Αναλύσεις
Συνεργασία με Τουρκία μέσω Αγγλίας! Περίεργο άρθρο Mehmet Öğütçü με αφορμή το φόρουμ που μίλησε και ο Δένδιας
Με γλώσσα μαλακιά, σχεδόν φιλική, αλλά παραπλανητική, επιχειρεί να εμφανιστεί ως νηφάλιος γεωοικονομικός αναλυτής, μιλώντας για “ρεαλιστική συνεργασία” στους τομείς ενέργειας, τεχνολογίας και ασφάλειας. Ωστόσο, η ίδια η δομή του άρθρου προδίδει τη διπροσωπία της Άγκυρας.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ένα ακόμα άρθρο με έντονη δόση τουρκικής γεωπολιτικής προπαγάνδας με τίτλο «Ενεργειακή Συνεργασία Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας ενώ η Τουρκία και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκονται στο επίκεντρο» δημοσιεύτηκε στο Yetkin Report, με την υπογραφή του Μεχμέτ Ογιουτσού (Mehmet Öğütçü) — πρώην διπλωμάτη και νυν “αναλυτή”, ο οποίος ήταν ο νεότερος σύμβουλος του Τουργκούτ Οζάλ και παρείχε συμβουλές για διάφορα θέματα κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του .Ο Ογιουτσού έχει σημαντική εμπειρία στην επαγγελματική διπλωματία, την ενεργειακή γεωπολιτική, τα οικονομικά και τις διεθνείς επενδύσεις. Μετά την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στον Οζάλ, κατείχε ανώτερες θέσεις στον ΟΟΣΑ, στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) και σε διάφορες μεγάλες εταιρείες.
Ο αρθρογράφος, με αφορμή το λεγόμενο “UK–Greece Strategic Summit” στο Κέιμπριτζ, στο οποίο συμμετείχε, όπως αναφέρει, ως ο μοναδικός Τούρκος ομιλητής, επιχείρησε να παρουσιάσει μια «νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας» βασισμένη, όπως υποστηρίζει, στον άξονα Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας – Τουρκίας. Πίσω όμως από την επιφανειακή ρητορική περί “συνεργασίας” και “ενεργειακής συνύπαρξης”, το κείμενό του αποκαλύπτει μια μεθοδική προσπάθεια να εξωραϊστεί ο ρόλος της Άγκυρας και να υποβαθμιστούν οι διαχρονικές τουρκικές παραβιάσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Σημειωτέον, ότι στο ίδιο φόρουμ ομιλητής ήταν ο ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας, Νίκος Δένδιας, ο οποίος μίλησε για τριμερή συνεργασία Ελλάδας-Αγγλίας-Ινδίας υποστήριξε, ότι είναι ευκαιρία για το Νέο Δελχί, προκειμένου, να αποκτήσει θεσμική και σταθερή παρουσία στην ίδια περιοχή, προς όφελος όλων. Μάλιστα ο ΥΕΘΑ και προς τιμήν του, δεν κρύφτηκε αφήνοντας αιχμές για τα προβλήματα που προκαλεί η Τουρκία στην περιοχή μας, ενώ παράλληλα εξήρε την αποτελεσματικότητα του συστήματος «Κένταυρος» κατά των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar.
Αναγκαίος παράγων σταθερότητας η Τουρκία;
Με γλώσσα μαλακιά, σχεδόν φιλική, αλλά παραπλανητική, ο Ογιουτσού επιχειρεί να εμφανιστεί ως νηφάλιος γεωοικονομικός αναλυτής, μιλώντας για “ρεαλιστική συνεργασία” στους τομείς ενέργειας, τεχνολογίας και ασφάλειας. Ωστόσο, η ίδια η δομή του άρθρου προδίδει τη διπροσωπία της Άγκυρας. Αποσιωπά τις τουρκικές προκλήσεις, τα παράνομα γεωτρητικά προγράμματα και τις υπερπτήσεις στο Αιγαίο, ενώ παρουσιάζει την Τουρκία ως «αναγκαίο παράγοντα σταθερότητας» και “αναπόφευκτο ενεργειακό διάδρομο”. Η ρητορική αυτή, που συναντάται συχνά σε κύκλους της τουρκικής διπλωματίας, επιδιώκει να επιβάλει ως “μοιραίο γεγονός” την τουρκική παρουσία στα ενεργειακά της Μεσογείου — χωρίς αναφορά σε Δίκαιο της Θάλασσας ή σε κυριαρχικά δικαιώματα.
Η “ανασύνταξη” της Ευρώπης υπό τουρκική οπτική
Ο αρθρογράφος παρουσιάζει την Ευρώπη ως μια ήπειρο «χωρίς κοινή αντίληψη ασφάλειας» και το ΝΑΤΟ ως “σύμβολο χωρίς ουσία”. Στη βάση αυτή, προτείνει η Ε.Ε. να στηριχθεί σε έναν νέο άξονα που να περιλαμβάνει την Τουρκία. Είναι σαφές ότι η επιχειρηματολογία του λειτουργεί ως έμμεση κριτική προς την ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στην Άγκυρα — επιδιώκοντας να επιβάλει την ιδέα ότι καμία στρατηγική ή ενεργειακή σταθερότητα δεν είναι εφικτή χωρίς την Τουρκία στο τραπέζι. Για το SAFE περί ου ο λόγος, για το οποίο οι Γερμανοί προσπαθούν να πείσουν Αθήνα και Λευκωσία να αναπροσαρμόστουν τη στάση τους.
Πρόκειται για γνωστή μέθοδο “αναβαθμισμένης ομηρίας”: αν η Ευρώπη θέλει ασφάλεια, πρέπει να συνυπολογίσει την Τουρκία· αν θέλει ενέργεια, πρέπει να της παραχωρήσει ρόλο εγγυητή. Με αυτή τη λογική, ο Ογιουτσού μετατρέπει τη γεωπολιτική εκβιαστική τακτική της Άγκυρας σε “θεσμική αναγκαιότητα”.
Η σιωπή για τις τουρκικές ευθύνες
Εντυπωσιακή είναι η παντελής απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στις ευθύνες της Τουρκίας για την αστάθεια στην περιοχή. Ούτε λέξη για την κατοχή στην Κύπρο, τις παραβιάσεις του FIR Αθηνών, την αποσταθεροποίηση στη Συρία, τη στήριξη ισλαμιστικών οργανώσεων στη Λιβύη με την οποία έχει επισυνάψει παράνομο σύμφωνο το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο ή τις προκλήσεις εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου. Αντίθετα, το άρθρο παρουσιάζει την Τουρκία ως «παρεξηγημένη δύναμη» που “τιμωρήθηκε άδικα” με εμπάργκο όπλων και αποκλεισμό από το πρόγραμμα F-35.
Η θέση αυτή όχι μόνο διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, αλλά λειτουργεί και ως έμμεση νομιμοποίηση της τουρκικής επιθετικότητας. Η λογική “τιμωρημένης υπερδύναμης” είναι το βασικό αφήγημα της Άγκυρας τα τελευταία χρόνια, το οποίο ο Ογιουτσού αναπαράγει σχεδόν αυτούσιο.
Ο “άξονας συνεργασίας” ως εργαλείο πίεσης
Η πρόταση για έναν «ενεργειακό άξονα» Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας – Τουρκίας, που υποτίθεται θα ενώσει την Ευρώπη, λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό τέχνασμα παρά ως ρεαλιστικό σχέδιο.
Ο Ογιουτσού παρουσιάζει τις ενεργειακές υποδομές Ελλάδας και Τουρκίας (TANAP, TAP, LNG Αλεξανδρούπολης, FSRU Σάρος κ.λπ.) ως τμήματα μιας “φυσικής συνέχειας”, αποσιωπώντας ότι οι δύο χώρες βρίσκονται σε χρόνια αντιπαράθεση, η οποία έχει αποκτήσει εκρηκτικό χαρακτήρα από το 1995 που η Άγκυρα «φόρεσε» το casus belli στη διπλωματική ατζέντα.
Η προσέγγισή του είναι εξαιρετικά επικίνδυνη: διαγράφει την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και επιχειρεί να υποκαταστήσει το νομικό πλαίσιο με “τεχνοκρατικό ρεαλισμό”.
Η ψευδαίσθηση της «ουδέτερης Ευρώπης»
Ο Ογιουτσού επιμένει ότι η Ευρώπη πρέπει να στραφεί στη Μεσόγειο, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι “η ασφάλεια δεν εξαρτάται από τα όπλα αλλά από τη γνώση και τη συνεργασία”. Πίσω από τη φράση αυτή κρύβεται μια επικίνδυνη ρομαντικοποίηση: η υποβάθμιση της αποτροπής και η εξίσωση θύτη και θύματος στο όνομα της “συνύπαρξης”.
Είναι μια ρητορική που, ενώ μιλά για ειρήνη, προετοιμάζει το έδαφος για υποχωρήσεις — κυρίως ελληνικές.
Το άρθρο του Μεχμέτ Ογιουτσού, παρά το τεχνοκρατικό του ύφος, αποτελεί πολιτικό μανιφέστο υπέρ της Άγκυρας. Προωθεί το τουρκικό αφήγημα περί «αναγκαίας συνεργασίας», επιδιώκοντας να απονομιμοποιήσει τις ελληνικές θέσεις περί σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου.
Επικαλείται τη “ρεαλιστική προσέγγιση” για να συγκαλύψει μια γνωστή στρατηγική: την εργαλειοποίηση της ενέργειας και της γεωγραφίας για τη διαιώνιση της τουρκικής επιρροής.
Η αυστηρή αλήθεια είναι ότι η συνεργασία δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε παραβιάσεις, απειλές και εκβιασμούς.
Και όσο αρθρογράφοι σαν τον Ογιουτσού παρουσιάζουν την επιθετικότητα ως “αναγκαιότητα” και τη νομιμότητα ως “εμπόδιο”, τόσο η Ευρώπη θα απομακρύνεται από την ασφάλεια και θα πλησιάζει την αυταπάτη.
Για την εξαιρετική σημασία του συγκεκριμένου άρθρου μίλησε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Κυριακής 12 Οκτωβρίου 2025. Δείτε την παρέμβασή του:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΟΓΙΟΥΤΣΟΥ
Ενεργειακή Συνεργασία Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας ενώ η Τουρκία και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκονται στο επίκεντρο
Οι έρευνες της Τουρκίας για πετρέλαιο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλάζουν όχι μόνο την ενεργειακή ισορροπία, αλλά και τις στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή.
Αυτή την εβδομάδα, το Κέιμπριτζ δεν είναι απλώς μια πανεπιστημιούπολη. Είναι σχεδόν ένα εργαστήριο όπου διαμορφώνονται ιδέες για το πώς ο άξονας Ηνωμένο Βασίλειο – Ελλάδα – Τουρκία θα καθορίσει το μέλλον της Ευρώπης.
Το Στρατηγικό Συνέδριο Ηνωμένου Βασιλείου – Ελλάδας που διοργανώθηκε από το Delphi Economic Forum – ένα είδος «Νταβός» – φιλοξενήθηκε και φέτος στο Κέιμπριτζ, με τη συμμετοχή των ηγετών των δύο χωρών. Ο αρθρογράφος του κειμένου συμμετείχε, όπως αναφέρει, ως ο μοναδικός Τούρκος ομιλητής.
Το θέμα του: να παρουσιάσει ρεαλιστικούς, εφαρμόσιμους και αμοιβαία επωφελείς τομείς συνεργασίας στους τομείς της ασφάλειας, της ενέργειας και της τεχνολογίας.
Απουσία Κοινής Αντίληψης Απειλής
Η Ευρώπη χρειάζεται πλέον να επαναπροσδιορίσει την έννοια της ασφάλειας. Ακόμα και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, οι αντιλήψεις των κρατών-μελών διαφέρουν ριζικά. Για την Ελλάδα, η Τουρκία θεωρείται μεγαλύτερος κίνδυνος από τη Ρωσία. Οι Βαλτικές χώρες επικεντρώνονται αποκλειστικά στη Μόσχα, η Μάλτα δίνει προτεραιότητα στα μεταναστευτικά κύματα, η Βουλγαρία και η Μολδαβία στην οικονομική ευθραυστότητα, ενώ η Γαλλία ενδιαφέρεται κυρίως να διατηρήσει την επιρροή της στην Αφρική.
Υπάρχει λοιπόν ευρωπαϊκή «συμμαχία», αλλά όχι κοινή αντίληψη ασφάλειας — κάτι που αποδυναμώνει την αποτρεπτική ισχύ της ηπείρου.
Όπως έδειξαν τα παραδείγματα της Νότιας Οσετίας, της Αμπχαζίας, της Κριμαίας, του Ντονμπάς και της Γάζας, η Ευρώπη την τελευταία δεκαετία δεν είδε τα σύνορά της, αλλά τις αδυναμίες της.
Το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ: Ένα Ερωτηματικό
Η περίφημη ρήτρα του ΝΑΤΟ — «Ένας για όλους, όλοι για έναν» — παραμένει το σύμβολο της Συμμαχίας.
Όμως σήμερα κανείς δεν είναι βέβαιος αν μπορεί πράγματι να ενεργοποιηθεί. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν είναι έτοιμες να πολεμήσουν. Οι νέες γενιές ενδιαφέρονται περισσότερο για το κόστος ζωής παρά για την άμυνα. Είναι σχεδόν αδύνατο να ευθυγραμμιστούν 27 χώρες σε κοινή γραμμή.
Τα παραδείγματα που διαβρώνουν τη συνοχή πληθαίνουν:
επιβάλλεται εμπάργκο όπλων σε μια σύμμαχο όπως η Τουρκία, αποκλείεται από το πρόγραμμα F-35, δεν λαμβάνει Patriot και τιμωρείται επειδή αγόρασε ρωσικούς S-400.
Η τρομοκρατία θεωρητικά αναγνωρίζεται ως κοινή απειλή, αλλά στην πράξη γίνεται διάκριση: «ο δικός σου τρομοκράτης είναι ο δικός μου αγωνιστής της ελευθερίας». Η υποστήριξη στη YPG στη Συρία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Αν η αρχή «όλοι για έναν» ισχύει μόνο για ορισμένους συμμάχους, τότε η συμμαχία χάνει το νόημά της και μένει απλό σύνθημα.
Οι ΗΠΑ Αποσύρονται
Η Ουάσινγκτον δεν θέλει πλέον να είναι ο «φύλακας της Ευρώπης».
Η στρατηγική της προσοχή στρέφεται στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, στην ανάσχεση της ανόδου της Κίνας και στη διαμόρφωση μιας νέας παγκόσμιας αρχιτεκτονικής ισχύος. Το μήνυμα, που ξεκίνησε επί Τραμπ και συνεχίστηκε με διαφορετικό ύφος επί Μπάιντεν, είναι σαφές:
«Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της ασφάλειάς της.»
Αυτό το νέο πλαίσιο ωθεί την Ευρώπη να ανασυγκροτήσει όχι μόνο τη στρατιωτική της ικανότητα, αλλά και την ανθεκτικότητα της σε ενέργεια και τεχνολογία. Οι χώρες της Ε.Ε. δαπανούν πλέον περίπου το 3% του ΑΕΠ τους για άμυνα. Όμως η σύγχρονη ασφάλεια δεν βασίζεται μόνο στα όπλα — εξαρτάται από την ασφάλεια της ενέργειας, των δεδομένων και την τεχνολογική κυριαρχία.
Ο πόλεμος μετακινήθηκε από τα άρματα στους αλγόριθμους
Η φύση των πολέμων έχει αλλάξει ριζικά.
Τα τανκς αντικαταστάθηκαν από drones, οι στρατοί από κυβερνοομάδες.
Διακοπές ενεργειακού εφοδιασμού, σπάνιες γαίες, χρηματοπιστωτικοί χειρισμοί — όλα αποτελούν τα «άοπλα όπλα» του 21ου αιώνα.
Μια νομισματική κρίση ή ένα σφάλμα λογισμικού μπορεί να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο από μια πυραυλική επίθεση.
Η αποτροπή πλέον δεν είναι στρατιωτική, αλλά τεχνολογική και πληροφοριακή.
Στο Κέιμπριτζ τονίστηκε ιδιαίτερα ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία δεν γεννιέται πια στους στρατώνες αλλά στα εργαστήρια και στα data centers.
Τεχνητή νοημοσύνη, κβαντικοί υπολογισμοί, διαστημική επιτήρηση, ενεργειακή κυβερνοασφάλεια – εκεί βρίσκεται η νέα άμυνα.
Η Ευρώπη Πρέπει να Ενώσει τα Δύο Άκρα της
Η ασφάλεια της Ευρώπης εξαρτάται από την ισορροπία και τον διάλογο ανάμεσα στη Δύση (Ηνωμένο Βασίλειο) και την Ανατολή (Ελλάδα και Τουρκία).
Μια κρίση στο Αιγαίο μπορεί να πλήξει το χρηματιστήριο του Λονδίνου· μια ενεργειακή διακοπή στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να επηρεάσει τη βιομηχανία του Βερολίνου.
Η γεωγραφία δεν είναι πλέον σύνορο, αλλά γεωοικονομικό πεπρωμένο.
Στο συνέδριο ακούστηκε συχνά το εξής:
«Άμυνα δεν σημαίνει πια προστασία συνόρων, αλλά προστασία ενέργειας, δεδομένων, κλίματος και τεχνολογίας.»
Ο συνδυασμός της τεχνολογικής και χρηματοπιστωτικής δύναμης του Ηνωμένου Βασιλείου, της ναυτικής υπεροχής της Ελλάδας και της περιφερειακής αποτρεπτικής ισχύος της Τουρκίας μπορεί να δημιουργήσει όχι την αδύναμη πλευρά της Ευρώπης, αλλά τον πιο δυναμικό της άξονα ασφάλειας.
Ενέργεια: Η Καρδιά της Νέας Ευρωπαϊκής Ασφάλειας
Η ενέργεια δεν είναι απλώς οικονομικός δείκτης, αλλά το κλειδί τόσο για την ειρήνη όσο και για την αποτροπή.
Στις συζητήσεις του Κέιμπριτζ αναδείχθηκαν πέντε βασικοί πυλώνες:
-
Κοινοί Ενεργειακοί Διάδρομοι
Ο άξονας Τουρκίας–Ελλάδας είναι αναντικατάστατος για τη ροή φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη. Οι αγωγοί TANAP–TAP, αλλά και οι πόροι της περιοχής, μπορούν να ενοποιηθούν σε αυτό το δίκτυο, με το Ηνωμένο Βασίλειο σε ρόλο χρηματοδότη και εμπορικού κόμβου. -
LNG και Ενοποίηση Αποθηκών
Οι εγκαταστάσεις LNG της Αλεξανδρούπολης και της Τουρκίας (Μαρμαρά Ερεγλί, Ντόρτυολ, Σάρος) μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά, δημιουργώντας αλυσίδα περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας ως τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. -
Διάδρομος Πράσινου Υδρογόνου
Η ηλιακή και αιολική ενέργεια της Τουρκίας, η ευρωπαϊκή διασύνδεση της Ελλάδας και η πράσινη χρηματοδότηση της Βρετανίας μπορούν να θεμελιώσουν έναν αγωγό πράσινου υδρογόνου από την Αλγερία ως την Αγγλία, στηρίζοντας τους στόχους ουδετερότητας άνθρακα του 2040. -
Ηλεκτρικές Διασυνδέσεις στη Μεσόγειο
Η ασφάλεια ενέργειας απαιτεί και υποθαλάσσια δίκτυα υψηλής τάσης (HVDC). Η διασύνδεση Ισραήλ–Κύπρου–Κρήτης με δίκτυα Τουρκίας–Ευρώπης θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα· το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να συμβάλει ως επενδυτής και τεχνολογικός πάροχος. -
Κρίσιμα Ορυκτά και Αλυσίδα Μπαταριών
Οι πρώτες ύλες της Τουρκίας (βόριο, νικέλιο, λίθιο), τα αποθέματα βωξίτη και νικελίου της Ελλάδας και η χρηματοδοτική εμπειρία της Βρετανίας μπορούν να συνθέσουν μια ευρωπαϊκή πράσινη αλυσίδα εφοδιασμού — τη ραχοκοκαλιά μιας μελλοντικής «Πράσινης Συμμαχίας».
Τουρκία και Ελλάδα: Από την Αντιπαλότητα στη Συνεργασία
Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να πάψουν να αντιμετωπίζουν η μία την άλλη ως απειλή.
Και οι δύο είναι μέλη του ΝΑΤΟ και βασικά στοιχεία της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αν κινηθούν συντονισμένα, μπορούν να περιορίσουν τη ρωσική κάθοδο από τον Εύξεινο Πόντο, να ενισχύσουν τη σταθερότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και να διασφαλίσουν την ομαλή μεταφορά ενέργειας από την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και το Ιράν προς την Ευρώπη.
Απαραίτητες άμεσες κινήσεις:
• Δημιουργία κοινού κέντρου ασφάλειας θαλάσσιων και ενεργειακών υποδομών.
• Τακτικές ασκήσεις έρευνας-διάσωσης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.
• Κοινά ταμεία επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές.
• Ανταλλαγές ακαδημαϊκών και νέων.
Το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να παίξει ρόλο διευκολυντή — όχι διαμεσολαβητή — ενισχύοντας την αμοιβαία εμπιστοσύνη και εμπλέκοντας την Ε.Ε. σε μια νέα, αμοιβαία επωφελή σχέση στους τομείς της ασφάλειας, της ενέργειας, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και του πολιτισμού.
Η Μεσόγειος Θα Γράψει τη Νέα Ιστορία της Ευρώπης
Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν γράφεται πλέον στον Βορρά αλλά στη Μεσόγειο.
Οι ενεργειακοί αγωγοί, τα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων και οι αλυσίδες πράσινης τεχνολογίας καθορίζουν τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Ο ψυχρός άνεμος του Κέιμπριτζ μοιάζει να ψιθυρίζει την αλλαγή μιας εποχής:
«Η ασφάλεια δεν θα διασφαλίζεται πια με τα όπλα, αλλά με τη γνώση· όχι με τον ανταγωνισμό, αλλά με τη συνεργασία.»
Η Τουρκία και η Ελλάδα πρέπει να συναντηθούν όχι στην επιφάνεια των διαφορών, αλλά στα βαθύτερα στρώματα των κοινών συμφερόντων, της ενέργειας και της λογικής.
Μόνο τότε η Μεσόγειος μπορεί να ξαναγίνει πραγματικά μια θάλασσα ειρήνης.
Αναλύσεις
Η Κάσος υποθηκεύει το μέλλον μας! Η Τουρκία επιβάλλει τους όρους της
Στο νέο podcast του Geopolitico, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επιστρέφει και σχολιάζει τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις, με επίκεντρο το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο του νέου podcast του Geopolitico βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, οι χειρισμοί της ελληνικής κυβέρνησης και η προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει ρόλο στις έρευνες για το Great Sea Interconnector. Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επιστρέφει με μια εκτενή παρέμβαση για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ασκώντας έντονη κριτική στην Αθήνα και θέτοντας το ερώτημα εάν η διαδικασία ενημέρωσης της Άγκυρας δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Μετά από ένα διάστημα απουσίας, εξαιτίας πολυήμερου ταξιδιού στο εξωτερικό και προβλήματος υγείας, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επιστρέφει με νέο podcast, στο οποίο επιχειρεί να συνδέσει τις σημαντικότερες εξελίξεις της γεωπολιτικής επικαιρότητας.
Κυρίαρχο θέμα αποτελεί η υπόθεση του υποθαλάσσιου καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου και η στάση της Τουρκίας απέναντι στις ερευνητικές δραστηριότητες.
«Η συνεννόηση και η ενημέρωση κινδυνεύουν να μετατραπούν σε άδεια»
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επικεντρώνεται στις πληροφορίες για τη γαλλική ενημέρωση προς την Τουρκία σχετικά με τις έρευνες για το Great Sea Interconnector.
Σχολιάζοντας την ικανοποίηση που εκφράζεται από τουρκικής πλευράς, αμφισβητεί την κυβερνητική επιχειρηματολογία ότι πρόκειται για μια διαδικασία χωρίς πολιτικές συνέπειες.
«Στο θέμα του καλωδίου, η κυβέρνηση μας κοροϊδεύει. Δεν είναι Γιάννης, είναι Γιαννάκης», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όπως υποστηρίζει, η ουσία του ζητήματος δεν περιορίζεται στη νομική διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση και στην άδεια. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα αποκτά στην πράξη τη δυνατότητα να εμφανίζεται ως απαραίτητος συνομιλητής για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει μονομερείς διεκδικήσεις.
Στην ανάλυσή του ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει αποδειχθεί πως η Ελλάδα ή η Γαλλία ζήτησαν επισήμως τουρκική άδεια. Εκτιμά, ωστόσο, ότι η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει ακριβώς αυτή την πολιτική ερμηνεία.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κάσο και στην ελληνοτουρκική κρίση του καλοκαιριού του 2024.
Ο δημοσιογράφος προειδοποιεί ότι η επανάληψη συγκεκριμένων διαδικασιών μπορεί να δημιουργήσει μια προβληματική πρακτική, ακόμη και εάν αυτή δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεταβολή του νομικού καθεστώτος των θαλάσσιων ζωνών.
«Εδώ υποθηκεύουμε το μέλλον μας», σημειώνει, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η διαχείριση του έργου μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή εξοικείωση με τις τουρκικές αξιώσεις.
Η έκθεση της Κομισιόν και η πραγματικότητα των ελληνοτουρκικών σχέσεων
Στο podcast εξετάζεται επίσης η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία καταγράφει τις σοβαρές εκκρεμότητες στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η διατήρηση του casus belli, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και τα προβλήματα στην υλοποίηση του καλωδίου αποτελούν βασικά σημεία της συζήτησης.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης υπογραμμίζει ότι η βελτίωση του κλίματος και η διατήρηση διπλωματικού διαλόγου δεν σημαίνουν αυτομάτως αλλαγή της τουρκικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάγκη η ελληνική εξωτερική πολιτική να μην περιορίζεται στη διεθνή νομική τεκμηρίωση των θέσεών της, αλλά να εξασφαλίζει και την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων της.
Τουρκολιβυκό, Chevron και οι κινήσεις της Αιγύπτου
Η συζήτηση επεκτείνεται στις εξελίξεις στη Λιβύη και στις ενεργειακές έρευνες νοτίως της Κρήτης.
Αφορμή αποτελούν οι επισημάνσεις του πρώην Αμερικανού διπλωμάτη Φίλιπ Ρίκερ για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει το τουρκολιβυκό μνημόνιο στις δραστηριότητες της Chevron.
Παράλληλα, αναλύεται η επαναλειτουργία της αιγυπτιακής πρεσβείας στην Τρίπολη, έπειτα από δώδεκα χρόνια, και η προσπάθεια του Καΐρου να ενισχύσει την παρουσία του σε διαφορετικά κέντρα εξουσίας της Λιβύης.
Ο Κωνσταντινίδης επισημαίνει ότι οι καλές σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου δεν πρέπει να οδηγούν σε εφησυχασμό, καθώς το Κάιρο διαμορφώνει την πολιτική του σύμφωνα με τα δικά του εθνικά συμφέροντα.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται και οι προειδοποιήσεις Αιγύπτιου απόστρατου αξιωματικού για τον κίνδυνο ενός περιορισμένου ελληνοτουρκικού στρατιωτικού επεισοδίου, χωρίς να παρουσιάζεται μια τέτοια εξέλιξη ως αναπόφευκτη.
Η τουρκική στρατηγική, το ΝΑΤΟ και η Μέση Ανατολή
Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώνεται στην ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας, πέρα από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Κωνσταντινίδης εξετάζει την αμυντική συνεργασία Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο διαφορετικές στρατιωτικές δεσμεύσεις μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα συμβατότητας με τις υποχρεώσεις της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, αναφέρεται στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εξελίξεις στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα, στον ρόλο θρησκευτικών οργανώσεων και στους μηχανισμούς ήπιας ισχύος που χρησιμοποιεί η Άγκυρα για να ενισχύσει τη διεθνή επιρροή της.
Στην ίδια θεματική ενότητα εντάσσεται η συζήτηση για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και την αντιμετώπισή της από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, στα αποτελέσματα της άτυπης ψηφοφορίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στην προηγούμενη ελληνική υποστήριξη προς τον Τούρκο διπλωμάτη για την ηγεσία του ΟΑΣΕ.
Ελληνική αμυντική βιομηχανία: Οι συμφωνίες με τη Naval Group
Πέρα από τις προκλήσεις της εξωτερικής πολιτικής, ο δημοσιογράφος αναδεικνύει και θετικές εξελίξεις για την ελληνική οικονομία και την αμυντική βιομηχανία.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις νέες συνεργασίες της Naval Group με ελληνικές επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων η METLEN και τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας.
Η νέα ανάθεση στη METLEN αφορά την κατασκευή τορπιλοθυρών υψηλής τεχνολογίας για διεθνή ναυτικά προγράμματα, με αξιοποίηση των παραγωγικών εγκαταστάσεων της εταιρείας στον Βόλο.
Ο Κωνσταντινίδης επισημαίνει τη σημασία της συμμετοχής της εγχώριας βιομηχανίας σε διεθνείς αλυσίδες αμυντικής παραγωγής, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιορίζεται στον ρόλο του αγοραστή εξοπλιστικών συστημάτων.
Από την κινεζική τεχνολογία στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Στο podcast εξετάζονται ακόμη οι ανησυχίες που έχουν εκφραστεί στην Ευρώπη για τη δυνατότητα συλλογής ευαίσθητων δεδομένων από σύγχρονα κινεζικά αυτοκίνητα, με επίκεντρο την BYD.
Η συζήτηση συνδέεται με τη γενικότερη σημασία της τεχνολογικής ασφάλειας, της προστασίας κρίσιμων υποδομών και της αντιμετώπισης νέων μορφών κατασκοπείας.
Παράλληλα, ο δημοσιογράφος αναφέρεται στην ευρωπαϊκή πολιτική ετοιμότητας για κρίσεις 72 ωρών, καθώς και στις επισημάνσεις πρώην δικαστή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τη διαφάνεια και τη λειτουργία του θεσμού.
Ιστορική μνήμη, Θράκη, Μακεδονία και ελληνική ταυτότητα
Το τελευταίο μέρος της εκπομπής είναι αφιερωμένο σε ζητήματα ιστορίας, πολιτισμού και εθνικής ταυτότητας.
Ο Κωνσταντινίδης σχολιάζει το δημοσίευμα για το λογότυπο της αυτοαποκαλούμενης «Εκλεγμένης Μουφτείας Κομοτηνής», επισημαίνοντας τη σημασία των συμβολισμών και την ανάγκη προσεκτικής αντιμετώπισης κάθε προσπάθειας πολιτικής εργαλειοποίησης της μουσουλμανικής μειονότητας.
Αναφέρεται επίσης στην πρωτοβουλία του Μεγάλου Αλεξάνδρου Φλώρινας να τιμήσει την ιστορική ταυτότητα της Μακεδονίας μέσα από τη νέα ποδοσφαιρική του εμφάνιση.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις του Έρνεστ Χέμινγουεϊ από τη Μικρασιατική Καταστροφή και η συμβολή τους στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Η εκπομπή περιλαμβάνει ακόμη αναφορά στον εορτασμό των εκατό χρόνων του ΑΠΟΕΛ, με το εντυπωσιακό πανό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, καθώς και στη μνήμη του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως.
«Η Ελλάδα έχει ανάγκη από στρατηγική, συνέχεια και αποτελεσματικότητα»
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επιστρέφει στην υπόθεση του καλωδίου και στη γενικότερη πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Υποστηρίζει ότι η διατήρηση του διαλόγου με την Τουρκία είναι απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Όπως επισημαίνει, η υπόθεση της Κάσου δεν αποτελεί αποκλειστικά ένα τεχνικό ή ενεργειακό ζήτημα, αλλά μια δοκιμασία για την αξιοπιστία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και την αποτελεσματική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
«Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από εύκολα συνθήματα. Έχει ανάγκη από στρατηγική, συνέχεια και αποτελεσματικότητα», τονίζει, συνοψίζοντας το βασικό μήνυμα της εκπομπής.
GEOPOLITICO
Μπαλτζώης: «Υποχωρήσαμε ξανά με το καλώδιο – Δίνουμε στην Τουρκία επιχειρήματα για να αμφισβητεί τα κυριαρχικά μας δικαιώματα»
Σοβαρά ερωτήματα για τους ελληνικούς χειρισμούς στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector) θέτει ο αντιστράτηγος ε.α. Γιάννης Μπαλτζώης.
Σοβαρές ενστάσεις για τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector) διατύπωσε ο αντιστράτηγος ε.α. Γιάννης Μπαλτζώης, υποστηρίζοντας ότι η ενημέρωση της Άγκυρας μέσω της Γαλλίας ενδέχεται να δημιουργήσει επικίνδυνα προηγούμενα για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις διαφορές μεταξύ δύο ελληνικών NAVTEX, θέτοντας το ερώτημα γιατί στη μία γίνεται αναφορά στην ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, ενώ στην άλλη απουσιάζει αντίστοιχη διατύπωση.
«Όταν ενημερώνεις την Τουρκία, αναγνωρίζεις εμμέσως ότι έχει δικαιώματα»
Ο Γιάννης Μπαλτζώης άσκησε έντονη κριτική στην επιλογή να ενημερωθεί η Τουρκία για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου, ακόμη και εάν η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε μέσω της γαλλικής πλευράς.
Κατά την εκτίμησή του, η πρακτική αυτή δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική διαδικασία, αλλά μπορεί να αποκτήσει ευρύτερες νομικές και πολιτικές προεκτάσεις.
Όπως εξήγησε, όταν ένα κράτος ενημερώνει τρίτη χώρα για δραστηριότητες σε θαλάσσια περιοχή όπου θεωρεί ότι διαθέτει αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα, δημιουργείται ο κίνδυνος η άλλη πλευρά να επικαλεστεί μελλοντικά αυτή την πρακτική ως ένδειξη αναγνώρισης των αξιώσεών της.
Ο αντιστράτηγος ε.α. αναφέρθηκε επίσης σε δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Yeni Şafak, σύμφωνα με το οποίο η Άγκυρα διαθέτει έγγραφο σχετικό με την ενημέρωση που έλαβε.
Η συγκεκριμένη αναφορά παρουσιάστηκε από τον ίδιο ως πρόσθετος λόγος ανησυχίας, καθώς εκτιμά ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει κάθε διπλωματική κίνηση για να ενισχύσει τις θέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο NAVTEX και το κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική ΑΟΖ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Γιάννη Μπαλτζώη σε δύο ελληνικές NAVTEX, τις 1404 και 1411, που αφορούν διαφορετικές υποθαλάσσιες καλωδιακές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, η πρώτη NAVTEX, που σχετίζεται με καλώδιο οπτικών ινών, περιλαμβάνει ρητή αναφορά σε περιοχή εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Αντίθετα, όπως επισήμανε, η δεύτερη NAVTEX, που συνδέεται με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, περιγράφει γεωγραφικά τη θαλάσσια περιοχή και τις ερευνητικές δραστηριότητες χωρίς να χρησιμοποιεί αντίστοιχη διατύπωση περί ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο ίδιος αναρωτήθηκε γιατί υπάρχει αυτή η διαφοροποίηση μεταξύ δύο αναγγελιών που αφορούν δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Για τον Γιάννη Μπαλτζώη, το ζήτημα δεν περιορίζεται στη διατύπωση ενός τεχνικού εγγράφου. Συνδέεται με τη συνολική στάση της Αθήνας απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις και ειδικότερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
«Μήπως αποδεχόμαστε σιωπηρά το τουρκολιβυκό μνημόνιο;»
Ο αντιστράτηγος ε.α. προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή εκτίμηση, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικοί χειρισμοί ενδέχεται να εκληφθούν ως σιωπηρή αποδοχή των τουρκικών αξιώσεων που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι πρόκειται για τη δική του ανάγνωση των εξελίξεων και εξέφρασε την ελπίδα να αποδειχθεί λανθασμένη.
Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα αμφισβητεί τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου και διαθέτει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε την ελληνική πλευρά επειδή, κατά την άποψή του, δεν αξιοποιεί επαρκώς τα επιχειρήματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο.
Συνέδεσε μάλιστα το συγκεκριμένο ζήτημα με το ευρύτερο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», υποστηρίζοντας ότι οι παραχωρήσεις σε επίπεδο διαδικασιών μπορούν να αξιοποιηθούν από την Άγκυρα σε επόμενες διεκδικήσεις.
Η παρέμβαση Παυλόπουλου και το διεθνές δίκαιο
Ο Γιάννης Μπαλτζώης επικαλέστηκε και δημόσια παρέμβαση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε, ο κ. Παυλόπουλος είχε επισημάνει ότι η προφορική ενημέρωση της Άγκυρας από τη Γαλλία εγείρει ζήτημα προστασίας των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο αντιστράτηγος ε.α. υπογράμμισε ότι η πόντιση του καλωδίου πρέπει να προχωρήσει με πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του διεθνούς δικαίου.
Παράλληλα, επέκρινε την απόσταση που, κατά την εκτίμησή του, υπάρχει ανάμεσα στη διαρκή επίκληση του διεθνούς δικαίου από την ελληνική πλευρά και στην πρακτική εφαρμογή του.
Το κεντρικό του επιχείρημα ήταν ότι η Ελλάδα δεν αρκεί να επικαλείται τη νομιμότητα των θέσεών της, αλλά οφείλει να τις υπερασπίζεται έμπρακτα.
Το μήνυμα των ΗΠΑ και η στάση της Άγκυρας
Ο Γιάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε και στις αμερικανικές τοποθετήσεις για το Great Sea Interconnector.
Επικαλέστηκε προηγούμενη δήλωση του Μάρκο Ρούμπιο για την αμερικανική υποστήριξη στο έργο, καθώς και την ανάγκη διπλωματικής αντιμετώπισης ευαίσθητων ζητημάτων που αφορούν τρίτες χώρες.
Στάθηκε επίσης σε τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σύμφωνα με την οποία δεν δικαιολογείται η προβολή αντιρρήσεων ή ενστάσεων απέναντι σε έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης όπως το GSI.
Κατά την ερμηνεία του, οι αμερικανικές επισημάνσεις καταδεικνύουν ότι η Αθήνα θα μπορούσε να ακολουθήσει διαφορετική προσέγγιση.
Αντιπαρέβαλε, μάλιστα, τη στάση της ελληνικής πλευράς με την ικανοποίηση που, όπως υποστήριξε, εξέφρασε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για τις εξελίξεις.
«Υποχωρήσαμε ξανά»
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο αντιστράτηγος ε.α. ρωτήθηκε ευθέως εάν θεωρεί ότι η Ελλάδα υποχώρησε για ακόμη μία φορά.
Η απάντησή του ήταν καταφατική, συνοδευόμενη από την επισήμανση ότι δεν διακρίνει κάποιο συγκεκριμένο ελληνικό όφελος από τους χειρισμούς που περιέγραψε.
Ο Γιάννης Μπαλτζώης επανέλαβε ότι θα επιθυμούσε να διαψευστούν οι εκτιμήσεις του, επιμένοντας ωστόσο ότι οι τοποθετήσεις του Προκόπη Παυλόπουλου, τα μηνύματα της αμερικανικής πλευράς και η τουρκική αντίδραση συνθέτουν μια εικόνα που προκαλεί προβληματισμό.
Η ουσία της παρέμβασής του επικεντρώθηκε στον κίνδυνο να μετατραπούν διαδικαστικοί διπλωματικοί χειρισμοί σε επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσει η Τουρκία σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις ή αντιπαραθέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.
GEOPOLITICO
Μπορούσε να αποφευχθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία; Τι υποστηρίζει ο πρώην επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, στρατηγός Χάραλντ Κούγιατ
Οι ευθύνες της Δύσης, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις και ο κίνδυνος μιας γενικευμένης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Οι ευθύνες της Δύσης, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις και ο κίνδυνος μιας γενικευμένης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Του Θεόδωρου Ατματζίδη
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και πολιτικά αιχμηρή συνέντευξη του Γερμανού τετράστερου στρατηγού ε.α. Χάραλντ Κούγιατ (Harald Kujat) επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τις αιτίες του πολέμου στην Ουκρανία, τις επιλογές του ΝΑΤΟ και τον ρόλο των δυτικών κυβερνήσεων στην αποτυχία εξεύρεσης διπλωματικής λύσης.
Ο Κούγιατ δεν είναι ένας ακόμη σχολιαστής διεθνών εξελίξεων. Διετέλεσε Γενικός Επιθεωρητής των Γερμανικών Ενόπλων Δυνάμεων (Bundeswehr) από το 2000 έως το 2002 και πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ από το 2002 έως το 2005, αποτελώντας τον ανώτατο στρατιωτικό σύμβουλο της Συμμαχίας. [1]
Στη συνέντευξή του στον καθηγητή Glenn Diesen, υποστηρίζει ότι η σημερινή σύγκρουση δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τις εξελίξεις που προηγήθηκαν του 2022. Αναφέρεται στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς και ειδικότερα στη Σύνοδο Κορυφής του Βουκουρεστίου το 2008, όταν η Συμμαχία διακήρυξε ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέλη της. [2]
Κατά την εκτίμησή του, η Δύση δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις ρωσικές ανησυχίες ασφαλείας, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν συνθήκες σταδιακής κλιμάκωσης. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην ουκρανική κρίση του 2014 και στις συμφωνίες του Μινσκ του 2015, οι οποίες είχαν ως στόχο την πολιτική διευθέτηση της σύγκρουσης στο Ντονμπάς. [3]
Το πλέον ενδιαφέρον σημείο της παρέμβασής του αφορά τις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης την άνοιξη του 2022. Ο Γερμανός στρατηγός θεωρεί ότι τότε υπήρχε πραγματική δυνατότητα πολιτικής διευθέτησης, στη βάση της ουδετερότητας της Ουκρανίας και διεθνών εγγυήσεων ασφαλείας. Αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην παρέμβαση του τότε Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον και στη δυτική στάση που, κατά την άποψή του, συνέβαλε στην εγκατάλειψη της διπλωματικής προοπτικής. [4][5]
Η ερμηνεία αυτή παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν καταλήξει σε οριστική συμφωνία, ενώ ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας, Νταβίντ Αραχαμία, έχει αναφερθεί τόσο στην επίσκεψη Τζόνσον όσο και στις ουκρανικές επιφυλάξεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας. [5][6]
Ο Κούγιατ αμφισβητεί επίσης τη στρατηγική αντίληψη ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επιτύχει ολοκληρωτική στρατιωτική νίκη και να ανακτήσει όλα τα κατεχόμενα εδάφη. Προειδοποιεί ότι η συνεχής στρατιωτική ενίσχυση, χωρίς παράλληλη ουσιαστική διπλωματική πρωτοβουλία, παρατείνει την αιματοχυσία και αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Η κριτική του στρέφεται ιδιαίτερα προς την Ευρώπη. Θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εγκλωβιστεί σε μια στρατηγική στρατιωτικής επικράτησης, χωρίς να διαθέτουν πειστικό πολιτικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Το ουσιαστικό μήνυμα της παρέμβασής του είναι η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες και τα συμφέροντα ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και θα αποτρέπει την επανάληψη μιας τέτοιας σύγκρουσης.
Ανεξάρτητα από το κατά πόσο συμφωνεί κανείς με τις εκτιμήσεις του, υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να απασχολήσει σοβαρά την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία: πόσες ακόμη ανθρώπινες ζωές και πόσες οικονομικές και γεωπολιτικές απώλειες πρέπει να καταγραφούν προτού η διπλωματία αποκτήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο;
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια χώρα σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτική περιοχή οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με στρατηγική διορατικότητα, να διατηρεί ισχυρές συμμαχίες και ταυτόχρονα να υποστηρίζει κάθε σοβαρή προσπάθεια αποτροπής μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής σύγκρουσης.
Πηγές
[1] NATO, General Harald Kujat – Biography. Επίσημο βιογραφικό και στρατιωτική σταδιοδρομία του στρατηγού.
[2] NATO, Bucharest Summit Declaration, 3 April 2008, παράγραφος 23. Η επίσημη διακήρυξη για τη μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας και της Γεωργίας.
Bucharest Summit Declaration – NATO
[3] OSCE, Package of Measures for the Implementation of the Minsk Agreements, 12 February 2015.
[4] Glenn Diesen, General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies, συνέντευξη στο YouTube, 19 September 2025.
Πρωτογενής πηγή – Η συνέντευξη του στρατηγού Harald Kujat
[5] Samuel Charap & Sergey Radchenko, The Talks That Could Have Ended the War in Ukraine, Foreign Affairs, 16 April 2024. Ανάλυση των διαπραγματευτικών κειμένων και των προσπαθειών επίτευξης συμφωνίας το 2022.
Foreign Affairs – The Talks That Could Have Ended the War in Ukraine
[6] Voice of America, Moscow Twists Zelenskyy Ally’s Words About 2022 Russian ‘Peace Deal’ Offer. Ανάλυση των δηλώσεων του Νταβίντ Αραχαμία σχετικά με τον ρόλο του Μπόρις Τζόνσον και τις διαπραγματεύσεις.
[7] United Nations General Assembly, Resolution A/RES/ES-11/1, Aggression against Ukraine, 2 March 2022. Η απόφαση καταδικάζει τη ρωσική εισβολή ως παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
United Nations – Resolution ES-11/1
Το βίντεο της συνέντευξης στο YouTube
General Harald Kujat: NATO’s Attempt to Defeat Russia Destroys Ukraine
General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies – YouTube
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO5 ώρες πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»