Η έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις εργασίες του Great Sea Interconnector, η αντίδραση της Τουρκίας και η προετοιμασία της Αθήνας απέναντι σε ενδεχόμενη παρενόχληση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου κυριάρχησαν στην έκτακτη εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις πληροφορίες για αυξημένη στρατιωτική κινητικότητα στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν και το ενδεχόμενο νέας ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης.

Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τις εργασίες του Great Sea Interconnector αποτέλεσε την κεντρική είδηση της εκπομπής. Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε την εξέλιξη ως ένα ουσιαστικό βήμα για την προώθηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, επισημαίνοντας ότι ακολούθησε τουρκική αντι-NAVTEX.

Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, η Άγκυρα επιχείρησε να αμφισβητήσει τη νομιμότητα των δραστηριοτήτων, επαναφέροντας τις γνωστές αξιώσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες και επικαλούμενη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Οι συντελεστές της εκπομπής υποστήριξαν ότι η τουρκική πλευρά αιφνιδιάστηκε από τον χρόνο έκδοσης της ελληνικής NAVTEX, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αντίδραση του τουρκικού Τύπου και σε παρεμβάσεις αναλυτών που συνδέουν το έργο με τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Στην εκπομπή παρουσιάστηκαν επίσης τρία πιθανά επίπεδα τουρκικής αντίδρασης, από την απλή παρακολούθηση του ερευνητικού πλοίου μέχρι την παρενόχληση και την προσπάθεια παρεμπόδισης των εργασιών.

Οι παρουσιαστές αναφέρθηκαν σε επιχειρησιακή προετοιμασία της Αθήνας και σε δυνατότητες επιτήρησης με πολεμικά πλοία, παράκτια μέσα και μη επανδρωμένα συστήματα.

Το βασικό τους επιχείρημα ήταν ότι η ελληνική πλευρά πρέπει να επιμείνει στην υλοποίηση του έργου, χωρίς πανηγυρισμούς αλλά και χωρίς υποχώρηση υπό την πίεση της Άγκυρας.

Η απάντηση της Αθήνας

Κατά τη διάρκεια της ζωντανής μετάδοσης μεταφέρθηκε και η απάντηση ελληνικών διπλωματικών πηγών στις τουρκικές αιτιάσεις.

Όπως αναφέρθηκε στην εκπομπή, η Αθήνα διαμήνυσε ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό της εταιρείας και τις NAVTEX που έχουν εκδοθεί.

Οι συντελεστές απέδωσαν ιδιαίτερη σημασία σε αυτή τη διατύπωση, θεωρώντας ότι δημιουργεί σαφή πολιτική δέσμευση για τη συνέχιση του έργου.

Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η πραγματική δοκιμασία δεν είναι η ανταλλαγή ανακοινώσεων, αλλά η κατάσταση που θα διαμορφωθεί στη θάλασσα όταν αρχίσουν οι εργασίες.

Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος και ο παράγοντας Ινδία

Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στις περιφερειακές συνεργασίες της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση της συνεργασίας με την Αίγυπτο και στην κοινή αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Οι παρουσιαστές υποστήριξαν ότι η σύγκλιση Αθήνας, Λευκωσίας και Καΐρου αποκτά περισσότερο πρακτικό χαρακτήρα, με προοπτικές συντονισμού στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της περιφερειακής ασφάλειας.

Αναφορά έγινε και στην Ινδία, με πληροφορίες που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή για αυξημένη παρουσία του ινδικού Πολεμικού Ναυτικού στην Κύπρο, συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και πιθανότητα παραχώρησης ναυτικού μέσου. Οι τελευταίες αναφορές διατυπώθηκαν ως πληροφορίες των συντελεστών και όχι ως επιβεβαιωμένες αποφάσεις.

Ιράν: Σενάρια πολεμικής επιχείρησης και στρατιωτική κινητικότητα

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της εκπομπής ήταν η Μέση Ανατολή.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε πληροφορίες και δημοσιεύματα σχετικά με το ενδεχόμενο ισραηλινής επίθεσης εναντίον του Ιράν, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Συζητήθηκαν αναφορές για αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, κινήσεις στρατιωτικών αεροσκαφών, προειδοποιήσεις ασφαλείας και ενδεχόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Σύμφωνα με την εκτίμηση που διατυπώθηκε, οι επικρατούσες συνθήκες δημιουργούσαν ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο για πιθανή στρατιωτική ενέργεια.

Οι παρουσιαστές εξέτασαν επίσης το ενδεχόμενο επιχείρησης που δεν θα περιοριζόταν σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς, αλλά θα περιλάμβανε χερσαίες ή ειδικές επιχειρήσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην εσωτερική κατάσταση του Ιράν και στις προϋποθέσεις που θα απαιτούνταν για μια ενδεχόμενη ανατροπή του καθεστώτος.

Πρόκειται, ωστόσο, για σενάρια και εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, όχι για επιβεβαιωμένη έναρξη στρατιωτικής επιχείρησης.

Ιρανικές απειλές και ελληνικές βάσεις

Ξεχωριστή ανησυχία προκάλεσαν οι αναφορές σε ιρανικές απειλές κατά στόχων στην Ευρώπη.

Στην εκπομπή παρουσιάστηκαν ισχυρισμοί για χάρτες που περιλαμβάνουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ και βάσεις στην Ελλάδα ως δυνητικούς στόχους.

Παράλληλα, έγινε αναφορά σε ύποπτες κινήσεις πλοίων που συνδέονται με το Ιράν κοντά σε υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών, καθώς και σε περιστατικά που αφορούν την ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας.

Οι παρουσιαστές συνέδεσαν αυτές τις εξελίξεις με την πιθανότητα διεύρυνσης της σύγκρουσης και την ανάγκη προστασίας κρίσιμων υποδομών.

Ελληνικά εξοπλιστικά και νέα μέσα επιτήρησης

Η εκπομπή περιλάμβανε επίσης ενημέρωση για τις ελληνικές αμυντικές δυνατότητες.

Μεταξύ άλλων, παρουσιάστηκαν πληροφορίες για την πορεία εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3B Orion, την ανάπτυξη ελληνικών μη επανδρωμένων συστημάτων και τη μετασκευή ταχύπλοου σκάφους για αποστολές του Πολεμικού Ναυτικού.

Οι συντελεστές υπογράμμισαν την ανάγκη επένδυσης σε εγχώρια τεχνολογία, επιτήρηση και μη επανδρωμένα μέσα, ιδιαίτερα σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το Αιγαίο.

Το κρίσιμο ερώτημα

Κοινός παρονομαστής των δύο μεγάλων θεμάτων της εκπομπής ήταν η σημασία της επιχειρησιακής ετοιμότητας και των πολιτικών αποφάσεων.

Για τον Great Sea Interconnector, οι παρουσιαστές επέμειναν ότι η αποφασιστικότητα της Αθήνας θα κριθεί στην πράξη, όταν το ερευνητικό πλοίο επιχειρήσει στην περιοχή.

Για τη Μέση Ανατολή, επισήμαναν ότι η αυξημένη στρατιωτική κινητικότητα δεν συνεπάγεται αυτομάτως την έναρξη πολέμου, αλλά καθιστά αναγκαία τη στενή παρακολούθηση των εξελίξεων.

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Μετά την ολοκληρωτική συντριβή του στις κάλπες των Ενδιαμέσων Εκλογών, ο Πρόεδρος Τραμπ έχει να αντιμετωπίσει ένα διχασμένο έθνος που δεν μπορεί να νομοθετήσει για τα επόμενα δυο χρόνια και η μόνη ασχολία των αντιπροσώπων του θα είναι ένα εξίσου ανούσιο, όσο και διχαστικό, «κυνήγι μαγισσών» προς τους εκατέρωθεν διεφθαρμένους πολιτικούς αντιπάλους. Το μόνο που απομένει στον Τραμπ είναι να επιδοθεί στην εξωτερική πολιτική, ή οποία έγκειται, ως επί το πλείστον, εντός των αποκλειστικά δικών του αρμοδιοτήτων. Η μόνη του ελπίδα είναι να ανασκευάσει την παταγώδη μέχρι τούδε αποτυχία του σε μια προσπάθεια να μην μείνει στην Ιστορία ως ο ηλιθιοδέστερος των Αμερικάνων Προέδρων που κατάφερε να χάσει την Ουκρανία, το Ιράν και το Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δεδομένης της τραγικής κατάστασης στην Ουκρανία, με τη Ρωσία να προελαύνει, την Ευρώπη να γνέφει με αμηχανία και την Ουκρανία να καταρρέει από τα σκάνδαλα και την σοβαρότατη πλέον έλλειψη ανθρωπίνου αλλά και αψύχου δυναμικού, το μόνο που απομένει, ελλείψη μιας εκατέρωθεν πρόθεσης συμβιβασμού, είναι η εναγώνιος παρακολούθηση του ήδη προαναγγελθέντος Ουκρανικού επιθανατίου ρόγχου. Διότι η εναλλακτική της ΝΑΤΟϊκής εμπλοκής δεν μπορεί να υποστηρίξει τα προβλεπόμενα φέρετρα, ενώ η απόσυρση της βοήθειας προς εξαναγκασμό της Ουκρανίας σε συνθηκολόγηση θα έπληττε ανεπανόρθωτα το γόητρο των ΗΠΑ ως υπερδύναμη.

Το Ιράν, αφετέρου, έχει επιδείξει ιδιάζουσα ανθεκτικότητα στους βομβαρδισμούς και τις κυρώσεις, ενώ εκπλήσσει η ικανότητα του να πλήττει καίρια το μαλακό υπογάστριο των αντιπάλων του με πλήγματα στις πετρελαϊκές υποδομές των πετρομοναρχιών και τις ανυπεράσπιστες πλέον αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Έτσι δικαιολογείται και η εμμονή του στο ταπεινωτικό μνημόνιο εκεχειρίας, καθώς γνωρίζει ότι ο Τραμπ δεν έχει απολύτως καμία βιώσιμη επιλογή για να επιφέρει αλλαγή καθεστώτος: τη μόνη προοπτική του για μια, έστω και στοιχειωδώς, αξιοπρεπή αποχώρηση από την περιοχή. Κανένας βομβαρδισμός δεν μπορεί να κάμψει πλέον το συσπειρωμένο Ιρανικό λαό, καμία ένοπλη μειονότητα δεν είναι αρκετά πολυάριθμη για να κλονίσει τους πάνοπλους και συντριπτικά υπεράριθμους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ οι ΗΠΑ και η υπόλοιπη Υφήλιος θα υποφέρουν δυσαναλόγως περισσότερο από ένα συνεχιζόμενο εμπάργκο. Όσο για μια χερσαία εμπλοκή των ΗΠΑ, θα τους στοίχιζε αφόρητα σε έμψυχο και άψυχο κόστος, ενώ θα τους στερούσε δια παντός την ικανότητα εμπλοκής σε οποιοδήποτε άλλο σημείο ενδιαφέροντος στον πλανήτη, σε μια εποχή που θα κρίνει την επικυριαρχία της Υφηλίου για το υπόλοιπο του αιώνα.

Η εναλλακτική της χρήσης πυρηνικών όπλων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν δικαιολογία αποχώρησης αλλά κάθε άλλο από την κάμψη του ηθικού του Ιράν δε θα επέφερε. Επιπλέον θα είχε τα ακόλουθα αρνητικά αποτελέσματα:

• Το Ιράν θα ανταπέδιδε ανηλεώς εναντίον των πετρομοναρχιών σε σημείο να τις καθυποτάξει de facto και κατά του Ισραήλ με ανυπολόγιστες συνέπειες.
• Η Μόσχα θα διαθέτει πλέον το αντίστοιχο «δικαίωμα» να χρησιμοποιήσει τακτικά ή και στρατηγικά πυρηνικά εναντίον της Ουκρανίας ή ακόμα και κατά στρατηγικών παραγωγικών υποδομών Ευρωπαϊκών κρατών που συνεχίζουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία.
• Η Κίνα θα μπορέσει να θέσει βέτο σε περαιτέρω χρήση πυρηνικών απειλώντας με ολοκληρωτικό πυρηνικό πόλεμο. Η προοπτική αυτή θα της εξασφάλιζε την ειρηνική συνέχιση της οικονομικής εξάπλωσης και επικράτησής της που μπορεί να απειληθεί μόνο από τη στρατιωτική παρέμβαση της Αμερικής.
• Το διεθνές κύρος της Αμερικής θα επλήττετο ανεπανόρθωτα, μετατρέποντας την ήδη παραπαίουσα υπερδύναμη σε παρία και πιθανώς θα επέφερε καταστροφικές εξελίξεις στην οικονομία της και θα την καταδίκαζε σε έναν τοπικό απομονωτισμό για ένα ακαθόριστο χρονικό διάστημα.

Η μόνη εναλλακτική θα ήταν η μαζική χρήση στρατηγικών πυρηνικών όπλων εναντίον του Ιράν για την ισοπέδωση των μεγάλων πόλεών του και το τέλος της χώρας σαν φυσική πλέον ύπαρξη. Ακόμα και ένα στρατηγικό όπλο να εκρήγνυτο στη στρατόσφαιρα πάνω από το Ιράν θα προκαλούσε ένα ηλεκτρομαγνητικό παλμό που θα κατέστρεφε κάθε ηλεκτρικό εξάρτημα με αποτέλεσμα το μαζικό θάνατο του πληθυσμού εντός μικρού χρονικού διαστήματος λόγω επιμελητείας (βλ.«Θανάσιμη Πρόκληση»).

Όπως αναλύσαμε και σε προηγούμενο άρθρο μας (βλ. «Η Μεγάλη Λάμψη») ο Τραμπ καλείται να εξετάσει τη μόνη βιώσιμη εναλλακτική για μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή αποχώρηση από την περιοχή. Όμως αυτή η επιλογή δεν είναι χωρίς τα σοβαρότατα μειονεκτήματά της. Όλες οι πιο πάνω αναφερθείσες επιπτώσεις θα ισχύσουν και μάλιστα στο έπακρο. Ουσιαστικά αυτή θα είναι μια λύση αυτοχειρίας αλλά ένας ναρκισσιστής που βλέπει τον επερχόμενο εξευτελισμό του βιώνει, ούτως ή άλλως, κίνδυνο θανάτου, οπότε δεν ορρωδεί ούτε στιγμή να εφαρμόσει ακραία μέτρα, όσο καταστροφικά και αν είναι αυτά.

Στις 30 Οκτωβρίου σημειώθηκε ένα σημείο καμπής στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας περιήλθε σε αδιέξοδο σχετικά με τη MINURSO, την ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ που είναι αναπτυγμένη στη Δυτική Σαχάρα από το 1991.

Ένα αμερικανικό προσχέδιο ψηφίσματος που ευνοούσε το Σχέδιο Αυτονομίας του Μαρόκου και πρότεινε την αντικατάσταση της αποστολής διεξαγωγής δημοψηφίσματος από μια πολιτική αποστολή, έλαβε έντεκα θετικές ψήφους, ένα ρωσικό βέτο και τρεις αποχές. Μια ανταγωνιστική ρωσική πρόταση για την παράταση της εντολής της ειρηνευτικής δύναμης έλαβε τρεις ψήφους υπέρ, μία κατά και έντεκα αποχές.

Ως εκ τούτου, η εντολή της MINURSO έληξε τα μεσάνυχτα της 31ης Οκτωβρίου. Στις 1 Νοεμβρίου, ο ΟΗΕ ανακοίνωσε τη διαδικασία εκκαθάρισης και αποχώρησης της αποστολής, με μια εφοδιαστική ομάδα να αναλαμβάνει τον επαναπατρισμό του εξοπλισμού και τη διάθεση των περιουσιακών στοιχείων του Οργανισμού.

Το δίδαγμα για το Ισραήλ και τη βόρεια μεθόριο

Το τέλος μιας ειρηνευτικής δύναμης στη Βορειοδυτική Αφρική μπορεί να φαίνεται ως μια μακρινή υποσημείωση, αλλά η ολοκλήρωση της MINURSO φέρει στρατηγική σημασία για την Ιερουσαλήμ. Το Ισραήλ και το Μαρόκο έχουν περάσει δεκαετίες πλοηγούμενοι στα όρια των διεθνών παρατηρητών.

Η συγκυρία συμπίπτει επίσης με μια μετάβαση στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ. Το Ψήφισμα 2790 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο υιοθετήθηκε ομόφωνα τον Αύγουστο του 2025, παρέτεινε την εντολή της UNIFIL για τελευταία φορά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, για να ακολουθήσει μια σταδιακή και τακτική αποχώρηση εντός 12 μηνών.

Η Δυτική Σαχάρα προσφέρει επομένως στο Ισραήλ μια μελέτη περιπτώσεως: η διεθνής διατήρηση της ειρήνης δεν μπορεί να αντικαταστήσει επ’ αόριστον την κυρίαρχη εθνική άμυνα, και η διαχείριση της αποχώρησής της απαιτεί ένα ανεξάρτητο δόγμα.

Η αποτυχία της MINURSO στη Δυτική Σαχάρα

Για να κατανοήσει κανείς τη σταδιακή αποχώρηση της MINURSO, πρέπει να εξετάσει γιατί η αποστολή παρέμεινε για 35 χρόνια χωρίς να επιλύσει τη σύγκρουση. Ιδρύθηκε το 1991 για να παρακολουθεί την εκεχειρία μεταξύ του Μαρόκου και του Μετώπου Πολισάριο (Polisario Front) και να διοργανώσει δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης, αλλά γρήγορα περιήλθε σε αδιέξοδο λόγω διαφωνιών σχετικά με τους καταλόγους ψηφοφόρων.

Ο ΟΗΕ εξακολουθεί να κατατάσσει τη Δυτική Σαχάρα ως «Μη Αυτοδιοικούμενο Έδαφος», ενώ το Μαρόκο διοικεί περίπου το 80% της περιοχής και προτείνει αυτονομία υπό μαροκινή κυριαρχία. Το Μέτωπο Πολισάριο, με έδρα σε προσφυγικούς καταυλισμούς κοντά στο Τιντούφ της Αλγερίας, συνεχίζει να απαιτεί ψηφοφορία για την ανεξαρτησία.

Το δημοψήφισμα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Η MINURSO παρακολουθούσε τις στρατιωτικές εξελίξεις, διερευνούσε περιστατικά και βοηθούσε στη συγκράτηση της κλιμάκωσης, αλλά ο βασικός πολιτικός της στόχος παρέμεινε ανεκπλήρωτος. Οι ετήσιες ανανεώσεις διατηρούσαν ένα ανεπίλυτο καθεστώς (status quo) χωρίς να φέρνουν τα μέρη πιο κοντά σε διευθέτηση, λειτουργώντας τελικά απλώς ως ένας μηχανισμός διατήρησης της στασιμότητας.

Η παράλληλη πορεία της UNIFIL στον Λίβανο

Αυτή η δυναμική αντικατοπτρίζει πιστά την πορεία της UNIFIL κατά μήκος των βορείων συνόρων του Ισραήλ. Ιδρύθηκε προσωρινά το 1978 και διευρύνθηκε μετά τον Δεύτερο Πόλεμο του Λιβάνου το 2006 βάσει του Ψηφίσματος 1701.

Οι διπλωμάτες διαβεβαίωναν τους Ισραηλινούς ότι οι ειρηνευτικές δυνάμεις θα σταθεροποιούσαν τα σύνορα και θα βοηθούσαν τον Λίβανο να επεκτείνει την κρατική αυθεντία έως τη Μπλε Γραμμή. Η UNIFIL λειτούργησε με εγκεκριμένο προϋπολογισμό 2025–2026 ύψους 555,82 εκατομμυρίων δολαρίων, διαθέτοντας έως τον Σεπτέμβριο του 2026 7.565 ειρηνευτές από 46 χώρες.

Ωστόσο, το Ψήφισμα 1701 δεν έδωσε στην UNIFIL γενική εντολή για τον βίαιο αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Η κύρια αποστολή της ήταν να συνδράμει τις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου (LAF) στη δημιουργία μιας περιοχής ελεύθερης από μη εξουσιοδοτημένα όπλα νότια του ποταμού Λιτάνι.

Η UNIFIL υποστηρίζει ότι οι ειρηνευτές της δεν είναι εξουσιοδοτημένοι να χρησιμοποιούν βία για να αποτρέψουν παραβιάσεις. Αν και μπορούσαν να περιπολούν ανεξάρτητα, η ικανότητά τους να ερευνούν ευαίσθητες τοποθεσίες υπονομευόταν επανειλημμένα από περιορισμούς πρόσβασης, τοπικά εμπόδια και τους πολιτικούς περιορισμούς του λιβανικού κράτους.

Η διευθέτηση αυτή διατήρησε μια σχετική ηρεμία για 17 χρόνια, αλλά απέτυχε να αποτρέψει τη στρατιωτική επέκταση της Χεζμπολάχ ή τις επιθέσεις της 8ης Οκτωβρίου 2023. Τα χρόνια της σχετικής ηρεμίας δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως αποτελεσματικός αφοπλισμός: η Χεζμπολάχ διατήρησε ένοπλες υποδομές εκτός κρατικού ελέγχου. Τον Μάιο του 2026, αναφορές των ισραηλινών δυνάμεων (IDF) περιέγραφαν υποδομές σηράγγων και όπλα της Χεζμπολάχ που ανακαλύφθηκαν σε απόσταση μόλις 500 μέτρων έως 1 χιλιομέτρου από τις θέσεις της UNIFIL.

Η ιρανική απειλή και τα 4 διδάγματα για το Ισραήλ

Οι στρατηγικές παράλληλοι υπογραμμίζονται επίσης από τις κοινές ανησυχίες για την ιρανική επιρροή. Το Μαρόκο διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη το 2018, καταγγέλλοντας ότι στελέχη της Χεζμπολάχ παρείχαν υλικοτεχνική υποστήριξη, πυραύλους επιφανείας-αέρος και εκπαίδευση σε στελέχη του Πολισάριο μέσω της ιρανικής πρεσβείας στο Αλγέρι.

Η εμπειρία του Μαρόκου προσφέρει τέσσερις στρατηγικές αρχές για το Ισραήλ:

1. Μη ανάθεση της εθνικής άμυνας σε τρίτους: Ένα κυρίαρχο κράτος δεν πρέπει να αναθέτει τη ζωτική του άμυνα σε διεθνείς ειρηνευτές. Το Μαρόκο κατασκεύασε ένα οχυρωμένο αμυντικό τείχος (berm) χιλιάδων χιλιομέτρων με ραντάρ και μονάδες ταχείας αντίδρασης. Όταν το Πολισάριο έκλεισε το πέρασμα στο Γκουεργκουεράτ το 2020, το Μαρόκο επενέβη άμεσα και αποκατέστησε τη διέλευση. Για το Ισραήλ, η ασφάλεια στη Μπλε Γραμμή εξαρτάται αποκλειστικά από την επιχειρησιακή ικανότητα και την αποτροπή των IDF.

2. Δημιουργία πραγματικών δεδομένων στο πεδίο: Αντί να βασίζεται σε πολυμερείς διακηρύξεις, το Μαρόκο επένδυσε σε υποδομές, μετατρέποντας τις πόλεις Ελ Ααγιούν και Ντάχλα σε περιφερειακά οικονομικά κέντρα. Το Ισραήλ πρέπει να εφαρμόσει μια παρόμοια αρχή στο βορρά: η ασφαλής επιστροφή των κατοίκων της Γαλιλαίας δεν μπορεί να βασίζεται σε διπλωματικά χαρτιά, αλλά σε οχυρωμένες αμυντικές περιμέτρους και συνεχή στρατιωτική ετοιμότητα.

3. Προτεραιότητα στη διμερή διπλωματία: Το Μαρόκο επικεντρώθηκε σε συμφωνίες με μεγάλες δυνάμεις (αναγνώριση της μαροκινής κυριαρχίας από τις ΗΠΑ το 2020 στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, ακολουθούμενη από τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Βρετανία). Το Ισραήλ θα πρέπει επίσης να αγκιστρώσει τις ρυθμίσεις ασφαλείας του σε απευθείας συνεννοήσεις με την Ουάσινγκτον και περιφερειακούς εταίρους.

4. Προετοιμασία για την εποχή «μετά τις ειρηνευτικές δυνάμεις»: Με την εντολή της UNIFIL να λήγει στα τέλη του 2026, το Ισραήλ πρέπει να προετοιμαστεί για το κενό. Καμία διαδοχική διευθέτηση ή μικρότερη ομάδα παρατηρητών (όπως η UNTSO) δεν θα διαθέτει την ίδια εντολή ή μέσα. Η ασφάλεια θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του λιβανικού κράτους να αποτρέψει την επαναφορά της Χεζμπολάχ — και από την ετοιμότητα του Ισραήλ να επιβάλει την τάξη μόνον του.

Η αποχώρηση της MINURSO δεν έλυσε το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας, όπως ακριβώς και η αποχώρηση της UNIFIL δεν θα ασφαλίσει αυτόματα τον νότιο Λίβανο. Όταν οι ειρηνευτικές δομές επιζούν του σκοπού τους, κινδυνεύουν να εγκλωβίσουν τα σύνορα σε μια τεχνητή ηρεμία που κρύβει αυξανόμενους κινδύνους.

Middle East Forum