουν τα υπάρχοντα δικαιώματα, σε αδειοδοτημένες εργασίες στο Iron Dome, το David’s Sling και το Arrow. Αυτά τα συστήματα λειτουργούν υπό διαφορετικά καθεστώτα πνευματικής ιδιοκτησίας και εξαγωγών, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών απαιτήσεων έγκρισης, όπου ισχύουν. Η παραγωγή στην Ελλάδα δεν μπορεί να παρακάμψει αυτούς τους περιορισμούς ή να προσδώσει επιλεξιμότητα SAFE.

Το πρόγραμμα BARAK 8 με την Ινδία συνδύαζε την κοινή ανάπτυξη και παραγωγή με μια σημαντική αγορά για την IAI. Η IAI στη συνέχεια ανέπτυξε το BARAK MX ως ξεχωριστή αρχιτεκτονική αεράμυνας, χρηματοδοτώντας το ανεξάρτητα και διατηρώντας μεγαλύτερο έλεγχο στην τεχνολογία, την ανάπτυξη και τις εξαγωγές της. Η συνεργασία σε μια γενιά δεν απαιτεί την παραίτηση από τον έλεγχο της επόμενης.

Το Ισραήλ και η Ελλάδα μπορούν να εφαρμόσουν αυτήν την αρχή στην επόμενη γενιά αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας της Ευρώπης. Τα νέα συστήματα πρέπει να σχεδιαστούν χωρίς τις αμερικανικά ελεγχόμενες τεχνολογίες και τις εξαρτήσεις έγκρισης που περιορίζουν ορισμένα υπάρχοντα όπλα. Το Ισραήλ μπορεί να τα αναπτύξει ανεξάρτητα και να κατασκευάσει ευρωπαϊκές παραλλαγές στην Ελλάδα ή να τα αναπτύξει από κοινού με την ελληνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία από την αρχή. Και οι δύο οδοί επεκτείνουν την ευρωπαϊκή παραγωγική ικανότητα και την πρόσβαση στην αγορά του Ισραήλ, συνδυάζοντας την τεχνολογία και την επιχειρησιακή του εμπειρία με την ελληνική μηχανική και κατασκευή.

Η υπάρχουσα ισραηλινή πνευματική ιδιοκτησία παραμένει ισραηλινή. Τα δικαιώματα σε ευρωπαϊκές παραλλαγές και συστήματα που αναπτύσσονται από κοινού πρέπει να συμφωνηθούν εκ των προτέρων, διασφαλίζοντας την ελληνική εξουσία επί του σχεδιασμού, της ανάπτυξης, της παραγωγής, των αναβαθμίσεων, της υποστήριξης του κύκλου ζωής και των εξαγωγών, διατηρώντας παράλληλα την ελευθερία του Ισραήλ να αναπτύσσει και να εμπορεύεται τις δικές του εκδόσεις. Οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει επίσης να διαθέτουν επαρκή εξουσία σχεδιασμού για να πληρούν τις απαιτήσεις του SAFE, όπου εφαρμόζεται. Σχεδιασμένα εξαρχής για τα ευρωπαϊκά δίκτυα διοίκησης, τη διαλειτουργικότητα και τις απαιτήσεις προμηθειών, αυτά τα συστήματα θα καταστούν αναπόσπαστο μέρος της αμυντικής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης και όχι μια άλλη κατηγορία εισαγωγών.

Τα ελληνικά αποθέματα πρέπει πρώτα να εξυπηρετούν την ετοιμότητα της Ελλάδας. Για το Ισραήλ, η ελληνική παραγωγή προσθέτει δυναμικότητα σε καιρό πολέμου, η διατήρηση της οποίας θα ήταν ασύμφορη στο εσωτερικό σε καιρό ειρήνης. Οι συμβάσεις πρέπει να ρυθμίζουν την δεσμευμένη παραγωγή, τις κατανομές αποθεμάτων, την αυξημένη δυναμικότητα, τις άδειες εξαγωγής και τις προτεραιότητες παραγωγής εάν και οι δύο χώρες αντιμετωπίσουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Αυτές οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν πριν από τον πόλεμο, όχι κατά τη διάρκειά του.

Η ίδια παραγωγική βάση μπορεί να επεκτείνει την εμβέλειά της σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Η Κύπρος, ήδη πελάτης της ισραηλινής αεράμυνας, αντιμετωπίζει πολλές από τις ίδιες περιφερειακές απειλές και έχει λάβει δάνειο SAFE ύψους 1,18 δισεκατομμυρίων ευρώ. Με ξεχωριστές πιστώσεις SAFE, κοινό θέατρο επιχειρήσεων και ζήτηση από δύο πελάτες της ΕΕ, η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να παράσχουν μια περιφερειακή βάση για την ελληνική βιομηχανία ώστε να προμηθεύει την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.

Το επόμενο όπλο που θα αγοράσει η Ελλάδα πρέπει να αφήσει στην ελληνική βιομηχανία την εξουσία να αναπτύξει, να κατασκευάσει, να αναβαθμίσει και να εξάγει ό,τι θα χρειαστεί στη συνέχεια η Ευρώπη.

Την ανάγκη άμεσης ελληνικής αντίδρασης απέναντι στις τουρκικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο υπογράμμισε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News», με βασικό θέμα τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την προσέγγιση της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη.

Στην έκτακτη ζωντανή εκπομπή, με τη συμμετοχή του Τζιοβάνι από το Ισραήλ, παρουσιάστηκε ως κεντρική εξέλιξη η έγκριση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο. Ο Μουντζουρούλιας άσκησε έντονη κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι είχαν προηγηθεί αρκετές ενδείξεις για την αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης.

«Το θέμα δεν είναι τι έκανε η Τουρκία. Το θέμα είναι τι κάνουμε εμείς και τι κάνουμε εμείς εδώ και τόσο καιρό», τόνισε, θέτοντας στο επίκεντρο την ελληνική προετοιμασία και την αξιοποίηση των διαθέσιμων διπλωματικών και αμυντικών μέσων.

Το παρασκήνιο της προσέγγισης Άγκυρας – Χαφτάρ

Ο παρουσιαστής συνέδεσε τη στάση της ανατολικής Λιβύης με τις πολιτικές επιδιώξεις του Σαντάμ Χαφτάρ και με τα ανταλλάγματα που, σύμφωνα με τις πληροφορίες τις οποίες επικαλέστηκε, προσφέρει η Τουρκία.

Όπως ανέφερε, η τουρκική προσέγγιση περιλαμβάνει στρατιωτική εκπαίδευση, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επενδύσεις και έργα υποδομών, μεταξύ άλλων στους τομείς της ηλεκτροδότησης και της ύδρευσης. Στην ανάλυσή του, αυτά συνθέτουν ένα ευρύτερο πακέτο επιρροής, με στόχο την ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας και στην ανατολική πλευρά της χώρας.

Παράλληλα, παρουσίασε πληροφορίες για αμερικανική πρωτοβουλία συνεννόησης μεταξύ των δύο λιβυκών κέντρων εξουσίας, με αναφορά στον Μασάντ Μπούλος. Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκε το ενδεχόμενο πολιτικής διευθέτησης με κεντρικούς ρόλους για τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά και τον Σαντάμ Χαφτάρ.

Ο Μουντζουρούλιας έθεσε το ερώτημα εάν οι τουρκικές κινήσεις συναντούν αμερικανική ανοχή. Η συζήτηση παρέμεινε στο επίπεδο της εκτίμησης, με τον συνομιλητή του να επισημαίνει ότι δεν γνωρίζει εάν υπάρχει άμεση αμερικανική εμπλοκή στην εξέλιξη γύρω από το μνημόνιο.

Οι τρεις κινήσεις της Τουρκίας

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε τρεις παράλληλες πρωτοβουλίες της Άγκυρας, τις οποίες ο παρουσιαστής αντιμετώπισε ως ένδειξη συντονισμένης γεωπολιτικής δραστηριότητας.

Πέρα από το λιβυκό μέτωπο, αναφέρθηκε στην προώθηση της συμφωνίας για τη Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία και την Αφρική στην τουρκική Εθνοσυνέλευση —της συμφωνίας που στην εκπομπή αποκαλείται «ΜΕΚ»— και στην προετοιμασία μνημονίου συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία μεταξύ Τουρκίας, Κατάρ, Πακιστάν και Ινδονησίας.

Για την τελευταία πρωτοβουλία, στάθηκε ειδικά στη συμμετοχή της Ινδονησίας και στο βάρος που αποκτά μια τέτοια συνεργασία λόγω του μεγέθους της χώρας.

«Η Τουρκία έκανε τρεις αστραπιαίες κινήσεις», ανέφερε, επαναφέροντας το ερώτημα ποια είναι η ελληνική απάντηση και ποιος ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός της Αθήνας.

Το καλώδιο GSI και οι πιέσεις προς τη Γαλλία

Η συζήτηση επεκτάθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με τον Μουντζουρούλια να υποστηρίζει ότι η προώθηση του Great Sea Interconnector πρέπει να αποτελέσει έμπρακτη απάντηση στις τουρκικές διεκδικήσεις.

Σύμφωνα με τη θέση που διατύπωσε, η παρατεταμένη αναμονή δημιουργεί περιθώρια για νέες παρεμβάσεις της Άγκυρας και αυξάνει τον κίνδυνο να παγιωθούν περιορισμοί στην άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ο παρουσιαστής επικαλέστηκε επίσης τουρκικά δημοσιεύματα που συνέδεαν επίσκεψη της τουρκικής στρατιωτικής ηγεσίας στο Παρίσι με προσπάθεια επηρεασμού της γαλλικής στάσης απέναντι στο έργο.

Στην εκπομπή εκφράστηκαν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Αθήνα μπορεί να στηρίζει την υλοποίηση των σχεδιασμών της στην προσδοκία γαλλικής παρέμβασης. Ο Μουντζουρούλιας συνέδεσε τον προβληματισμό του και με τις εσωτερικές αναταραχές στη Γαλλία, εκτιμώντας ότι αυτές επιβαρύνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί το Παρίσι.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο καλώδιο δεδομένων East to Med Data Corridor, το EMC. Ο παρουσιαστής ανέφερε ότι νέα τουρκική NAVTEX επιχειρεί να θέσει ζήτημα προηγούμενης έγκρισης από τις τουρκικές αρχές για σχετικές εργασίες.

Μεταφέροντας, τέλος, τουρκικούς ισχυρισμούς περί αιτήματος άδειας για εργασίες καλωδίου, διευκρίνισε ρητά ότι δεν τους υιοθετεί.

Οι κινήσεις που ζητήθηκαν από την Αθήνα

Ως αναγκαίες απαντήσεις προτάθηκαν στην εκπομπή η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, η άσκηση πίεσης μέσω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Λιβύη και η ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας στην περιοχή της Κρήτης.

Οι δύο συνομιλητές υποστήριξαν ότι οι καταδικαστικές ανακοινώσεις δεν επαρκούν και ότι απαιτείται πολιτική απόφαση για την αξιοποίηση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.

Ο Μουντζουρούλιας επανήλθε επανειλημμένα στην ανάγκη να προχωρήσει το GSI, εκφράζοντας στο κλείσιμο την προσωπική εκτίμηση ότι θα υπάρξουν εξελίξεις στο έργο ως απάντηση στις τουρκικές κινήσεις.

Μεταναστευτικές διαδρομές προς την Κρήτη

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη. Ο παρουσιαστής επικαλέστηκε δημοσιεύματα για μετατόπιση διαδρομών των κυκλωμάτων διακίνησης προς τις νότιες ακτές της ανατολικής Κρήτης, με αναφορά στην Ιεράπετρα και στην ευρύτερη περιοχή του Λασιθίου.

Παρουσίασε επίσης εκτιμήσεις για περίπου ένα εκατομμύριο μετανάστες στη Λιβύη, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει πως όλοι κατευθύνονται προς την Ελλάδα.

Ο ίδιος συνέδεσε τον κίνδυνο αυξημένων ροών με την ευρύτερη πίεση που θεωρεί ότι ασκείται στην Αθήνα. Από την πλευρά του συνομιλητή του προτάθηκαν στενότερη συνεργασία με την Ιταλία, χρηματοδοτική πίεση προς τη Λιβύη και ισχυρότερη επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων.

Ισραήλ, Ιράν και αμυντική συνεργασία

Η εκπομπή κάλυψε και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με αναφορές στις δηλώσεις Νετανιάχου για την Τουρκία, στη στρατιωτική κινητικότητα γύρω από το Ιράν και στις επιχειρήσεις στη Συρία.

Παρουσιάστηκαν πληροφορίες και εκτιμήσεις για μετακινήσεις αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων και ενδεχόμενη κλιμάκωση με το Ιράν. Για ορισμένες αναφορές σχετικές με στρατιωτικές μετακινήσεις στη Συρία επισημάνθηκε μέσα στην εκπομπή ότι δεν είχαν επιβεβαιωθεί.

Παράλληλα, συζητήθηκαν πληροφορίες για πρόταση ενίσχυσης της Κύπρου με αναβαθμισμένα σκάφη, με συμμετοχή των Israel Shipyards και Rafael, καθώς και δυνατότητες συνεργασίας με την Ινδία. Αναφορά έγινε επίσης σε δημοσιεύματα για περαιτέρω ελληνοϊσραηλινή συνεργασία στα πυραυλικά συστήματα PULS, με τη διευκρίνιση ότι η επίσημη ανακοίνωση που επικαλέστηκαν δεν κατονόμαζε τη χώρα.

Κοινή θέση των συνομιλητών ήταν ότι η συνεργασία με το Ισραήλ και την Ινδία χρειάζεται να συνοδεύεται από ελληνικές πρωτοβουλίες και σαφή στρατηγική.

Ο Μουντζουρούλιας έθεσε, τέλος, το ζήτημα της απουσίας μακροπρόθεσμου εθνικού δόγματος, ρωτώντας ποια Ελλάδα επιδιώκει η πολιτική ηγεσία για το 2040 και το 2050. Κλείνοντας, κάλεσε σε ψυχραιμία, αλλά και σε συγκεκριμένες αποφάσεις, υπογραμμίζοντας ότι η υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων αποτελεί πρωτίστως ευθύνη της ίδιας της χώρας.

Η Ελλάδα υπέστη ακόμη μία εθνική ήττα στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Μία ήττα που μπορεί να μην αλλάζει το Διεθνές Δίκαιο, αλλά μεταβάλλει τις πολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Και μάλιστα σε μια εξαιρετικά κρίσιμη χρονική συγκυρία, κατά την οποία η Αθήνα ετοιμάζεται να προχωρήσει στην επανέναρξη ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στην ανατολική πλευρά της χώρας και συνδέεται με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ, ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Πρόκειται για μια εξέλιξη τεράστιας πολιτικής σημασίας.

Μέχρι πρότινος, η ανατολική Λιβύη αποτελούσε το βασικό εσωτερικό ανάχωμα απέναντι στη συμφωνία που είχε υπογράψει η Τουρκία με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Η Άγκυρα κατάφερε να ανατρέψει αυτή την κατάσταση, εξασφαλίζοντας τη συναίνεση και της πλευράς που επί χρόνια αντιτασσόταν στο μνημόνιο.

Η λιβυκή Βουλή δεν περιορίστηκε στην έγκριση της συμφωνίας. Ανακάλεσε επίσης προηγούμενες αποφάσεις που αφορούσαν την απόρριψη του μνημονίου και τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία.

Με απλά λόγια, η Άγκυρα πέτυχε κάτι που επί επτά χρόνια δεν μπορούσε να εξασφαλίσει.

Και η Αθήνα; Η Αθήνα περιορίστηκε, για ακόμη μία φορά, σε ανακοινώσεις.

Ο Γεραπετρίτης και η διπλωματία των διαβεβαιώσεων

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί.

Ωραία όλα αυτά. Μόνο που το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το μνημόνιο συμφωνεί με το Διεθνές Δίκαιο. Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ότι δεν συμφωνεί.

Το ερώτημα είναι γιατί η ελληνική διπλωματία δεν κατάφερε να αποτρέψει την ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών στη Λιβύη.

Πώς είναι δυνατόν η Τουρκία να έχει αποκτήσει τέτοια επιρροή και στις δύο πλευρές μιας διαιρεμένης χώρας, ενώ η Ελλάδα εμφανιζόταν να διατηρεί ισχυρούς διαύλους επικοινωνίας με την ανατολική Λιβύη;

Πού απέδωσε η ελληνική διπλωματική κινητικότητα; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα των επαφών, των επισκέψεων και των διαβεβαιώσεων;

Η πολιτική ευθύνη του κ. Γεραπετρίτη είναι βαρύτατη.

Ο υπουργός εμφανίζεται, για ακόμη μία φορά, να έχει πιαστεί στον ύπνο από τις τουρκικές κινήσεις. Ακόμη κι αν γνώριζε ότι η κύρωση ήταν πιθανή, όπως ο ίδιος υποστήριξε εκ των υστέρων, αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτικό το ερώτημα γιατί δεν κατέστη δυνατόν να αποτραπεί.

Διότι η εξωτερική πολιτική δεν κρίνεται μόνο από τις νομικές ανακοινώσεις που εκδίδονται μετά από ένα δυσμενές γεγονός. Κρίνεται κυρίως από τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται πριν από αυτό.

Και το αποτέλεσμα είναι ότι η Τουρκία κατέγραψε μια σημαντική διπλωματική επιτυχία εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων.

Στο στόχαστρο η συμφωνία ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αποτελεί μια απλή διμερή συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης.

Αποτελεί κεντρικό εργαλείο της τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς επιχειρεί να δημιουργήσει θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, παρακάμπτοντας την Κρήτη και άλλα ελληνικά νησιά.

Η τουρκική αυτή κατασκευή συγκρούεται με τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και αμφισβητεί την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών που συμφώνησαν Ελλάδα και Αίγυπτος τον Αύγουστο του 2020.

Η συμφωνία Αθήνας–Καΐρου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά εργαλεία της Ελλάδας στην περιοχή. Η Τουρκία επιδιώκει συστηματικά να την υπονομεύσει, προβάλλοντας τις δικές της διεκδικήσεις.

Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική λιβυκή Βουλή δεν ακυρώνει νομικά την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία. Προσφέρει, όμως, στην Άγκυρα ένα πρόσθετο πολιτικό επιχείρημα και ενισχύει την προσπάθειά της να δημιουργήσει τετελεσμένα.

Αυτό ακριβώς είναι το επικίνδυνο σημείο.

Το γεγονός ότι μια παράνομη διεκδίκηση δεν παράγει νόμιμα δικαιώματα δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόκληση κρίσεων, την παρεμπόδιση δραστηριοτήτων και την άσκηση πίεσης.

Το καλώδιο και η χρονική συγκυρία

Η απόφαση της λιβυκής Βουλής λαμβάνεται ενώ βρίσκεται στο προσκήνιο η επανέναρξη των ερευνών για το Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.

Η σύμπτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Η Άγκυρα έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι αμφισβητεί το δικαίωμα πραγματοποίησης συγκεκριμένων ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί μέρος της δικής της υφαλοκρηπίδας.

Η ελληνική πλευρά, όμως, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ως κανονικότητα την απαίτηση της Τουρκίας να ενημερώνεται ή να συναινεί σε δραστηριότητες που εμπίπτουν στα νόμιμα δικαιώματα της Ελλάδας.

Η υποχρέωση των αρμόδιων αρχών να εκδίδουν τις προβλεπόμενες ναυτιλιακές αναγγελίες δεν πρέπει να συγχέεται με αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας ή με αίτημα άδειας από την Άγκυρα.

Το ερώτημα είναι απλό: Τι θα συμβεί όταν ένα ερευνητικό πλοίο επιχειρήσει να πραγματοποιήσει τις εργασίες του και η Τουρκία αποφασίσει να αντιδράσει;

Θα περιοριστούμε ξανά σε ανακοινώσεις περί Διεθνούς Δικαίου;

Η αποτροπή δεν οικοδομείται με ευχολόγια. Απαιτεί σχεδιασμό, διπλωματική προετοιμασία, αποφασιστικότητα και δυνατότητα προστασίας των νόμιμων ελληνικών δραστηριοτήτων.

Και ξαφνικά, όλα τα φώτα στο μπάσκετ!

Την ώρα που διαμορφώνεται αυτή η εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνική επικαιρότητα κατακλύζεται από το σκάνδαλο που αφορά καταγγελίες για χειραγώγηση αγώνων, δωροδοκία και παράνομο στοιχηματισμό στο μπάσκετ.

Ένα θέμα που ασφαλώς είναι σοβαρό. Εάν έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα, οι εμπλεκόμενοι πρέπει να λογοδοτήσουν ενώπιον της Δικαιοσύνης. Καμία ανοχή δεν χωρά στη διαφθορά του ελληνικού αθλητισμού.

Ωστόσο, το γεγονός ότι η υπόθεση κυριαρχεί όχι μόνο στα αθλητικά αλλά και στα γενικά μέσα ενημέρωσης δημιουργεί μια εντυπωσιακή αντίθεση.

Από τη μία πλευρά, έχουμε μια εξέλιξη που επηρεάζει τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, τις σχέσεις της με τη Λιβύη και την Αίγυπτο, τα κυριαρχικά της δικαιώματα και ένα ενεργειακό έργο στρατηγικής σημασίας.

Από την άλλη, έχουμε ένα αθλητικό σκάνδαλο που προβάλλεται με τεράστια ένταση και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης.

Και εδώ προκύπτει το ζήτημα της πολιτικής διαχείρισης της επικαιρότητας.

Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να επιθυμεί τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος από την αποτυχία της στη Λιβύη. Το σκάνδαλο του μπάσκετ προσφέρει αντικειμενικά μια τέτοια δυνατότητα.

Δεν υπάρχουν, μέχρι στιγμής, δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η κυβέρνηση προκάλεσε την αποκάλυψη της υπόθεσης ή συντόνισε την προβολή της. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την ανάγκη να εξεταστεί ποιος επωφελείται πολιτικά από τη μετατόπιση της προσοχής και εάν η κυβερνητική επικοινωνία την αξιοποιεί.

Γιατί ένα πραγματικό σκάνδαλο μπορεί να λειτουργήσει και ως επικοινωνιακό προπέτασμα για μια άλλη, εξίσου πραγματική αποτυχία.

Η διαχείριση της προσοχής: Μια παλιά πολιτική τεχνική

Η αξιοποίηση της επικαιρότητας για τη διαμόρφωση της δημόσιας ατζέντας δεν αποτελεί καινούργια πρακτική.

Το φαινόμενο έχει εξεταστεί συστηματικά στην πολιτική επικοινωνία.

Οι Maxwell McCombs και Donald Shaw, με την κλασική θεωρία της agenda-setting, ανέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο η επιλογή και η συχνότητα προβολής θεμάτων από τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν το ποια ζητήματα θεωρεί σημαντικά η κοινή γνώμη.

Η αρχή είναι απλή: Ο έλεγχος της δημόσιας συζήτησης δεν απαιτεί πάντοτε να πείσεις τους πολίτες τι να σκεφτούν. Αρκεί πολλές φορές να επηρεάσεις το για ποια ζητήματα θα σκέφτονται και θα συζητούν περισσότερο.

Στο βιβλίο του Manufacturing Consent, ο Νόαμ Τσόμσκι, μαζί με τον Έντουαρντ Χέρμαν, εξέτασε τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι δομές ισχύος και τα οικονομικά συμφέροντα μπορούν να επηρεάζουν την επιλογή και την παρουσίαση των ειδήσεων.

Οι συγγραφείς δεν υποστήριξαν ότι κάθε είδηση αποτελεί προϊόν κεντρικού σχεδιασμού. Ανέδειξαν, όμως, ότι η λειτουργία των μέσων ενημέρωσης δεν είναι ανεξάρτητη από τις πολιτικές και οικονομικές σχέσεις εξουσίας.

Υπάρχουν και συγκεκριμένα παραδείγματα από άλλες χώρες.

Έρευνα για τη ρωσική ενημέρωση, με αντικείμενο την εφημερίδα Izvestia, εντόπισε αύξηση της προβολής αρνητικών θεμάτων για τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από περιόδους οικονομικής επιδείνωσης στη Ρωσία. Οι ερευνητές εξέτασαν αυτή τη μετατόπιση ως πιθανή στρατηγική απόσπασης της προσοχής από εσωτερικά προβλήματα.

Αντίστοιχα, μελέτες της επικοινωνιακής στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διερεύνησαν πώς η έντονη παραγωγή πολιτικού περιεχομένου μπορούσε να επηρεάζει την ημερήσια διάταξη και να μετατοπίζει τη συζήτηση από δυσμενείς εξελίξεις.

Αυτά τα παραδείγματα δεν αποδεικνύουν ότι υπάρχει σήμερα οργανωμένη επιχείρηση συγκάλυψης στην Ελλάδα. Δείχνουν, όμως, ότι η απόσπαση της δημόσιας προσοχής αποτελεί υπαρκτό και μελετημένο φαινόμενο στην πολιτική επικοινωνία.

Δεν τρώμε κουτόχορτο!

Το σκάνδαλο του μπάσκετ πρέπει να ερευνηθεί μέχρι τέλους. Όποιος ευθύνεται πρέπει να τιμωρηθεί, σύμφωνα με τον νόμο.

Αλλά η Ελλάδα δεν μπορεί να ξεχάσει όσα συμβαίνουν στη Λιβύη επειδή ξέσπασε ένα αθλητικό σκάνδαλο.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς έχασε ένα σημαντικό διπλωματικό έρεισμα στην ανατολική Λιβύη. Ο κ. Γεραπετρίτης οφείλει να απαντήσει τι έκανε για να αποτρέψει την κύρωση του μνημονίου, ποιες προειδοποιήσεις είχε λάβει και ποιο είναι πλέον το ελληνικό σχέδιο.

Οφείλει επίσης να εξηγήσει πώς θα προστατευθούν στην πράξη τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και πώς θα προχωρήσουν οι εργασίες για το καλώδιο, εφόσον η Τουρκία επιχειρήσει νέα παρεμπόδιση.

Η ανακοίνωση ότι το μνημόνιο είναι άκυρο δεν αρκεί ως απολογισμός εξωτερικής πολιτικής.

Ούτε η θετική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαλλάσσει την ελληνική κυβέρνηση από τις ευθύνες της για την εξέλιξη των διπλωματικών συσχετισμών.

Η Άγκυρα εργάζεται μεθοδικά, καλλιεργεί σχέσεις, μεταβάλλει συμμαχίες και δημιουργεί νέα δεδομένα. Η Αθήνα οφείλει να κάνει περισσότερα από το να αντιδρά εκ των υστέρων.

Η κυβέρνηση μπορεί να επιδιώκει να υποβαθμίσει επικοινωνιακά την ήττα στη Λιβύη, αφήνοντας το σκάνδαλο στο μπάσκετ να καταλάβει το προσκήνιο. Η πρόθεσή της πρέπει να κριθεί από τις πράξεις της, αλλά το αποτέλεσμα της σημερινής ειδησεογραφικής ιεράρχησης είναι ήδη ορατό.

Δεν τρώμε, όμως, κουτόχορτο.

Το ελληνικό κοινό έχει δικαίωμα να πληροφορείται την αλήθεια και να απαιτεί λογοδοσία για ζητήματα εθνικής σημασίας.

Διότι τα σκάνδαλα στον αθλητισμό αφορούν την αξιοπιστία των θεσμών και πρέπει να αντιμετωπίζονται.

Οι ήττες στην εξωτερική πολιτική, όμως, μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα που θα βαρύνουν τη χώρα για δεκαετίες.

Και αυτά δεν επιτρέπεται να θάβονται κάτω από τον θόρυβο της επικαιρότητας.