ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Οι Ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας: Προκλήσεις και ευκαιρίες για την Ελληνική Εμπορική Ναυτιλία
Γράφει ο Ζαφείρης Καραβίας, Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ (Πολιτικός Επιστήμονας/Διεθνολόγος, Κάτοχος Μεταπτυχιακού στις Ναυτιλιακές Σπουδές)
Την 19η Σεπτεμβρίου του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το 19ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο στοχεύει σε στρατηγικούς τομείς της ρωσικής οικονομίας και περιλαμβάνει:
- Απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στις ευρωπαϊκές αγορές και μείωση του ανώτατου ορίου τιμής για το ρωσικό αργό πετρέλαιο στα 47,60 δολάρια τηρώντας το Price Cap.
- Επιβολή κυρώσεων σε περισσότερα από 118 επιπλέον πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» (shadow fleet) του στόλου δηλαδή που χρησιμοποιείται για να μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο εκτός του πλαισίου του Price Cap, ανεβάζοντας συνολικά τα πλοία που περιλαμβάνονται στις κυρώσεις σε πάνω από 560. Μεταξύ των κυρώσεων αυτών συμπεριλαμβάνεται και η απαγόρευση στις ευρωπαϊκές εταιρείες να αντασφαλίζουν πλοία που συνδέονται με ύποπτες δραστηριότητες.
- Περιορισμούς σε ρωσικές και ξένες τράπεζες, πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων καθώς και στο ρωσικό σύστημα πιστωτικών καρτών MIR που χρησιμοποιούνται για παράκαμψη των κυρώσεων.
- Απαγόρευση εξαγωγών τεχνολογιών και ειδών που υποστηρίζουν το ρωσικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα
- Στοχοποίηση τρίτων που συνεργάζονται με τη Ρωσία βοηθώντας την να παρακάμπτει τις κυρώσεις ή παρέχοντας έμμεση υποστήριξη στο ρωσικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα συμπεριλαμβανομένων Κινέζικων εταιριών
Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω, να σημειωθεί ότι το «Price Cap» ή ελληνιστί «Ανώτατο Όριο Τιμής» είναι ένας μηχανισμός που αποφάσισαν η ΕΕ, οι χώρες της G7 και η Αυστραλία σύμφωνα με τον οποίο επιτρέπεται να πωλείται ρωσικό πετρέλαιο και προϊόντα του μόνο μέχρι μια ανώτατη τιμή (π.χ. Λιγότερο από 50 δολάρια το βαρέλι για το αργό). Αν το ρωσικό πετρέλαιο πωλείται πιο ακριβά, τότε εταιρείες που εδρεύουν στις χώρες που έχουν υιοθετήσει το μέτρο δεν επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες (ναυτιλία, ασφάλιση, χρηματοδότηση κ.α) για τη μεταφορά του. Στόχος είναι να μειωθούν τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές, χωρίς να σταματήσει πλήρως η παγκόσμια ροή πετρελαίου.
Το γεγονός ότι η ΕΕ, η G7 και η Αυστραλία έχουν δεσμευτεί να εφαρμόζουν το price cap έχει παγκόσμιο αντίκτυπο, γιατί το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς ναυτιλίας και ασφάλισης ελέγχεται από εταιρείες που εδράζονται στις χώρες αυτές. Έτσι, ακόμη και αγοραστές σε άλλα σημεία του πλανήτη όπως η Ασία, η Αφρική η Λατινική Αμερική επηρεάζονται καθώς αν θέλουν να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο πάνω από το πλαφόν, θα πρέπει να βρουν πλοία και ασφαλιστές εκτός G7/ΕΕ κάτι που είναι δύσκολο και ακριβό.
Οι ΗΠΑ και η ΕΕ βρίσκονται επίσης κοντά στη συμφωνία για τη χρήση περίπου 300 δισ. δολαρίων από τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας για τη στήριξη της Ουκρανίας, ενώ σύντομα αναμένονται προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτό.
Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πολεμική οικονομία της Ρωσίας συντηρείται από τα έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα. Έτσι ανταποκρινόμενη στο κάλεσμα Τραμπ για απεξάρτηση από τη Ρωσική ενέργεια και την αύξηση εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ, η Κομισιόν πρότεινε να τερματιστούν όλες οι αγορές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) έναν χρόνο νωρίτερα, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027, και να στοχεύσουν τα διυλιστήρια, τους εμπόρους πετρελαίου και τις πετροχημικές εταιρείες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο παραβιάζοντας τις Δυτικές κυρώσεις με σκοπό να έλθει η Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για εκεχειρία στην Ουκρανία.
Η ελληνική ναυτιλία κατέχει σημαντικό μερίδιο στην παγκόσμια αγορά LNG (περίπου 20% του στόλου) και αποτελεί βασικό παράγοντα μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων. Οι κυρώσεις αυτές αναδιαμορφώνουν την αγορά και επηρεάζουν ποικιλοτρόπως την Ελληνική Ναυτιλία και ειδικότερα τους πλοιοκτήτες LNG carriers.
Εκτενέστερα και για καλύτερη κατανόηση των παραπάνω ας αναφερθούμε πρώτα στις δυσμενείς επιπτώσεις των κυρώσεων στην Ελληνική Ναυτιλία:
- Η απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου σημαίνει απώλεια φορτίων και κατ’ επέκταση ναύλων από τη Ρωσία στερώντας μια μεγάλη αγορά από τον κλάδο των θαλάσσιων μεταφορών
- Οι πιέσεις από το υψηλό κόστος καυσίμων & η συμμόρφωση με τις προδιαγραφές ESG βραχυπρόθεσμα αυξάνουν σημαντικά το συνολικό κόστος της επιχειρησιακής λειτουργίας των πλοίων καθώς και τον ανταγωνισμό στην αγορά. Ειδικότερα: Τα νόμιμα πλοία που συμμορφώνονται με τους κανονισμούς της ΕΕ χρειάζεται δηλαδή να ανταγωνιστούν με τα πλοία του «Σκιώδους Στόλου» που χρησιμοποιείται από τη Ρωσία για τη μεταφορά πετρελαίου, σε τιμές υψηλότερες από αυτές που έχει ορίσει η Δύση, χρηματοδοτώντας έτσι τον πόλεμο με την Ουκρανία. Ο στόλος αυτός δεν τηρεί μια σειρά από κανονισμούς με αποτέλεσμα να αυξάνει το ρίσκο κατάσχεσης πλοίων από τις Ευρωπαϊκές Αρχές αλλά και την πιθανότητα μέσα από τους φθηνότερους ναύλους που προσφέρει να καταφέρει να πουλήσει καύσιμα στη διεθνή αγορά. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο «Σκιώδης Στόλος» που συνήθως φέρει σημαίες ευκαιρίας και ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς καθώς ένα πλοίο μπορεί εύκολα να αλλάζει χέρια μέσω off-shore αγοραπωλησιών εκτός ΕΕ είναι και ύποπτος για κατασκοπευτικές ενέργειες και καταστροφές υποδομών όπως υπόγεια καλώδια στη Βαλτική. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια η πολιτική της επιβολής των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά του ενεργειακού τομέα της Ρωσίας είναι αυτή που έχει στρεβλώσει την λειτουργία της ελεύθερης αγοράς και οδήγησε στην δημιουργία του λεγόμενου «Σκιώδους Στόλου» της Ρωσίας. Γενικότερα είναι διαπιστωμένο και ιστορικά ότι όταν τα κράτη ή υπερεθνικές οντότητες επεμβαίνουν με περιορισμούς και απαγορεύσεις στην λειτουργία της αγοράς τότε αυτόματα σχηματίζεται μία «μαύρη αγορά» έτσι ώστε να εξυπηρετηθεί η ζήτηση των προϊόντων που τελούν υπό περιορισμούς ή απαγορεύσεις (π.χ. εποχή ποτοαπαγόρευσης στις ΗΠΑ) με σημαντική όμως οικονομική επιβάρυνση για τους τελικούς καταναλωτές. Επομένως θα μπορούσε να πει κανείς ότι ελέγχεται η σκοπιμότητα της συνέχισης της πολιτικής επιβολής των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας καθώς δημιουργεί σημαντική στρέβλωση στο διεθνές εμπόριο.
- Αντίστοιχα μικρές ναυτιλιακές εταιρίες που εκτελούσαν δρομολόγια τοπικού χαρακτήρα μεταξύ Ρωσίας και γειτονικών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης π.χ χώρες Βαλτικής, Σκανδιναβίας κτλ εξωθούνται στα οικονομικά όρια τους όσον αφορά τη λειτουργία τους και οδηγούνται εκτός αγοράς καθώς η ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές, πιο μακρινές αποστάσεις και πιο πολύπλοκες νομικές/ασφαλιστικές διαδικασίες αυξάνει το κόστος, και οι μικρότερες εταιρείες μπορεί να μην έχουν κατάλληλα πλοία, πόρους ή τεχνογνωσία ώστε να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.
- Προσπάθεια να υπερκεραστούν οι κυρώσεις από πλοιοκτήτες αυξάνουν σημαντικά το νομικό και ασφαλιστικό ρίσκο – Πλοία που συνδέονται με «Σκιώδεις Στόλους» συχνά περιλαμβάνουν κίνδυνο κυρώσεων για τους ιδιοκτήτες τους αλλά και τις εταιρίες που τα χρησιμοποιούν ή τα ασφαλίζουν. Οι Έλληνες εφοπλιστές πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ώστε να μην έρθουν σε επαφή πλοία της εν λόγω κατηγορίας, αλλιώς εκτίθενται σε αυστηρές νομικές και ασφαλιστικές κυρώσεις.
- Ένας κλάδος που πλήττεται ιδιαίτερα από τα νέα δεδομένα, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ευρώπη και είναι άμεσα συνυφασμένος με την ναυτιλιακή δραστηριότητα είναι ο παραναυτιλιακός τομέας. Χιλιάδες μεσιτικές εταιρίες συντήρησης, επισκευών, προμήθειας ειδών φαρμακευτικής κάλυψης, πυροπροστασίας, αποθήκευσης κ.α που εδρεύουν σε μεγάλα λιμάνια και εξαιτίας της απώλειας πελατών – φορτίων από τη Ρωσική Αγορά και της μετατόπισης των δραστηριοτήτων σε αγορές εκτός ΕΕ.
Αντίστοιχα παρά τους περιορισμούς, μια σειρά από νέες ευκαιρίες προκύπτουν από τα νέα δεδομένα:
- Η EY και η Oxford Analytica επισημαίνουν ότι οι κυρώσεις θα ενισχύσουν την ανακατανομή του εμπορίου και μακροπρόθεσμα θα αυξηθούν οι ναυλώσεις σε μεγαλύτερες αποστάσεις (tonne-miles) για τους Έλληνες εφοπλιστές και την Ευρωπαϊκή Ναυτιλία εν γένει. Οι Ευρωπαίοι εισαγωγείς αναζητούν απρόσκοπτο και ασφαλή εφοδιασμό με αποτέλεσμα περισσότερα μακροχρόνια συμβόλαια μεταφορών.
- Παρά τον αποκλεισμό της Ρωσικής Αγοράς, αναμένεται διαφοροποίηση με άνοιγμα σε νέες αξιόλογες αγορές όπως οι ΗΠΑ, τα κράτη της Μέσης Ανατολής, η Αφρική και η Αυστραλία.
- Λόγω του μεγέθους του ελληνόκτητου στόλου οι Έλληνες εφοπλιστές, αναμένεται να βγουν κερδισμένοι από τις νέες εμπορικές διαδρομές. Η άνοδος της ζήτησης για στόλο LNG carriers, όπου οι Έλληνες κατέχουν κορυφαία θέση, αναμένεται να τους καταστήσει απαραίτητους δρώντες για την ενεργειακή ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου
- Οι επενδύσεις στον «πράσινο» στόλο και την τεχνολογική αναβάθμιση θα αναδείξουν για μία ακόμη φορά τον ελληνόκτητο στόλο στην κορυφή της ναυτιλίας, αναβαθμίζοντας ποιοτικά τα χαρακτηριστικά του και ενισχύοντας το ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες θα διατηρήσουν έτσι τη φήμη τους ως αξιόπιστοι μεταφορείς βρισκόμενοι διαχρονικά ένα βήμα μπροστά από τους ανταγωνιστές τους. Οι προμηθευόμενοι και λοιποί έμποροι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν παραπάνω για νόμιμες και ασφαλείς μεταφορές διασφαλίζοντας την ακεραιότητα του φορτίου γεγονός που πρόκειται να υποστηρίξει την επιλογή της συμμόρφωσης του ελληνόκτητου στόλου με τις προβλέψεις της ΕΕ.
- Η συμμόρφωση με τους κανόνες των κυρώσεων της ΕΕ αναμένεται να δημιουργήσει ένα νέο τοπίο στο χάρτη της Ναυτιλίας, με όσα λιμάνια συμμορφώνονται να αυξάνουν την αξιοπιστία τους και πιθανώς την σημασία τους. Συνεπώς κάποια λιμάνια θα χαρακτηριστούν από τους πλοιοκτήτες ως ασφαλείς προορισμοί για κάθε ναυτιλιακή δραστηριότητα αυξάνοντας το εμπόριο τους, τα ελληνικά λιμάνια μπορούν να διαδραματίσουν το ρόλο αυτό και να επωφεληθούν. Η ΕΕ ως παγκόσμιος σημαντικός οικονομικός δρών δύναται άλλωστε να ωθήσει και τρίτα κράτη ή εταιρίες να συμμορφώνονται ηθελημένα με τους κανονισμούς της προκειμένου να παραμένουν στην ευρωπαϊκή αγορά.
- Η αποφυγή της σύνδεσης με το «Σκιώδη Στόλο» με συνεχή παρακολούθηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος από πλευράς ΕΕ, της αξιοπλοΐας από πλευράς IMO, του AIS data (π.χ. Windward, MarineTraffic) για να αποφευχθούν “γκρίζες” διαδρομές κ.α αναμένεται να αναβαθμίσει την αξιοπιστία των εταιριών που συμμορφώθηκαν και να περιορίσει σε κάποιο βαθμό το φαινόμενο στην ακτογραμμή της ΕΕ διασφαλίζοντας την τήρηση των κανόνων και την διεξαγωγή του εμπορίου με νόμιμο τρόπο.
- Αναφορικά με τις παραναυτιλιακές δραστηριότητες που πλήττονται περισσότερο, ενδεχομένως να σημειωθεί μετατόπιση δραστηριοτήτων ωφελώντας διαφορετικά λιμάνια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα ενώ τα λιμάνια της Βόρειας Ευρώπης βλέπουν την δραστηριότητα τους να μειώνεται, τα λιμάνια του Ευρωπαϊκού Νότου που βρίσκονται εγγύτερα στις νέες διαδρομές π.χ. Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία ίσως να καταφέρουν να αναδειχθούν σε ενδιάμεσους κόμβους για φορτία από εναλλακτικές αγορές (Μέση Ανατολή, Αφρική κ.α) με αποτέλεσμα την αύξηση της παραναυτιλιακής δραστηριότητας.
Συνεπώς παρά τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις και το κόστος αναπροσαρμογής στα νέα δεδομένα, μακροπρόθεσμα οι Έλληνες πλοιοκτήτες που στην πλειοψηφία τους εμπλέκονται στην ποντοπόρο ναυτιλία αναμένεται να αναβαθμίσουν τη θέση τους, καθώς η ΕΕ χρειάζεται αξιόπιστο στόλο που να καλύπτει τις αυξημένες αποστάσεις και τις προδιαγραφές ESG. Έτσι οι Έλληνες εφοπλιστές, λόγω του μεγέθους του στόλου, της τεχνολογικής υπεροχής και της γεωστρατηγικής θέσης της χώρας μπορούν να αντιμετωπίσουν τις κυρώσεις ως κίνητρο αναπροσαρμογής και να τις μετατρέψουν σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η παραπάνω διαπίστωση έχει ισχύ ακόμη και με την πιθανότητα κατασκευής του Αγωγού «Power of Siberia 2-Η Δύναμη της Σιβηρίας 2» (PoS-2), ενός καταλυτικού έργου που αν υλοποιηθεί αναμένεται να αναδιαμορφώσει σημαντικά την παγκόσμια αγορά ενέργειας, ανακατευθύνοντας το ρωσικό φυσικό αέριο από την Ευρώπη στην Κίνα, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας, ενώ παράλληλα θα αποζημιώσει τη Ρωσία για τις χαμένες ευρωπαϊκές πωλήσεις, αυξάνοντας μάλιστα κατά πολύ περισσότερο τα οικονομικά οφέλη εξαιτίας του μεγέθους της κινεζικής αγοράς. Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημανθεί ότι η στρατηγική συμμαχία Κίνας-Ρωσίας στον ενεργειακό τομέα και όχι μόνο σε μεγάλο βαθμό είναι απότοκη της πολιτικής των οικονομικών κυρώσεων της ΕΕ και της Δύσης γενικότερα κατά της Ρωσίας.
Το σχέδιο της κατασκευής του εν λόγω αγωγού αν και αντιμετωπίζει οικονομικές και τιμολογιακές αβεβαιότητες που καθυστέρησαν την υλοποίηση του, μακροπρόθεσμα θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση της Κίνας για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), ενδεχομένως μειώνοντας τις παγκόσμιες τιμές LNG και ωφελώντας άλλους Ασιάτες και Ευρωπαίους αγοραστές, αλλά θέτοντας σε κίνδυνο τους εξαγωγείς LNG, ιδίως τις Αμερικανικές επιχειρήσεις. Πρόκειται αδιαμφισβήτητα για ένα έργο ορόσημο για τη συμμαχία Ρωσίας-Κίνας και τις στρατηγικές προσπάθειες της Κίνας για διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και μείωση της εξάρτησης από τις θαλάσσιες οδούς που είναι ευάλωτες σε αποκλεισμούς από ανταγωνιστικούς δρώντες. Ο αγωγός πέραν της θωράκισης της Κίνας από την Αμερικανική και ΝΑΤΟική παρουσία στις θάλασσες διευκολύνει την απεξάρτηση της χώρας από υπερπόντιες αγορές και ενισχύει την ευχέρεια για παράλληλη εγχώρια εξερεύνηση και παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, την περαιτέρω χρήση πυρηνικής ενέργειας, των ΑΠΕ και του άνθρακα με απώτερο σκοπό την διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας, τον έλεγχο του κόστους και την γεωπολιτική αντιστάθμιση.
Επιπροσθέτως αν η κατασκευή του αγωγού προχωρήσει, η Κίνα θα ενισχύσει τον ρόλο της ως προμηθευτή swing καθώς θα συνεχίσει να μεταπωλεί και να επανεξάγει το επιπλέον LNG της. Το γεγονός αυτό, αυξάνει αφενός την ευελιξία της Κίνας στις διεθνείς αγορές αφετέρου όμως δημιουργεί νέες εμπορικές ευκαιρίες καθώς για την μεταφορά LNG σε τρίτους είναι απαραίτητη η ύπαρξη πλοίων γεγονός που θα επωφελήσει ξανά την ελληνική πλοιοκτησία η οποία δραστηριοποιείται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υδρογείου και πιθανώς να αναλάβει ένα αξιόλογο μερίδιο της αγοράς.
Ο Αντίκτυπος των κυρώσεων στους Ευρωπαίους Καταναλωτές
Ενώ λοιπόν, η ελληνόκτητη ναυτιλία, εκτιμάται ότι μακροπρόθεσμα μπορεί να προσαρμόζεται και να επωφελείται από τα νέα δεδομένα, δεν ισχύει το ίδιο και για τους Ευρωπαίους καταναλωτές οι οποίοι αναμένεται να δουν αυξημένα κόστη ενέργειας, διαβίωσης, παραγωγής, αυξημένους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, αυξημένο κόστος αγοράς προϊόντων και κυρίως αγαθών πρώτης ανάγκης επιτείνοντας την οικονομική δυσχέρεια των περισσότερων εθνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσης.
Το δυσάρεστο της υπόθεσης είναι ότι η κατάσταση αυτή δεν φαίνεται να αλλάζει σύντομα, καθώς οι μέχρι πρότινος βασιζόμενες στη φθηνή ρωσική ενέργεια ευρωπαϊκές οικονομίες θα βασίζονται από εδώ και στο εξής στην πολύ πιο ακριβή προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ και άλλες υπεράκτιες αγορές τόσο λόγω μεταφοράς όσο και λόγω υποδομών (τερματικοί σταθμοί, επανυγροποίηση) και έως ότου και αν τελικά η ΕΕ καταφέρει να επιτύχει την ενεργειακή αυτονομία από ΑΠΕ και άλλες πιο βιώσιμες οικονομικά πηγές ενέργειας ένα μεγάλο τμήμα του ευρωπαϊκού εισοδήματος θα χάνεται ετησίως στην εξυπηρέτηση των εισαγωγών ενέργειας επιβραδύνοντας τους αναπτυξιακούς ρυθμούς, υποβαθμίζοντας τον ανταγωνισμό των ευρωπαϊκών προϊόντων και πιέζοντας ασφυκτικά τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Πηγές
- European Commission. (2025, Σεπτέμβριος). Statement on the 19th package of sanctions against Russia. httpsec.europa.eucommissionpresscornerdetailenstatement_25_2138
- EEAS. (2025). Statement by the High Representative on the 19th sanctions package. httpswww.eeas.europa.eueeasrussia-statement-high-representativevice-president-kaja-kallas-19th-package-sanctions_en
- Reuters. (2025, Σεπτέμβριος). What’s in the EU’s proposed 19th package. Reuters. https www.reuters.combusinessenergywhats-eus-proposed-19th-package-russia-sanctions-2025-09-19
- AP News. (2025). New EU and UK sanctions target Russia’s shadow fleet of tankers illicitly transporting oil. httpsapnews.comarticle02d78e4aeda205391f72dfccdc005561
- Chatham House. (2025). Tightening the oil-price cap Increase pressure on Russia. httpswww.chathamhouse.org202509tightening-oil-price-cap-increase-pressure-russiawhat-wrong-current-approach-sanctions
- Windward. (2025). Illuminating Russia’s shadow fleet. httpswindward.aiknowledge-baseilluminating-russias-shadow-fleet
- Clarksons Research. (2025). LNG Shipping Short-Term Headwinds, Long-Term Growth. httpswww.clarksons.comhomenews-and-insights2025lng-shipping-short-term-headwinds-long-term-growth
- EY. (2025). TradeWatch Sanctions, risk and shipping [Briefing]. EY.
- IEA. (2025). Gas Market Report Q3 2025. International Energy Agency. httpsiea.blob.core.windows.netassets119378b2-8d56-49c7-9907-9ee7a516fdddGasMarketReport-Q32025.pdf
- CSIS. (2025). How the Power of Siberia 2 deal could reshape global energy. httpswww.csis.organalysishow-power-siberia-2-deal-could-reshape-global-energy
- Watterson, C. J. (2020). Open registries as an enabler of maritime sanctions evasion. Marine Policy
- Golovchenko, Y. (2025). The Effect of Targeted Sanctions on the Russian Shadow Fleet. SSRN.
- Rodriguez-Diaz, E. (2025). Shadow Fleets A Growing Challenge in Global Maritime. Applied Sciences.
- Spiro, D. (2025). Assessing the impacts of oil sanctions on Russia. Energy Policy
- Kilpatrick, R. L. Jr. (2019). Marine Insurance Prohibitions. US Naval War College Maritime Law Journal.
- Feldman, N. (2022). Rallying around the “flag of convenience” Merchant fleet under sanctions. Marine Policy.
- LSE Centre for Financial Markets. (2025). The (Un)Intended Consequences of Oil Sanctions Through Dark Shipping. Discussion Paper.
- IISS. (2025). Russia’s ‘Shadow Fleet’ and Sanctions Evasion.
- Nguyen, T. (2023). The Challenges of Dark Ships to the Safety and Security. Annals of the Prophecies of the Sea Marine Law Journal.
- 19ο πακέτο κυρώσεων ΕΕ κατά της Ρωσίας Στο στόχαστρο πετρέλαιο, τράπεζες, κρυπτονομίσματα και ο «σκιώδης στόλος» του Πούτιν, Euronews, 92025
- Οι νέες κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας, περνούν από Κίνα και Ινδία – Οι ασκήσεις ισορροπίας των Βρυξελλών και το δωράκι στον Τραμπ, Energy Press, 92025
- Παρουσιάστηκε το 19ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας – Στο στόχαστρο ενέργεια, κρύπτο και εταιρείες τρίτων χωρών, Capital.gr, 92025
Αναλύσεις
Κ. Γρίβας: Γιατί ο «σιδηροδρομικός» χρόνος της Δύσης παγιδεύει τη σύγχρονη στρατιωτική σκέψη;
Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη. Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.
Γράφει ο Κώστας Γρίβας
Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη.
Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.
Αυτή η αλλοιωμένη εκδοχή των Εσχάτων διαφέρει ριζικά από την ορθόδοξη. Στην Ορθοδοξία τα Έσχατα βιώνονται ήδη ως παρουσία, κυρίως μέσα στη λειτουργία, και δεν είναι απλώς ένα μελλοντικό γεγονός καταστροφής. Στη Δύση, αντίθετα, το “τέλος” έγινε σταθμός πάνω στις ράγες της Ιστορίας.
Στο επίπεδο της Θεωρίας της Επιστήμης, η αντίληψη αυτή αντιστοιχεί σε ένα νευτώνειο, μηχανιστικό επιστημολογικό παράδειγμα (paradigm). Η θεωρία του χάους και της πολυπλοκότητας, αυτό που ο Antoine Bousquet ονομάζει «chaoplexity», έχει εδώ και δεκαετίες ανατρέψει τη νευτώνεια βεβαιότητα. Η στρατηγική σκέψη όμως εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να σκέφτεται με τους παλιούς όρους.
Ο χρόνος και ο πόλεμος
Η πρώτη συνέπεια είναι η ντετερμινιστική ανάγνωση της Ιστορίας. Θεωρούμε ότι το αποτέλεσμα κάθε σύγκρουσης ήταν αυτό που ήταν, επειδή δεν μπορούσε να είναι κάποιο άλλο. Το ίδιο θεωρούμε για τα αίτια και τη μορφή της. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, για παράδειγμα, μοιάζει στη συλλογική μνήμη αναπόφευκτος. Η νεότερη έρευνα, όπως το βιβλίο του Christopher Clark “Οι Υπνοβάτες”, δείχνει πόσο ενδεχομενική ήταν στην πραγματικότητα η κρίση του Ιουλίου του 1914.
Ο Clausewitz είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό. Ζητούσε από τον μελετητή να εξετάζει όχι μόνο τι έγινε, αλλά και τι θα μπορούσε να είχε γίνει. Η συμβουλή του όμως σπάνια ακολουθείται, ακόμη και από τις Σχολές Πολέμου και κάποιες φορές ιδιαίτερα από αυτές…
Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο θεωρητικός. Η νομοτέλεια του παρελθόντος μεταφέρεται εύκολα στο μέλλον και γεννά αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Το πιο επικίνδυνο σημερινό παράδειγμα είναι η περιβόητη “Παγίδα του Θουκυδίδη” στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας. Αξίζει να θυμηθούμε ότι ο ίδιος ο Graham Allison, που καθιέρωσε τον όρο, υποστηρίζει ρητά ότι ο πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος: σε 4 από τις 16 ιστορικές περιπτώσεις που εξέτασε, ο πόλεμος αποφεύχθηκε.
Η νομοτελειακή εκδοχή ανήκει στη δημόσια πρόσληψη της θέσης του, η οποία όμως είναι κυρίαρχη. Αν όμως οι δύο πλευρές πειστούν ότι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, θα σχεδιάσουν γι’ αυτήν και θα την κάνουν πιθανότερη.
Ο φετιχισμός των “γενεών”
Η δεύτερη συνέπεια είναι η πεποίθηση ότι το νέο είναι εξ ορισμού ανώτερο. Ένα μαχητικό “πέμπτης γενιάς” θεωρείται αξιωματικά ισχυρότερο από ένα “τέταρτης”, ανεξάρτητα από το κόστος, τη διαθεσιμότητα, το επιχειρησιακό περιβάλλον και τον τρόπο χρήσης του. Η ίδια η έννοια των “γενεών” είναι όμως μια αυθαίρετη έννοια, που καθιερώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ίδια την αμυντική βιομηχανία. Εκφράζει δε στην καθαρή της μορφή τον γραμμικό, εξελικτικό χρόνο.
Η πραγματικότητα των πεδίων μάχης διαψεύδει συχνά αυτή την παραδοχή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε πόσο αποφασιστικά μπορεί να είναι τα φθηνά, ανθεκτικά και εύκολα αναπληρώσιμα μέσα, όπως τα μη επανδρωμένα. Το νέο δεν είναι αυτομάτως ανώτερο. Αντιθέτως, πολλάκις είναι κατώτερο. Είναι απλώς διαφορετικό, και η αξία του κρίνεται μόνο μέσα σε ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο.
Η ίδια λογική διαπερνά και τις θεωρίες περί πολέμου. Θεωρείται σχεδόν υποχρεωτικό να εμφανίζονται διαρκώς νέες έννοιες, ακόμη κι αν ανακυκλώνουν παλαιότερες πραγματικότητες με νέα ονόματα. Ο “ανορθόδοξος”, ο “ασύμμετρος” και ο “υβριδικός” πόλεμος έχουν διαφορές απόχρωσης, πολύ μικρότερες όμως από όσο υπονοεί η πληθώρα των όρων. Οι Williamson Murray και Peter Mansoor έδειξαν ότι ο “υβριδικός” πόλεμος είναι τόσο παλιός όσο και ο ίδιος ο πόλεμος. Η διαρκής μετονομασία δεν είναι θεωρητική πρόοδος. Είναι σύμπτωμα της ανάγκης να φαίνεται ότι ο χρόνος “προχωρά”.
Σκάκι ή Γκο;
Η τρίτη συνέπεια αφορά την ίδια την εικόνα της νίκης. Ένας χρόνος με αρχή και τέλος μπορεί να κοπεί σε κομμάτια. Έτσι κάθε μάχη θεωρείται αυτόνομο γεγονός, η νίκη προκύπτει από το άθροισμα των μαχών, και οι πόλεμοι έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος. Κορυφή αυτής της λογικής είναι η αναζήτηση της «αποφασιστικής μάχης», που θα κρίνει τα πάντα με ένα πλήγμα.
Ο Russell Weigley περιέγραψε δύο αιώνες ευρωπαϊκής ιστορίας ως μια «εποχή των μαχών», μια μάταιη συχνά αναζήτηση της μάχης που θα έφερνε την τελική λύση. Η διαφορά αποτυπώνεται συχνά με δύο παιχνίδια. Στο σκάκι η παρτίδα κρίνεται με ένα τελικό πλήγμα κατά του βασιλιά. Στο κινέζικο Γκο δεν υπάρχει τελικό πλήγμα, αλλά μια σταδιακή επικράτηση μέσα από τη σώρευση μικρών πλεονεκτημάτων. Ο χρόνος του σκακιού τελειώνει. Ο χρόνος του Γκο είναι αδιάσπαστος.
Και ο Clausewitz;
Θα ήταν βέβαια λάθος να μιλήσουμε απλώς για μια «γραμμική Δύση» απέναντι σε μια «μη γραμμική Ανατολή». Η Δύση έχει μέσα της μια ισχυρή μη γραμμική παράδοση, με κορυφαίο εκπρόσωπο τον ίδιο τον Clausewitz.
Ο Clausewitz (Κλαούζεβιτς) ανήκει σε αυτό που ο Azar Gat ονομάζει «Γερμανική Κίνηση». Πρόκειται για την αντίδραση του Γερμανικού Ρομαντισμού στον ορθολογισμό του Διαφωτισμού, όπως εκφράστηκε στο κίνημα Sturm und Drang, που έδωσε έμφαση στο συναίσθημα, στη διαίσθηση και στις αρχέγονες δυνάμεις του ανθρώπου. Στο στρατιωτικό πεδίο, ο αντίπαλός της ήταν η “επιστημονική” θεωρία του πολέμου, με τους γεωμετρικούς της κανόνες, όπως τη διατύπωσαν ο Bülow και ο Jomini.
Ο Clausewitz, ως διάνοια που ήταν, συνέλαβε διαισθητικά τις έννοιες του χάους, όπως τις εκφράζει σήμερα η σύγχρονη Θεωρία της Επιστήμης. Τις απεικόνισε στην έννοια της Τριβής, όπου απλά πράγματα γίνονται δύσκολα επειδή μικρές απρόβλεπτες αιτίες συσσωρεύονται, και στην Ομίχλη του Πολέμου, όπου η πληροφόρηση είναι πάντα ελλιπής.
Όπως έδειξε ο Alan Beyerchen, η σκέψη του είναι βαθιά μη γραμμική. Η “νευτώνεια” ανάγνωση του Clausewitz είναι στην πραγματικότητα παρανάγνωση του Κλαούζεβιτς. Παρ’ όλα αυτά, στις στρατιωτικές σχολές του 19ου και του 20ού αιώνα επικράτησε σε μεγάλο βαθμό το διδακτικό πρότυπο του Jomini, με τους σαφείς κανόνες και τις γεωμετρικές γραμμές επιχειρήσεων.
Το βυζαντινό παράδειγμα
Το Βυζάντιο επίσης προσφέρει μια ενδιαφέρουσα περίπτωση προς μελέτη. Ήταν χριστιανική αυτοκρατορία με ισχυρή εσχατολογική συνείδηση, και όμως η στρατηγική του ήταν στρατηγική φθοράς και όχι συντριβής. Το Στρατηγικόν του Μαυρικίου επιμένει στην ευελιξία, στον δόλο, στις προσποιητές υποχωρήσεις και στην αποφυγή του να κριθεί ο πόλεμος σε μία μάχη. Η λογική του θυμίζει περισσότερο το Γκο παρά το σκάκι.
Η αντίθεση ανάμεσα στον “ορμητικό” δυτικό ιππότη και στον “πονηρό” Βυζαντινό έχει βάση στην πραγματικότητα, αλλά είναι και εικόνα που κατασκεύασαν οι ίδιες οι πηγές. Η Άννα Κομνηνή περιγράφει την επέλαση των Κελτών ως ακαταμάχητη στην πρώτη της ορμή, αλλά εύκολα αντιμετωπίσιμη αν η ορμή αυτή εξαντληθεί. Οι Βυζαντινοί είχαν επίσης έναν πολύ πρακτικό λόγο για τη σύνεσή τους. Διέθεταν ένα ακριβό και δύσκολα αναπληρώσιμο στρατό, που έπρεπε να πολεμά σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Η οντολογία του χρόνου είναι λοιπόν ένας ισχυρός παράγοντας, όχι όμως ο μόνος.
Το “φαίνεσθαι” της ισχύος
Η τέταρτη συνέπεια του “σιδηροδρομικού χρόνου” στην τέχνη και επιστήμη του Πολέμου, είναι ο φετιχισμός της ίδιας της καταστρεπτικής ισχύος και των εντυπωσιακών όπλων, που εκφράζουν σημειολογικά την “εξέλιξη”. Εδώ ο σιδηροδρομικός χρόνος συναντά πιο αρχέγονα ψυχοβιολογικά στοιχεία του ανθρώπου, που ευνοούν το φαίνεσθαι της ισχύος έναντι του είναι της.
Η Jane Goodall κατέγραψε πώς ο χιμπατζής Mike ανέβηκε στην κορυφή της ιεραρχίας χτυπώντας άδειους τενεκέδες, χωρίς καμία αλλαγή στη σωματική του δύναμη. Ο Kenneth Payne, που παραθέτει το σχετικό παράδειγμα, χρησιμοποιεί τέτοιες παρατηρήσεις για να αναζητήσει τις εξελικτικές ρίζες της στρατηγικής και ο Dave Grossman στην κλασική του μελέτη “On Killing” τονίζει τον ρόλο της επίδειξης (posturing) ακόμη και στη σύγχρονη μάχη.
Το πιο εύγλωττο παράδειγμα είναι το βρετανικό πολεμικό πλοίο HMS Hood, το αποκαλούμενο “Mighty Hood”, σύμβολο του Βασιλικού Ναυτικού για δύο δεκαετίες. Η θωράκιση του καταστρώματός του ήταν ανεπαρκής, και έτσι τον Μάιο του 1941 βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά από τα πυρά του Bismarck, με μόλις τρεις επιζώντες. Ήταν το κλασικό σύμβολο κύρους που υπόσχεται μια ισχύ την οποία όμως δεν διαθέτει.
Η ίδια λατρεία της ισχύος για την ισχύ κορυφώθηκε στον πυρηνικό ανταγωνισμό του Ψυχρού Πολέμου. Τα πυρηνικά οπλοστάσια συνέχισαν να μεγαλώνουν πολύ πέρα από το σημείο όπου κάθε επιπλέον κεφαλή πρόσθετε κάτι στην αποτροπή: περισσότερο σήμαινε ισχυρότερο, νεότερο σήμαινε ανώτερο.
Το “είναι” της ισχύος
Συμπερασματικά, η μελέτη της οντολογίας του χρόνου δεν είναι φιλοσοφική πολυτέλεια. Ο “σιδηροδρομικός” χρόνος μετατρέπει το παρελθόν σε νομοτέλεια και το μέλλον σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ταυτίζει το νέο με το ανώτερο, τεμαχίζει τον πόλεμο σε αυτόνομα γεγονότα και συγχέει το φαίνεσθαι της ισχύος με το είναι της.
Η απάντηση δεν είναι βέβαια η απόρριψη της Δύσης αλλά η ανάκτηση μιας αντίληψης για έναν χρόνο αδιάσπαστο και ρευστό, μέσα στον οποίο τρόποντινά πλέουμε και μπορούμε να κινηθούμε προς πολλές κατευθύνσεις. Την αντίληψη αυτή τη γνώρισαν οι Βυζαντινοί, τη συνέλαβε διαισθητικά ο Clausewitz, και σήμερα την στηρίζουν οι επιστήμες του χάους και της πολυπλοκότητας. Μια στρατηγική που θα την αξιοποιήσει θα σκέφτεται λιγότερο σε γενεές και τελικά πλήγματα. Θα σκέφτεται περισσότερο σε σωρευτικά οφέλη, σε εναλλακτικά “μέλλοντα” και σε πολέμους που σπάνια έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος.
Αναλύσεις
Κώστας Κυριακού: «Οι ελληνικές κυβερνήσεις μάς θυμούνται μόνο στις εκλογές» – Η συγκλονιστική μαρτυρία για τη Βόρειο Ήπειρο
Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.
Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.
Στη συνέντευξη διάρκειας περίπου 25 λεπτών, ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής αναφέρεται στις διώξεις που υπέστη, καταγγέλλει παραβιάσεις μειονοτικών και περιουσιακών δικαιωμάτων στην Αλβανία και ζητά από την Αθήνα να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες. Παράλληλα, ανατρέχει στις ιστορικές διεκδικήσεις του Βορειοηπειρωτικού και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι χάθηκαν σημαντικές διπλωματικές ευκαιρίες.
«Τα δικαιώματά μας δεν αποτελούν παραχώρηση κανενός»
Ο Κώστας Κυριακού ξεκίνησε την τοποθέτησή του υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική εθνική μειονότητα στην Αλβανία αποτελεί ιστορική, αυτόχθονη κοινότητα με παρουσία αιώνων.
Επικαλέστηκε το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας της 17ης Μαΐου 1914, το οποίο χαρακτήρισε θεμέλιο των θρησκευτικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων των Ελλήνων της περιοχής.
Κατά τον ίδιο, οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί διαχρονικά δεν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά. Ζήτησε την αξιοποίηση της Σύμβασης-Πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.
Η τοποθέτησή του συνδέθηκε με την ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας, καθώς υποστήριξε ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας πρέπει να αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση της ενταξιακής διαδικασίας.
Περιουσίες, ελληνικά σχολεία και δημογραφική συρρίκνωση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα περιουσιακά δικαιώματα των Βορειοηπειρωτών, καταγγέλλοντας αυθαίρετες απαλλοτριώσεις, δεσμεύσεις και υφαρπαγές περιουσιών, κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές όπως η Χιμάρα.
Ζήτησε την αναγνώριση των νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας και την επιστροφή περιουσιών στους δικαιούχους τους.
Στο ζήτημα της εκπαίδευσης, τάχθηκε υπέρ της απρόσκοπτης λειτουργίας ελληνικών σχολείων σε όλες τις περιοχές όπου ζουν Έλληνες, χωρίς τους γεωγραφικούς περιορισμούς των λεγόμενων μειονοτικών ζωνών.
Παράλληλα, έθεσε ζητήματα δίγλωσσης σήμανσης, ελεύθερης χρήσης της ελληνικής γλώσσας, προστασίας των εκκλησιαστικών μνημείων και ισότιμης συμμετοχής των μελών της μειονότητας στη δημόσια διοίκηση.
Ο Κυριακού υποστήριξε επίσης ότι η οικονομική υποβάθμιση των ελληνικών χωριών ενισχύει τη δημογραφική συρρίκνωση. Ζήτησε ειδικά αναπτυξιακά και εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε οι νέοι να έχουν πραγματικές δυνατότητες να παραμείνουν στις πατρογονικές τους εστίες.
Εννέα χρόνια στο Σπατς και η «Δίκη των Πέντε»
Η προσωπική μαρτυρία του αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης.
Ο Κυριακού υπενθύμισε ότι πέρασε εννέα χρόνια στις φυλακές του Σπατς, επί του αλβανικού κομμουνιστικού καθεστώτος, ενώ αναφέρθηκε και στις μεταγενέστερες διώξεις που συνδέθηκαν με τη γνωστή «Δίκη των Πέντε» το 1994.
Παρουσίασε την εμπειρία αυτή ως μέρος της ευρύτερης ιστορίας των διώξεων που υπέστησαν Έλληνες της Βορείου Ηπείρου για την εθνική τους ταυτότητα και την πολιτική τους δράση.
Υπογράμμισε ότι η Ορθόδοξη πίστη και η προσδοκία στήριξης από την Ελλάδα υπήρξαν δύο βασικά στηρίγματα για τους ανθρώπους που έζησαν τις δεκαετίες του καθεστώτος Χότζα.
Η αιχμή για τις ελληνικές κυβερνήσεις και το 1991
Ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση της Αθήνας.
Υποστήριξε ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις θυμούνται τους Βορειοηπειρώτες κυρίως σε προεκλογικές περιόδους, χωρίς να προωθούν με την απαιτούμενη επιμονή τα αιτήματά τους.
Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο 1946 και στη συζήτηση του Βορειοηπειρωτικού στο πλαίσιο των μεταπολεμικών διπλωματικών διεργασιών.
Σύμφωνα με τη δική του ιστορική ερμηνεία, η Ελλάδα έχασε μια σημαντική ευκαιρία το 1990-1991, μετά τη γερμανική επανένωση και την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη.
Θεωρεί ότι τότε θα έπρεπε να είχε επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση το Βορειοηπειρωτικό στη διεθνή διπλωματική ατζέντα.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν τις ιστορικές και πολιτικές θέσεις του συνεντευξιαζόμενου και δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της σημερινής νομικής κατάστασης των σχετικών διεκδικήσεων.
Η οικογένεια Αγγελάκου και ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός
Συγκινητική ήταν η αναφορά του στον εφοπλιστή Ευάγγελο Αγγελάκο και στη σύζυγό του Κατίγκω.
Ο Κυριακού περιέγραψε πώς ο Αγγελάκος, κατά τη δική του μαρτυρία, εγκαταστάθηκε με μέλη της οικογένειάς του στα Τίρανα το 1994, προκειμένου να στηρίξει τους πέντε διωκόμενους Βορειοηπειρώτες.
Όπως εξήγησε, παρέμεινε εκεί κατά την κρίσιμη περίοδο μέχρι τον Φεβρουάριο του 1995, αναλαμβάνοντας προσωπικό κίνδυνο.
Εξέφρασε επίσης ευγνωμοσύνη για τη δράση του αείμνηστου Μητροπολίτη Σεβαστιανού, ο οποίος είχε αναδείξει επί δεκαετίες το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα.
Η πολιτική διάσταση και η ΝΙΚΗ
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Κυριακού αναφέρθηκε στη σχέση των Βορειοηπειρωτών με τα ελληνικά πολιτικά κόμματα.
Τόνισε ότι η ψήφος τους δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και ζήτησε συγκεκριμένες, γραπτές δεσμεύσεις για την προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων.
Εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του προς τη ΝΙΚΗ, την οποία επαίνεσε για τη στάση της στο Βορειοηπειρωτικό. Υπενθυμίζεται ότι το κόμμα είχε προτείνει τον ίδιο ως υποψήφιο για την Προεδρία της Δημοκρατίας.
Ο Δημήτρης Μεταλληνός ολοκλήρωσε τη συνέντευξη με αναφορά στη διαχρονική ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Ηπείρου, ενώ ο Κυριακού επανέλαβε την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας.
Αναλύσεις
«Η Φωνή της Αρμενίας»: Στο «κόκκινο» οι σχέσεις με τον CSTO, οι σιδηρόδρομοι και η στενότερη συνεργασία με την ΕΕ
Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.
Το δελτίο της Δημόσιας Ραδιοφωνίας της Αρμενίας καταγράφει επίσης τις επενδυτικές προτεραιότητες της αρμενικής κυβέρνησης, τις εκτιμήσεις για τον ρόλο του Ιράν στην ασφάλεια της χώρας και ένα υποθετικό γεωπολιτικό σενάριο της RAND Corporation για τη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Ο CSTO στερεί από την Αρμενία το δικαίωμα ψήφου
Νέο επεισόδιο στην κρίση μεταξύ Αρμενίας και CSTO αποτελεί η απόφαση του οργανισμού να αφαιρέσει από το Ερεβάν το δικαίωμα ψήφου και τη δυνατότητα υποβολής υποψηφιοτήτων για θέσεις που κατανέμονται βάσει ποσοστώσεων.
Σύμφωνα με το δελτίο, η απόφαση ελήφθη στις 11 Νοεμβρίου, με αιτιολογία την παρατεταμένη απουσία της Αρμενίας από τις δραστηριότητες του οργανισμού και τη μη καταβολή των προβλεπόμενων συνδρομών.
Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Αρμενίας, Αρμέν Γκριγκοριάν, αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας ότι ο οργανισμός παρέμεινε σιωπηλός όταν η χώρα του δεχόταν αιματηρές επιθέσεις.
Η Αρμενία έχει αναστείλει τη συμμετοχή της στον CSTO από το 2024, ενώ ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν έχει υποστηρίξει ότι το ζήτημα της συμμετοχής της χώρας στον οργανισμό έχει ουσιαστικά κλείσει.
Στο τραπέζι οι αρμενικοί σιδηρόδρομοι και ο ρόλος της Ρωσίας
Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη συνεδρίαση της κοινής αρμενορωσικής ομάδας εργασίας για τη λειτουργία και τη διαχείριση του σιδηροδρομικού δικτύου της Αρμενίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το Sputnik Armenia και παρουσιάζονται στο δελτίο, ρωσική αντιπροσωπεία πρόκειται να επισκεφθεί το Ερεβάν για συνομιλίες με κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Η κοινή ομάδα εργασίας συγκροτήθηκε κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών τον Οκτώβριο, με στόχο την εξέταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το σιδηροδρομικό δίκτυο και την αναζήτηση λύσεων.
Υπενθυμίζεται ότι το 2008 οι σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας παραχωρήθηκαν στην εταιρεία South Caucasus Railway για 30 χρόνια, με δυνατότητα δεκαετούς παράτασης.
Κατά τις προηγούμενες συνομιλίες, η ρωσική πλευρά είχε διευκρινίσει ότι δεν τέθηκε ζήτημα κατάργησης ή διατήρησης της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης.
Επενδύσεις, τεχνητή νοημοσύνη και «Σταυροδρόμι της Ειρήνης»
Στο οικονομικό πεδίο, ο υπουργός Οικονομίας της Αρμενίας, Γκεβόργκ Παπογιάν, παρουσίασε σε διεθνές επενδυτικό φόρουμ στη Γενεύη τις βασικές προτεραιότητες της χώρας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη μετατροπή της Αρμενίας σε περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης η πράσινη οικονομία, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου και βιοαερίου, καθώς και η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι της Ειρήνης», η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας και στην ανάδειξη της Αρμενίας σε κόμβο μεταφορών και εφοδιαστικής.
Αρμέν Μπαταλιάν: Ο CSTO δεν εγγυήθηκε ποτέ την ασφάλεια της Αρμενίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του πολιτικού αναλυτή Αρμέν Μπαταλιάν, ο οποίος υποστήριξε ότι η αποχώρηση της Αρμενίας από τον CSTO θα αποτελούσε την ορθότερη επιλογή.
Σε συνέντευξή του στο News.am, σύμφωνα με το δελτίο, ο αναλυτής επισήμανε ότι ο οργανισμός δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του Ερεβάν ούτε κατά τον πόλεμο του Απριλίου του 2016 ούτε κατά τον πόλεμο των 44 ημερών το 2020.
Αναφέρθηκε επίσης στις πωλήσεις ρωσικών και λευκορωσικών όπλων προς το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και στη συμμετοχή του Καζακστάν και της Κιργιζίας στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών.
Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία επιθυμεί τη διατήρηση της Αρμενίας στον CSTO κυρίως για λόγους διεθνούς κύρους και ενδεχομένως προσδοκώντας μια μελλοντική πολιτική αλλαγή στο Ερεβάν.
Ο Μπαταλιάν υποστήριξε, ωστόσο, ότι η αποχώρηση από τον CSTO δεν σημαίνει υποχρεωτικά ένταξη στο ΝΑΤΟ, το οποίο επίσης δεν θεωρεί δεδομένο εγγυητή της αρμενικής ασφάλειας.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο Ιράν, εκτιμώντας ότι η θέση της Τεχεράνης υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Αρμενίας λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη στρατιωτική επέκταση του Αζερμπαϊτζάν προς τη νότια Αρμενία.
Νέες συμφωνίες Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης
Παράλληλα με την κρίση στις σχέσεις με τον CSTO, η Αρμενία ενισχύει την πρακτική συνεργασία της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις Βρυξέλλες υπογράφηκαν συμφωνίες για τη συμμετοχή της χώρας στα ευρωπαϊκά προγράμματα Customs και Fiscalis, που αφορούν την τελωνειακή και φορολογική διοίκηση.
Οι συμφωνίες αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, στην ενίσχυση της θεσμικής τους ικανότητας και στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας με τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η αρμενική πλευρά παρουσίασε την εξέλιξη ως πρακτικό αποτέλεσμα της συνεργασίας που προβλέπει η Συνολική και Ενισχυμένη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης.
RAND Corporation: Υποθετικό σενάριο για τη Ρωσία μετά τον Πούτιν
Το δελτίο ολοκληρώνεται με αναφορά σε υποθετική μελέτη της αμερικανικής RAND Corporation για το μέλλον των σχέσεων Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την παρουσίαση, το σενάριο εξετάζει μια υποθετική κατάσταση κατά την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει από φυσικά αίτια τον Ιανουάριο του 2027, προκαλώντας εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των ρωσικών ελίτ.
Στο ίδιο σενάριο, οι υπηρεσίες ασφαλείας επικρατούν και ένας πρώην στρατηγός της FSB αναλαμβάνει την προεδρία. Η νέα ηγεσία προχωρά σε κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία με αντάλλαγμα μερική άρση των κυρώσεων, αλλά οι διαπραγματεύσεις καταλήγουν σε αδιέξοδο εξαιτίας του εδαφικού ζητήματος.
Πρόκειται αποκλειστικά για υποθετικό σενάριο και όχι για πρόβλεψη ή πληροφορία περί επικείμενου θανάτου του Ρώσου προέδρου.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης