Σε τροχιά περαιτέρω σύσφιξης κινούνται οι αμυντικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, καθώς η αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ενισχύει την κοινή στρατηγική τους αντίληψη για την ασφάλεια. Ένα νέο κείμενο από το αμερικανικό think tank Foundation for Defense of Democracies (FDD), υπογεγραμμένο από τους Justin Leopold-Cohen και Ryan Brobst, καταγράφει τις νέες τάσεις στις τριμερείς ισορροπίες Ελλάδας–Ισραήλ–Τουρκίας και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ενίσχυση των σχέσεων. Το άρθρο τιτλοφορείται ως «Με το βλέμα στην Τουρκία Ελλάδα και Ισραήλ δουλεύουν για την εμβάθυνση των αμυντικών δεσμών».

Το FDD σημειώνει ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει κλιμακούμενες προκλήσεις, όπως:

– προειδοποιητικές βολές στις 18 Νοεμβρίου κατά τουρκικών αλιευτικών που αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από ελληνικά χωρικά ύδατα,

– είσοδος οπλισμένων τουρκικών F-16 στο FIR Αθηνών τον Σεπτέμβριο,

– παραβίαση από F-16 τον Οκτώβριο.

Η Άγκυρα, μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, ενίσχυσε τη ρητορική και την πολιτική της, επιτείνοντας την απόσταση με το Τελ Αβίβ.

Στο επίκεντρο του προγράμματος ενίσχυσης των αποτρεπτικών δυνατοτήτων, ύψους 27 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025–2035, βρίσκεται η ενίσχυση απέναντι στην Τουρκία. Σύμφωνα με το Policy Brief, η Ελλάδα:

– διαπραγματεύεται την αγορά 36 εκτοξευτών PULS από το Ισραήλ,

– εξετάζει την ένταξη ισραηλινών συστημάτων στην πολυεπίπεδη αντιαεροπορική «Ασπίδα Αχιλλέας»,

– έχει ήδη προμηθευτεί τα Heron, Orbiter-3 και SPIKE NLOS.

Η συνεργασία εμβαθύνεται και θεσμικά, μετά τη συμφωνία του 2021 για την ίδρυση ισραηλινού εκπαιδευτικού κέντρου για την Πολεμική Αεροπορία στην Καλαμάτα.

Το FDD τονίζει ότι ο κοινός παράγοντας είναι η υπεροχή των F-35: το Ισραήλ τα χρησιμοποιεί ήδη, ενώ η Ελλάδα θα παραλάβει τα πρώτα το 2028. Η Τουρκία παραμένει αποκλεισμένη λόγω των S-400.

Το Policy Brief επισημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία τους στην Ελλάδα, γεγονός που –πέρα από τη Ρωσία– λειτουργεί και ως έμμεση αποτροπή προς την Τουρκία.

Στρατηγική σημασία αποκτούν:

– η τετραμερής συνεργασία 3+1 (Ελλάδα–Ισραήλ–Κύπρος + ΗΠΑ),

– η ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο,

– η διευκόλυνση αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω Ελλάδας.

Το FDD εισηγείται ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να εγκρίνει γρήγορα τις ισραηλινές πωλήσεις προς την Ελλάδα που περιέχουν αμερικανικά εξαρτήματα και να ενισχύσει τη συμμετοχή της, ενθαρρύνοντας και τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας.

Ο κοινός στόχος είναι η ανάσχεση. Το ενισχυμένο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κύπρο, δημιουργεί μια νέα περιφερειακή ισορροπία που περιορίζει το περιθώριο επιρροής της Τουρκίας. Οι συχνές ασκήσεις και η κοινή ενεργειακή διπλωματία διαμορφώνουν το νέο σκηνικό ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για το FDD

Το Foundation for Defense of Democracies (FDD) είναι ένα ανεξάρτητο, μη κομματικό ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσινγκτον, καταχωρισμένο ως οργανισμός 501(c)(3), με επίκεντρο την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική. Το FDD δεν αποδέχεται χρηματοδότηση από ξένες κυβερνήσεις.

Το FDD διεξάγει εις βάθος έρευνα, παράγει ακριβείς και έγκαιρες αναλύσεις, εντοπίζει παράνομες δραστηριότητες και προτείνει επιλογές πολιτικής – όλα με στόχο την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών και τη μείωση ή εξάλειψη των απειλών που προέρχονται από αντιπάλους και εχθρούς των ΗΠΑ και άλλων ελεύθερων κρατών.

Ιδρυμένο λίγο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το FDD πραγματοποιεί εφαρμοσμένη έρευνα, την οποία εκπονούν ειδικοί και ακαδημαϊκοί με ποικίλα υπόβαθρα – από την κυβέρνηση, τις υπηρεσίες πληροφοριών, τον στρατό, τον ιδιωτικό τομέα, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τη δημοσιογραφία. Στο έργο του αξιοποιεί γνώσεις ξένων γλωσσών, νομικής, χρηματοοικονομικών, τεχνολογίας και άλλων πεδίων.

Το FDD παρέχει τακτικά έρευνα και αναλύσεις ανοιχτών πηγών σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στα μέσα ενημέρωσης. Από την ίδρυσή του, το FDD έχει μοιραστεί την τεχνογνωσία του με τις διοικήσεις Μπους, Ομπάμα, Τραμπ και Μπάιντεν, καθώς και με γραφεία του Κογκρέσου, με διακομματική συνεργασία.

Πέρα από τους εσωτερικούς του ειδικούς, το FDD συνεργάζεται στενά και ζητά καθοδήγηση από μια σειρά εξέχοντων συμβούλων. Το ίδρυμα στεγάζει τρία κέντρα για την αμερικανική ισχύ: το Center on Military and Political Power, το Center on Economic and Financial Power και το Center on Cyber and Technology Innovation.

Τί είναι το GSP+

• Σκοπός: Να ενθαρρύνει τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση στις αναπτυσσόμενες χώρες.
• Κίνητρα: Μηδενικοί δασμοί για πάνω από 6.200 προϊόντα, βοηθώντας τις χώρες να αυξήσουν τις εξαγωγές τους και να ενταχθούν στην παγκόσμια οικονομία.
• Προϋποθέσεις: Οι χώρες πρέπει να έχουν επικυρώσει και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις 27 διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, την περιβαλλοντική προστασία και τη χρηστή διακυβέρνηση.
• Οφέλη: Δίνει στις χώρες-δικαιούχους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά, παρέχοντάς τους εμπορικά οφέλη.
• Διαχείριση: Η ΕΕ παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των συμβάσεων και μπορεί να επιβάλει κυρώσεις εάν μια χώρα δεν συμμορφωθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. 

Η αύξηση των τζιχαντιστικών επιθέσεων και η αστάθεια στο βόρειο τμήμα της Νιγηρίας, της πιο πολυπληθούς χώρας της Αφρικής, προκαλούν πείνα «σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ στο παρελθόν», όπως προειδοποίησε σήμερα το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP).

«Τριάντα πέντε εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια την περίοδο 2026», ανέφερε το WFP, προσθέτοντας ότι αυτός είναι «ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί ποτέ στη Νιγηρία από τότε που διατηρούνται αρχεία και ο υψηλότερος στην ήπειρο».

Η βορειοανατολική Νιγηρία αντιμετωπίζει εδώ και 16 χρόνια μια τζιχαντιστική εξέγερση, η οποία έχει προκαλέσει τον θάνατο περισσότερων από 40.000 ανθρώπων και τον εκτοπισμό πάνω από 2 εκατομμυρίων. Η συνέχιση των επιθέσεων αυτών έχει επιδεινώσει την κατάσταση ασφαλείας, περιλαμβανομένης και της κεντρικής Νιγηρίας, όπου ομάδες ενόπλων περιπλανώνται στην ύπαιθρο, λεηλατούν χωριά, ληστεύουν, απάγουν και σκοτώνουν τους κατοίκους.

Μόνο την προηγούμενη εβδομάδα σημειώθηκαν στη Νιγηρία τρεις μαζικές απαγωγές: περισσότεροι από 300 μαθητές και εκπαιδευτικοί ενός καθολικού σχολείου απήχθησαν στην πολιτεία, 25 μουσουλμάνες μαθήτριες λυκείου απήχθησαν στην πολιτεία Κέμπι και 38 πιστοί απήχθησαν κατά την επίθεση σε εκκλησία στην πολιτεία Κουάρα.

Η «περίοδος σιτοδείας», η οποία είναι η περίοδος μεταξύ των συγκομιδών, όταν οι οικογένειες έχουν λίγα αποθέματα και πρέπει να αγοράζουν τρόφιμα, επιδεινώνεται από την αύξηση των επιθέσεων και τις οικονομικές δυσκολίες που αποδυναμώνουν τους αγρότες.

«Η προέλαση της αστάθειας στο βορρά έχει συνέπειες που εκτείνονται πέρα από τη Νιγηρία», δήλωσε ο Ντέιβιντ Στίβενσον, διευθυντής. «Οι κοινότητες υφίστανται μεγάλη πίεση από τις επαναλαμβανόμενες επιθέσεις και το οικονομικό στρες», πρόσθεσε.

Οι κοινότητες έχουν πληγεί ιδιαίτερα. Σχεδόν 6 εκατομμύρια άνθρωποι δεν διαθέτουν βασικά τρόφιμα στις πολιτείες Μπόρνο, Ανταμάουα και Γιόμπε, ενώ 15.000 άνθρωποι στην Μπόρνο εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίσουν συνθήκες λιμού.

Τα επίπεδα υποσιτισμού είναι ιδιαίτερα υψηλά μεταξύ των παιδιών στις πολιτείες Μπόρνο, Σοκότο, Γιόμπε και Ζαμφάρα, σύμφωνα με το WFP.

Σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη βορειοανατολική Νιγηρία βασίζονται στη βοήθεια, όμως οι ελλείψεις στη χρηματοδότηση ανάγκασαν την υπηρεσία αυτή να περιορίσει τις δραστηριότητές της, με αποτέλεσμα να επηρεαστούν περισσότερα από 300.000 παιδιά.

Στις περιοχές όπου έκλεισαν οι κλινικές, ο υποσιτισμός επιδεινώθηκε από «σοβαρός» σε «κρίσιμος» το τρίτο τρίμηνο του έτους. Το WFP και οι ΗΠΑ έχουν μειώσει κατά πολύ τη διεθνή βοήθεια που παρέχουν μετά την επιστροφή, ενώ και άλλες χώρες έχουν ανακοινώσει περικοπές.

Το WFP προειδοποίησε ότι μέχρι τον Δεκέμβριο θα έχουν εξαντληθεί οι πόροι βοήθειας, με αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν ανάγκη να μείνουν χωρίς βοήθεια το 2026.

Τον Μάιο, ο ΟΗΕ είχε ανακοινώσει ότι χρειάζεται 160 εκατ. δολάρια για να προσφέρει «ζωτικής σημασίας» βοήθεια σε εκατομμύρια ανθρώπους στη βορειοανατολική Νιγηρία.