Τη δύναμη του πολιτισμού ως εργαλείου γεωπολιτικής ισχύος ανέδειξε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας Ιωάννης Μάζης, παρεμβαίνοντας στην εκπομπή «Review» της Ιρένας Αργύρη στη “Ναυτεμπορική”.

Με αφορμή την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και τις εκτενείς αναφορές του στην ελληνική παράδοση, ο Ιωάννης Μάζης ανέλυσε τον ρόλο που διαδραματίζουν ο πολιτισμός και η πληροφορία στη διαμόρφωση της διεθνούς ισχύος. Όπως επισήμανε, από τους τέσσερις βασικούς πυλώνες της γεωπολιτικής ισχύος —άμυνα, ασφάλεια, οικονομία και πολιτισμός-πληροφορία— ο τελευταίος είναι ίσως ο ισχυρότερος.

Ο λόγος, εξήγησε, είναι ότι ο πολιτισμός δεν απευθύνεται αποκλειστικά στη λογική, αλλά πρωτίστως στο συναίσθημα των κοινωνιών. «Ο νους χρειάζεται επιχειρήματα. Το συναίσθημα χρειάζεται ερεθίσματα», παρατήρησε, υπογραμμίζοντας ότι όποιος κερδίζει τη μάχη των συναισθημάτων μπορεί να επηρεάσει βαθιά τη στάση και τη συμπεριφορά ολόκληρων κοινωνικών σχηματισμών.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στην ιστορική αξιοποίηση της τέχνης και του πολιτισμού κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Υπενθύμισε τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν πολιτιστικά δίκτυα, περιοδικά, καλλιτέχνες και διανοουμένους για να αντιπαρατεθούν στην ιδεολογική επιρροή της Σοβιετικής Ένωσης και του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Αντίστοιχα, χαρακτήρισε το Χόλιγουντ «ιδεολογικό όπλο τεράστιας εμβέλειας», ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της αμερικανικής ήπιας ισχύος.

Το μήνυμα Ρούμπιο και το «rebranding» της Ελλάδας

Κατά την εκτίμηση του Ιωάννη Μάζη, η αναφορά του Μάρκο Ρούμπιο στις οικουμενικές αξίες του κλασικού ελληνισμού δεν ήταν ούτε τυχαία ούτε μια απλή διπλωματική φιλοφρόνηση. Η τιμή, η ανδρεία, ο πατριωτισμός, η πρόοδος και κυρίως η δημοκρατία επιστρατεύθηκαν για να παρουσιαστεί εκ νέου η Ελλάδα ως θεμελιώδης πυλώνας του δυτικού πολιτισμού.

Πρόκειται, όπως είπε, για μια υψηλού επιπέδου αξιακή προβολή της χώρας και για ένα ισχυρό διεθνές «rebranding» της Ελλάδας. Η Ουάσιγκτον, σύμφωνα με την ανάλυσή του, αναζητεί πολιτισμικό βάθος και μια σύνδεση με τις ελληνορωμαϊκές ρίζες της Δύσης, σε μια περίοδο κατά την οποία το δυτικό αξιακό οικοδόμημα βρίσκεται αντιμέτωπο με κρίση ταυτότητας και ισχυρές προκλήσεις από δυνάμεις με μακραίωνη πολιτισμική παράδοση, όπως η Κίνα και η Ινδία.

Ο Ιωάννης Μάζης σημείωσε ότι μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα. Όταν η ισχυρότερη δύναμη του κόσμου δηλώνει ότι θαυμάζει τον ελληνικό πολιτισμό και επιδιώκει να συνδεθεί μαζί του, η χώρα οφείλει να αντιληφθεί το μήνυμα και να το μετατρέψει σε συγκεκριμένη πολιτική.

«Το βασικό πυρηνικό όπλο της χώρας είναι ο πολιτισμός»

«Το βασικό πυρηνικό όπλο της χώρας είναι ο πολιτισμός», τόνισε χαρακτηριστικά. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι αυτό το όπλο δεν αξιοποιείται σήμερα με συστηματικό τρόπο.

Για να αλλάξει η κατάσταση, χρειάζεται επανασχεδιασμός της ελληνικής παιδείας, ενίσχυση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και δημιουργία προγραμμάτων πολιτιστικής προβολής με στρατηγικό βάθος και σαφή πολιτική στόχευση. Μια τέτοια στρατηγική, κατά τον ίδιο, δεν μπορεί να περιορίζεται στη θητεία μίας κυβέρνησης. Πρέπει να αποτελέσει διαχρονική εθνική πολιτική, αποδεκτή από το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας.

Ο ελληνικός πολιτισμός δεν είναι ανάγκη να προβάλλεται μέσα από στερεότυπα ή μέσα από μια στείρα αναπαραγωγή του παρελθόντος. «Η Ελλάδα είναι χρώμα, είναι φως, είναι αέρας, είναι διάνοια, είναι έννοια», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι αυτά τα στοιχεία μπορούν να εκφραστούν δημιουργικά και μέσα από τη σύγχρονη τέχνη.

Παράλληλα, ζήτησε ουσιαστική στήριξη των καλλιτεχνών και αναβάθμιση της θέσης των εικαστικών μαθημάτων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Χωρίς δημιουργούς που να μπορούν να ζήσουν από την εργασία τους και χωρίς νέα γενιά με αισθητική και πολιτιστική παιδεία, η Ελλάδα δεν μπορεί να ασκήσει αποτελεσματική πολιτιστική διπλωματία.

Η μάχη για τις «ψυχές και τα μυαλά»

Ο Ιωάννης Μάζης χρησιμοποίησε το παράδειγμα της Σοβιετικής Ένωσης για να καταδείξει τα όρια της στρατιωτικής ισχύος. Η κατάρρευσή της, όπως ανέφερε, δεν προήλθε από ξένες τεθωρακισμένες μεραρχίες ή από βομβαρδισμούς, αλλά από τη σταδιακή απώλεια της μάχης για τις «ψυχές και τα μυαλά».

Η Ελλάδα, υποστήριξε, διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα οικουμενικών αξιών: τον ανθρωπισμό, την αλληλεγγύη, την ευθύνη, τη δημοκρατία, το μέτρο και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο. Δεν χρειάζεται να κατασκευάσει ένα πλαστό αφήγημα, αλλά να επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πραγματικό αφήγημα που έχει λησμονηθεί.

Ο σεβασμός στην εθνική ταυτότητα, στην ιστορία, στα ήθη και στις παραδόσεις δεν συνεπάγεται, κατά τον καθηγητή, περιφρόνηση προς άλλους λαούς. Στο πλαίσιο αυτό διαχώρισε τον εθνικισμό, όπως τον προσδιόρισε ως προσήλωση στην εθνική ανάπτυξη και ταυτότητα χωρίς μισαλλοδοξία, από τον σοβινισμό, ο οποίος χαρακτηρίζεται από επιθετικότητα και απαξίωση των άλλων.

Από την κλασική Ελλάδα στο Βυζάντιο

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού. Επισήμανε ότι το ελληνικό αφήγημα δεν εξαντλείται στην κλασική αρχαιότητα, αλλά περνά από τα ελληνιστικά χρόνια, το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος και το Βυζάντιο έως τη νεότερη Ελλάδα.

Τα ελληνικά γράμματα, υπενθύμισε, ταξίδεψαν στη Βαγδάτη και στον αραβικό κόσμο, έφθασαν στην Ισπανία και από εκεί επέστρεψαν στη Δυτική Ευρώπη. Έργα του Ιπποκράτη, του Γαληνού, του Πυθαγόρα και άλλων Ελλήνων επιστημόνων και φιλοσόφων συνέβαλαν στη μεταφορά της ιατρικής, των μαθηματικών και της φιλοσοφικής σκέψης.

Η γνώση και η προβολή αυτής της διαδρομής δεν αποτελούν, σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάζη, άσκηση κενού μεγαλείου. Αποτελούν έναν τρόπο να κατανοήσει η σύγχρονη Ελλάδα ποια είναι, τι έχει προσφέρει στον παγκόσμιο πολιτισμό και πώς μπορεί να κερδίσει διεθνή σεβασμό.

Το τελικό του μήνυμα ήταν σαφές: η Ελλάδα κάθεται επάνω σε ένα πολιτιστικό «χρυσορυχείο», αλλά εξακολουθεί να το αντιμετωπίζει με αμηχανία ή αδιαφορία. Η ανάδειξή του μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο μέσο διεθνούς προβολής, αλλά κεντρικό άξονα μιας νέας, μακρόπνοης εξωτερικής πολιτικής.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλονται με μεγάλη ταχύτητα, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας καταγράφει μια αλληλουχία εξελίξεων που, κατά την εκτίμησή του, ενισχύουν τη στρατηγική θέση της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, προκαλώντας παράλληλα έντονο προβληματισμό στην Άγκυρα.

Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκονται η ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, η αναβάθμιση των κυπριακών στρατιωτικών υποδομών, η είσοδος της Ινδίας στην περιφερειακή εξίσωση και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Τουρκία στην προσπάθειά της να περιορίσει το χάσμα στον αέρα.

Το τουρκικό πρόβλημα με τα Eurofighter

Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, η Άγκυρα εξακολουθεί να επιδιώκει την απόκτηση Eurofighter, ενώ έχει ήδη αρχίσει η εκπαίδευση Τούρκων χειριστών στη Βρετανία. Ωστόσο, η προοπτική γρήγορης ενίσχυσης της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας εμφανίζεται να συναντά εμπόδια.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υποστηρίζει ότι το Κατάρ έχει, τουλάχιστον προς το παρόν, υπαναχωρήσει από το ενδεχόμενο παραχώρησης 12 μεταχειρισμένων Eurofighter στην Τουρκία. Παράλληλα, οι παραδόσεις βρετανικών αεροσκαφών τοποθετούνται, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται, προς το τέλος της δεκαετίας.

Η εικόνα αυτή συνδυάζεται με τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και τις καθυστερήσεις που αφορούν τα F-16. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα διαθέτει Rafale, εκσυγχρονίζει τα F-16 στην έκδοση Viper και προχωρά προς την απόκτηση των F-35.

Κατά την ανάλυση του Μουντζουρούλια, η τουρκική πλευρά αντιλαμβάνεται πλέον ότι η προσωπική σχέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο δεν αρκεί για να παρακαμφθούν οι θεσμικοί και νομοθετικοί περιορισμοί των ΗΠΑ. Έτσι, το αεροπορικό ισοζύγιο στο Αιγαίο μετατρέπεται σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους της Άγκυρας.

Η Κύπρος αποκτά στρατηγικό βάθος

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αναβάθμιση της ναυτικής βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. Ο σχεδιασμός, όπως παρουσιάστηκε, προβλέπει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης περισσότερων από οκτώ μεγάλων πολεμικών πλοίων, καθώς και τη δημιουργία ή αναβάθμιση υποδομών για ελικόπτερα.

Στο έργο αποδίδεται ελληνική συμμετοχή, με παράλληλη αμερικανική και γαλλική στήριξη. Με την ολοκλήρωσή του, η Κύπρος θα μπορεί να υποδέχεται ευκολότερα ελληνικές φρεγάτες Belharra, αλλά και πολεμικά πλοία της Γαλλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η εξέλιξη δεν περιορίζεται στη δημιουργία μιας ακόμη στρατιωτικής εγκατάστασης. Στην ανάγνωση του Ανδρέα Μουντζουρούλια, πρόκειται για ένα βήμα που μετατρέπει την Κυπριακή Δημοκρατία σε σημαντικό κόμβο ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αναβάθμιση της βάσης, η ενίσχυση της κυπριακής αεράμυνας και η στενότερη συνεργασία με Ελλάδα, Γαλλία, ΗΠΑ και Ισραήλ δημιουργούν ένα νέο περιφερειακό πλέγμα αποτροπής.

Οι αντιδράσεις του τουρκικού Τύπου παρουσιάζονται ως ένδειξη ότι η Άγκυρα παρακολουθεί με ανησυχία αυτή τη μεταβολή.

Η Ινδία μπαίνει δυναμικά στην περιοχή

Ένας ακόμη παράγοντας που αλλάζει την εξίσωση είναι η Ινδία. Η ανάλυση περιγράφει έναν υπό διαμόρφωση άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ινδίας, ο οποίος μπορεί να αποκτήσει οικονομικό, ενεργειακό, τεχνολογικό και αμυντικό περιεχόμενο.

Η επίσκεψη υψηλόβαθμου Ινδού αξιωματούχου σε Κύπρο και Αθήνα συνδέεται με συζητήσεις για συνεργασία στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, των μη επανδρωμένων συστημάτων, της τεχνητής νοημοσύνης και της μεταφοράς τεχνογνωσίας.

Η Ελλάδα προβάλλεται ως ευρωπαϊκή πύλη για την Ινδία, ενώ η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγικό σημείο παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προσέγγιση αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της στενής σχέσης Τουρκίας και Πακιστάν, την οποία το Νέο Δελχί παρακολουθεί προσεκτικά.

Η φρεγάτα «Νέαρχος» και τα Stryker

Στο ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, κεντρική θέση κατέχει η φρεγάτα Belharra «Νέαρχος». Όπως αναφέρεται στην εκπομπή, το πλοίο πλησιάζει στην παράδοσή του, έχοντας ολοκληρώσει κρίσιμες δοκιμές.

Η φρεγάτα παρουσιάζεται ως πολλαπλασιαστής ισχύος για το Πολεμικό Ναυτικό, με προηγμένες δυνατότητες αεράμυνας περιοχής και ενισχυμένη προστασία απέναντι σε σύγχρονες απειλές. Η ένταξή της στον ελληνικό στόλο εκτιμάται ότι θα μεταβάλει ουσιαστικά τα δεδομένα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράλληλα, ο σχεδιασμός για την παραλαβή αμερικανικών τεθωρακισμένων Stryker 8×8 αποσκοπεί στην ενίσχυση του Στρατού Ξηράς. Κατά τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν, μια πρώτη ομάδα 90 οχημάτων από αμερικανική βάση στη Γερμανία βρίσκεται κοντά στην παράδοση, ενώ εξετάζεται η παραχώρηση ακόμη 268. Ο συνολικός ελληνικός σχεδιασμός φέρεται να αφορά έως και 500 οχήματα, με προτεραιότητα την ενίσχυση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Το μέτωπο Γαλλίας–Τουρκίας

Η προσέγγιση Παρισιού και Άγκυρας σε επιμέρους αμυντικά και βιομηχανικά προγράμματα προκαλεί εύλογα ερωτήματα στην Αθήνα. Στην εκπομπή γίνεται αναφορά στις τουρκικές επιδιώξεις γύρω από τα συστήματα SAMP/T, καθώς και στη συνεργασία τουρκικών εταιρειών με τη γαλλική Safran.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας επισημαίνει, ωστόσο, ότι η Γαλλία συνεχίζει ταυτόχρονα να ενισχύει στρατηγικά την Ελλάδα. Διατυπώνει, μάλιστα, την εκτίμηση ότι ένα μέρος της γαλλικής προσέγγισης προς την Τουρκία μπορεί να αποσκοπεί στη διατήρηση ανοικτών διαύλων και στην αποφυγή εντάσεων γύρω από έργα όπως η ηλεκτρική διασύνδεση GSI.

Το μήνυμα του Ισραήλ προς την Άγκυρα

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφορά και τις σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας. Αφορμή αποτελεί η δημόσια προειδοποίηση του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας προς την ηγεσία της Χαμάς, λίγο μετά τις επαφές στελέχους της οργάνωσης με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Κατά την εκτίμηση που διατυπώθηκε, το μήνυμα δεν είχε αποδέκτη μόνο τη Χαμάς, αλλά και τον ίδιο τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: η συνέχιση της πολιτικής φιλοξενίας και στήριξης στελεχών της οργάνωσης θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις Τουρκίας–Ισραήλ.

Η συνολική εικόνα

Η κεντρική θέση της ανάλυσης του Ανδρέα Μουντζουρούλια είναι ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μεμονωμένες κινήσεις, αλλά σε μια ευρύτερη αναδιάταξη ισχύος.

Η Ελλάδα ενισχύεται στον αέρα, στη θάλασσα και στην ξηρά. Η Κύπρος αποκτά υποδομές που αυξάνουν τη στρατηγική χρησιμότητά της. Η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες εμβαθύνουν την παρουσία τους, ενώ η Ινδία εμφανίζεται έτοιμη να επενδύσει πολιτικά, οικονομικά και αμυντικά στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχειρεί να καλύψει εξοπλιστικά κενά, να διατηρήσει ανοικτές τις δυτικές της επιλογές και να αντιδράσει στη διαμόρφωση νέων συνεργασιών γύρω της.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Και σε αυτή την περίοδο, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν την ευκαιρία να αναβαθμίσουν αποφασιστικά τον ρόλο τους — αρκεί οι εξοπλιστικές κινήσεις να συνοδευτούν από σταθερή στρατηγική, ενεργητική διπλωματία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Σε μια αιχμηρή αποτίμηση της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα προχώρησε ο γεωστρατηγικός αναλυτής και αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, μιλώντας στον Θήτα FM. Αναγνώρισε τη βαρύτητα της αμερικανικής παρουσίας, αλλά προειδοποίησε ότι οι θετικές δηλώσεις και οι συμβολισμοί δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την ασφάλεια και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Ο κ. Λουκόπουλος επισήμανε αρχικά ότι η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αποτελεί από μόνη της θετική εξέλιξη. Όπως εξήγησε, ο Μάρκο Ρούμπιο βρίσκεται στην κορυφή δύο κρίσιμων κέντρων διαμόρφωσης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, ενώ γνωρίζει σε βάθος τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και έχει στο παρελθόν συνδεθεί με πρωτοβουλίες που αφορούσαν την απαγόρευση πώλησης των F-35 στην Τουρκία.

Παρά ταύτα, συνέστησε να αποφεύγονται τόσο οι θριαμβολογίες όσο και η ισοπεδωτική κριτική. Ιδιαίτερα για την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, εκτίμησε ότι απευθυνόταν κυρίως στο αμερικανικό ακροατήριο και ενδεχομένως εντασσόταν στην οικοδόμηση του προσωπικού πολιτικού του προφίλ. Τα θετικά λόγια για την Ελλάδα και τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό έχουν τη σημασία τους, σημείωσε, δεν συνιστούν όμως από μόνα τους πολιτική εγγύηση.

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε και στην παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας δίπλα στον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών κατά την άνοδό τους στην Πνύκα, θέτοντας ερώτημα για το μήνυμα που εξέπεμψε η συγκεκριμένη εικόνα από πλευράς διπλωματικού πρωτοκόλλου.

«Δεν δόθηκε πράσινο φως για το καλώδιο»

Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ο κ. Λουκόπουλος αμφισβήτησε τις ερμηνείες σύμφωνα με τις οποίες η Ουάσιγκτον έδωσε «πράσινο φως» για την ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector.

Κατά την ανάγνωσή του, η αμερικανική τοποθέτηση περί «ιδιωτικής διπλωματίας», «λεπτών ισορροπιών» και εμπλοκής άλλων χωρών παρέπεμπε ουσιαστικά σε προτροπή προς τις εμπλεκόμενες πλευρές να βρουν μεταξύ τους λύση. «Με δύο λέξεις: βρείτε τα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υπογράμμισε ότι το βασικό εμπόδιο είναι η στάση της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει ρόλο και ενημέρωση για ένα έργο που αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κρίσιμο τεστ, σύμφωνα με τον ίδιο, θα έρθει όταν εκδοθούν οι απαιτούμενες αναγγελίες για τη συνέχιση των ερευνών και την πόντιση του καλωδίου.

Τα ερωτήματα πίσω από το «δεν θα επιτρέψουμε σύγκρουση»

Ιδιαίτερα επιφυλακτικός εμφανίστηκε απέναντι στην αμερικανική διαβεβαίωση ότι δεν θα επιτραπεί σύγκρουση μεταξύ δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Όπως τόνισε, μια τέτοια τοποθέτηση δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντά, καθώς δεν προσδιορίζει ποια πλευρά ασκεί πίεση και ποια καλείται να αμυνθεί.

Κατά τον κ. Λουκόπουλο, η Τουρκία είναι εκείνη που εφαρμόζει εξαναγκαστική πολιτική και υπονομεύει την ασφάλεια στην περιοχή. Επομένως, η διεθνής πίεση πρέπει να κατευθύνεται προς τον παράγοντα που προκαλεί την ένταση και όχι προς τη χώρα που δέχεται την απειλή.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά όφειλε, στο πλαίσιο της δημόσιας διπλωματίας, να αναδείξει ευθέως το τουρκικό casus belli. Όταν γίνεται λόγος για το αδιανόητο μιας σύγκρουσης μεταξύ συμμάχων, παρατήρησε, θα έπρεπε να επισημαίνεται ταυτόχρονα ότι εξίσου αδιανόητη είναι η διατήρηση απειλής πολέμου από έναν σύμμαχο εναντίον άλλου.

«Μόνοι μας θα εξασφαλίσουμε την ασφάλειά μας»

Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης ήταν ότι η Ελλάδα πρέπει να διαθέτει δική της αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ και να μην περιμένει την εκ των υστέρων επέμβαση των συμμάχων.

«Στο πεδίο, εάν χρειαστεί, θα είμαστε μόνοι μας», τόνισε, προειδοποιώντας ότι μέχρι να υπάρξει εξωτερική παρέμβαση μπορεί να έχουν ήδη διαμορφωθεί μη αναστρέψιμα δεδομένα. Η χώρα, πρόσθεσε, οφείλει να καταστήσει σαφές ότι είναι αποφασισμένη να υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα με όλα τα διαθέσιμα μέσα.

Ο κ. Λουκόπουλος άσκησε επίσης κριτική στο κυβερνητικό αφήγημα περί «ήρεμων νερών» και «ελαφρού κυματισμού» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εκτίμησε ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα μιας ενεργής τουρκικής απειλής, ενώ σημείωσε ότι η κριτική για τους κυβερνητικούς χειρισμούς δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως επιθυμία αποτυχίας στα εθνικά ζητήματα.

«Το διεθνές δίκαιο χρειάζεται ισχύ»

Κλείνοντας, ο αντιστράτηγος ε.α. υπογράμμισε ότι η επίκληση του διεθνούς δικαίου, αν και αναγκαία, δεν αρκεί από μόνη της. Για να μπορέσει μια χώρα να αξιοποιήσει τις προβλέψεις του, χρειάζεται ισχύ, σταθερή διπλωματία, ανάσχεση και αξιόπιστη αποτροπή.

Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, πρέπει να παραμείνει ισχυρός και αξιόπιστος σύμμαχος, καθιστώντας συγχρόνως σαφές ότι δεν θα κατευνάσει την Τουρκία ούτε θα ενδώσει στις πιέσεις της. Στόχος πρέπει να είναι η Ουάσιγκτον και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να αντιλαμβάνονται πως η διατήρηση μιας ισχυρής Ελλάδας αποτελεί δικό τους στρατηγικό συμφέρον για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

«Οι φιλοφρονήσεις έχουν αξία και αναδεικνύουν την ήπια ισχύ της Ελλάδας. Οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις και η ισχυρή Ελλάδα, όμως, έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία», κατέληξε.