Ιστορία - Πολιτισμός
Οι Λαοί της Ανατολίας που Εξαφανίστηκαν
Οι Λαοί της Ανατολίας που Εξαφανίστηκαν
Έρευνα και συμπεράσματα από τον Αρντασές Γιαγουπιάν
Δημογραφική και Ιστορική Ανασύνθεση
Η Ανατολία και η Μεσοποταμία υπήρξε για χιλιετίες κοιτίδα πλουραλισμού και πολιτισμικής συνύπαρξης. Από τα οροπέδια της Αρμενίας έως τα παράλια του Αιγαίου και τις κοιλάδες της Μεσοποταμίας, η συνύπαρξη Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων αποτέλεσε θεμέλιο του ανατολικού χριστιανισμού και της ευρύτερης πολιτιστικής ακτινοβολίας της περιοχής.
Η έλευση της οθωμανικής κυριαρχίας και αργότερα του τουρκικού εθνικισμού μετέβαλαν ριζικά αυτήν τη δημογραφική πραγματικότητα. Από τα μέσα του 15ου(σχεδόν με την ανακάλυψη της Αμερικής) έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα ακόμα και μέχρι πρόσφατα, οι πολιτικές εξόντωσης, εκτοπισμού και αφομοίωσης εξάλειψαν σχεδόν ολοκληρωτικά τις αυτόχθονες χριστιανικές κοινότητες.

Αρμένιοι: Εξόντωση μιας πατρίδας
Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο αρμενικός πληθυσμός της Δυτικής Αρμενίας και της Κιλικίας αριθμούσε περίπου 4,5 έως 5 εκατομμύρια ψυχές (βλ. R. Hovannisian, The Armenian People from Ancient to Modern Times, 1997), ενώ οι εκτιμήσεις για τον μεσαιωνικό αρμενικό πληθυσμό που βασίζονται κυρίως σε φορολογικά αρχεία, χρονικά της εποχής και πριν την εισβολή των Μογγόλων υπολογίζεται σε 4-5 εκατομύρια.
Κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας του 1915–1923, πάνω από 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι εξοντώθηκαν, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες και παιδιά εξισλαμίστηκαν και ενσωματώθηκαν βίαια στον υπό διαμόρφωση τουρκικό εθνικό κορμό.
Αλλά δεν ήταν μόνο η Γενοκτονία:
Τον 13ο – 15ο Αιώνα με την πτώση του Βασιλείου της Κιλικίας(1375) είχαμε χιλιάδες θύματα, εξισλαμίσεις και καταστροφές αρμενικών πόλεων από τους σελτζούκους τούρκους.
Από το 1514-1517 έχουμε αναφορές για σφαγές 20.000 Αρμενίων και πυρπολήσεις σπιτιών σε αρμενικά χωριά κοντά στο Βάν και το Ερζερούμ κατά την εκστρατεία του Σουλειμάν του μεγαλοπρεπούς.
Από το 1603-1618 έχουμε σφαγές 20.000-30.000 Αρμενίων και εκτοπισμούς στο Ναχιτσεβάν και στη Νέα Τζουλφά.
Από το 1650-1750 έχουμε τοπικές σφαγές και φορολογικές εκστρατείες κατά αρμενικών χωριών γύρω από το Βάν, το Ερζερούμ και το Μπιτλίς.
Από το 1771-1780 οθωμανικά στρατεύματα εξοντώνουν πάνω από 10.000 Αρμενίους ύποπτους «φιλορωσισμού» στο Κάρς στο Ερζερούμ και στο Βαγαρσαπάτ (σημερινό Ετσμιατζίν).
Από το 1822-1829 στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου έχουμε μαζικές σφαγές 25.000-30.000 Αρμενίων, εκτοπισμούς και καταστροφή αρμενικών χωριών στο Βαν, το Ερζερούμ και το Κάρς.
Από το 1850-1860 έχουμε 10.000 νεκρούς σε τοπικές σφαγές και εξισλαμίσεις από Κούρδους φυλάρχους με την ανοχή των Οθωμανών στο Μπιτλίς το Μούς και το Χαρπούτ.
Από το 1877-1878 έχουμε πάνω από 25.000 Αρμενίους νεκρούς στο νέο Ρωσοτουρκικό πόλεμο με δεκάδες καμένα χωριά.
Από το 1880-1881 οργανωμένες επιθέσεις των Οθωμανών στο Σασούν με πάνω από 5.000 Αρμενίους νεκρούς.
Από το 1894-1896 σφαγές 200.000-300.000 Αρμενίων από τον Σουλτάνο Αμπτούλ Χαμίτ Β’ με την βοήθεια του στρατού και μουσουλμανικών όχλων στις πόλεις Σασούν, Μπιτλίς, Ερζερούμ, Βάν, Σεβάστεια, Τραπεζούντα, Ντιγιαρμπακίρ.
Το 1896 μετά τη κατάληψη της Οθωμανικής τράπεζας από 26 Αρμενίους που ήθελαν την διεθνή αναγνώριση του Αρμενικού ζητήματος και την ειρηνική διαδήλωση Αρμενίων στις 26 Αυγούστου 1896, που ζητούσαν εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, 10.000 Αρμένιοι σφαγιάστηκαν στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης από τον τουρκικό όχλο και την αστυνομία. Η Σφαγή της Κωνσταντινούπολης (1896) και η Σφαγή των Χανίων (1896) δεν είναι δύο άσχετα γεγονότα, αλλά δύο κρίκοι της ίδιας αλυσίδας οθωμανικής πολιτικής. Πιεσμένη από τις αρμενικές εξεγέρσεις και τη διεθνή καταδίκη των γεγονότων αλλά χωρίς καμία στρατιωτική παρέμβαση από την Αγγλία και την Γαλλία, η Οθωμανική αυτοκρατορία με τον Σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ μετέφερε το επίκεντρο της κρίσης προς την Ελλάδα και την Κρήτη για να αποφορτίσει την εσωτερική και διεθνή πίεση.
Το 1904 εκστρατεία «τιμωρίας» από οθωμανικά στρατεύματα και νέα σφαγή Αρμενίων χωρικών στο Σασούν με 10.000 θύματα.
Το 1909 η πρώτη μεγάλη σφαγή των Νεότουρκων, προοίμιο της Γενοκτονίας του 1915 στα Άδανα με 20.000-30.000 θύματα.
Το 1912-1914 στοχευμένες εκκαθαρίσεις Αρμενίων με πρόσχημα στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Ανατολία με 10.000 θύματα.
Το 1915 η Γενοκτονία των Αρμενίων με πάνω από 1.500.000 θύματα
Το 1922 15.000–20.000 Αρμένιοι σφαγιάστηκαν μέσα σε λίγες μέρες. Οι περισσότεροι από όσους απέμειναν εκτοπίστηκαν ή πνίγηκαν προσπαθώντας να διασωθούν.Πριν την καταστροφή, στη Σμύρνη ζούσαν περίπου 25.000–30.000 Αρμένιοι.
Το 1955 στα Σεπτεμβριανά οι Αρμένιοι δεν έμειναν αλώβητοι. Η αρμενική συνοικία στα Ταταύλα, όπου ζούσαν Αρμένιοι και Έλληνες, λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε.Η εκκλησία του Αγίου Στέφανου (Սուրբ Ստեփանոս) δέχτηκε επίθεση, τα αρχεία αναφέρουν καταστροφή εικόνων και αρχειοθηκών. Περίπου 30 αρμενικά καταστήματα και αρμενικά σπίτια καταστράφηκαν.Τουλάχιστον 3–5 Αρμένιοι πολίτες δολοφονήθηκαν (σύμφωνα με τον ιστορικό Dilek Güven και αρμενικές ενοριακές πηγές).
Το 1988-2023 στο Αρτσάχ(Ναγκόρνο-Καραμπάχ) Κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων με τους 2 πολέμους στο Αρτσάχ, πάνω από 13.000 Αρμένιοι έχασαν την ζωή τους, και πάνω από 120.000 Αρμένιοι του Αρτσάχ αναγκάστηκαν να πάρουν τον δρόμο της προσφυγιάς μετά την εθνοκάθαρση που έκαναν οι Αζέροι. Το Αρτσάχ υπήρξε συνέχεια της αρμενικής ιστορικής παρουσίας στη νότια Καύκασο. Μετά τον πόλεμο του 2020 και κυρίως το 2023, η στρατιωτική πίεση του Αζερμπαϊτζάν σε συνεργασία με την Τουρκία οδήγησε σε μαζική εκδίωξη του πληθυσμού (120.000 Αρμένιοι), καταστροφή υποδομών και διάλυση του κράτους. Αν δεν είχαν προηγηθεί οι γενοκτονίες, το Αρτσάχ δεν θα ήταν απομονωμένη περιοχή αλλά τμήμα ενιαίου αρμενικού κράτους.
Σύμφωνα με δημογραφικές προσομοιώσεις (A. N. Movsesian, Demography and Memory, 2018):
Σενάριο 1o. Σήμερα, αν ο αρμενικός λαός εκτιμάται ότι αριθμεί περίπου 9 με 10 εκατομμύρια παγκοσμίως και δεν είχαν συμβεί οι εκτοπισμοί και οι αφομοιώσεις και η αύξηση του πληθυσμού ήταν 1% ετησίως οι δημογραφικές μελέτες εκτιμούν ότι ο σημερινός Αρμενικός πληθυσμός θα ήταν μεταξύ 15 και 20 εκατομυρίων.
Σενάριο 2ο. Ενώ αν ο αρμενικός λαός εκτιμάται ότι αριθμεί σήμερα 11 έως 12 εκατομμύρια παγκοσμίως και δεν είχαν συμβεί οι σφαγές, οι εκτοπισμοί και οι αφομοιώσεις και η αύξηση του πληθυσμού ήταν φυσιολογική, κατά 1,3–1,5% ετησίως (ρυθμός ανάλογος με της Δυτικής Ευρώπης) οι Αρμένιοι θα έφταναν πιθανότατα τα 25 έως 30 εκατομμύρια, με ένα σημαντικό ποσοστό εγκατεστημένο στις ιστορικές τους πατρίδες στη Δυτική Αρμενία.
(Οι αυξήσεις των πληθυσμών είναι ιστορικά υποθετικές και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες)
Η απώλεια δεν είναι μόνο αριθμητική, είναι απώλεια μιας ολόκληρης γεωγραφίας, πολιτισμού και ιστορικής συνέχειας που διαμόρφωνε την καρδιά της Ανατολίας.

Έλληνες: Ο αφανισμός της Ανατολής
Ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης αποτελούσε έναν από τους αρχαιότερους και πολυπληθέστερους πληθυσμούς της περιοχής.
Από την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη έως την Καππαδοκία, υπολογίζεται ότι ζούσαν περισσότεροι από 4-5 εκατομμύρια Έλληνες στα μέσα του 15ου αιώνα (R. Clogg, A Concise History of Greece, 1992), ενώ ακόμα και στις αρχές του 20ού αιώνα εκατομμύρια διατηρούσαν ισχυρή παρουσία σε πόλεις και παράλια.
Οι διωγμοί του 1914–1923, οι σφαγές του Πόντου και της Ιωνίας, καθώς και η αναγκαστική “ανταλλαγή πληθυσμών” μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1923), οδήγησαν στην εξόντωση ή τον εκτοπισμό περισσότερων από 2,5 εκατομμυρίων Ελλήνων της Ανατολής. Ένα μέρος τους, κυρίως γυναικόπαιδα, εξισλαμίστηκαν και απορροφήθηκαν στην τουρκική κοινωνία. Για να τα δούμε όμως πιο αναλυτικά:
Το 1354-1453 Δεκάδες χιλιάδες θύματα από τις βίαιες μετακινήσεις, εξανδραποδισμούς και εξισλαμισμούς στη Θράκη, στη Μικρά Ασία και στην Κωνσταντινούπολη.
Το 1453 σφαγή ~40.000 άμαχου πληθυσμού μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης και την λεηλασία επί 3 ημέρες.
Το 1460-1479 εξόντωση ελληνικών πληθυσμών που αντιστάθηκαν, με ~30.000 θύματα στον Μοριά την Ήπειρο και την Εύβοια.
Το 1565-1733 κατά τον πόλεμο των Οθωμανών με τους Ενετούς πάνω από 50.000 σφαγές και εκτελέσεις Ελλήνων Χριστιανών στα νησιά του Αιγαίου και ιδίως στην Λευκωσία(1570) και στην Κρήτη (1645-1669).
Το 1550-1571 πάνω από 20.000 σφαγιάστηκαν, γυναίκες και παιδιά πουλήθηκαν ως δούλοι κατά την κατάκτηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς.
Το 1770 Οθωμανικά στρατεύματα και Τουρκαλβανοί εξοντώνουν πάνω από 20.000 Έλληνες κατά τα Ορλωφικά στην Πελοπόννησο (Μάνη, Τρίπολη, Μυστρά).
Το 1821-1829 μαζικές σφαγές Ελλήνων κατά την Επανάσταση του 1821 με πάνω από 300.000 νεκρούς (Σφαγή της Χίου το 1822, ~42.000 νεκροί, Κωνσταντινούπολη, σφαγή των Ψαρών το 1824 με 15.000 νεκρούς).
Το 1866 στην Κρήτη με πάνω από 1.000 νεκρούς με βίαιη καταστολή της επανάστασης και των αμάχων με το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου.
Το 1896-1897 200-300 νεκροί στα Χανιά με σφαγές και λεηλασίες παράλληλα με τις σφαγές Αρμενίων, ως αντιπερισπασμός του Σουλτάνου Χαμίτ.
Το 1909 στα Άδανα πάνω από 1.000 Έλληνες σφαγιάστηκαν.
Το 1914-1923 κατά την Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής (Πόντος, Ιωνία, Καππαδοκία, Θράκη) πάνω από 700.000 Έλληνες σφαγιάστηκαν και εκτοπίστηκαν με πορείες θανάτου, εκτελέσεις, τάγματα εργασίας, κάψιμο της Σμύρνης. Ανάμεσα τους και οι 353.000 Έλληνες του Πόντου (Αμισός, Κερασούντα, Τραπεζούντα).
Το 1922 στο ολοκαύτωμα της Σμύρνης πάνω από 100.000 Έλληνες σφαγιάστηκαν από τις κεμαλικές δυνάμεις με την πυρπόληση ελληνικών συνοικιών.
Το 1955 στην Κωνσταντινούπολη με τα Σεπτεμβριανά είχαμε 30 νεκρούς και 5.000 ελληνικά καταστήματα, 70 εκκλησίες και οικίες σε Πέρα, Ταταύλα, Γαλατά, Μπεσίκτας κ.ά. κατεστραμμένα.
Το 1974 στην Κύπρο είχαμε 4.000-6.000 νεκρούς. Η εισβολή του 1974 προκάλεσε: 200.000 εκτοπισμένους Ελληνοκύπριους, 1.619 αγνοούμενους, και μαζικούς εποικισμούς στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα. Η Κύπρος αποτελεί σύγχρονη συνέχεια της ίδιας πολιτικής εκρίζωσης που εφαρμόστηκε στη Μικρά Ασία έναν αιώνα πριν.
Σενάριο 1ο. Αν δεν είχαν συμβεί αυτές οι γενοκτονίες και η μαζική έξοδος και η υποθετική αύξηση του πληθυσμού ήταν φυσιολογική, κατά 1,3–1,5% ετησίως (ρυθμός ανάλογος με της Δυτικής Ευρώπης) ο ελληνισμός θα αριθμούσε σήμερα 80 έως 100 εκατομμύρια ανθρώπους, καθιστώντας τη Μικρά Ασία χώρο με καθαρή ελληνική πλειοψηφία.
Σενάριο 2ο. Αν δεν είχαν συμβεί αυτές οι γενοκτονίες και η μαζική έξοδος και η υποθετική αύξηση του πληθυσμού ήταν 1% για την περίοδο 1450-1900 και 1,3 για την περίοδο από 1900-2025 , ο ελληνισμός θα αριθμούσε σήμερα 15-17 εκατομμύρια ανθρώπους.
(Οι αυξήσεις των πληθυσμών είναι ιστορικά υποθετικές και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες)
Η σημερινή πληθυσμιακή πραγματικότητα, με περίπου 13 εκατομμύρια Έλληνες σε όλο τον κόσμο, αποτυπώνει το μέγεθος της ιστορικής απώλειας.
Ασσύριοι: Το ξεχασμένο Sayfo
Οι Ασσύριοι, ένας από τους αρχαιότερους λαούς της Μεσοποταμίας, αποτελούσαν στα τέλη του 19ου αιώνα μια ακμάζουσα κοινότητα περίπου 350 έως 400 χιλιάδων ανθρώπων στην ανατολική Ανατολία.
Κατά τα έτη 1915–1918, η οθωμανική αυτοκρατορία εξαπέλυσε το λεγόμενο Sayfo ( στα Αραμαϊκά σημαίνει «σπαθί», και η χρήση της αναφέρεται σαν ένα πολιτισμικό και ιστορικό σύμβολο, που κρατά ζωντανή τη μνήμη της γενοκτονίας των Ασσυρίων μέσα στις κοινότητές τους), τη Γενοκτονία των Ασσυρίων.
Περισσότεροι από 250 έως 300 χιλιάδες εξοντώθηκαν, ενώ δεκάδες χιλιάδες άλλοι εξαναγκάστηκαν να εξισλαμιστούν ή να εγκαταλείψουν τα εδάφη τους.
Σήμερα, οι Ασσύριοι αριθμούν περίπου 200 με 250 χιλιάδες. Αν δεν είχαν υποστεί τη Γενοκτονία, ο πληθυσμός τους θα ξεπερνούσε το 1 εκατομμύριο, με παρουσία από τη λίμνη Βαν έως τη Νινευή.
Οι Χριστιανοί των Βαλκανίων
Οι Βαλκανικοί πληθυσμοί (ιδίως Σέρβοι και Βούλγαροι) υπέστησαν επίσης εκτεταμένες σφαγές, διωγμούς και εξισλαμισμούς κατά την οθωμανική περίοδο.
Παρότι οι απώλειές τους δεν υπήρξαν τόσο καθολικές όσο των Αρμενίων και των Ελλήνων, αποτέλεσαν ένα κρίσιμο κομμάτι της ευρύτερης πολιτικής εκκαθάρισης που στόχευε στην αποχριστιανοποίηση της περιοχής.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες θυμάτων και μακροχρόνιες πληγές στην εθνοθρησκευτική σύνθεση των περιοχών αυτών.
Η Τουρκική Δημογραφική Μεταμόρφωση
Η Τουρκία του 16ου αιώνα αριθμούσε περίπου 3 έως 4 εκατομμύρια Οθωμανούς Μουσουλμάνους (McCarthy, Population of the Ottoman Empire and Turkey, 1500–1927).
Σήμερα ο πληθυσμός της ξεπερνά τα 88 εκατομμύρια.
Η ραγδαία αυτή αύξηση δεν είναι μόνο αποτέλεσμα φυσικής αναπαραγωγής, αλλά και της συστηματικής ενσωμάτωσης και αφομοίωσης μη τουρκικών πληθυσμών.
Εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι, Έλληνες και Ασσυροί, ιδίως γυναίκες και παιδιά, αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν τουρκική ταυτότητα και ισλαμική πίστη, συμβάλλοντας έτσι στη δημογραφική «άνθηση» του κεμαλικού κράτους.
Υπολογίζεται ότι το 10–15% του σημερινού πληθυσμού της Τουρκίας έχει μη τουρκική, χριστιανική ή μικτή καταγωγή, και αυτό δεν είναι απλώς υπόθεση. Στηρίζεται σε συνδυασμό ιστορικών, δημογραφικών και γενετικών δεδομένων που έχουν προκύψει τις τελευταίες δεκαετίες, και είναι ένα γεγονός που εξηγεί σε βάθος την εσωτερική εθνοτική πολυπλοκότητα της χώρας (O. Sancar, Hidden Armenians: Identity and Memory in Turkey, 2015).
Συνολική Εκτίμηση
Αν δεν είχαν πραγματοποιηθεί οι γενοκτονίες, οι εκτοπισμοί και οι αφομοιώσεις, η σημερινή Ανατολία και η ευρύτερη περιοχή της Μεσοποταμίας θα παρουσίαζαν ριζικά διαφορετική δημογραφική και γεωπολιτική εικόνα. Η τουρκική πλειοψηφία θα ήταν μειοψηφία, και η περιοχή θα διατηρούσε τον ιστορικό πολυπολιτισμικό της χαρακτήρα, με κυρίαρχη την παρουσία των χριστιανικών εθνών της Ανατολής.
Οι γενοκτονίες και οι εκτοπισμοί των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολίας δεν αποτελούν παρελθόν, αλλά καθοριστικό στοιχείο του παρόντος. Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας δεν είναι μόνο ηθική υποχρέωση. Είναι προϋπόθεση για μια δίκαιη και σταθερή τάξη στον Καύκασο, στη Μικρά Ασία και στη Μεσόγειο.
“Η χειραψία χωρίς αλήθεια δεν είναι πράξη ειρήνης, είναι τελετουργία λήθης”
Η Ελλάδα και η Αρμενία, δύο έθνη που σήκωσαν στους ώμους τους το βάρος της γενοκτονίας, φαίνεται σήμερα να κινούνται προς μια “νέα εποχή” σχέσεων με την Τουρκία η πρώτη και με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν η δεύτερη, χωρίς να έχουν προηγουμένως απαιτήσει το αυτονόητο. Την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Η Τουρκία δεν έχει ποτέ αναγνωρίσει τα εγκλήματα που συγκλόνισαν τη Μικρά Ασία και τον Καύκασο στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων του Πόντου και της Ιωνίας, και των Ασσυρίων, παραμένει απαγορευμένος λόγος στην τουρκική δημόσια σφαίρα.
Οι θύτες όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν, αλλά αποτέλεσαν το θεμέλιο της τουρκικής κρατικής ταυτότητας.
Η σύγχρονη Τουρκία οικοδομήθηκε πάνω στη σιωπή των νεκρών, στην αρπαγή περιουσιών και στη διαγραφή πολιτισμών.
Όταν λοιπόν η Αθήνα και το Γερεβάν τείνουν χείρα φιλίας, χωρίς να έχουν προηγουμένως θέσει θέμα ιστορικής δικαίωσης, το μήνυμα είναι σαφές: “η λήθη θεωρείται αποδεκτή, η αλήθεια θεωρείται εμπόδιο”
Η Ελλάδα επιδιώκει “θετική ατζέντα” με την Άγκυρα, αποσιωπώντας πλήρως την ιστορική μνήμη των γεγονότων και της Κύπρου.
Η Αρμενία του Πασινιάν, με το επιχείρημα της “ειρήνης στον Νότιο Καύκασο”, προσπαθεί να εξομαλύνει τις σχέσεις με Τουρκία ενώ αυτή δεν έχει αναγνωρίσει την Γενοκτονία, και με το Αζερμπαϊτζάν ενώ το Αρτσάχ έχει ήδη αδειάσει από τον αρμενικό του πληθυσμό.
“Η χειραψία χωρίς αλήθεια δεν είναι πράξη ειρήνης, είναι τελετουργία λήθης.”
Δεν χρειάζονται άλλες ευκαιρίες “επαναπροσέγγισης”, χρειάζεται να λογοδοτήσουν, τουλάχιστον στην ιστορική συνείδηση των λαών που πλήγωσαν.
Η Ελλάδα και η Αρμενία δεν επιδιώκουν σύγκρουση
οφείλουν όμως να επιδιώξουν δικαίωση.
Γιατί χωρίς δικαίωση, η ειρήνη δεν είναι παρά μια ανακωχή με το ψέμα.
GEOPOLITICO
Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές
Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.
Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.
«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.
Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα
Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».
Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.
«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.
«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»
Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.
«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.
Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.
Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.
Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό
Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.
«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.
Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.
Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά
Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.
Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.
Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης
Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.
Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.
Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.
GEOPOLITICO
Ο Σαμουήλ παραδίδεται στους Βουλγάρους: Μας κατέκλεψαν και τους επιβραβεύουμε!
Το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Άρθρο του βυζαντινολόγου Σταύρου Γουλούλη
Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης, Δρ. βυζαντινολόγος ” Εφημ. Ελευθερία, Λάρισα 04 Οκτωβρίου 2026, σελ. 15.
Τελικά η κυβέρνηση προέβη αιφνίδια σε συμφωνία με την Βουλγαρία, ανταλλαγή του (υποτιθέμενου) λειψάνου του κατακτητή της Λάρισας Σαμουήλ με 48 κειμήλια. Είναι γνωστό πως βρέθηκε στον τάφο Γ στο νότιο κλίτος της βασιλικής του Αγίου Αχιλλίου (προορισμένη για Αρχιεπισκοπή του κράτους του Σαμουήλ, ο μεγαλύτερος ναός στα Βαλκάνια στην βυζαντινή περίοδο!) στο νησί της Πρέσπας την δεκαετία του ’60 και ταυτίσθηκε από τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο. Για την ακρίβεια ο αείμνηστος, μέγας επιστήμων στον τομέα του, εδώ χωρίς να είναι Ειδικός, προχώρησε σε ταύτιση που δεν έχουν αποδεχτεί όλοι οι Ιστορικοί. Δημοσίευσε δε την σχετική πρόταση σε βουλγαρικό περιοδικό! Τον θεωρούσε Βούλγαρο και το κράτος του βουλγαρικό. Κακώς, αφού υπάρχουν πολλά κενά σε έναν τάφο χωρίς επιγραφική μαρτυρία. Ο Σαμουήλ πέθανε στην Πρίλαπο (Πρίλεπ) βορείως των Σκοπίων (Οκτ. 1014), βλέποντας στρατιώτες του τυφλωμένους από τον Βασίλειο Β΄.
Ας δεχτούμε όμως ότι το λείψανο είναι γνήσιο. Εδώ διαφωνούν οι Σκοπιανοί. Δέχονται, εύλογα, ότι ο Σαμουήλ και τα αδέλφια του, τέκνα του κόμη Νικολάου (Κομητόπουλοι), συγκρότησαν δυναστεία με κέντρο την Πρέσπα και την Αχρίδα. Ως Αρμένιοι στην καταγωγή, υπήρξαν αξιωματούχοι του Βυζαντίου (Ρωμανίας) κι εκμεταλλεύτηκαν ότι οι παλαιοί Βούλγαροι επί Τσιμισκή παρέδωσαν τα βασιλικά σύμβολα στην Κων/πολη το 971, οπότε δημιούργησαν μία κεντρική βαλκανική αυτοκρατορία (997 κ.ε.), πρόδρομο του ‘μακεδονικού’ έθνους. (Μάλιστα ο τελευταίος Βούλγαρος βασιλικός γόνος, ο Ρωμανός, ήταν απλός αξιωματούχος τους στα Σκόπια). Ο Σαμουήλ θεωρείται κάτι σαν ο ιδρυτής (founder) του κράτους των.
Οι δύο βόρειοι γείτονες, λοιπόν, ερίζουν, για έναν βασιλιά, αλλά όπως θα δείξω, μάλλον σε ‘ξένον αχυρώνα’, αφού αυτός εντάσσεται και στον βυζαντινό πολιτισμό. Εμείς τον μάθαμε βέβαια σε εποχή αντικομμουνισμού ως Σλάβο μέγα εχθρό του Βυζαντίου, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι, είχε συνεργασία με τον Βασίλειο Β΄.
Προφανώς το λείψανό του αποκτά υπεραξία για τις δύο χώρες. Aξίζει όχι 48 κειμήλια, που τέτοια έχουμε χιλιάδες, αλλά πολύ περισσότερο. Δεν εισέρχεται στην ανταλλακτική λογική. Αποτελεί πολιτικό κεφάλαιο πρώτου μεγέθους, δεν είναι κειμήλιο. Είναι συνδεδεμένο με μνημείο της Ελλάδας, συνδέεται με την ελληνική ιστορία (και την Λάρισα!). Δεν συγκρίνεται ούτε με τα πολύ περισσότερα από τα 48 κειμήλια που έκλεψαν οι Βούλγαροι στο α΄μισό του 20ού αιώνα ή τα περιβόητα μακεδονικά χειρόγραφα. Οι Βούλγαροι είναι σαν να κόβουν τα πόδια των Σκοπιανών, θα είναι σε θέση ακόμη και να αφομοιώσουν τα Σκόπια. (Εμποδίζουν τα Σκόπια να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν τους αναγνωρίζουν γλώσσα, εθνότητα, τίποτα). Στην ουσία χαρίζουμε στους Βουλγάρους το πιο σημαντικό πλεονέκτημα και μπορεί να δούμε να ενώνονται τα δύο κράτη, ενώ εμείς θα μείνουμε στα 48 «κειμήλια». Κι ενώ χαρίσαμε στα Σκόπια το όνομα της Μακεδονίας, ακριβώς για να είναι αντίβαρο στην Μεγάλη Βουλγαρία, τώρα χαρίζουμε στην Βουλγαρία το πιο σημαντικό τεκμήριο αλλά και το επιστημονικό και ηθικό πλεονέκτημα να πετύχει αυτό που δεν θέλουμε. Είμαστε σχιζοφρενείς ;
Δεν πιστεύουμε τους Σκοπιανούς γιατί ενέταξαν τα επιχειρήματά τους στον αλυτρωτισμό τους και βλέπουν τον Σαμουήλ ως ‘Μακεδόνα’. Αλλά είναι ανάγκη να πάμε στο άλλο άκρο; Βασικό επιχείρημά τους είναι ότι στην διάρκεια των πολέμων που διεξήγαγε η δυναστεία των Κομητοπούλων οι σύγχρονοι βυζαντινοί συγγραφείς ποτέ δεν αποκαλούν το κράτος αυτών Βουλγαρία ή τους κατοίκους «Βουλγάρους» (βλ. Mitko Panov, The Blinded State, εκδ. Brill, Leiden, 2019, σσ. 9-10, 29 κ.ε.: «το τυφλωμένο κράτος, το κράτος που το τύφλωσαν»). Τους λένε Μυσούς, Σκύθες, βαρβάρους, Κομητόπουλους. Οι Βυζαντινοί μόνον μετά το 1018, την οριστική νίκη από τον Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο, αποκαλούν (Νέο)Βουλγάρους όλους τους Σλάβους (Σλαβόφωνους) από τον Δούναβη μέχρι την Νότια Ελλάδα (όσους δεν έδιωξαν οι Βυζαντινοί). Υπήρχε πολιτική σκοπιμότητα γι’ αυτό, δεν είναι της ώρας. Θέμα (=διοικητικό διαμέρισμα) Βουλγαρίας τότε οργάνωσαν στην περιοχή των Σκοπίων. Η Αρχιεπισκοπή Βουλγαρίας, διάδοχος της παλαιάς, είχε πλέον έδρα την Αχρίδα και έπιανε μόνον την ΒΔ Βαλκανική.
Ο Σαμουήλ έφτιαξε μία αυτοκρατορία (997 κ.ε.) (νέο)Βουλγάρων/Σλάβων και Ρωμαίων μαζί με τους Λατινόφωνους (Βλάχους). Γι΄αυτό κατέλαβε την Λάρισα (985/6) όπου η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Βλάχοι, ιδίως αφότου το 980 ο Βασίλειος Β΄ έδωσε στον αρχηγό τους Νικουλιτζά τον τίτλο του άρχοντα των Βλάχων της Ελλάδος. Μετέφερε τους κατοίκους στην πρωτεύουσα Πρέσπα (βλ. Στ. Γουλούλης, δες Θεσσαλικό Ημερολόγιο 90, Σεπ. 2026), όπου έχτισε τον αρχιεπισκοπικό ναό αφιερωμένο στον Άγιο Αχίλλιο. Ο πολιούχος άγιος της Λάρισας συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, αυτή που νομιμοποίησε ως θεσμό, δόγμα και οργάνωση την χριστιανική Εκκλησία. Ήθελε οι αρχιεπισκοπικός ναός να συνδέεται με το ρωμαϊκό κράτος. Η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου κτίσθηκε στην δεκαετία 1004/5-1014 με την συνδρομή του Βυζαντίου, εκφράζει τον βυζαντινό πολιτισμό, καμία σχέση με ναούς του βουλγαρικού κράτους προ του 971 (βλ. μελέτες: Γουλούλης Academia.edu).
Ο Άγιος Αχίλλιος Πρέσπας όπως δέχονται όλοι συνδέεται και με το ρωμαϊκό κράτος, περισσότερο τον κόσμο των λατινοφώνων-Βλάχων. Άλλωστε στο κράτος του Σαμουήλ υπήρχαν αντίπαλοι αλλά οι «φρονούντες τα των Ρωμαίων», όσοι ήθελαν να υπαχθούν στον αυτοκράτορα. Εκκλησιαστικώς πάντως δεν υπήρξε σχίσμα.
Οι σημερινοί Βλάχοι (Λατινόφωνοι) των Σκοπίων και της Αλβανίας υπήρξαν πολίτες αυτού του κράτους, και είναι γνωστό ότι αισθάνονται Ρωμιοί, αποβλέποντας στην Ελλάδα, την κληρονόμο του ελληνόφωνου Βυζαντίου. Αναγνωρίζοντας Βούλγαρο τον Σαμουήλ, αποβάλλουμε την ρωμαϊκή ταυτότητά του και του ηγεμόνα και των πολιτών του.
Γίνεται φανερό ότι το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Κανονικά η κ. Μενδώνη όφειλε να συγκαλέσει ένα επιστημονικό συνέδριο για τον Σαμουήλ, να κατατεθούν οι απόψεις (Βουλγάρων, Σκοπιανών, Ελλήνων) κι όχι στα ξαφνικά (λέγε με ‘πονηρά’) να προχωρήσει σε αυθαίρετη ανταλλαγή. Με την επιστήμη λύνονται τα εθνικιστικά πάθη, ούτε με φοβίες (π.χ. για το βλαχικό) ούτε με φωνάρες. «Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας».
GEOPOLITICO
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς και όχι μόνο
Το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Πολύ συχνά ο ερευνητής/σχολιαστής της ιστορίας κι των διεθνών σχέσεων, οφείλει να απομακρύνεται και να παρακολουθεί τα γεγονότα ώστε να τοποθετηθεί περισσότερο εμπεριστατωμένα επί των διαφόρων θεμάτων. Μας έκανε αλγεινή εντύπωση η ένταση της ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ κατά την πρόσφατη επέτειο Αλώσεως της Τριπολιτσάς. Ανερυθρίαστα δήλωσε πως στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 συντελέσθηκε γενοκτονία κατά του τουρκικού πληθυσμού της πόλης. Διατείνεται δε, περί περαιτέρω ενεργειών σε διεθνές επίπεδο για σχετική αναγνώριση. Ενδιαφέρον ακούγεται….
Για την ιστορία όμως και την αλήθεια, ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Η Άλωση της Τριπολιτσάς εδραίωσε την Επανάσταση των Ελλήνων και είχε ως νόημα την αφύπνιση ενός λαού που είχε μάθει να ζει κατά τις βουλήσεις της εκάστοτε τοπικής τουρκικής διοίκησης. Ενός λαού που ανήκε καθ΄ ολοκληρίαν στον πασά, τον αγά και που του όριζε την μοίρα ο δερβέναγας, ο γενίτσαρος κι ο τσαούσης. Αυτός ο κόσμος πολιόρκησε την Τριπολιτσά κι αυτός την άλωσε. Η όποια βιαιότητα αναπτύχθηκε, δεν ήτανε τίποτε περισσότερο από την δικαιολογημένη οργή μιας κοινωνίας υπόδουλης για αιώνες. Πολλοί λοιπόν είναι οι λόγοι που καθιστούν έωλο το αφήγημα της γείτονος.
Αρχικά, μπορεί κάποιος να μας πει που αλλού στην Επανάσταση υπήρξε ανάλογη πρακτική από πλευράς Ελλήνων? Π ο υ θ ε ν ά. Υπήρξαν πολλές πολιορκίες και πέσανε αρκετά κάστρα. Μπορεί να πει άραγε το τουρκικό ΥΠΕΞ τι έπραξαν οι Οθωμανοί όταν ανέκτησαν την Τριπολιτσά από τους Έλληνες που αλληλοεξοντώνονταν? Μια πόλη Νάουσα, σας λέει τίποτε ευαίσθητοι γείτονες? Μήπως κάποιο Σούλι λίγο νωρίτερα? Μπορεί να μας περιγράψει κάποιος τούρκος αξιωματούχος τι συνέβη στην Έξοδο του Μεσολογγίου? Η δράση του Ιμπραήμ στον Μωριά ήτανε πολιτισμένη? Πόσοι νέοι και νέες μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Αιγύπτου και παρά τις προσπάθειες του Κόδρινγκτον μετά το Ναυαρίνο δεν επέστρεψαν ποτέ? Αν μη τι άλλο, είναι ένα καθαρό παράδειγμα εθνοκάθαρσης. Η Χίος του ολοκληρωτικού αφανισμού 100 και πλέον χιλιάδων, σας λέει κάτι κύριοι του τουρκικού ΥΠΕΞ? Τα Ψαρά που βρίσκονται λίγο παραδίπλα? Η Κάσος νοτιότερα? Πως κόπτεσθε περί Τριπολιτσάς όταν λίγους μήνες νωρίτερα με την έκρηξη της Επανάστασης κατασφάχθηκε η Σμύρνη και η Λευκωσία? Μάλλον δεν δικαιούσθε δια να ομιλείτε….
Μπορούμε όμως να πάμε το θέμα και παραπίσω στην Ιστορία. Από το Ματζικέρτ το 1071 μέχρι την Άλωση του 1453 και τους μετέπειτα αιώνες της οθωμανικής υπερεξάπλωσης, μπορείτε να μας πείτε πως οι ολίγες χιλιάδες σελτζούκων και οθωμανών υπερίσχυσαν των εκατομμυρίων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας? Πως ανατράπηκαν αυτά τα αριθμητικά δεδομένα? Φυσικά μπορούμε να πάμε και στις αρχές του 20ου αιώνα. Όταν τα 8 εκατομμύρια γνήσιων τούρκων μέσα σε εκατό χρόνια έγιναν 80…. Ξέρετε τα νούμερα δεν βγαίνουν. Και το λέει και η γενετική αυτό, από τον πληθυσμό σας, το 11% είναι γνήσια τουρκικό, για το υπόλοιπο ένα τεστ dna μπορεί να δώσει κατάλληλα τις απαντήσεις. Χωρίς βέβαια να μπαίνει σε ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος από όπου κι αν προέρχεται, δεν θα αποφύγουμε να συγκρίνουμε τα γεγονότα της Τριπολιτσάς με τα όσα διαδραματίσθηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης. Μάλλον δεν υπάρχει σύγκριση.
Μεταφερόμενοι βέβαια στα καθ΄ημάς, δεν μπορούμε να μην προβληματισθούμε. Καμία απάντηση από τα δικά μας θεσμικά όργανα, καμία ένσταση από τους ένθεν κακείθεν πολιτικούς φορείς. Λες και το θέμα αφορά κάποιους άλλους κι όχι τον οίκο μας. Σε επίπεδο κοινωνίας κι εκεί υποτονική αντίδραση. Τα φαινόμενα αυτά δυστυχώς δεν περνούν απαρατήρητα από το τουρκικό κράτος. Από την στήλη αυτή και ήδη προς ενός έτους (25/09/25) έχουμε επισημάνει πως τα «ήρεμα νερά βρωμάνε». Το χειρότερο είναι πως μετά τα περί συνωστισμού στην προκυμαία της Σμύρνης, αναπτύχθηκε στο εσωτερικό μια ιδιότυπη «αυτοκριτική» με κεντρικό θέμα (κι όχι μόνο) την πολιορκία κι άλωση της Τριπολιτσάς, φθάνοντας να λοιδωρηθούν ο Κολοκοτρώνης κι η Μπουμπουλίνα (…). Τέτοια σημάδια θεσμικής ατονίας και κοινωνικής αφασίας, είναι βέβαιο πως δεν περνάνε απαρατήρητα από τους γείτονες. Οι οποίοι ανάλογα προσαρμόζουν τις πρακτικές τους.
Μένοντας απαθείς όμως απέναντι στις τουρκικές ιστορικές ουτοπίες, περνάμε εντελώς λάθος μηνύματα και στους «συμμάχους» μας, πάσης λογής και φύσεως. Φαινομενικά ασύνδετο αλλά νοηματικά απόλυτα συνδεδεμένο, είναι το γεγονός της υπογραφής αμυντικής συμφωνίας Γαλλίας και Τουρκίας. Στο πρόσφατο παρελθόν πανηγυρίσαμε την ελληνογαλλική προσέγγιση (από το 2019 κι εντεύθεν), την οποία και χρηματοδοτήσαμε αδρότατα. Κι απ΄ ότι αποδεικνύεται χωρίς καμιά δικλείδα ασφαλείας υπέρ ημών. Σχετικά είχαμε συστηθεί με το πρώτο μας άρθρο (06/03/25) περί της τοποθέτησης πυραύλων meteor στα τουρκικά Eurofighter. Έχουμε επίσης τοποθετηθεί πως μας αντιμετωπίζουν οι Γάλλοι με σχετικό άρθρο στις 03/02/26. Όταν λοιπόν οι Γάλλοι μας βλέπουν χαλαρούς κι υπεράνω σε ιστορικά θέματα στα οποία είχανε άμεση εμπλοκή, τότε καταλαβαίνουν πως πίσω από την αποφυγή της ξεκάθαρης απάντησης σε μια ιστορική ανακρίβεια υπάρχει σοβαρό πνευματικό κενό.
Να γιατί δεν είναι μόνο του το αφήγημα της Τριπολιτσάς. Διότι περνάει στους άλλους την εντύπωση της χαλαρής αντιμετώπισης των καταστάσεων. Από την στήλη πολύ επιθυμούμε την εγρήγορση και την αφύπνιση. Μην ξεχνάμε πως από τα πλέον σοβαρά που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα είναι το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου. Επ΄ αυτού έχουμε σχετικά τοποθετηθεί από πέρυσι (04/11/25) για την σοβαρότητα του θέματος. Στο οποίο υπήρξε η εξέλιξη της συμμετοχής σε πλειοψηφικό μετοχικό πακέτο γαλλικής εταιρείας. Με εκκωφαντική σιωπή σε ιστορική διαστρέβλωση θα πορευθούμε, ελπίζοντας σε ξένη λύση? Το ένα είναι μια απλή τοποθέτηση σε γεγονότα, το άλλο είναι τοποθέτηση στο διεθνές γίγνεσθαι. Το ένα αφορά πράγματα που έγιναν, το άλλο εκείνα που επέρχονται.
Κλείνοντας θα συμπεράνουμε (για μια φορά ακόμα) ότι οι τουρκικές πρακτικές ακολουθούν συγκεκριμένο κι αναλλοίωτο μοτίβο. Υπέχουν δηλαδή θέση προβιάς λύκου, με τις γνωστές ιδιότητες. Δεν μπορούμε να προσδοκάμε τίποτε όταν σιωπούμε. Τουναντίον, οι «φίλοι» θα βρίσκουν ευκαιρίες για παίγνια στην πλάτη μας κι σε βάρος ημών. Να διευκρινίσουμε δε, πως επειδή βρισκόμαστε σε άτυπη προεκλογική περίοδο, ότι δεν τοποθετούμαστε πολιτικά. Όπως πάντα τοποθετούμαστε εθνικά κι η πολιτική απουσία μας θλίβει, αν όχι καταθλίβει λόγω της γενικής αντιμετώπισης. Να γιατί το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας