Με επίκεντρο τις πολιτικές εξελίξεις στην Αρμενία, τη νίκη του Νικόλ Πασινιάν, τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στον Νότιο Καύκασο και τις σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ, ο Σταύρος Καλεντερίδης προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάλυση στην εκπομπή του την Πέμπτη 11 Ιουνίου.

Ο έμπειρος αναλυτής υποστήριξε ότι η επανεκλογή του Πασινιάν δεν αφορά μόνο την Αρμενία, αλλά συνδέεται με ευρύτερους δυτικούς σχεδιασμούς στον Καύκασο, ενώ προειδοποίησε ότι παρόμοια μοντέλα διευθετήσεων και πιέσεων θα μπορούσαν να εμφανιστούν και στην ελληνική περίπτωση.

Παράλληλα αναφέρθηκε στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας προσχηματική τη δημόσια αντιπαράθεση Ερντογάν – Νετανιάχου, ενώ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ανάλυσής του στις εξελίξεις γύρω από τον διάδρομο Ζανγκεζούρ και το μέλλον της Αρμενίας.

«Ο Πασινιάν νομιμοποιήθηκε πολιτικά μετά την απώλεια του Αρτσάχ»

Ο Σταύρος Καλεντερίδης χαρακτήρισε τον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν ως τον άνθρωπο που οδήγησε, κατά την εκτίμησή του, στην απώλεια του Αρτσάχ (Ναγκόρνο Καραμπάχ), υποστηρίζοντας ότι η νέα εκλογική του νίκη δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή.

Όπως τόνισε, η εξέλιξη αυτή δεν αφορά αποκλειστικά την εσωτερική πολιτική σκηνή της Αρμενίας, αλλά συνδέεται άμεσα με ευρύτερα γεωπολιτικά σχέδια που επηρεάζουν τη Ρωσία, την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Δύση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η περίπτωση της Αρμενίας αποτελεί παράδειγμα για το πώς μπορεί να προωθηθεί μια πολιτική σταδιακών υποχωρήσεων υπό διεθνείς πιέσεις.

Η σύγκρουση Ερντογάν – Νετανιάχου και οι «σκιώδεις συνεργασίες»

Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασής του ήταν η κριτική που άσκησε τόσο στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν όσο και στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι πίσω από τις δημόσιες αντιπαραθέσεις των δύο ηγετών εξακολουθούν να υφίστανται κρίσιμες οικονομικές και στρατηγικές σχέσεις.

Ειδική αναφορά έκανε στη μεταφορά αζερικού πετρελαίου προς το Ισραήλ μέσω του αγωγού που διέρχεται από την Τουρκία, σημειώνοντας ότι η ενεργειακή συνεργασία συνεχίστηκε ακόμη και σε περιόδους έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης.

Παράλληλα επεσήμανε ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με το Ισραήλ, παρά τη σκληρή ρητορική που χρησιμοποιεί ο Ερντογάν για το παλαιστινιακό ζήτημα.

Οι Αζέροι, το Ισραήλ και το Αρτσάχ

Ο αναλυτής συνέδεσε τις εξελίξεις στο Αρτσάχ με τη στρατηγική συνεργασία Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν και Ισραήλ.

Υποστήριξε ότι η στρατιωτική επικράτηση του Μπακού απέναντι στους Αρμενίους δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη βοήθεια προηγμένων οπλικών συστημάτων που προήλθαν από το Ισραήλ, ενώ χαρακτήρισε την εκδίωξη των Αρμενίων από το Αρτσάχ ως μια διαδικασία εθνοκάθαρσης που άλλαξε οριστικά τον χάρτη της περιοχής.

Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η γεωπολιτική συνεργασία Τουρκίας – Αζερμπαϊτζάν – Ισραήλ παραμένει ισχυρή και επηρεάζει συνολικά τις ισορροπίες στον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ, ο Ερντογάν και η αμερικανική στάση

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε και στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τον Τούρκο πρόεδρο.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης σχολίασε την πρόσφατη δημόσια στήριξη που παρείχε ο Αμερικανός πρόεδρος στον Ερντογάν, σημειώνοντας ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί την Τουρκία σημαντικό γεωπολιτικό παίκτη παρά τις κατά καιρούς εντάσεις.

Κατά την εκτίμησή του, η στάση αυτή αποκαλύπτει ότι οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις παραμένουν βαθύτερες από ό,τι παρουσιάζονται συχνά στον δημόσιο διάλογο.

Ο διάδρομος Ζανγκεζούρ και το σχέδιο TRIPP

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον περίφημο διάδρομο Ζανγκεζούρ, ο οποίος συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν και αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Άγκυρα και το Μπακού.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στο σχέδιο που παρουσιάζεται ως TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity), υποστηρίζοντας ότι πίσω από τις οικονομικές προοπτικές του έργου κρύβονται σημαντικές γεωπολιτικές επιδιώξεις.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η δημιουργία του διαδρόμου θα αλλάξει ριζικά τις ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τον γεωπολιτικό χώρο της Αρμενίας.

Η προειδοποίηση για την Ελλάδα

Το πιο ηχηρό μήνυμα της παρέμβασης αφορούσε την Ελλάδα.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης εκτίμησε ότι οι εξελίξεις στην Αρμενία θα πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά από την Αθήνα, καθώς θεωρεί ότι ορισμένα μοντέλα διευθετήσεων και πιέσεων που εφαρμόζονται στον Καύκασο θα μπορούσαν να επιχειρηθεί να μεταφερθούν και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως ανέφερε, οι πιέσεις για συμβιβασμούς, οι αλλαγές συνόρων ή ζωνών επιρροής και η σταδιακή αποδοχή τετελεσμένων αποτελούν πρακτικές που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε διάφορες περιοχές του κόσμου.

Για αυτό τον λόγο υποστήριξε ότι η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί στενά όσα συμβαίνουν στην Αρμενία, καθώς αποτελούν, κατά την άποψή του, γεωπολιτικό προάγγελο ευρύτερων εξελίξεων.

Επίλογος

Η παρέμβαση του Σταύρου Καλεντερίδη κινήθηκε σε τρεις βασικούς άξονες: τις πολιτικές εξελίξεις στην Αρμενία, τις πραγματικές σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ πίσω από τις δημόσιες αντιπαραθέσεις και τις ευρύτερες γεωπολιτικές επιπτώσεις του διαδρόμου Ζανγκεζούρ.

Το κεντρικό μήνυμα της ανάλυσής του ήταν ότι η Αρμενία βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή, η οποία δεν αφορά μόνο τον αρμενικό λαό, αλλά επηρεάζει συνολικά τον συσχετισμό δυνάμεων στον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Και όπως προειδοποίησε, η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει αυτές τις εξελίξεις ως ένα μακρινό περιφερειακό ζήτημα, καθώς ενδέχεται να αποτελούν πρόδρομο ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών στην περιοχή μας.

Νέα επίθεση κατά της Ελλάδας εξαπολύουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αυτή τη φορά με αφορμή την παρουσία αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στον χώρο του Σαντιρβάν στη Δράμα, στο πλαίσιο πολιτιστικής δράσης που συνδέεται με εκθέσεις και εκδηλώσεις του Μουσείου Μπενάκη.

Το θέμα αναδείχθηκε από την τουρκική εφημερίδα Yeni Akit, γνωστή για τον εθνικιστικό και συχνά ακραίο λόγο της, η οποία έκανε λόγο για «ελληνική ντροπή» και επιχείρησε να παρουσιάσει την πολιτιστική αξιοποίηση του ιστορικού χώρου ως δήθεν προσπάθεια «εξάλειψης της οθωμανικής μνήμης».

Στο δημοσίευμα χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα φορτισμένες εκφράσεις, ενώ η παρουσία του αγάλματος του Μακεδόνα στρατηλάτη εμφανίζεται ως μια πράξη «ελληνοποίησης» ενός μνημείου που το τουρκικό μέσο χαρακτηρίζει αποκλειστικά ως «οθωμανική κληρονομιά».

Τι είναι το Σαντιρβάν της Δράμας

Το Σαντιρβάν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια της Δράμας. Ο μιναρές του χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, ενώ το κτίριο ανακαινίστηκε το 1806 από τον Μεχμέτ Χαλίλ Αγά, πατέρα του γνωστού Δράμαλη Πασά.

Το μνημείο λειτούργησε ως τζαμί έως το 1922. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή φιλοξένησε προσφυγικές οικογένειες, ενώ από το 1927 έως το 1981 στέγασε το τυπογραφείο της ιστορικής εφημερίδας «Θάρρος». Το 1983 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και αργότερα αποκαταστάθηκε, μετατρεπόμενο σε χώρο πολιτισμού και εκδηλώσεων.

Σήμερα το Σαντιρβάν λειτουργεί ως πολυχώρος πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις, παρουσιάσεις και δράσεις που αναδεικνύουν την πολυεπίπεδη ιστορία της Δράμας.

Η παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου ενόχλησε την Άγκυρα

Αυτό ακριβώς το πολιτιστικό πλαίσιο φαίνεται ότι ενόχλησε συγκεκριμένους κύκλους στην Τουρκία.

Η Yeni Akit επιχείρησε να παρουσιάσει την έκθεση και την παρουσία του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου όχι ως μια καλλιτεχνική ή ιστορική δράση, αλλά ως «ιδεολογική παρέμβαση» με στόχο την αλλοίωση του χαρακτήρα του χώρου.

Το τουρκικό δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα επιχειρεί να αποσυνδέσει το μνημείο από τις «ισλαμικές και τουρκικές ρίζες» του, υιοθετώντας μια γνώριμη ρητορική που εμφανίζεται συχνά κάθε φορά που ελληνικοί φορείς αξιοποιούν ή αναδεικνύουν μνημεία με οθωμανικό παρελθόν.

Στην πραγματικότητα, η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία παραβλέπει το γεγονός ότι το Σαντιρβάν δεν έχει εγκαταλειφθεί ούτε καταστραφεί. Αντιθέτως, έχει συντηρηθεί, προστατευθεί και αναδειχθεί ως ιστορικό μνημείο, αποτελώντας σήμερα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής ζωής της Δράμας.

Μιλούν για «βεβήλωση» αυτοί που άλλαξαν τον χαρακτήρα της Αγιάς Σοφιάς

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τουρκικά μέσα κάνουν λόγο για «προσβολή» και «αλλοίωση της ιστορικής μνήμης», τη στιγμή που η ίδια η Τουρκία έχει δεχθεί διεθνή κριτική για τη μετατροπή της Αγιάς Σοφιάς σε τζαμί.

Το εμβληματικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης, που για δεκαετίες λειτουργούσε ως μουσείο και αποτελούσε σύμβολο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, επανήλθε το 2020 σε καθεστώς μουσουλμανικού τεμένους με απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προκαλώντας αντιδράσεις από την UNESCO, την Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και πλήθος διεθνών οργανισμών.

Η αντίφαση είναι προφανής. Την ώρα που η Ελλάδα διατηρεί, προστατεύει και αξιοποιεί μνημεία διαφορετικών ιστορικών περιόδων, η τουρκική πλευρά καταγγέλλει ως «βεβήλωση» την παρουσία ενός αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου σε έναν πολιτιστικό χώρο.

Η ιστορία ως εργαλείο πολιτικής

Η υπόθεση της Δράμας αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τμήμα του τουρκικού Τύπου επιχειρεί να εργαλειοποιήσει ιστορικά και πολιτιστικά ζητήματα για πολιτικούς σκοπούς.

Ο Μέγας Αλέξανδρος αποτελεί παγκόσμιο ιστορικό σύμβολο του ελληνισμού και η παρουσία του σε μια πολιτιστική έκθεση δεν συνιστά πρόκληση ούτε αμφισβήτηση της ιστορίας οποιουδήποτε μνημείου.

Ωστόσο, στο τουρκικό αφήγημα μετατρέπεται σε αφορμή για νέες επιθέσεις κατά της Ελλάδας, εντασσόμενες σε μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας κλίματος έντασης γύρω από ζητήματα ιστορικής μνήμης, πολιτιστικής κληρονομιάς και εθνικής ταυτότητας.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Δράμα συνεχίζει να αναδεικνύει την πολυπολιτισμική ιστορία της μέσα από δράσεις πολιτισμού και γνώσης. Και αυτό είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως «πρόκληση», όσο κι αν ορισμένοι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου προσπαθούν να το εμφανίσουν έτσι.

Οι αμερικανικές αρχές προχώρησαν στην κατάσχεση 13 διαδικτυακών domains, τα οποία φέρονται να χρησιμοποιούνταν από άτομα που συνδέονται με κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, με στόχο την προσέγγιση Αμερικανών που διαθέτουν πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, τα συγκεκριμένα domains χρησιμοποιούνταν από ψευδεπίγραφες συμβουλευτικές ιστοσελίδες, οι οποίες εμφανίζονταν ως νόμιμες επαγγελματικές πλατφόρμες. Στην πραγματικότητα, όμως, φέρονται να λειτουργούσαν ως «βιτρίνα» για την προσέγγιση προσώπων με διαβαθμισμένη πρόσβαση, κυρίως νυν και πρώην κατόχων αμερικανικών αδειών ασφαλείας.

Η υπόθεση έρχεται λίγες ημέρες μετά τη σπάνια προειδοποίηση της συμμαχίας πληροφοριών Five Eyes, στην οποία συμμετέχουν Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Καναδάς και Νέα Ζηλανδία. Η συμμαχία είχε προειδοποιήσει ότι κινεζικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών χρησιμοποιούν πλατφόρμες όπως το LinkedIn και άλλους επαγγελματικούς ιστότοπους για να αποσπάσουν ευαίσθητες πληροφορίες.

Η εισαγγελέας των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια, Jeanine Pirro, δήλωσε ότι οι κατασχέσεις στέλνουν σαφές μήνυμα πως κάθε προσπάθεια εκμετάλλευσης Αμερικανών που έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητες εθνικές πληροφορίες θα εντοπίζεται και θα εξαρθρώνεται.

Από την πλευρά του, ο Roman Rozhavsky, βοηθός διευθυντής του τμήματος Αντικατασκοπείας και Κατασκοπείας του FBI, τόνισε ότι η υπόθεση δείχνει μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, αξιοποιώντας ακόμη και περιεχόμενο που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να παραπλανήσουν, να στρατολογήσουν ή να πιέσουν πρόσωπα με πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης προειδοποίησε τους πολίτες να αντιμετωπίζουν με εξαιρετική καχυποψία προτάσεις για γρήγορο εισόδημα μέσω ασαφών συμβουλευτικών υπηρεσιών, ειδικά όταν αυτές απευθύνονται σε ανθρώπους με εμπειρία σε κρατικούς, στρατιωτικούς ή ευαίσθητους τεχνολογικούς τομείς.

Η υπόθεση δείχνει μια νέα μορφή κατασκοπευτικής δραστηριότητας, όπου οι παραδοσιακές μέθοδοι στρατολόγησης συνδυάζονται πλέον με ψηφιακά εργαλεία, ψεύτικες επαγγελματικές ταυτότητες, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και τεχνητή νοημοσύνη.

Οι φερόμενοι ως διαχειριστές των ιστοσελίδων αρνήθηκαν οποιαδήποτε εμπλοκή ξένης κυβέρνησης, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την υπόθεση ως μέρος μιας ευρύτερης και οργανωμένης προσπάθειας κινεζικών υπηρεσιών να αποκτήσουν πρόσβαση σε αμερικανικά μυστικά μέσω ψηφιακής παραπλάνησης.

Το μήνυμα των αμερικανικών αρχών είναι σαφές: ο χώρος της κατασκοπείας έχει πλέον μεταφερθεί και στο διαδίκτυο, με τις «αγγελίες εργασίας», τις δήθεν συμβουλευτικές εταιρείες και τις επαγγελματικές πλατφόρμες να μετατρέπονται σε πεδίο στρατολόγησης και συλλογής πληροφοριών.